ଶରଵ୍ରାତୈସ୍ତୁ ଭୀଷ୍ମେଣ ଶତଶୋ ନିଚିତୋଽଵଶଃ। ଦ୍ରୋଣଦ୍ରୌଣିକୃପୈଶ୍ଚୈଵ ଗନ୍ତା ପାର୍ଥୋ ଯମକ୍ଷଯମ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଅସଂଖ୍ୟ ବାଣବର୍ଷା ଓ ଦ୍ରୋଣ, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର, କୃପଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରେ ଅର୍ଜୁନ ଅବଶ୍ୟ ଯମଲୋକକୁ ଚଳିଯିବେ।
ପିତାମହୋଽପି ଗାଙ୍ଗେଯଃ ଶାନ୍ତନୋରଧି ଭାରତ। ବ୍ରହ୍ମର୍ପିସଦୃଶୋ ଜଜ୍ଞେ ଦେଵୈରପି ସୁଦୁଃସହଃ
ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଗାଙ୍ଗେୟ ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ, ହେ ଭାରତ, ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ସମାନ ତେଜସ୍ବୀ ଓ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାଙ୍କୁ ଜିତିପାରିନଥିବା ପ୍ରଭଳ ଯୋଦ୍ଧା।
ନ ହନ୍ତା ଵିଦ୍ଯତେ ଚାପି ରାଜନ୍ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ କଶ୍ଚନ। ପିତ୍ରା ହ୍ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରସନ୍ନେନ ନାକାମସ୍ତ୍ଵଂ ମରିଷ୍ଯସି
ରାଜା, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ମାରିପାରିବାକୁ କେହି ନାହିଁ; କାରଣ, ତାଙ୍କ ପିତା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ କହିଥିଲେ—'ତୁମେ ଇଚ୍ଛା ବିନା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବ ନାହିଁ'।
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେଶ୍ଚ ଭରଦ୍ଵାଜାଦ୍ଦ୍ରୋଣୋ ଦ୍ରୋଣ୍ଯାମଜାଯତ। ଦ୍ରୋଣାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ମହାରାଜ ଦ୍ରୌଣିଶ୍ଚ ପରମାଶ୍ତ୍ରଵିତ୍
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ଦ୍ରୋଣ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ; ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଥିଲେ, ହେ ମହାରାଜ।
କୃପଶ୍ଚାଚାର୍ଯମୁଖ୍ଯୋଯଂ ମହର୍ଷେର୍ଗୌତମାଦପି । ଶରସ୍ତମ୍ବୋଦ୍ଭଵଃ ଶ୍ରୀମାନଵଧ୍ଯ ଇତି ମେ ମତିଃ
ଏହି କୃପ ଅଚାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରମୁଖ, ମହାର୍ଷି ଗୌତମଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ବାଣର ଗଛରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ଶ୍ରୀମାନ୍ କୃପ ଅଜୟ୍ୟ, ଏହା ମୋର ମନ୍ତବ୍ୟ।
ଅଯୋନିଜାସ୍ତ୍ରଯୋ ହ୍ଯେତେ ପିତା ମାତା ଚ ମାତୁଲଃ । ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମ୍ନୋ ମହାରାତ ସ ଚ ଶୂରଃ ସ୍ଥିତୋ ମମ
ଏହି ତିନିଜଣ—ପିତା, ମାତା ଓ ମାମା—ଯୋନିରେ ଜନ୍ମିନଥିଲେ; ଏବଂ ଅଶ୍ୱଥାମା, ହେ ମହାରାଜ, ସେ ଶୂରବୀର ମୋ ସହିତ ଅଛନ୍ତି।
ସର୍ଵ ଏତେ ମହାରାଜ ଦେଵକଲ୍ପା ମହାରଥାଃ। ଶକ୍ରସ୍ଯାପି ଵ୍ଯଥାଂ କୁର୍ଯୁଃ ସଂଯୁଗେ ଭରତର୍ଷଭ
ଏମାନେ ସମସ୍ତେ, ହେ ମହାରାଜ, ଦେବତା ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାରଥୀ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଏମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ କରିପାରିବେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ନୈତେଷାମର୍ଜୁନଃ ଶକ୍ତ ଏକୈକଂ ପ୍ରତିଵୀକ୍ଷିତୁମ୍। ସହିତାସ୍ତୁ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରା ହନିଷ୍ଯନ୍ତି ଧନଞ୍ଜଯମ୍
ଅର୍ଜୁନ ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଏକା ଏକାଙ୍କ ସାମ୍ନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଏହି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଏକଠି ହେଲେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ମାରିଦେବେ।
ଭୀଷ୍ମାଦ୍ରୋଣକୃପାଣାଂ ଚ ତୁଲ୍ଯଃ କର୍ଣୋ ମତୋ ମମ। ଅନୁଜ୍ଞାତଶ୍ଚ ରାମେଣ ମତ୍ସମୋଽସୀତି ଭାରତ
ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ କର୍ଣ୍ଣ ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ କୃପାଙ୍କ ସମାନ। ରାମଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ମୁଁ ତାଙ୍କ ସମାନ ଅଛି ବୋଲି ସେ ଭାବେ, ହେ ଭାରତ।
କୁଣ୍ଡଲେ ରୁଚିରେ ଚାସ୍ତାଂ କର୍ଣସ୍ଯ ସହଜେ ଶୁଭେ । ତେ ଶଚ୍ଯର୍ଥଂ ମହେନ୍ଦ୍ରେଣ ଯାଚିତଃ ସ ପରନ୍ତପଃ
କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମସିଦ୍ଧ ଦୁଇଟି ଚକ୍ରକୁଣ୍ଡଳ ଯେଉଁଠି ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶୁଭ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମହାବଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଶଚୀଙ୍କ ପାଇଁ ଚାହିଁଥିଲେ।
ଅମୋଘଯା ମହାରାଜ ଶକ୍ତ୍ଯା ପରମଭୀମଯା। ତସ୍ଯ ଶକ୍ତ୍ଯୋପଗୂଢସ୍ଯ କସ୍ମାଜ୍ଜୀଵେଦ୍ଧନଞ୍ଜଯଃ
ହେ ମହାରାଜ, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଅମୋଘ ଓ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଢାକାଯାଇଲେ ଧନଞ୍ଜୟ କିପରି ବଞ୍ଚିପାରିବେ?
ଵିଜଯୋ ମେ ଧ୍ରୁଵଂ ରାଜନ୍ଫଲଂ ପାଣାଵିଵାହିତମ୍। ଅଭିଵ୍ଯକ୍ତଃ ପରେଷାଂ ଚ କୃତ୍ସ୍ନୋ ଭୁଵି ପରାଜଯଃ
ହେ ରାଜା, ମୋର ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ, ମୋର ଅଟୁଟ ପ୍ରୟାସର ଫଳ ଭଳି। ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପରାଜିତ ହେବେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ।
ଅହ୍ନା ହ୍ଯେକେନ ଭୀଷ୍ମୋଯଂ ପ୍ରଯୁତଂ ହନ୍ତି ଭାରତ। ତତ୍ସମାଶ୍ଚ ମହେଷ୍ଵାସା ଦ୍ରୋଣଦ୍ରୌଣିକୃପା ଅପି
ଏହି ଭୀଷ୍ମ ଏକ ଦିନରେ ଦଶ ହଜାର ମଣିଷକୁ ମାରିପାରନ୍ତି, ହେ ଭାରତ। ଡ୍ରୋଣ, ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ଓ କୃପା ମଧ୍ୟ ଏହି ମହାଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ସମାନ।
ସଂଶପ୍ତକାନାଂ ଵୃନ୍ଦାନି କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ପରନ୍ତପ। ଅର୍ଜୁନଂ ଵଯମସ୍ମାନ୍ଵା ନିହନ୍ଯାତ୍କପିକେତନଃ
ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ, ଅର୍ଜୁନ ଆମକୁ କିମ୍ବା ଆମେ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେବା, ସଂଶପ୍ତକ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଇଯିବେ।
ତାଂଶ୍ଚାଲମିତି ମନ୍ଯନ୍ତେ ସଵ୍ଯସାଚିଵଧେ ଧୃତାଃ। ପାର୍ଥିଵାଃ ସ ଭଵାଂସ୍ତେଭ୍ଯୋ ହ୍ଯକସ୍ମାଦ୍ଵ୍ଯଥତେ କଥମ୍
ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ଦୃଢ଼ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠାରେ ଅଚଳ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି। ତେବେ, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଚାନକ କିଏଁ ଭୟଭିତ ହେଉଛ?
