ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରଂ ନକୁଲଂ ତ୍ଵାଜମୀଢଂ ମହେନ୍ଦ୍ରଦତ୍ତା ହରଯୋ ଵାଜିମୁଖ୍ଯାଃ । ସମା ଵାଯୋର୍ବଲଵନ୍ତସ୍ତରସ୍ଵିନୋ ଵହନ୍ତି ଵୀରଂ ଵୃତ୍ରଶତ୍ରୁଂ ଯଥେନ୍ଦ୍ରମ୍
ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ନକୁଳଙ୍କ ପାଇଁ, ମହେନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରମୁଖ ଘୋଡ଼ାମାନେ, ବାୟୁ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତେଜସ୍ବୀ, ସେ ଶୂରକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ବହନ କରୁଥିଲେ।
ତୁଲ୍ଯାଶ୍ଚୈଭିର୍ଵଯସା ଵିକ୍ରମେଣ ମହାଜଵାଶ୍ରିତ୍ରରୂପାଃ ସଦଶ୍ଵାଃ । ସୌଭଦ୍ରାଦୀନ୍ଦ୍ରୌପଦେଯାନ୍କୁମାରାନ୍ ଵହନ୍ତ୍ଯଶ୍ଵା ଦେଵଦତ୍ତା ବୃହନ୍ତଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଘୋଡ଼ାମାନେ ବୟସ ଓ ପ୍ରତାପରେ ସମାନ, ବଡ଼ ଓ ଦେବମାନେ ଦିଆଯାଇଥିବା, ସେମାନେ ସୁଭଦ୍ରା ଓ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ରାଜକୁମାରମାନେ, ତାଙ୍କୁ ବହନ କରୁଥିଲେ।
କାଂସ୍ତତ୍ର ସଞ୍ଜଯାପଶ୍ଯଃ ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥେନ ସମାଗତାନ୍। ଯେ ଯୋତ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥେ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ମମ ଵାହିନୀମ୍
ସଞ୍ଜୟ, ସେଠାରେ କେଉଁମାନେ ପ୍ରେମରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ମୋ ପୁଅଙ୍କ ସେନା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ, ସେମାନେ କିଏ?
ମୁଖ୍ଯମନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣୀନାମପଶ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣମାଗତମ୍। ଚେକିତାନଂ ଚ ତତ୍ରୈଵ ଯୁଯୁଧାନଂ ଚ ସାତ୍ଯକିମ୍
ଆଁଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଧାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖିଲି, ସେଠାରେ ଚେକିତାନ, ଯୁୟୁଧାନ ଓ ସାତ୍ୟକି ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ପୃଥଗକ୍ଷୌହିଣୀଭ୍ଯାଂ ତୁ ପାଣ୍ଡଵାନଭିସଂଶ୍ରିତୌ । ମହାରଥୌ ସମାଖ୍ଯାତାଵୁଭୌ ପୁରୁଷମାନିନୌ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକ ଏକ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ, ଦୁଇଜଣ ମହାବୀର ରଥୀ, ନିଜ ଶୌର୍ୟ ଓ ପୁରୁଷତ୍ୱରେ ଗର୍ବିତ, ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଦଳକୁ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।
ଅକ୍ଷୌହିଣ୍ଯାଽଥ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯୋ ଦଶଭିସ୍ତନଯୈର୍ଵୃତଃ। ସତ୍ଯଜିତ୍ପ୍ରମୁଖୈର୍ଵୀରୈର୍ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନପୁରୋଗମୈଃ
ତାପରେ ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜପୁତ୍ର, ଦଶଜଣ ପୁଅ ଓ ସତ୍ୟଜିତ୍ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଆଦି ବୀରମାନେ ସହିତ, ଏକ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନାର ନାୟକ ହେଲେ।
