ପ୍ରତ୍ଯାଦନଂ ଚ ରାଜ୍ଯସ୍ଯ କାର୍ଯମୂଚୁର୍ନରାଧିପାଃ । ଭଵତଃ ସାନୁବନ୍ଧସ୍ଯ ସମୁଚ୍ଛେଦଂ ଚିକୀର୍ଷଵଃ
ସେଇ ରାଜାମାନେ କହିଲେ ଯେ, ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇ ଦେବା ଦରକାର, ଏବଂ ତୁମେ ଓ ତୁମ ସହଯୋଗୀମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଉଥିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚୈଵଂ ମଯୋସ୍ତାସ୍ତୁ ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣକୃପାସ୍ତଦା। ଜ୍ଞାତିକ୍ଷଯଭଯାଦ୍ରାଜନ୍ଭୀତେନ ଭରତର୍ଷଭ
ଏହା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପା ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ନଶ୍ଟ ହେବା ଭୟରେ ଭୟଭୀତ ହେଲୁ।
ତତଃ ସ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତି ସମଯେ ପାଣ୍ଡଵା ଇତି ମେ ମତିଃ। ସମୁଚ୍ଛେଦଂ ହି ନଃ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଵାସୁଦେଵଶ୍ଚିକୀର୍ଷତି
ତେଣୁ ମୋ ମତରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଚୁକ୍ତିକୁ ମାନିବେ; କାରଣ ବାସୁଦେବ ଆମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଶ୍ଟ ଚାହାଁନ୍ତି ନାହିଁ।
ଋତେ ଚ ଵିଦୁରାତ୍ସର୍ଵେ ଯୂଯଂ ଵଧ୍ଯା ମତା ମମ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତୁ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ନ ଵଧ୍ଯଃ କୁରୁସତ୍ତମଃ
ବିଦୁର ଛାଡ଼ି, ମୁଁ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ ଭାବୁଛି; କିନ୍ତୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଧର୍ମଜ୍ଞ ଥିବାରୁ, ସେ ହତ୍ୟାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସମୁଚ୍ଛେଦଂ ଚ କୃତ୍ସ୍ନଂ ନଃ କୃତ୍ଵା ତାତ ଜନାର୍ଦନଃ। ଏକରାଜ୍ଯଂ କୁରୂଣାଂ ସ୍ମ ଚିକୀର୍ଷତି ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ
ଯଦି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଇଥାନ୍ତେ, ତେବେ ସେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କୁରୁମାନଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ରାଜା କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତେ।
ତତ୍ର କିଂ ପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ ନଃ ପ୍ରଣିପାତଃ ପଲାଯନମ୍। ପ୍ରାଣାନ୍ଵା ସଂପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପ୍ରତିଯୁଧ୍ଯାମାହେ ପରାନ୍
ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଆମ ପାଇଁ କ'ଣ ଉଚିତ—ଶରଣ ନେବା, ପଳାଇଯିବା, କିମ୍ବା ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା?