ଭୀମସେନେ ଚ ନିହତେ କୋଽନ୍ଯୋ ଯୁଧ୍ଯେତ ଭାରତ। ପରେଷାଂ ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଯଦି ଵେତ୍ଥ ପରନ୍ତପ
ହେ ଭାରତ, ଯଦି ଭୀମସେନ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଆଉ କିଏ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବ? ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ, ତୁମେ ଜାଣିଥିଲେ ମୋତେ କୁହ।
ପଞ୍ଚ ତେ ଭ୍ରାତରଃ ସର୍ଵେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନୋଽଥ ସାତ୍ଯକିଃ । ପରେଷାଂ ସପ୍ତ ଯେ ରାଜନ୍ଯୋଧାଃ ସାରଂ ବଲଂ ମତମ୍
ତୁମର ପାଞ୍ଚ ଭାଇ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ସାତ୍ୟକି—ଏହି ସପ୍ତଜଣ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର ମୁଖ୍ୟ ବୀର ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଅସ୍ମାକଂ ତୁ ଵିଶିଷ୍ଟା ଯେ ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣକୃପାଦଯଃ । ଦ୍ରୌଣିର୍ଵିକର୍ତନଃ କର୍ଣଃ ସୋମଦତ୍ତୋଥ ବାହ୍ଲିକଃ
ଆମ ପକ୍ଷରେ ଯେଉଁମାନେ ବିଶିଷ୍ଟ, ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଭୀଷ୍ମ, ଡ୍ରୋଣ, କୃପା, ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ, ବିକର୍ତନଙ୍କ ପୁଅ କର୍ଣ୍ଣ, ସୋମଦତ୍ତ ଓ ବାହ୍ଲିକ।
ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷାଧିପଃ ଶଲ୍ଯ ଆଵନ୍ତ୍ଯୌ ଚ ଜଯଦ୍ରଥଃ। ଦୁଃଶାସନୋ ଦୁର୍ମଖଶ୍ଚ ଦୁଃସହଶ୍ଚ ଵିଶାଂପତେ
ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷ ରାଜା, ଶଲ୍ୟ, ଦୁଇ ଅବନ୍ତି, ଜୟଦ୍ରଥ, ଦୁଃଶାସନ, ଦୁର୍ମୁଖ ଓ ଦୁଃସହ, ହେ ଜନପତି।
ଶ୍ରୁତାଯୁଶ୍ଚିତ୍ରସେନଶ୍ଚ ପୁରୁମିତ୍ରୋ ଵିଵିଂଶତିଃ। ଶଲୋ ଭୂରିଶ୍ରଵାଶ୍ଚୈଵ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ତଵାତ୍ମଜଃ
ଶ୍ରୁତାୟୁଷ୍, ଚିତ୍ରସେନ, ପୁରୁମିତ୍ର, ବିବିଂଶତି, ଶଳ, ଭୂରିଶ୍ରବା ଓ ତୁମର ପୁଅ ବିକର୍ଣ୍ଣ।
ଅକ୍ଷୌହିଣ୍ଯୋ ହି ମେ ରାଜନ୍ଦଶୈକା ଚ ସମାହୃତାଃ। ନ୍ଯୂନା ପରେଷାଂ ସପ୍ତୈଵ କସ୍ମାନ୍ମେ ସ୍ଯାତ୍ପରାଜଯଃ
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଏଗାରଟି ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ଏକତ୍ର କରିଛି, ଶତ୍ରୁମାନେ କେବଳ ସାତଟି। ତେବେ, ମୋ ପରାଜୟ କିପରି ହେବ?
ବଲଂ ତ୍ରିଗୁଣତୋ ହୀନଂ ଯୋଧ୍ଯଂ ପ୍ରାହ ବୃହସ୍ପତିଃ। ପରେଭ୍ଯସ୍ତ୍ରିଗୁଣା ଚେଯଂ ମମ ରାଜନ୍ନନୀକିନୀ
ବୃହସ୍ପତି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ତିନି ଗୁଣ କମ୍ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ମୋର ସେନା ଶତ୍ରୁମାନେଠାରୁ ତିନି ଗୁଣ ବଡ଼, ହେ ରାଜା।
ଗୁଣହୀନଂ ପରେଷାଂ ଚ ବହୁ ପଶ୍ଯାମି ଭାରତ। ଗୁଣୋଦଯଂ ବହୁଗୁଣମାତ୍ମନଶ୍ଚ ଵିଶାଂପତେ
ହେ ଭାରତ, ମୁଁ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବହୁତ ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖୁଛି, ହେ ଜନପତି, ଆଉ ନିଜ ପକ୍ଷରେ ବହୁତ ଗୁଣ ଓ ଉନ୍ନତି ଦେଖୁଛି।
ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ସମାଜ୍ଞାଯ ବଲାଗ୍ର୍ଯଂ ମମ ଭାରତ । ନ୍ଯୂନତାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ନ ମୋହଂ ଗନ୍ତୁମର୍ହସି
ହେ ଭାରତ, ଏହି ସବୁ—ମୋର ସେନାର ଶକ୍ତି ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେର ଦୁର୍ବଳତା—ଜାଣି, ତୁମେ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସଞ୍ଜଯଂ ଭୂଯଃ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ ଭାରତ। ଵିଵିତ୍ସୁଃ ପ୍ରାପ୍ତକାଲାନି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପରପୁରଞ୍ଜଯଃ
ଏଭଳି କହି, ସେ ପୁଣି ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, ଶତ୍ରୁନଗର ଜିତିଥିବା ସେ, ସମୟଯୋଗ୍ୟ କଥା ଜାଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ।
ଅକ୍ଷୌହିଣୀଃ ସପ୍ତ ଲବ୍ଧ୍ଵା ରାଜଭିଃ ସହ ସଞ୍ଜଯ। କିଂସ୍ଵିଦିଚ୍ଛତି କୌନ୍ତେଯୋ ଯୁଦ୍ଧପ୍ରେପ୍ସୁର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସପ୍ତଟି ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ଓ ରାଜାମାନେ ସହିତ ପାଇ, ଯୁଦ୍ଧ ଚାହୁଁଥିବା କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର କଣ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି?
ଅତୀଵ ମୁଦିତୋ ରାଜନ୍ଯୁଦ୍ଧପ୍ରେପ୍ଯୁର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଭୀମସେନାର୍ଜୁନୌ ଚୋଭୌ ଯମାଵପି ନ ବିଭ୍ଯତଃ
ଯୁଧ୍ଧ ଆସିବାକୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ। ଭୀମସେନ ଓ ଅର୍ଜୁନ, ଦୁହେଁ ଯମଙ୍କ ପରି ଭୟ ନକରିଥିଲେ।
ରଥଂ ତୁ ଦିଵ୍ଯଂ କୌନ୍ତେଯଃ ସର୍ଵା ଵିଭ୍ରାଜଯନ୍ଦିଶଃ। ମନ୍ତ୍ରଂ ଜିଜ୍ଞାସମାନଃ ସନ୍ବୀଭତ୍ସୁଃ ସମଯୋଜଯତ୍
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲେ। ସେ ମନ୍ତ୍ର ଜାଣିବା ପାଇଁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଆପଣଙ୍କୁ ସଜାଇଲେ।
ତମପଶ୍ଯାମ ସନ୍ନଦ୍ଧଂ ମେଘଂ ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଯୁତଂ ଯଥା। ସମନ୍ତାତ୍ସମଭିଧ୍ଯା ହୃଷ୍ଯମାଣୋଽଭ୍ଯଭାଷତ। ପୂର୍ଵରୂପମିଦଂ ପଶ୍ଯ ଵଯଂ ଜେଷ୍ଯାମ ସଞ୍ଜଯ
ଆମେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଦେଖିଲୁ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସହିତ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେ ଚାରିପଟେ ଆସି, ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ: 'ସଞ୍ଜୟ, ଏହି ପ୍ରଥମ ଚିହ୍ନ ଦେଖ, ଆମେ ନିଶ୍ଚିତ ଜିତିବା।'
ବୀଭତ୍ସୁର୍ମାଂ ଯଥୋଵାଚ ତଥାଽଵୈମ୍ଯହମପ୍ଯୁତ
ଭୀମସେନ ଯେପରି ମୋତେ କହିଥିଲେ, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ କହୁଛି।