ଦ୍ରୁପଦୋ ଵର୍ଧଯନ୍ମାନଂ ଶିଖଣ୍ଡିପରିପାଲିତଃ। ଉପାଯାତ୍ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାଂ ପ୍ରତିଚ୍ଛାଦ୍ଯ ତଦା ଵପୁଃ
ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ମାନ ବଢିଗଲା ଓ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ, ସେ ସମସ୍ତ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଆକୃତି ଲୁଚାଇ ଆଗକୁ ବଢିଲେ।
ଵିରାଟଃ ସହ ପୁତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଶଙ୍ଖେନୈଵୋତ୍ତରେଣ ଚ। ସୂର୍ଯଦତ୍ତାଦିଭିର୍ଵୀରୈର୍ମଦିରାକ୍ଷପୁରୋଗମୈଃ
ବିରାଟ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଶଂଖ ଓ ଉତ୍ତର, ସୂର୍ୟଦତ୍ତ, ମଦିରାକ୍ଷ ଆଦି ପ୍ରମୁଖ ବୀରମାନେ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଥିଲେ।
ସହିତଃ ପୃଥିଵୀପାଲୋ ଭ୍ରାତୃଭିସ୍ତନଯୈସ୍ତଥା । ଅକ୍ଷୌହିଣ୍ଯୈଵ ସୈନ୍ଯାନାଂ ଵୃତଃ ପାର୍ଥଂ ସମାଶ୍ରିତଃ
ସେ ରାଜା, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଓ ପୁଅମାନେ ସହିତ, ଏକ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ନେଇ, ପାର୍ଥଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।
ଜାରାସନ୍ଧିର୍ମାଗଧଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଶ୍ଚ ଚେଦିରାଟ୍। ପୃଥକ୍ପୃଥଗନୁପ୍ରାପ୍ତୌ ପୃଥଗକ୍ଷୌହିଣୀଵୃତୌ
ଜରାସନ୍ଧ, ମାଗଧ ରାଜା, ଓ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ଚେଦି ରାଜା, ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ ଆସିଥିଲେ।
କେକଯା ଭ୍ରାତରଃ ପଞ୍ଚ ସର୍ଵେ ଲୋହିତକଧ୍ଵଜାଃ । ଅକ୍ଷୌହିଣୀପରିଵୃତାଃ ପାଣ୍ଡଵାନଭିସଂଶ୍ରିତାଃ
କେକୟ ରାଜ୍ୟର ପାଞ୍ଚ ଭାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଲାଲ୍ ଝଣ୍ଡା ଥିଲା, ଏକ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଦଳକୁ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।
ଏତାନେତାଵତସ୍ତତ୍ର ତାନପଶ୍ଯଂ ସମାଗତାନ୍। ଯେ ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥେ ଯୋତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଵାହିନୀମ୍
ମୁଁ ସେଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକତ୍ରିତ ଦେଖିଲି, ଯେଉଁମାନେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ।
ଯୋ ଵେଦ `ମାନୁଷଂ ଵ୍ଯୂହଂ ଦୈଵଂ ଗାନ୍ଧର୍ଵମାସୁରମ୍। ସ ତତ୍ର ସେନାପ୍ରମୁଖେ ଧୃଷଟଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ମହାରଥଃ
ଯିଏ ମାନବ, ଦେବ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ ଆସୁର ବ୍ୟୁହ ଜାଣିଥାଏ, ସେହି ମହାବୀର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ସେନାର ମୁଣ୍ଡରେ ଥିଲେ।
ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ରାଜନ୍ଭାଗଃ କ୍ଲୃପ୍ତଃ ଶିଖଣ୍ଡିନଃ ତଂ ଵିରାଟୋଽନୁସଂଯାତା ସାର୍ଧଂ ମତ୍ସ୍ଯୈଃ ପ୍ରହାରିଭିଃ
ଭୀଷ୍ମ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ, ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ଦଳକୁ ଦିଆଯାଇଥିଲେ; ବିରାଟ ତାଙ୍କ ସହିତ ମତ୍ସ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ଭାଗୋ ମଦ୍ରାଧିପୋ ବଲୀ। ତୌ ତୁ ତତ୍ରାବ୍ରୁଵନ୍କେଚିଦ୍ଵିଷମୌ ନୋ ମତାଵିତି