ପ୍ରତିଯୁଦ୍ଧେ ତୁ ନିଯତଃ ସ୍ଯାଦସ୍ମାକଂ ପରାଜଯଃ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ସର୍ଵେ ହି ପାର୍ଥିଵା ଵଶଵର୍ତିନଃ
କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଆମ ପରାଜୟ ନିଶ୍ଚିତ; କାରଣ ସମସ୍ତ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଅଛନ୍ତି।
ଵିରକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ ଵଯଂ ମିତ୍ରାଣି କୁପିତାନି ନଃ। ଧିକ୍କୃତାଃ ପାର୍ଥିଵୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସ୍ଵଜନେନ ଚ ସର୍ଵଶଃ
ଆମେ ରାଜ୍ୟରୁ ବିମୁଖ, ବନ୍ଧୁମାନେ ଆମ ଉପରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ନିଜ ଲୋକମାନେ ଆମକୁ ନିନ୍ଦା କରୁଛନ୍ତି।
ପ୍ରଣିପାତେ ନ ଦୋଷୋସ୍ତି ସନ୍ଧିର୍ନଃ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ। ପିତରଂ ତ୍ଵେଵ ଶୋଚାମି ପ୍ରଜ୍ଞାନେତ୍ରଂ ଜନାଧିପମ୍
ଶରଣ ନେଲେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ; ସମ୍ମିଳନ କଲେ ଆମର ଦୀର୍ଘ ଶାନ୍ତି ହେବ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ କେବଳ ଆମ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପିତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଚିନ୍ତା କରୁଛି।
ମତ୍କୃତେ ଦୁଃଖମାପନ୍ନଂ କ୍ଲେଶଂ ପ୍ରାପ୍ତମନନ୍ତକମ୍। କୃତଂ ହି ତଵ ପୁତ୍ରୈଶ୍ଚ ପରେଷାମଵରୋଧନମ୍ । ମତ୍ପ୍ରଯାର୍ଥଂ ପୁରୈଵୈତଦ୍ଵିଦିତଂ ତେ ନରୋତ୍ତମ
ମୋ ଦ୍ୱାରା ସେ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଓ ଅନ୍ତହୀନ କଷ୍ଟରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି; ତୁମ ପୁଅମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଘେରିଥିଲେ—ଏହି କଥା ତୁମେ ଭଲଭାବେ ଜାଣ।
ତେ ରାଜ୍ଞୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସାମାତ୍ଯସ୍ଯ ମହାରଥାଃ । ଵୈରଂ ପ୍ରତିକରିଷ୍ଯନ୍ତି କୁଲୋଚ୍ଛେଦେନ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସେଇ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧା ପାଣ୍ଡବମାନେ ବଂଶ ନଶ୍ଟ କରି ଶତ୍ରୁତାର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବେ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଭୀଷ୍ମଃ କୃପୋ ଦ୍ରୌଣିଶ୍ଚ ଭାରତ। ମତ୍ଵା ମାଂ ମହତୀଂ ଚିନ୍ତାମାସ୍ଥିତଂଵ୍ଯଥିତେନ୍ଦ୍ରିଯଂ
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ, ଭୀଷ୍ମ, କୃପା ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ, ହେ ଭାରତ, ମୋତେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ଦେଖି, ଏପରି କହିଲେ:
ଅଭିଦ୍ରୁଗ୍ଧାଃ ପରେ ଚେନ୍ନୋ ନ ଭେତଵ୍ଯଂ ପରନ୍ତପ। ଅସମର୍ଥାଃ ପରେ ଜେତୁମସ୍ମାନ୍ଯୁଧି ସମାସ୍ଥିତାନ୍
ଶତ୍ରୁମାନେ ଯଦି ଆମେଠାରେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ହେ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା, ତେବେ ଆମେ କେବେ ଭୟ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ରହିଲେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଆମକୁ ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ଏକୈକଶଃ ସମର୍ଥାଃ ସ୍ମୋ ଵିଜେତୁଂ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାନ୍। ଆଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ଵିନେଷ୍ଯାମୋ ଦର୍ପମେଷାଂ ଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ଆମେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଏକା ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବା। ସେମାନେ ଆସୁନ୍ତୁ, ଆମେ ତାଙ୍କର ଅହଂକାରକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବା।
