ବାହୁଵୀର୍ଯାର୍ଜିତା ଭୂମିସ୍ତଵ ପାର୍ଥୈର୍ନିଵେଦିତା। ମଯେଦଂ କୃତମିତ୍ଯେଵ ମନ୍ଯସେ ରାଜସତ୍ତମ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିଜ ବାହୁବଳ ଦ୍ୱାରା ଜିତିଥିବା ଭୂମି ତୁମ ପାଖରେ ଆଣି ଦେଇଥିଲେ; ତଥାପି, ରାଜାଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବରେ ଭାବିଲେ, ‘ଏହା ସବୁ ମୁଁ ନିଜେ କରିଛି’।
ଗ୍ରସ୍ତାନ୍ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜେନ ମଜ୍ଜତୋ ହ୍ଯପ୍ଲଵେଽମ୍ଭସି। ଆନିନାଯ ପୁନଃ ପାର୍ଥଃ ପୁତ୍ରାଂସ୍ତେ ରାଜସତ୍ତମ
ଗନ୍ଧର୍ବ ରାଜା ତୁମ ପୁଅମାନେଂକୁ ଧରି ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଜଳରେ ଡୁବୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ପାର୍ଥ ତାଙ୍କୁ ପୁନି ଫେରାଇ ଆଣିଥିଲେ, ରାଜାଙ୍କୁ।
କୁମାରଵଚ୍ଚ ସ୍ମଯସେ ଦ୍ଯୂତେ ଵିନିକୃତେଷୁ ଯତ୍। ପାଣ୍ଡଵେଷୁ ଵନେ ରାଜନ୍ପ୍ରଵ୍ରଜତ୍ସୁ ପୁନଃପୁନଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଜୁଆରେ ହାରିଥିବାବେଳେ ତୁମେ ଶିଶୁ ପରି ହସିଥିଲେ, ରାଜନ୍, ଏବଂ ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ବାରମ୍ବାର ନିର୍ବାସିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଏମିତି କଲେ।
ପ୍ରଵର୍ଷତଃ ଶରଵ୍ରାତାନର୍ଜୁନସ୍ଯ ଶିତାନ୍ବହୂନ୍। ଅପ୍ଯର୍ଣଵା ଵିଶୁଷ୍ଯେଯୁଃ କିଂ ପୁନର୍ମାସଯୋନଯଃ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣର ବର୍ଷା ଆସିଲେ, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯିବ; ତେବେ ଏକ ମାସ ଚଳିଥିବା ନଦୀମାନେ କଣ ଅବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚିବେ!
ଅସ୍ଯତାଂ ଫାଲ୍ଗୁନଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଧନୁଷାଂ ଵରମ୍। କେଶଵଃ ସର୍ଵଭୂତାନାମାଯୁଧାନାଂ ସୁଦର୍ଶନମ୍ । ଵାନରୋ ରୋଚମାନଶ୍ଚ କେତୁଃ କେତୁମତାଂ ଵରଃ
ଫାଲ୍ଗୁନ, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ ଧରୁନ୍ତୁ; କେଶବ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଭଳି, ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାନର ଧ୍ୱଜ, ସମସ୍ତ ଧ୍ୱଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ରହୁନ୍ତୁ।
ଏଵମେତାନି ସ ରଥୋ ଵହତେ ସହ ଯୋ ରଣେ। କ୍ଷପଯିଷ୍ଯତି ନୋ ରାଜନ୍କାଲଚକ୍ରମିଵୋଦ୍ଯତମ୍
ଏମିତି ଯେଉଁ ରଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ବୋହି ନେଉଛି, ସେ ଆମକୁ ବିନଶ କରିଦେବ, ରାଜନ୍, ଯେପରି ଚଳିଥିବା କାଳଚକ୍ର।
ତସ୍ଯାଦ୍ଯ ଵସୁଧା ରାଜନ୍ନିଖିଲା ଭରତର୍ଷଭ। ଯସ୍ଯ ଭୀମାର୍ଜିନୌ ଯୋଧୌ ସ ରାଜା ରାଜସତ୍ତମ
ଏବେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ସେ ରାଜାଙ୍କର ଅଧିକାରରେ ଅଛି, ଯାହାଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧା ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନ; ସେଇ ରାଜା, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା।
ତଥା ଭୀମହତପ୍ରାଯାଂ ମଞ୍ଜନ୍ତୀଂ ତଵ ଵାହିନୀମ୍ । ଦୁର୍ଯୋଧନମୁଖା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଷଯଂ ଯାସ୍ଯନ୍ତି କୌରଵାଃ
ଭୀମଙ୍କ ବଳରେ ତୁମ ସେନା ଡୁବୁଥିବା ଦେଖି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ, କୌରବମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଇଯିବେ।
ନ ଭୀମାର୍ଜୁନଯୋର୍ଭୀତା ଲପ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ଵିଜଯଂ ଵିଭୋ। ତଵ ପୁତ୍ରା ମହାରାଜ ରାଜାନଶ୍ଚାନୁସାରିଣଃ
ମହାରାଜ, ତୁମ ପୁଅମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ରାଜାମାନେ, ଭୀମ କିମ୍ବା ଅର୍ଜୁନକୁ ଭୟ କରୁନାହାନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନେ ବିଜୟ ଲାଭ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ମତ୍ସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵାମଦ୍ଯ ନାର୍ଚନ୍ତି ପଞ୍ଚାଲାଶ୍ଚ ସକେକଯାଃ। ସାଲ୍ଵେଯାଃ ଶୂରସେନାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ତ୍ଵାମଵଜାନତେ
ଆଜି ମତ୍ସ୍ୟମାନେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉନାହାନ୍ତି, ପଞ୍ଚାଳ ଓ କେକୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ସାଲ୍ବେୟ ଓ ଶୂରସେନମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଅବହେଳା କରୁଛନ୍ତି।
ପାର୍ଥଂ ହ୍ଯେତେ ଗତାଃ ସର୍ଵେ ଵୀର୍ଯଜ୍ଞାସ୍ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଭକ୍ତ୍ଯା ହ୍ଯସ୍ଯ ଵିରୁଧ୍ଯନ୍ତେ ତଵ ପୁତ୍ରୈଃ ସଦୈଵ ତେ
ଏହି ସମସ୍ତେ, ସେ ଧୀର ପାର୍ଥଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଜାଣି, ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସଦା ତୁମ ପୁଅମାନଙ୍କ ବିରୋଧ କରନ୍ତି।
ଅନର୍ହାନେଵ ତୁ ଵଧେ ଧର୍ମଯୁକ୍ତାନ୍ଵିକର୍ମଣା। ଯୋଽକ୍ଲେଶଯତ୍ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାନ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଵେଷ୍ଟ୍ଯଧୁନାପି ଵୈ
ଯିଏ ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡବମାନେଂକୁ କଷ୍ଟ ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଏବେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଛନ୍ତି, ସେ ଧର୍ମିକ ଲୋକମାନେଂକୁ ଅନର୍ହ ଭାବି ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ସର୍ଵୋପାଯୈର୍ନିଯନ୍ତଵ୍ଯଃ ସାନୁଗଃ ପାପପୁରୁଷଃ। ତଵ ପୁତ୍ରୋ ମହାରାଜ ନାନୁଶୋଚିତୁମର୍ହସି
ସମସ୍ତ ଉପାୟରେ, ସେ ପାପୀ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେଂକୁ ରୋକିବା ଉଚିତ; ତୁମ ପୁଅ, ମହାରାଜ, ଦୟା ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଅପରୋହଂ ମହାରାଜ ସାକ୍ଷାଚ୍ଚୈନଂ ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍। ଦ୍ଯୂତକାଲେ ମଯା ଚୋକ୍ତଂ ଵିଦୁରେଣ ଚ ଧୀମତା
ମହାରାଜ, ମୁଁ ଏହି କଥା ସାକ୍ଷାତ୍ ତୁମକୁ କହୁଛି; ଯେତେବେଳେ ଜୁଆ ଚାଲିଥିଲା, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଓ ବିଦୁର, ଧୀର ମନ୍ତ୍ରୀ, ଏହି କଥା କହିଥିଲୁ।
ଯଦିଦଂ ତେ ଵିଲପିତଂ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି ଭାରତ। ଅନୀଶେନୈଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସର୍ଵମେତନ୍ନିରର୍ଥକମ୍
ହେ ଭାରତ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ଦୁଃଖ କରୁଛ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଥହୀନ, କାରଣ ତୁମେ କିଛି କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ନ ଭେତଵ୍ଯଂ ମହାରାଜ ନ ଶୋଚ୍ଯା ଭଵତାଂ ଵଯମ୍। ସମର୍ଥାଃ ସ୍ମ ପରାଞ୍ଜେତୁଂ ବଲିନଃ ସମରେ ଵିଭୋ
ହେ ମହାରାଜ, ଭୟ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ; ଆମ ପାଇଁ ତୁମେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ହରାଇବାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଵନେ ପ୍ରଵ୍ରାଜିତାନ୍ପାର୍ଥାନ୍ଯଦାଯାନ୍ମଧୁସୂଦନଃ । ମହତା ବଲଚକ୍ରେଣ ପରରାଷ୍ଟ୍ରାଵମର୍ଦିନା
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେତେବେଳେ ବନବାସକୁ ଗଲେ, ମଧୁସୂଦନ ଏକ ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ତାଙ୍କଠାରେ ଆସିଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟମାନେକୁ ଦମନ କଲେ।
କେକଯା ଧୃଷ୍ଟକେତୁଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତ। ରାଜାନଶ୍ଚାନ୍ଵଯୁଃ ପାର୍ଥାନ୍ବହଵୋଽନ୍ଯେଽନୁଯାଯିନଃ
କେକୟ ରାଜା, ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଳି ତାଙ୍କ ସାଥୀ ହେଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥସ୍ଯ ଚାଦୂରାତ୍ସମାଜଗ୍ମୁର୍ମହାରଥାଃ । ଵ୍ଯଗର୍ହଯଂଶ୍ଚ ସଂଗମ୍ଯ ଭଵନ୍ତଂ କୁରୁଭିଃ ସହ
ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ନିକଟରୁ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଆସିଲେ ଏବଂ କୁରୁମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ତୁମକୁ ନିନ୍ଦା କଲେ।
ତେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମାସୀନମଜିନୈଃ ପ୍ରତିଵାସିତମ୍। କୃଷ୍ଣପ୍ରଧାନାଃ ସଂହତ୍ଯ ପର୍ଯୁପାସନ୍ତ ଭାରତ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେମାନେ ମିଳି, ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ସେବା କଲେ, ହେ ଭାରତ।
ପ୍ରତ୍ଯାଦନଂ ଚ ରାଜ୍ଯସ୍ଯ କାର୍ଯମୂଚୁର୍ନରାଧିପାଃ । ଭଵତଃ ସାନୁବନ୍ଧସ୍ଯ ସମୁଚ୍ଛେଦଂ ଚିକୀର୍ଷଵଃ
ସେଇ ରାଜାମାନେ କହିଲେ ଯେ, ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇ ଦେବା ଦରକାର, ଏବଂ ତୁମେ ଓ ତୁମ ସହଯୋଗୀମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଉଥିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚୈଵଂ ମଯୋସ୍ତାସ୍ତୁ ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣକୃପାସ୍ତଦା। ଜ୍ଞାତିକ୍ଷଯଭଯାଦ୍ରାଜନ୍ଭୀତେନ ଭରତର୍ଷଭ
ଏହା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପା ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ନଶ୍ଟ ହେବା ଭୟରେ ଭୟଭୀତ ହେଲୁ।
ତତଃ ସ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତି ସମଯେ ପାଣ୍ଡଵା ଇତି ମେ ମତିଃ। ସମୁଚ୍ଛେଦଂ ହି ନଃ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଵାସୁଦେଵଶ୍ଚିକୀର୍ଷତି
ତେଣୁ ମୋ ମତରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଚୁକ୍ତିକୁ ମାନିବେ; କାରଣ ବାସୁଦେବ ଆମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଶ୍ଟ ଚାହାଁନ୍ତି ନାହିଁ।
ଋତେ ଚ ଵିଦୁରାତ୍ସର୍ଵେ ଯୂଯଂ ଵଧ୍ଯା ମତା ମମ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତୁ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ନ ଵଧ୍ଯଃ କୁରୁସତ୍ତମଃ
ବିଦୁର ଛାଡ଼ି, ମୁଁ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ ଭାବୁଛି; କିନ୍ତୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଧର୍ମଜ୍ଞ ଥିବାରୁ, ସେ ହତ୍ୟାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସମୁଚ୍ଛେଦଂ ଚ କୃତ୍ସ୍ନଂ ନଃ କୃତ୍ଵା ତାତ ଜନାର୍ଦନଃ। ଏକରାଜ୍ଯଂ କୁରୂଣାଂ ସ୍ମ ଚିକୀର୍ଷତି ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ
ଯଦି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଇଥାନ୍ତେ, ତେବେ ସେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କୁରୁମାନଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ରାଜା କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତେ।
ତତ୍ର କିଂ ପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ ନଃ ପ୍ରଣିପାତଃ ପଲାଯନମ୍। ପ୍ରାଣାନ୍ଵା ସଂପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପ୍ରତିଯୁଧ୍ଯାମାହେ ପରାନ୍
ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଆମ ପାଇଁ କ'ଣ ଉଚିତ—ଶରଣ ନେବା, ପଳାଇଯିବା, କିମ୍ବା ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା?
ପ୍ରତିଯୁଦ୍ଧେ ତୁ ନିଯତଃ ସ୍ଯାଦସ୍ମାକଂ ପରାଜଯଃ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ସର୍ଵେ ହି ପାର୍ଥିଵା ଵଶଵର୍ତିନଃ
କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଆମ ପରାଜୟ ନିଶ୍ଚିତ; କାରଣ ସମସ୍ତ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଅଛନ୍ତି।
ଵିରକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ ଵଯଂ ମିତ୍ରାଣି କୁପିତାନି ନଃ। ଧିକ୍କୃତାଃ ପାର୍ଥିଵୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସ୍ଵଜନେନ ଚ ସର୍ଵଶଃ
ଆମେ ରାଜ୍ୟରୁ ବିମୁଖ, ବନ୍ଧୁମାନେ ଆମ ଉପରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ନିଜ ଲୋକମାନେ ଆମକୁ ନିନ୍ଦା କରୁଛନ୍ତି।
ପ୍ରଣିପାତେ ନ ଦୋଷୋସ୍ତି ସନ୍ଧିର୍ନଃ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ। ପିତରଂ ତ୍ଵେଵ ଶୋଚାମି ପ୍ରଜ୍ଞାନେତ୍ରଂ ଜନାଧିପମ୍
ଶରଣ ନେଲେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ; ସମ୍ମିଳନ କଲେ ଆମର ଦୀର୍ଘ ଶାନ୍ତି ହେବ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ କେବଳ ଆମ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପିତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଚିନ୍ତା କରୁଛି।
ମତ୍କୃତେ ଦୁଃଖମାପନ୍ନଂ କ୍ଲେଶଂ ପ୍ରାପ୍ତମନନ୍ତକମ୍। କୃତଂ ହି ତଵ ପୁତ୍ରୈଶ୍ଚ ପରେଷାମଵରୋଧନମ୍ । ମତ୍ପ୍ରଯାର୍ଥଂ ପୁରୈଵୈତଦ୍ଵିଦିତଂ ତେ ନରୋତ୍ତମ
ମୋ ଦ୍ୱାରା ସେ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଓ ଅନ୍ତହୀନ କଷ୍ଟରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି; ତୁମ ପୁଅମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଘେରିଥିଲେ—ଏହି କଥା ତୁମେ ଭଲଭାବେ ଜାଣ।