ସର୍ଵେ ଚ ପୃଥିଵୀପାଲା ମଦର୍ଥେ ତାତ ପାଣ୍ଡଵାନ୍। ଆର୍ଯାଃ ଶସ୍ତ୍ରଭୃତଃ ଶୂରାଃ ସମର୍ଥାଃ ପ୍ରତିବାଧିତୁଂ
ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ, ମୋ ପାଇଁ, ବଡ଼ ଶୂର ଓ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି, ପିତାଜୀ।
ନ ମାମକାନ୍ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତେ ସମର୍ଥାଃ ପ୍ରତିଵୀକ୍ଷିତୁମ୍ । ପରାକ୍ରାନ୍ତୋ ହ୍ଯହଂ ପାଣ୍ଡୂନ୍ସପୁତ୍ରାନ୍ଯୋଦ୍ଧୁମାହଵେ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ମୋର ସେନାକୁ ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ; କାରଣ, ମୁଁ ମୋ ପୁଅମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କୁ ହରାଇବାକୁ ଆଗେଇଯାଇଛି।
ମତ୍ପ୍ରିଯଂ ପାର୍ଥିଵାଃ ସର୍ଵେ ଯେ ଚିକୀର୍ଷନ୍ତି ଭାରତ । ତେ ତାନାଵାରଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଐଣେଯାନିଵ ତନ୍ତୁନା
ମୋତେ ଖୁସି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ, ହେ ଭାରତ, ସେହି ପାଣ୍ଡବପୁଅମାନେକୁ ସହଜରେ ରୋକିଦେବେ, ଯେପରି ଏକ ତାନ୍ତୁ ତୀରକୁ ଧରିରଖେ।
ମହତା ରଥଵଂଶେନ ଶରଜାଲୈଶ୍ଚ ମାମକୈଃ । ଅଭିଦ୍ରୁତା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ପାଞ୍ଚାଲାଃ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ
ମୋ ସେନାର ବଡ଼ ରଥବାହିନୀ ଓ ଅନେକ ଶରବୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମେତ ସମସ୍ତେ ଆକ୍ରମଣରେ ପଡ଼ିଯିବେ।
ଉନ୍ମତ୍ତ ଇଵ ମେ ପୁତ୍ରୋ ଵିଲପତ୍ଯେଷ ସଞ୍ଜଯ। ନ ହି ଶକ୍ତୋ ରମେ ଜେତୁଂ ଧର୍ମରାଜଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
ମୋ ପୁଅଟିଏ ପାଗଳମାନଙ୍କୁ ମତିହାରା ହୋଇ କହୁଛି, ସଞ୍ଜୟ; ସେ କେବେ ବି ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଜାନାତି ହି ଯଥା ଭୀଷ୍ମଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଯଶସ୍ଵିନାମ୍। ବଲଵତ୍ତାଂ ସପୁତ୍ରାଣାଂ ଧର୍ମଜ୍ଞାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ଭୀଷ୍ମ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ସହିତ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା।
ଯତୋ ନାରୋଚଯଦଯଂ ଵିଗ୍ରହଂ ତୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ। କିଂ ତୁ ସଞ୍ଜଯ ମେ ବ୍ରୂହି ପୁନସ୍ତେଷାଂ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍
ସେଇଠିପାଇଁ ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାମାନେ ସହିତ ଝଞ୍ଜାଟକୁ ମନେ ପସନ୍ଦ କରିନଥିଲେ; କିନ୍ତୁ, ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ପୁନି ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ମୋତେ କହ।
କସ୍ତାଂସ୍ତରସ୍ଵିନୋ ଭୂଯଃ ସନ୍ଦୀପଯତି ପାଣ୍ଡଵାନ୍। ଅର୍ଚିଷ୍ମତୋ ମହେଷ୍ଵାସାନ୍ହଵିଷା ପାଵକାନିଵ
କିଏ ସେ, ଯିଏ ପୁନିଥରେ ଏହି ଦ୍ରୁତ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧରମାନେ, ଅଗ୍ନିକୁ ହବି ଦେଇ ଭଳି ଉତ୍ସାହିତ କରୁଛି?