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଜେଷ୍ଠ ପୁଅଙ୍କ ଦଳକୁ ମଦ୍ର ରାଜା ଦିଆଯାଇଥିଲେ; କିନ୍ତୁ କିଛି ଲୋକ କହିଲେ, 'ଆମର ମତ ଭିନ୍ନ'।
ଦୁର୍ଯୋଧନଃ ସହସୁତଃ ସାର୍ଧଂ ଭ୍ରାତୃଶତେନ ଚ। ପ୍ରାଚ୍ଯାଶ୍ଚ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯାଶ୍ଚ ଭୀମସେନସ୍ଯ ଭାଗତଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନ, ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଓ ଶତାଧିକ ଭାଇ, ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ସମସ୍ତେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଦଳକୁ ଦିଆଯାଇଥିଲେ।
ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ତୁ ଭାଗେନ କର୍ଣେ ଵୈକର୍ତନୋ ମତଃ। ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମା ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ସୈନ୍ଧଵଶ୍ଚ ଜଯଦ୍ରଥଃ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ କର୍ଣ୍ଣ, ବିକର୍ତନଙ୍କ ପୁଅ, ଏବଂ ଅଶ୍ୱଥାମା, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ସିନ୍ଧୁ ରାଜା ଓ ଜୟଦ୍ରଥ ଥିଲେ।
ଅଶକ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ଯେ କେଚିତ୍ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଶୂରମାନିନଃ । ସର୍ଵାଂସ୍ତାନର୍ଜୁନଃ ପାର୍ଥଃ କଲ୍ପଯାମାସ ଭାଗତଃ
ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ଅପରାଜେୟ ବୋଲି ଭାବୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଅର୍ଜୁନ, ପୃଥାଙ୍କ ପୁଅ, ନିଜ ଦଳକୁ ଦେଇଥିଲେ।
ମହେଷ୍ଵାଂସା ରାଜପୁତ୍ରା ଭ୍ରାତରଃ ପଞ୍ଚ କେକଯାଃ । କେକଯାନେଵ ଭାଗେନ କୃତ୍ଵା ଯୋତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ସଂଯୁଗେ
ମହାଧନୁଧାରୀ, ରାଜପୁତ୍ର, କେକୟ ରାଜ୍ୟର ପାଞ୍ଚ ଭାଇ, କେକୟ ଦଳରେ ରହି, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ।
ତେଷାମେଵ କୃତୋ ଭାଗୋ ମାଲଵାଃ ସାଲ୍ଵକାସ୍ତଥା। ତ୍ରିଗର୍ତାନାଂ ଚ ଵୈ ମୁଖ୍ଯୌ ଯୌ ତୌ ସଂଶପ୍ତକାଵିତି
ମାଲବ ଓ ସାଲ୍ବ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସେହି ଦଳରେ ଥିଲେ; ଏବଂ ତୃଗର୍ତ୍ତ ଦେଶର ଦୁଇ ପ୍ରଧାନ ସଂଶପ୍ତକ ମଧ୍ୟ।
ଦୁର୍ଯୋଧନସୁତାଃ ସର୍ଵେ ତଥା ଦୁଃଶାସନସ୍ଯ ଚ। ସୌଭଦ୍ରେଣ କୃତୋ ଭାଗୋ ରାଜା ଚୈଵ ବୃହଦ୍ବଲଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅ, ସେମାନଙ୍କୁ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଦଳକୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ବୃହଦ୍ବଳ ରାଜା ମଧ୍ୟ।
ଦ୍ରୌପଦେଯା ମହେଷ୍ଵାସାଃ ସୁଵର୍ଣଵିକୃତଧ୍ଵଜାଃ । ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନମୁଖା ଦ୍ରୋଣମଭିଯାସ୍ଯନ୍ତି ଭାରତ
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ସୁନା ଝଣ୍ଡା ଧାରଣ କରିଥିବା ମହାଧନୁଧାରୀ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆଗକୁ ବଢିବେ, ହେ ଭାରତ।
