ପାର୍ଥଂ ହ୍ଯେତେ ଗତାଃ ସର୍ଵେ ଵୀର୍ଯଜ୍ଞାସ୍ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଭକ୍ତ୍ଯା ହ୍ଯସ୍ଯ ଵିରୁଧ୍ଯନ୍ତେ ତଵ ପୁତ୍ରୈଃ ସଦୈଵ ତେ
ଏହି ସମସ୍ତେ, ସେ ଧୀର ପାର୍ଥଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଜାଣି, ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସଦା ତୁମ ପୁଅମାନଙ୍କ ବିରୋଧ କରନ୍ତି।
ଅନର୍ହାନେଵ ତୁ ଵଧେ ଧର୍ମଯୁକ୍ତାନ୍ଵିକର୍ମଣା। ଯୋଽକ୍ଲେଶଯତ୍ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାନ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଵେଷ୍ଟ୍ଯଧୁନାପି ଵୈ
ଯିଏ ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡବମାନେଂକୁ କଷ୍ଟ ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଏବେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଛନ୍ତି, ସେ ଧର୍ମିକ ଲୋକମାନେଂକୁ ଅନର୍ହ ଭାବି ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ସର୍ଵୋପାଯୈର୍ନିଯନ୍ତଵ୍ଯଃ ସାନୁଗଃ ପାପପୁରୁଷଃ। ତଵ ପୁତ୍ରୋ ମହାରାଜ ନାନୁଶୋଚିତୁମର୍ହସି
ସମସ୍ତ ଉପାୟରେ, ସେ ପାପୀ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେଂକୁ ରୋକିବା ଉଚିତ; ତୁମ ପୁଅ, ମହାରାଜ, ଦୟା ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଅପରୋହଂ ମହାରାଜ ସାକ୍ଷାଚ୍ଚୈନଂ ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍। ଦ୍ଯୂତକାଲେ ମଯା ଚୋକ୍ତଂ ଵିଦୁରେଣ ଚ ଧୀମତା
ମହାରାଜ, ମୁଁ ଏହି କଥା ସାକ୍ଷାତ୍ ତୁମକୁ କହୁଛି; ଯେତେବେଳେ ଜୁଆ ଚାଲିଥିଲା, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଓ ବିଦୁର, ଧୀର ମନ୍ତ୍ରୀ, ଏହି କଥା କହିଥିଲୁ।
ଯଦିଦଂ ତେ ଵିଲପିତଂ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି ଭାରତ। ଅନୀଶେନୈଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସର୍ଵମେତନ୍ନିରର୍ଥକମ୍
ହେ ଭାରତ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ଦୁଃଖ କରୁଛ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଥହୀନ, କାରଣ ତୁମେ କିଛି କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ନ ଭେତଵ୍ଯଂ ମହାରାଜ ନ ଶୋଚ୍ଯା ଭଵତାଂ ଵଯମ୍। ସମର୍ଥାଃ ସ୍ମ ପରାଞ୍ଜେତୁଂ ବଲିନଃ ସମରେ ଵିଭୋ
ହେ ମହାରାଜ, ଭୟ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ; ଆମ ପାଇଁ ତୁମେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ହରାଇବାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଵନେ ପ୍ରଵ୍ରାଜିତାନ୍ପାର୍ଥାନ୍ଯଦାଯାନ୍ମଧୁସୂଦନଃ । ମହତା ବଲଚକ୍ରେଣ ପରରାଷ୍ଟ୍ରାଵମର୍ଦିନା
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେତେବେଳେ ବନବାସକୁ ଗଲେ, ମଧୁସୂଦନ ଏକ ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ତାଙ୍କଠାରେ ଆସିଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟମାନେକୁ ଦମନ କଲେ।
କେକଯା ଧୃଷ୍ଟକେତୁଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତ। ରାଜାନଶ୍ଚାନ୍ଵଯୁଃ ପାର୍ଥାନ୍ବହଵୋଽନ୍ଯେଽନୁଯାଯିନଃ
କେକୟ ରାଜା, ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଳି ତାଙ୍କ ସାଥୀ ହେଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥସ୍ଯ ଚାଦୂରାତ୍ସମାଜଗ୍ମୁର୍ମହାରଥାଃ । ଵ୍ଯଗର୍ହଯଂଶ୍ଚ ସଂଗମ୍ଯ ଭଵନ୍ତଂ କୁରୁଭିଃ ସହ
ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ନିକଟରୁ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଆସିଲେ ଏବଂ କୁରୁମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ତୁମକୁ ନିନ୍ଦା କଲେ।
ତେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମାସୀନମଜିନୈଃ ପ୍ରତିଵାସିତମ୍। କୃଷ୍ଣପ୍ରଧାନାଃ ସଂହତ୍ଯ ପର୍ଯୁପାସନ୍ତ ଭାରତ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେମାନେ ମିଳି, ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ସେବା କଲେ, ହେ ଭାରତ।
ପ୍ରତ୍ଯାଦନଂ ଚ ରାଜ୍ଯସ୍ଯ କାର୍ଯମୂଚୁର୍ନରାଧିପାଃ । ଭଵତଃ ସାନୁବନ୍ଧସ୍ଯ ସମୁଚ୍ଛେଦଂ ଚିକୀର୍ଷଵଃ
ସେଇ ରାଜାମାନେ କହିଲେ ଯେ, ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇ ଦେବା ଦରକାର, ଏବଂ ତୁମେ ଓ ତୁମ ସହଯୋଗୀମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଉଥିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚୈଵଂ ମଯୋସ୍ତାସ୍ତୁ ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣକୃପାସ୍ତଦା। ଜ୍ଞାତିକ୍ଷଯଭଯାଦ୍ରାଜନ୍ଭୀତେନ ଭରତର୍ଷଭ
ଏହା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପା ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ନଶ୍ଟ ହେବା ଭୟରେ ଭୟଭୀତ ହେଲୁ।
ତତଃ ସ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତି ସମଯେ ପାଣ୍ଡଵା ଇତି ମେ ମତିଃ। ସମୁଚ୍ଛେଦଂ ହି ନଃ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଵାସୁଦେଵଶ୍ଚିକୀର୍ଷତି
ତେଣୁ ମୋ ମତରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଚୁକ୍ତିକୁ ମାନିବେ; କାରଣ ବାସୁଦେବ ଆମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଶ୍ଟ ଚାହାଁନ୍ତି ନାହିଁ।
ଋତେ ଚ ଵିଦୁରାତ୍ସର୍ଵେ ଯୂଯଂ ଵଧ୍ଯା ମତା ମମ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତୁ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ନ ଵଧ୍ଯଃ କୁରୁସତ୍ତମଃ
ବିଦୁର ଛାଡ଼ି, ମୁଁ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ ଭାବୁଛି; କିନ୍ତୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଧର୍ମଜ୍ଞ ଥିବାରୁ, ସେ ହତ୍ୟାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସମୁଚ୍ଛେଦଂ ଚ କୃତ୍ସ୍ନଂ ନଃ କୃତ୍ଵା ତାତ ଜନାର୍ଦନଃ। ଏକରାଜ୍ଯଂ କୁରୂଣାଂ ସ୍ମ ଚିକୀର୍ଷତି ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ
ଯଦି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଇଥାନ୍ତେ, ତେବେ ସେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କୁରୁମାନଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ରାଜା କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତେ।
ତତ୍ର କିଂ ପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ ନଃ ପ୍ରଣିପାତଃ ପଲାଯନମ୍। ପ୍ରାଣାନ୍ଵା ସଂପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପ୍ରତିଯୁଧ୍ଯାମାହେ ପରାନ୍
ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଆମ ପାଇଁ କ'ଣ ଉଚିତ—ଶରଣ ନେବା, ପଳାଇଯିବା, କିମ୍ବା ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା?
ପ୍ରତିଯୁଦ୍ଧେ ତୁ ନିଯତଃ ସ୍ଯାଦସ୍ମାକଂ ପରାଜଯଃ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ସର୍ଵେ ହି ପାର୍ଥିଵା ଵଶଵର୍ତିନଃ
କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଆମ ପରାଜୟ ନିଶ୍ଚିତ; କାରଣ ସମସ୍ତ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଅଛନ୍ତି।
ଵିରକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ ଵଯଂ ମିତ୍ରାଣି କୁପିତାନି ନଃ। ଧିକ୍କୃତାଃ ପାର୍ଥିଵୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସ୍ଵଜନେନ ଚ ସର୍ଵଶଃ
ଆମେ ରାଜ୍ୟରୁ ବିମୁଖ, ବନ୍ଧୁମାନେ ଆମ ଉପରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ନିଜ ଲୋକମାନେ ଆମକୁ ନିନ୍ଦା କରୁଛନ୍ତି।
ପ୍ରଣିପାତେ ନ ଦୋଷୋସ୍ତି ସନ୍ଧିର୍ନଃ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ। ପିତରଂ ତ୍ଵେଵ ଶୋଚାମି ପ୍ରଜ୍ଞାନେତ୍ରଂ ଜନାଧିପମ୍
ଶରଣ ନେଲେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ; ସମ୍ମିଳନ କଲେ ଆମର ଦୀର୍ଘ ଶାନ୍ତି ହେବ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ କେବଳ ଆମ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପିତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଚିନ୍ତା କରୁଛି।
ମତ୍କୃତେ ଦୁଃଖମାପନ୍ନଂ କ୍ଲେଶଂ ପ୍ରାପ୍ତମନନ୍ତକମ୍। କୃତଂ ହି ତଵ ପୁତ୍ରୈଶ୍ଚ ପରେଷାମଵରୋଧନମ୍ । ମତ୍ପ୍ରଯାର୍ଥଂ ପୁରୈଵୈତଦ୍ଵିଦିତଂ ତେ ନରୋତ୍ତମ
ମୋ ଦ୍ୱାରା ସେ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଓ ଅନ୍ତହୀନ କଷ୍ଟରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି; ତୁମ ପୁଅମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଘେରିଥିଲେ—ଏହି କଥା ତୁମେ ଭଲଭାବେ ଜାଣ।
ତେ ରାଜ୍ଞୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସାମାତ୍ଯସ୍ଯ ମହାରଥାଃ । ଵୈରଂ ପ୍ରତିକରିଷ୍ଯନ୍ତି କୁଲୋଚ୍ଛେଦେନ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସେଇ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧା ପାଣ୍ଡବମାନେ ବଂଶ ନଶ୍ଟ କରି ଶତ୍ରୁତାର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବେ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଭୀଷ୍ମଃ କୃପୋ ଦ୍ରୌଣିଶ୍ଚ ଭାରତ। ମତ୍ଵା ମାଂ ମହତୀଂ ଚିନ୍ତାମାସ୍ଥିତଂଵ୍ଯଥିତେନ୍ଦ୍ରିଯଂ
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ, ଭୀଷ୍ମ, କୃପା ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ, ହେ ଭାରତ, ମୋତେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ଦେଖି, ଏପରି କହିଲେ:
ଅଭିଦ୍ରୁଗ୍ଧାଃ ପରେ ଚେନ୍ନୋ ନ ଭେତଵ୍ଯଂ ପରନ୍ତପ। ଅସମର୍ଥାଃ ପରେ ଜେତୁମସ୍ମାନ୍ଯୁଧି ସମାସ୍ଥିତାନ୍
ଶତ୍ରୁମାନେ ଯଦି ଆମେଠାରେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ହେ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା, ତେବେ ଆମେ କେବେ ଭୟ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ରହିଲେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଆମକୁ ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ଏକୈକଶଃ ସମର୍ଥାଃ ସ୍ମୋ ଵିଜେତୁଂ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାନ୍। ଆଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ଵିନେଷ୍ଯାମୋ ଦର୍ପମେଷାଂ ଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ଆମେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଏକା ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବା। ସେମାନେ ଆସୁନ୍ତୁ, ଆମେ ତାଙ୍କର ଅହଂକାରକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବା।
ପୁରୈକେନ ହି ଭୀଷ୍ମେଣ ଵିଜିତାଃ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାଃ। ମୃତେ ପିତର୍ଯତିକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରଥେନୈକେନ ଭାରତ
ପୂର୍ବରୁ ଏକମାତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ରାଜା ହରାଇଥିଲେ। ବାପାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଭୀଷ୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଏକ ରଥରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଜଘାନ ସୁବହୂଂସ୍ତେଷାଂ ସଂରବ୍ଧଃ କୁରୁସତ୍ତମଃ। ତତସ୍ତେ ଶରଣଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଦେଵଵ୍ରତମିମଂ ଭଯାତ୍
ସେ କୁରୁମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, କ୍ରୋଧରେ ଅନେକଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ। ତାପରେ ଭୟରେ ସମସ୍ତେ ଦେବବ୍ରତଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ସ ଭୀଷ୍ମଃ ସୁସମର୍ଥୋଽଯମସ୍ମାଭିଃ ସହିତୋ ରଣେ। ପରାନ୍ଵିଜେତୁଂ ତସ୍ମାତ୍ତେ ଵ୍ଯେତୁ ଭୀର୍ଭରତର୍ଷଭ
ସେଇ ଭୀଷ୍ମ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସକ୍ଷମ, ଏବେ ଆମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ହରାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ତେଣୁ, ତୁମର ଭୟ ଦୂର ହେଉ, ହେ ଭାରତମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଇତ୍ଯେଷାଂ ନିଶ୍ଚଯୋ ହ୍ଯାସୀତ୍ତତ୍କାଲେଽମିତତେଜସାମ୍। ପୁରା ତେଷାଂ ପୃଥିଵୀ କୃତ୍ସ୍ନାସୀଦ୍ଵଶଵର୍ତିନୀ
ସେ ସମୟରେ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାନେ ଏହିପରି ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ। ସେବେଳେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କର ଅଧୀନରେ ଥିଲା।
ଅସ୍ମାନ୍ପୁନରମୀ ନାଦ୍ଯ ସମର୍ଥା ଜେତୁମାହଵେ। ଛିନ୍ନପକ୍ଷାଃ ପରେ ହ୍ଯଦ୍ଯ ଵୀର୍ଯହୀନାଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ଆଜି ଏହି ଶତ୍ରୁମାନେ ଆମକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏବେ ଶକ୍ତିହୀନ, ପଙ୍ଖ କଟା ପକ୍ଷୀ ପରି ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
ଅସ୍ମତ୍ସଂସ୍ଥା ଚ ପୃଥିଵୀ ଵର୍ତତେ ଭରତର୍ଷଭ। ଏକାର୍ଥାଃ ସୁଖଦୁଃଖେଷୁ ସମାନୀତାଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵାଃ
ପୃଥିବୀ ଏବେ ଆମ ଅଧୀନରେ ଅଛି, ହେ ଭାରତମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ରାଜାମାନେ ଆମ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସୁଖ ଦୁଃଖରେ ସମାନ ଭାଗୀ ହୋଇ।