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ସଦୈଵୈତାନ୍ସନ୍ଦୀପଯତି ଭାରତ। ଯୁଦ୍ଧ୍ଯଧ୍ଵମିତି ମାଭୈଷ୍ଟ ଯୁଦ୍ଧାଦ୍ଭରତସତ୍ତମାଃ
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ସବୁବେଳେ ସେମାନେକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ, ଭାରତ; 'ଯୁଦ୍ଧ କର, ଭୟ କରନି, ଭାରତମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଯୁଦ୍ଧରୁ ଭୟ ପାଇବା ଦରକାର ନାହିଁ' ବୋଲି କହେ।
ଯେ କେଚିତ୍ପାର୍ଥିଵାସ୍ତତ୍ର ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ସଂଵୃତାଃ। ଯୁଦ୍ଧେ ସମାଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ତୁମୁଲେ ଶସ୍ତ୍ରସଙ୍କୁଲେ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶସ୍ତ୍ରର ଗୁଞ୍ଜନ ଭରା ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକାଠି ହେବେ।
ତାନ୍ସର୍ଵାନାହଵେ କ୍ରୁଦ୍ଧାନ୍ସାନୁବନ୍ଧାନ୍ସମାଗତାନ୍। ଅହମେକଃ ସମାଦାସ୍ଯେ ତିମିର୍ଯତ୍ସ୍ଯାନିଵୋଦକାତ୍
ଯେଉଁମାନେ ରାଗରେ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକାଠି ହେବେ, ସେମାନେକୁ ମୁଁ ଏକାଏକି ଦମନ କରିଦେବି, ଯେପରି ଅନ୍ଧକାର ପାଣି ଦ୍ୱାରା ହଟିଯାଏ।
ଭୀଷ୍ମଂ ଦ୍ରୋଣଂ କୃପଂ କର୍ଣଂ ଦ୍ରୌଣିଂ ଶଲ୍ଯଂ ସୁଯୋଧନମ୍ । ଏତାଂଶ୍ଚାପି ନିରୋତ୍ସ୍ଯାମି ଵେଲେଵ ମକରାଲଯମ୍
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦ୍ରୌଣି, ଶଲ୍ୟ, ସୁୟୋଧନ—ଏମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ରୋକିଦେବି, ଯେପରି ସମୁଦ୍ରକୂଳ ମକରାଳୟକୁ ଅଟକାଇ ରଖେ।
ତଥା ବ୍ରୁଵନ୍ତଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ପ୍ରାହ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ତଵ ଧୈର୍ଯଂ ଚ ଵୀର୍ଯଂ ଚ ପାଞ୍ଚାଲଃ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ
ଏପରି କହୁଥିବା ବେଳେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ: 'ତୁମର ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାବ, ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ—'
ସର୍ଵେ ସମଧିରୂଢାଃ ସ୍ମ ସଙ୍ଗ୍ରାମାନ୍ନଃ ସମୁଦ୍ଧର । ଜାନାମି ତ୍ଵାଂ ମହାବାହୋ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍
'ଆମେ ସମସ୍ତେ ସଂଗ୍ରାମ ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ଏହି ଯୁଦ୍ଧରୁ ଆମକୁ ବଞ୍ଚାଇଦିଅ। ମୁଁ ଜାଣେ, ବଳଶାଳୀ, ତୁମେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଅଛ।'
ସମର୍ଥମେକଂ ପର୍ଯାପ୍ତଂ କୌରଵାଣାଂ ଵିନିଗ୍ରହେ । ପୁରସ୍ତାଦୁପଯାତାନାଂ କୌରଵାଣାଂ ଯୁଯୁତ୍ସତାମ୍
'ତୁମେ ଏକାଏକି କୌରବମାନେକୁ ଦମନ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ଓ ପ୍ରୟାପ୍ତ; ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗକୁ ଆସିଛନ୍ତି।'
ଭଵତ୍ତା ଯଦ୍ଵିଧାତଵ୍ଯଂ ତନ୍ନଃ ଶ୍ରେଯଃ ପରଂତପ। ସଙ୍ଗ୍ରାମାଦପଯାତାନାଂ ଭଗ୍ନାନାଂ ଶରଣୈଷିଣାମ୍