ପୁରୈକେନ ହି ଭୀଷ୍ମେଣ ଵିଜିତାଃ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାଃ। ମୃତେ ପିତର୍ଯତିକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରଥେନୈକେନ ଭାରତ
ପୂର୍ବରୁ ଏକମାତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ରାଜା ହରାଇଥିଲେ। ବାପାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଭୀଷ୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଏକ ରଥରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଜଘାନ ସୁବହୂଂସ୍ତେଷାଂ ସଂରବ୍ଧଃ କୁରୁସତ୍ତମଃ। ତତସ୍ତେ ଶରଣଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଦେଵଵ୍ରତମିମଂ ଭଯାତ୍
ସେ କୁରୁମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, କ୍ରୋଧରେ ଅନେକଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ। ତାପରେ ଭୟରେ ସମସ୍ତେ ଦେବବ୍ରତଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ସ ଭୀଷ୍ମଃ ସୁସମର୍ଥୋଽଯମସ୍ମାଭିଃ ସହିତୋ ରଣେ। ପରାନ୍ଵିଜେତୁଂ ତସ୍ମାତ୍ତେ ଵ୍ଯେତୁ ଭୀର୍ଭରତର୍ଷଭ
ସେଇ ଭୀଷ୍ମ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସକ୍ଷମ, ଏବେ ଆମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ହରାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ତେଣୁ, ତୁମର ଭୟ ଦୂର ହେଉ, ହେ ଭାରତମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଇତ୍ଯେଷାଂ ନିଶ୍ଚଯୋ ହ୍ଯାସୀତ୍ତତ୍କାଲେଽମିତତେଜସାମ୍। ପୁରା ତେଷାଂ ପୃଥିଵୀ କୃତ୍ସ୍ନାସୀଦ୍ଵଶଵର୍ତିନୀ
ସେ ସମୟରେ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାନେ ଏହିପରି ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ। ସେବେଳେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କର ଅଧୀନରେ ଥିଲା।
ଅସ୍ମାନ୍ପୁନରମୀ ନାଦ୍ଯ ସମର୍ଥା ଜେତୁମାହଵେ। ଛିନ୍ନପକ୍ଷାଃ ପରେ ହ୍ଯଦ୍ଯ ଵୀର୍ଯହୀନାଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ଆଜି ଏହି ଶତ୍ରୁମାନେ ଆମକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏବେ ଶକ୍ତିହୀନ, ପଙ୍ଖ କଟା ପକ୍ଷୀ ପରି ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
ଅସ୍ମତ୍ସଂସ୍ଥା ଚ ପୃଥିଵୀ ଵର୍ତତେ ଭରତର୍ଷଭ। ଏକାର୍ଥାଃ ସୁଖଦୁଃଖେଷୁ ସମାନୀତାଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵାଃ
ପୃଥିବୀ ଏବେ ଆମ ଅଧୀନରେ ଅଛି, ହେ ଭାରତମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ରାଜାମାନେ ଆମ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସୁଖ ଦୁଃଖରେ ସମାନ ଭାଗୀ ହୋଇ।
ଅପ୍ଯଗ୍ନିଂ ପ୍ରଵିଶେଯୁସ୍ତେ ସମୁଦ୍ରଂ ଵା ପରନ୍ତପ। ମଦର୍ଥଂ ପାର୍ଥିଵାଃ ସର୍ଵେ ତଦ୍ଵିଦ୍ଧି କୁରୁସତ୍ତମ
ମୋ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ରାଜା ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ସମୁଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ, ହେ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା। ଏହି କଥା ଜାଣ, ହେ କୁରୁମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଉନ୍ମତ୍ତମିଵ ଚାପି ତ୍ଵାଂ ପ୍ରହସନ୍ତୀହ ଦୁଃଖିତମ୍। ଵିଲପନ୍ତଂ ବହୁଵିଧଂ ଭୀତଂ ପରଵିକତ୍ଥନେ