ଚେକିତାନଃ ସୋମଦତ୍ତଂ ଦ୍ଵୈରଥେ ଯୋଦ୍ଧୁମିଚ୍ଛତି। ଭୋଜଂ ତୁ କୃତଵର୍ମାଣଂ ଯୁଯୁଧାନୋ ଯୁଯୁତ୍ସତି
ଚେକିତାନ ସୋମଦତ୍ତ ସହ ଏକାନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହେଁ। ଯୁୟୁଧାନ କୃତବର୍ମା, ଯିଏ ଭୋଜ ରାଜ୍ୟର, ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
ସହଦେଵସ୍ତୁ ମାଦ୍ରେଯଃ ଶୂରଃ ସଂକ୍ରନ୍ଦନୋ ଯୁଧି। ସ୍ଵମଂଶଂ କଲ୍ପଯାମାସ ଶ୍ଯାଲଂ ତେ ସୁବଲାତ୍ମଜମ୍
ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ର ସହଦେବ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର ଓ ଦୃଢ଼, ସେ ତୁମ ଶ୍ୟାଳ ସୁବଳପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନିଜ ଭାଗ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଉଲୂକଂ ଚୈଵ କୈତଵ୍ଯଂ ଯେ ଚ ସାରସ୍ଵତା ଗଣାଃ। ନକୁଲଃ କଲ୍ପଯାମାସ ଭାଗଂ ମାଦ୍ରଵତୀସୁତଃ
ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ର ନକୁଳ, କୈତବପୁତ୍ର ଉଲୂକ ଓ ସାରସ୍ୱତ ଦଳମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ନିଜ ଭାଗ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଯେ ଚାନ୍ଯେ ପାର୍ଥିଵା ରାଜନ୍ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯାସ୍ଯନ୍ତି ସଙ୍ଗରେ। ସମାହ୍ଵାନେନ ତାଂଶ୍ଚାପି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରା ଅକଲ୍ପଯନ୍
ହେ ରାଜନ, ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିପକ୍ଷ ହେବେ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଚୁନିଛନ୍ତି।
ଏଵମେଷାମନୀକାନି ପ୍ରଵିଭକ୍ତାନି ଭାଗଶଃ। ଯତ୍ତେ କାର୍ଯଂ ସପୁତ୍ରସ୍ଯ କ୍ରିଯତାଂ ତଦକାଲିକମ୍
ଏଭଳି ଏହି ସେନାମାନେ ଭାଗ ଭାଗରେ ବଣ୍ଟିଯାଇଛି। ତୁମ ପୁଅ ପାଇଁ ଯେଉଁ କାମ ବାକି ଅଛି, ତାହା ବିଳମ୍ବ ଛାଡ଼ି କର।
ନ ସନ୍ତି ସର୍ଵେ ପୁତ୍ରା ମେ ମୂଢା ଦୁର୍ଦ୍ଯୂତଦେଵିନଃ। ଯେଷାଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ବଲଵତା ଭୀମେନ ରଣମୂର୍ଧନି
ମୋ ସମସ୍ତ ପୁଅ ମୂର୍ଖ ନୁହଁନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟ ଦ୍ୟୂତ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୋଇନାହାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ହେବ।
ରାଜାନଃ ପାର୍ଥିଵାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରୋକ୍ଷିତାଃ କାଲଧର୍ମଣା । ଗାଣ୍ଡୀଵାଗ୍ନିଂ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ପତଙ୍ଗା ଇଵ ପାଵକମ୍
ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ଭୂପତିମାନେ, ସମୟର ନିୟମରେ ଶୁଦ୍ଧିତ, ଗାଣ୍ଡୀବ ଅଗ୍ନିକୁ ପତଙ୍ଗ ଭଳି ପ୍ରବେଶ କରିବେ।
ଵିଦ୍ରୁତାଂ ଵାହିନୀଂ ମନ୍ଯେ କୃତଵୈରୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ । ତାଂ ରଣେ କେଽନୁଯାସ୍ଯନ୍ତି ପ୍ରଭଗ୍ନାଂ ପାଣ୍ଡଵୈର୍ଯୁଧି
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଏହି ମହାପୁରୁଷମାନେ ଶତ୍ରୁତା ଗଢ଼ିଥିବା ଦ୍ୱାରା ସେନା ଭଙ୍ଗ ହେବ। ଏହି ଭଙ୍ଗିତ ସେନାକୁ କିଏ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନୁସରଣ କରିବ?