'ତୁମେ ଯାହା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବ, ତାହା ଆମ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ; ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜଳାଇଦେଇଥିବା, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଳାଇ ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଁଛନ୍ତି।'
ପୌରୁଷଂ ଦର୍ଶଯଞ୍ଶୂରୋ ଯସ୍ତିଷ୍ଠେଦଗ୍ରତଃ ପୁମାନ୍। କ୍ରୀଣୀଯାତ୍ତଂ ସହସ୍ରେଣ ଇତି ନୀତିମତାଂ ମତମ୍
'ଯିଏ ଆଗରେ ଦଢ଼ିଅଛି ଓ ପୌରୁଷ ଦେଖାଏ, ସେହି ବୀରକୁ ହଜାର ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କରିବା ଉଚିତ—ଏହା ନୀତିବାନ୍ମାନେର ମତ।'
ସ ତ୍ଵଂ ଶୂରଶ୍ଚ ଵୀରଶ୍ଚ ଵିକ୍ରାନ୍ତଶ୍ଚ ନରର୍ଷଭ । ଭଯାର୍ତାନାଂ ପରିତ୍ରାତା ସଂଯୁଗେଷୁ ନ ସଂଶଯଃ
'ତୁମେ ଶୂର, ବୀର ଓ ପ୍ରବଳ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଭୀତମାନେ ପାଇଁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ରକ୍ଷକ।'
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵତି କୌନ୍ତେଯେ ଧର୍ମାତ୍ମନି ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ। ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନ ଉଵାଚେଦଂ ମାଂ ଵଚୋ ଗତସାଧ୍ଵସମ୍ । ସର୍ଵାଞ୍ଜନପଦାନ୍ସୂତ ଯୋଧା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ ଯେ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିବା ସମୟରେ, ଭୟ ଛାଡ଼ି ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ମୋତେ ଏହି ଭାବରେ କହିଲେ: 'ସୂତ, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ସମସ୍ତ ଦେଶରୁ ଆସିଥିବା—'
ସବାହ୍ଲିକାନ୍କୁରୂନ୍ବ୍ରୂଯାଃ ପ୍ରାତିପେଯାଞ୍ଶରଦ୍ଵତଃ । ସୂତପୁତ୍ରଂ ତଥା ଦ୍ରୋଣଂ ସହପୁତ୍ରଂ ଜଯଦ୍ରଥମ୍
'—ବାହ୍ଲିକ, କୌରବ, ପ୍ରତୀପଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ଶରଦ୍ୱତ, ସୂତପୁତ୍ର, ଡ୍ରୋଣ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ଏବଂ ଜୟଦ୍ରଥ—'
ଦୁଃଶାସନଂ ଵିକର୍ଣଂ ଚ ତଥା ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ନୃପମ୍ ଭୀଷ୍ମଂ ଚ ବ୍ରୂହି ଗତ୍ଵା ତ୍ଵମାଶୁ ଗଚ୍ଛ ଚ ମାଚିରମ୍
'—ଦୁଃଶାସନ, ବିକର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଦୁର୍ୟୋଧନ ରାଜା, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଯାଇ ଏହି କଥା କହ; ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ବିଳମ୍ବ କରିନି।'
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ସାଧୁନୈଵାଭ୍ଯୁପେଯୋ ମା ଵୋଽଵଧୀଦର୍ଜୁନୋ ଦେଵଗୁପ୍ତଃ। ରାଜ୍ଯଂ ଦଦ୍ଧ୍ଵଂ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ତୂର୍ଣଂ ଯାଚଧ୍ଵଂ ଵୈ ପାଣ୍ଡଵଂ ଲୋକଵୀରମ୍
'ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କେବଳ ଧର୍ମରେ ଅନୁସରଣ କରି ନିକଟକୁ ଯିବାଯିଏଉଚିତ। ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତୁନି। ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇଦିଅ; ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପାଣ୍ଡବ ବୀରଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କର।'
ନୈତାଦୃଶୋ ହି ଯୋଧୋଽସ୍ତି ପୃଥିଵ୍ଯାମିହ କଶ୍ଚନ। ଯଥାଵିଧଃ ସଵ୍ଯସାଚୀ ପାଣ୍ଡଵଃ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ
'ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଅର୍ଜୁନ ପରି ବଳବାନ ଯୋଦ୍ଧା ଆଉ କେହି ନାହାନ୍ତି, ସେ ସବ୍ୟସାଚୀ ଓ ସତ୍ୟବୀର।'
ଦେଵୈର୍ହି ସଂଭୃତୋ ଦିଵ୍ଯୋ ରଥୋ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନଃ । ନ ସଜେଯୋମନୁଷ୍ଯେଣ ମା ସ୍ମ କୃଦ୍ଧ୍ଵଂ ମନୋ ଯୁଧି
'ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ପାଇଁ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି, ତାହା ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବିନି। ତୁମେ ମନରେ ଯୁଦ୍ଧର ଭାବ ଆଣିବାନି।'
କ୍ଷତ୍ରତେଜା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ କୌମାରାଦପି ପାଣ୍ଡଵଃ। ତେନ ସଂଯୁଗମେଷ୍ଯନ୍ତି ମନ୍ଦା ଵିଲପତୋ ମମ
'ପାଣ୍ଡବ ଶିଶୁବୟସରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟର ଶକ୍ତି ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀର ନିୟମ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋ କଥା ଅବହେଳା କରି ମୂର୍ଖମାନେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯିବେ।'
ଦୁର୍ଯୋଧନ ନିଵର୍ତସ୍ଵ ଯୁଦ୍ଧାଦ୍ଭରତସତ୍ତମ । ନ ହି ଯୁଦ୍ଧଂ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ସର୍ଵାଵସ୍ଥମରିନ୍ଦମ
'ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ଫେରିଯାଅ; କାରଣ, କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତିନାହିଁ।'
ଅଲମର୍ଧଂ ପୃଥିଵ୍ଯାସ୍ତେ ସହାମାତ୍ଯସ୍ଯ ଜୀଵିତୁମ୍ । ପ୍ରଯଚ୍ଛ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ଯଥୋଚିତମରିନ୍ଦମ
'ତୁମେ ତୁମ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆଧା ପୃଥିବୀ ନେଇ ଶାନ୍ତିରେ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଯେତେ ଅଂଶ ପାଇବାଯୋଗ୍ୟ, ସେଠାରେ ଦେଇଦିଅ।'
ଏତଦ୍ଧି କୁରଵଃ ସର୍ଵେ ମନ୍ଯନ୍ତେ ଧର୍ମସଂହିତମ୍ । ଯତ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରଶାନ୍ତିଂ ମନ୍ଯେଥାଃ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ
'ସମସ୍ତ କୌରବମାନେ ଏହାକୁ ଧର୍ମସହିତ ମନେ କରନ୍ତି: ତୁମେ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ସହିତ ଶାନ୍ତି ଚାହିଁବା ଉଚିତ।'
ଅଙ୍ଗେମାଂ ସମଵେକ୍ଷସ୍ଵ ପୁତ୍ର ସ୍ଵାମେଵ ଵାହିନୀମ୍ । ଜାତ ଏଷ ତଵାଭାଵସ୍ତ୍ଵଂ ତୁ ମୋହାନ୍ନ ବୁଦ୍ଧ୍ଯସେ
'ପୁଅ, ଏହି ସେନାକୁ ନିଜର ବୋଲି ଭାବିଦେଖ; ଏହି ଶତ୍ରୁତା ତୁମ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ ମୁହଁ ହେବାରୁ ତୁମେ ବୁଝିପାରୁନାହାଁ।'
ନ ତ୍ଵହଂ ଯୁଦ୍ଧମିଚ୍ଛାମି ନୈତଦିଚ୍ଛତି ବାହ୍ଲିକଃ। ନ ଚ ଭୀଷ୍ମୋ ନ ଚ ଦ୍ରୋଣୋ ନାଶ୍ଵତ୍ଥାମା ନ ସଞ୍ଜଯଃ
'ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହେନି, ବାହ୍ଲିକ ମଧ୍ୟ ଚାହେନି; ଭୀଷ୍ମ, ଡ୍ରୋଣ, ଅଶ୍ୱଥାମା, ସଞ୍ଜୟ—କେହି ଯୁଦ୍ଧ ଚାହେନି।'