ତୁମେ ଯେପରି ଦୁଃଖିତ ଓ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଛ, ଏଠାରେ ସେମାନେ ତୁମକୁ ପାଗଳ ପରି ଉପହାସ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଗୌରବ କଥା କହୁଛନ୍ତି।
ଏଷାଂ ହ୍ଯେକୈକଶୋ ରାଜ୍ଞାଂ ସମର୍ଥଂ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି । ଆତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯତେ ସର୍ଵୋ ଵ୍ଯେତୁ ତେ ଭଯମାଗତମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜା ଏକା ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବାକୁ ନିଜକୁ ସକ୍ଷମ ଭାବେ ଭାବନ୍ତି। ତୁମର ଉତ୍ପନ୍ନ ଭୟ ଦୂର ହେଉ।
ଜେତୁଂ ସମଗ୍ରାଂ ସେନାଂ ମେ ଵାସଵୋଽପି ନ ଶକ୍ନୁଯାତ୍। ହନ୍ତୁମକ୍ଷଯ୍ଯରୂପେଯଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋଽପି ସ୍ଵଯଂଭୁଵଃ
ମୋ ସମଗ୍ର ସେନାକୁ ବିଜୟ କରିବାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି। ଏହି ସେନା ଅକ୍ଷୟ, ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ପୁରଂ ହିତ୍ଵା ପଞ୍ଚଗ୍ରାମାନ୍ସ ଯାଚତେ। ଭୀତୋ ହି ମାମକାତ୍ସୈନ୍ଯାତ୍ପ୍ରଭାଵାଚ୍ଚୈଵ ମେ ଵିଭୋ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏବେ ନିଜ ନଗର ଛାଡ଼ି, କେବଳ ପାଞ୍ଚଟି ଗ୍ରାମ ମାଗୁଛନ୍ତି। ସେ ମୋର ସେନା ଓ ଶକ୍ତିକୁ ଭୟ କରୁଛନ୍ତି, ହେ ପ୍ରଭୁ।
ସମର୍ଥଂ ମନ୍ଯସେ ଯଚ୍ଚ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଂ ଵୃକୋଦରମ୍। ତନ୍ମିଥ୍ଯା ନ ହି ମେ କୃତ୍ସ୍ନଂ ପ୍ରଭାଵଂ ଵେତ୍ସି ଭାରତ
ତୁମେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଭୀମକୁ ସକ୍ଷମ ଭାବୁଛ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଭୁଲ। ତୁମେ ମୋର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣିନାହ। ହେ ଭାରତ।
ମତ୍ସମୋ ହି ଗଦାଯୁଦ୍ଧେ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ନାସ୍ତି କଶ୍ଚନ। ନାସୀତ୍କଶ୍ଚିଦତିକ୍ରାନ୍ତୋ ଭଵିତା ନ ଚ କଶ୍ଚନ
ପୃଥିବୀରେ ମୋ ସମାନ ଗଦାଯୁଦ୍ଧରେ କେହି ନାହିଁ। ପୂର୍ବରୁ କେହି ଥିଲେ ନାହିଁ, ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ କେହି ହେବେ ନାହିଁ।
ଯୁକ୍ତୋ ଦୁଃଖୋଷିତଶ୍ଚାହଂ ଵିଦ୍ଯାପାରଗତସ୍ତଥା। ତସ୍ମାନ୍ନ ଭୀମାନ୍ନାନ୍ଯେଭ୍ଯୋ ଭଯଂ ମେ ଵିଦ୍ଯତେ କ୍ଵଚିତ୍
ମୁଁ ଦକ୍ଷ, କଷ୍ଟ ଭୋଗ କରିଛି, ଏବଂ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ। ତେଣୁ ମୋତେ ଭୀମ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାହାରି ଭୟ ନାହିଁ।
ଦୁର୍ଯୋଧନସମୋ ନାସ୍ତି ଗଦାଯାମିତି ନିଶ୍ଚଯଃ। ସଙ୍କର୍ଷଣସ୍ଯ ଭଵନେ ଯତ୍ତଦୈନମୁପାଵସମ୍
ଗଦା ଚଳାଇବାରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ସମାନ କେହି ନାହିଁ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ। ମୁଁ ଯେଉଁ ଶିକ୍ଷା ସଂକର୍ଷଣଙ୍କ ଘରେ ଶିଖିଥିଲି, ତାହାକୁ ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଛି।
ଯୁଦ୍ଧେ ସଙ୍କର୍ଷଣସମୋ ବଲେନାଭ୍ଯଧିକୋ ଭୁଵି। ଗଦାପ୍ରହାରଂ ଭୀମୋ ମେ ନ ଜାତୁ ଵିଷହେଦ୍ଯୁଧି
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ସଂକର୍ଷଣଙ୍କ ସମାନ ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ଭୀମ ମୋର ଗଦାର ଆଘାତ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ।