ଅମୋଘଯା ମହାରାଜ ଶକ୍ତ୍ଯା ପରମଭୀମଯା। ତସ୍ଯ ଶକ୍ତ୍ଯୋପଗୂଢସ୍ଯ କସ୍ମାଜ୍ଜୀଵେଦ୍ଧନଞ୍ଜଯଃ
ହେ ମହାରାଜ, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଅମୋଘ ଓ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଢାକାଯାଇଲେ ଧନଞ୍ଜୟ କିପରି ବଞ୍ଚିପାରିବେ?
ଵିଜଯୋ ମେ ଧ୍ରୁଵଂ ରାଜନ୍ଫଲଂ ପାଣାଵିଵାହିତମ୍। ଅଭିଵ୍ଯକ୍ତଃ ପରେଷାଂ ଚ କୃତ୍ସ୍ନୋ ଭୁଵି ପରାଜଯଃ
ହେ ରାଜା, ମୋର ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ, ମୋର ଅଟୁଟ ପ୍ରୟାସର ଫଳ ଭଳି। ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପରାଜିତ ହେବେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ।
ଅହ୍ନା ହ୍ଯେକେନ ଭୀଷ୍ମୋଯଂ ପ୍ରଯୁତଂ ହନ୍ତି ଭାରତ। ତତ୍ସମାଶ୍ଚ ମହେଷ୍ଵାସା ଦ୍ରୋଣଦ୍ରୌଣିକୃପା ଅପି
ଏହି ଭୀଷ୍ମ ଏକ ଦିନରେ ଦଶ ହଜାର ମଣିଷକୁ ମାରିପାରନ୍ତି, ହେ ଭାରତ। ଡ୍ରୋଣ, ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ଓ କୃପା ମଧ୍ୟ ଏହି ମହାଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ସମାନ।
ସଂଶପ୍ତକାନାଂ ଵୃନ୍ଦାନି କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ପରନ୍ତପ। ଅର୍ଜୁନଂ ଵଯମସ୍ମାନ୍ଵା ନିହନ୍ଯାତ୍କପିକେତନଃ
ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ, ଅର୍ଜୁନ ଆମକୁ କିମ୍ବା ଆମେ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେବା, ସଂଶପ୍ତକ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଇଯିବେ।
ତାଂଶ୍ଚାଲମିତି ମନ୍ଯନ୍ତେ ସଵ୍ଯସାଚିଵଧେ ଧୃତାଃ। ପାର୍ଥିଵାଃ ସ ଭଵାଂସ୍ତେଭ୍ଯୋ ହ୍ଯକସ୍ମାଦ୍ଵ୍ଯଥତେ କଥମ୍
ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ଦୃଢ଼ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠାରେ ଅଚଳ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି। ତେବେ, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଚାନକ କିଏଁ ଭୟଭିତ ହେଉଛ?
ଭୀମସେନେ ଚ ନିହତେ କୋଽନ୍ଯୋ ଯୁଧ୍ଯେତ ଭାରତ। ପରେଷାଂ ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଯଦି ଵେତ୍ଥ ପରନ୍ତପ
ହେ ଭାରତ, ଯଦି ଭୀମସେନ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଆଉ କିଏ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବ? ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ, ତୁମେ ଜାଣିଥିଲେ ମୋତେ କୁହ।
ପଞ୍ଚ ତେ ଭ୍ରାତରଃ ସର୍ଵେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନୋଽଥ ସାତ୍ଯକିଃ । ପରେଷାଂ ସପ୍ତ ଯେ ରାଜନ୍ଯୋଧାଃ ସାରଂ ବଲଂ ମତମ୍
ତୁମର ପାଞ୍ଚ ଭାଇ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ସାତ୍ୟକି—ଏହି ସପ୍ତଜଣ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର ମୁଖ୍ୟ ବୀର ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଅସ୍ମାକଂ ତୁ ଵିଶିଷ୍ଟା ଯେ ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣକୃପାଦଯଃ । ଦ୍ରୌଣିର୍ଵିକର୍ତନଃ କର୍ଣଃ ସୋମଦତ୍ତୋଥ ବାହ୍ଲିକଃ
ଆମ ପକ୍ଷରେ ଯେଉଁମାନେ ବିଶିଷ୍ଟ, ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଭୀଷ୍ମ, ଡ୍ରୋଣ, କୃପା, ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ, ବିକର୍ତନଙ୍କ ପୁଅ କର୍ଣ୍ଣ, ସୋମଦତ୍ତ ଓ ବାହ୍ଲିକ।
ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷାଧିପଃ ଶଲ୍ଯ ଆଵନ୍ତ୍ଯୌ ଚ ଜଯଦ୍ରଥଃ। ଦୁଃଶାସନୋ ଦୁର୍ମଖଶ୍ଚ ଦୁଃସହଶ୍ଚ ଵିଶାଂପତେ
ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷ ରାଜା, ଶଲ୍ୟ, ଦୁଇ ଅବନ୍ତି, ଜୟଦ୍ରଥ, ଦୁଃଶାସନ, ଦୁର୍ମୁଖ ଓ ଦୁଃସହ, ହେ ଜନପତି।
ଶ୍ରୁତାଯୁଶ୍ଚିତ୍ରସେନଶ୍ଚ ପୁରୁମିତ୍ରୋ ଵିଵିଂଶତିଃ। ଶଲୋ ଭୂରିଶ୍ରଵାଶ୍ଚୈଵ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ତଵାତ୍ମଜଃ
ଶ୍ରୁତାୟୁଷ୍, ଚିତ୍ରସେନ, ପୁରୁମିତ୍ର, ବିବିଂଶତି, ଶଳ, ଭୂରିଶ୍ରବା ଓ ତୁମର ପୁଅ ବିକର୍ଣ୍ଣ।
ଅକ୍ଷୌହିଣ୍ଯୋ ହି ମେ ରାଜନ୍ଦଶୈକା ଚ ସମାହୃତାଃ। ନ୍ଯୂନା ପରେଷାଂ ସପ୍ତୈଵ କସ୍ମାନ୍ମେ ସ୍ଯାତ୍ପରାଜଯଃ
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଏଗାରଟି ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ଏକତ୍ର କରିଛି, ଶତ୍ରୁମାନେ କେବଳ ସାତଟି। ତେବେ, ମୋ ପରାଜୟ କିପରି ହେବ?
ବଲଂ ତ୍ରିଗୁଣତୋ ହୀନଂ ଯୋଧ୍ଯଂ ପ୍ରାହ ବୃହସ୍ପତିଃ। ପରେଭ୍ଯସ୍ତ୍ରିଗୁଣା ଚେଯଂ ମମ ରାଜନ୍ନନୀକିନୀ
ବୃହସ୍ପତି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ତିନି ଗୁଣ କମ୍ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ମୋର ସେନା ଶତ୍ରୁମାନେଠାରୁ ତିନି ଗୁଣ ବଡ଼, ହେ ରାଜା।
ଗୁଣହୀନଂ ପରେଷାଂ ଚ ବହୁ ପଶ୍ଯାମି ଭାରତ। ଗୁଣୋଦଯଂ ବହୁଗୁଣମାତ୍ମନଶ୍ଚ ଵିଶାଂପତେ
ହେ ଭାରତ, ମୁଁ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବହୁତ ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖୁଛି, ହେ ଜନପତି, ଆଉ ନିଜ ପକ୍ଷରେ ବହୁତ ଗୁଣ ଓ ଉନ୍ନତି ଦେଖୁଛି।
ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ସମାଜ୍ଞାଯ ବଲାଗ୍ର୍ଯଂ ମମ ଭାରତ । ନ୍ଯୂନତାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ନ ମୋହଂ ଗନ୍ତୁମର୍ହସି
ହେ ଭାରତ, ଏହି ସବୁ—ମୋର ସେନାର ଶକ୍ତି ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେର ଦୁର୍ବଳତା—ଜାଣି, ତୁମେ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସଞ୍ଜଯଂ ଭୂଯଃ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ ଭାରତ। ଵିଵିତ୍ସୁଃ ପ୍ରାପ୍ତକାଲାନି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପରପୁରଞ୍ଜଯଃ
ଏଭଳି କହି, ସେ ପୁଣି ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, ଶତ୍ରୁନଗର ଜିତିଥିବା ସେ, ସମୟଯୋଗ୍ୟ କଥା ଜାଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ।
ଅକ୍ଷୌହିଣୀଃ ସପ୍ତ ଲବ୍ଧ୍ଵା ରାଜଭିଃ ସହ ସଞ୍ଜଯ। କିଂସ୍ଵିଦିଚ୍ଛତି କୌନ୍ତେଯୋ ଯୁଦ୍ଧପ୍ରେପ୍ସୁର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସପ୍ତଟି ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ଓ ରାଜାମାନେ ସହିତ ପାଇ, ଯୁଦ୍ଧ ଚାହୁଁଥିବା କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର କଣ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି?
ଅତୀଵ ମୁଦିତୋ ରାଜନ୍ଯୁଦ୍ଧପ୍ରେପ୍ଯୁର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଭୀମସେନାର୍ଜୁନୌ ଚୋଭୌ ଯମାଵପି ନ ବିଭ୍ଯତଃ
ଯୁଧ୍ଧ ଆସିବାକୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ। ଭୀମସେନ ଓ ଅର୍ଜୁନ, ଦୁହେଁ ଯମଙ୍କ ପରି ଭୟ ନକରିଥିଲେ।
ରଥଂ ତୁ ଦିଵ୍ଯଂ କୌନ୍ତେଯଃ ସର୍ଵା ଵିଭ୍ରାଜଯନ୍ଦିଶଃ। ମନ୍ତ୍ରଂ ଜିଜ୍ଞାସମାନଃ ସନ୍ବୀଭତ୍ସୁଃ ସମଯୋଜଯତ୍
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲେ। ସେ ମନ୍ତ୍ର ଜାଣିବା ପାଇଁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଆପଣଙ୍କୁ ସଜାଇଲେ।
ତମପଶ୍ଯାମ ସନ୍ନଦ୍ଧଂ ମେଘଂ ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଯୁତଂ ଯଥା। ସମନ୍ତାତ୍ସମଭିଧ୍ଯା ହୃଷ୍ଯମାଣୋଽଭ୍ଯଭାଷତ। ପୂର୍ଵରୂପମିଦଂ ପଶ୍ଯ ଵଯଂ ଜେଷ୍ଯାମ ସଞ୍ଜଯ
ଆମେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଦେଖିଲୁ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସହିତ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେ ଚାରିପଟେ ଆସି, ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ: 'ସଞ୍ଜୟ, ଏହି ପ୍ରଥମ ଚିହ୍ନ ଦେଖ, ଆମେ ନିଶ୍ଚିତ ଜିତିବା।'
ବୀଭତ୍ସୁର୍ମାଂ ଯଥୋଵାଚ ତଥାଽଵୈମ୍ଯହମପ୍ଯୁତ
ଭୀମସେନ ଯେପରି ମୋତେ କହିଥିଲେ, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ କହୁଛି।
ପ୍ରଶଂସସ୍ଯଭିନନ୍ଦଂସ୍ତାନ୍ପାର୍ଥାନକ୍ଷପରାଜିତାନ୍। ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ରଥେ ବ୍ରୂହି କଥମଶ୍ଵାଃ କଥଂ ଧ୍ଵଜାଃ
ସେହି ଅପରାଜିତ ପାର୍ଥମାନେ ପ୍ରଶଂସା ଓ ଆନନ୍ଦ ପାଇବେ। ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ରଥରେ ଘୋଡ଼ାମାନେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି, ଧ୍ୱଜ କେମିତି ଅଛି, ମୋତେ କୁହ।
ଭୌମନଃ ସହ ଶକ୍ରେଣ ବହୁଚିତ୍ରଂ ଵିଶାଂପତେ। ରୂପାଣି କଲ୍ପଯାମାସ ତ୍ଵଷ୍ଟା ଧାତା ସଦା ଵିଭୋ
ଭୂମନ୍ୟ ଓ ଶକ୍ରଙ୍କ ସହିତ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତ୍ୱଷ୍ଟା ଓ ଧାତା ସଦା ବିଭିନ୍ନ ଅଦ୍ଭୁତ ଆକୃତି ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ।
ଧ୍ଵଜେ ହି ତସ୍ମିନ୍ରୂପାଣି ଚକ୍ରୁସ୍ତେ ଦେଵମାଯଯା। ମହାଧନାନି ଦିଵ୍ଯାନି ମହାନ୍ତି ଚ ଲଘୂନି ଚ
ସେଇ ଧ୍ୱଜରେ ଦେବମାୟା ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତି, ଦିବ୍ୟ ଧନ-ସମ୍ପଦ, ବଡ଼ ଓ ଛୋଟ ଆକୃତି ତିଆରି କରାଯାଇଥିଲା।
ଭୀମସେନାନୁରୋଧାଯକ ହନୂମାନ୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ଆତ୍ମପ୍ରତିକୃତିଂ ତସ୍ମିନ୍ଧ୍ଵଜ ଆରୋପଯିଷ୍ଯତି
ଭୀମସେନଙ୍କ ଆଗ୍ରହରେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ତାଙ୍କ ନିଜ ଚିତ୍ର ସେଇ ଧ୍ୱଜରେ ରଖିବେ।
ସର୍ଵା ଦିଶୋ ଯୋଜନମାତ୍ରମନ୍ତରଂ ସତିର୍ଯଗୂର୍ଧ୍ଵଂ ଚ ରୁରୋଧ ଵୈ ଧ୍ଵଜଃ। ନ ସଂସଞ୍ଜେତ୍ତରୁଭିଃ ସଂଵୃତୋଽପି ତଥା ହି ମାଯା ଵିହିତା ଭୌମନେନ
ସେଇ ଧ୍ୱଜ ଏତେ ବଡ଼ ଥିଲା ଯେ, ଏକ ଯୋଜନ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାରିପଟେ ଓ ଉପରକୁ ଆଡକୁ ଅଟକାଇଦେଉଥିଲା। ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଲୁଚିପାରିବ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହି ଭୂମନ୍ୟଙ୍କ ମାୟା।
ଯଥାଽଽକାଶେ ଶକ୍ରଧନୁଃ ପ୍ରକାଶତେ ନ ଚୈକଵର୍ଣଂ ନ ଚ ଵେଦ୍ମି କିଂ ନୁ ତତ୍। ତଥା ଧ୍ଵଜୋ ଵିହିତୋ ଭୌମନେନ ବହ୍ଵାକାରଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ରୂପମସ୍ଯ
ଯେପରି ଆକାଶରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଅନେକ ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯାଏ, କେବଳ ଗୋଟିଏ ରଙ୍ଗ ନୁହେଁ, ମୁଁ ଜାଣିନି ଏହା କଣ—ସେପରି ଭୂମନ୍ୟଙ୍କ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଧ୍ୱଜ ଅନେକ ଆକୃତି ଓ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଯଥାଽଗ୍ନିଧୂମୋ ଦିଵମେତି ରୁଦ୍ଧ୍ଵା। ଵର୍ଣାନ୍ବିଭ୍ରତ୍ତୈଜସାଂଶ୍ଚିତ୍ରରୂପାନ୍। ତଥା ଧ୍ଵଜୋ ଵିହିତୋ ଭୌମନେନ ନ ଚେଦ୍ଭାରୋ ଭଵିତା ନୋତ ରୋଧଃ
ଯେପରି ଅଗ୍ନିର ଧୂଆଁ ଆକାଶକୁ ଉଠେ, ଅନେକ ରଙ୍ଗ ଓ ଚମକଦାର ଆକୃତି ନେଇ, ସେପରି ଭୂମନ୍ୟଙ୍କ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଧ୍ୱଜ କେବେ ଭାରୀ ହେବ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଅଟକାଇବି ନାହିଁ।
ହତଂହତଂ ଦତ୍ତଵରଂ ପୁରସ୍ତାତ୍
ମୃତ, ମୃତ—ଏହି ବର ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ତଥା ରାଜ୍ଞୋ ଦନ୍ତଵର୍ଣା ବୃହନ୍ତୋ ରଥେ ଯୁକ୍ତା ଭାନ୍ତି ତଦ୍ଵୀର୍ଯତୁଲ୍ଯାଃ। ଋକ୍ଷପ୍ରଖ୍ଯା ଭୀମସେନସ୍ଯ ଵାହା ରଥେ ଵାଯୋସ୍ତୁଲ୍ଯଵେଗ ବଭୂଵୁଃ
ସେଇ ରାଜାଙ୍କ ଦନ୍ତ ରଙ୍ଗର ବଡ଼ ଘୋଡ଼ା ରଥକୁ ଯୋଗାଯାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଶକ୍ତିରେ ସମାନ। ଭୀମସେନଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଭାଲୁ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ବାୟୁ ସମାନ ତେଜ ଥିଲେ।
କଲ୍ମାଷାଙ୍ଗାସ୍ତିତ୍ତିରିଚିତ୍ରପୃଷ୍ଠା ଭ୍ରାତ୍ରା ଦତ୍ତାଃ ପ୍ରୀଯତା ଫାଲ୍ଗୁନେନ। ଭ୍ରାତୁର୍ବୀରସ୍ଯ ସ୍ଵୈସ୍ତୁରଙ୍ଗୈର୍ଵିଶିଷ୍ଟା ମୁଦା ଯୁକ୍ତାଃ ସହଦେଵଂ ଵହନ୍ତି
କଳା ଦେହ ଓ ଚିତ୍ର ପିଠି ଥିବା ଘୋଡ଼ାମାନେ, ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କ ଭାଇ ଆନନ୍ଦରେ ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ସହଦେବଙ୍କ ରଥକୁ ଯୋଗାଯାଇଛନ୍ତି, ଏହି ଘୋଡ଼ାମାନେ ଭାଇଙ୍କ ଘୋଡ଼ାଠାରୁ ଉତ୍ତମ।