ତୈରଯୁଦ୍ଧଂ ସାଧୁ ମନ୍ଯେ କୁରଵସ୍ତନ୍ନିବୋଧତ। ଯୁଦ୍ଧେ ଵିନାଶଃ କୃତ୍ସ୍ନସ୍ଯ କୁଲସ୍ଯ ଭଵିତା ଧ୍ରୁଵମ୍
ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଁହିଁ ନାହିଁ, ଶାନ୍ତିକୁ ଭଲ ମନେ କରେ; ଏହି କଥା ଜାଣ, କୁରୁମାନେ—ଯୁଦ୍ଧ ହେଲେ ସମସ୍ତ କୁଳର ନଶ୍ୱରତା ନିଶ୍ଚିତ।
ଏଷା ମେ ପରମା ବୁଦ୍ଧିର୍ଯଯା ଶାମ୍ଯତି ମେ ମନଃ । ଯଦି ତ୍ଵଯୁଦ୍ଧମିଷ୍ଟଂ ଵୋ ଵଯଂ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ଯତାମହେ
ଏହା ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉପଦେଶ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୋର ମନ ଶାନ୍ତି ପାଏ; ଯଦି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ଶାନ୍ତି ଚାଁହ, ତେବେ ଆମେ ମିଳନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା।
ନ ତୁ ନଃ କ୍ଲିଶ୍ଯମାନାନାମୁପେକ୍ଷେତ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଜୁଗୁପ୍ସତି ହ୍ଯଧର୍ମେଣ ମାମେଵୋଦ୍ଦିଶ୍ଯ କାରଣମ୍
କିନ୍ତୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଆମର ଦୁଃଖକୁ ଅନଦେଖା କରିବେ ନାହିଁ; ସେ ଅନ୍ୟାୟକୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ତାହାର କାରଣ।
ଏଵମେତନ୍ମହାରାଜ ଯଥାଵଦସି ଭାରତ। ଯୁଦ୍ଧେ ଵିନାଶଃ କ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ଗାଣ୍ଡୀଵେନ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ
ଏହି ଭଳି, ମହାରାଜ, ତୁମେ ଯେମିତି କହିଛ, ସେହିପରି; ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ନଶ୍ୱରତା ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଧନୁଷ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପଷ୍ଟ।
ଇଦଂ ତୁ ନାଭିଜାନାମି ତଵ ଧୀରସ୍ଯ ନିତ୍ଯଶଃ। ଯତ୍ପୁତ୍ରଵଶମାଗଚ୍ଛେସ୍ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଃ ସଵ୍ଯସାଚିନଃ
କିନ୍ତୁ ଏହି କଥା ମୁଁ ବୁଝିପାରୁନି, ଧୃଢ଼ଚିତ୍ତ ହେବା ସତ୍ୱେ; ଯେ ତୁମେ ଜ୍ଞାନୀ ହେବା ସତ୍ୱେ ତୁମ ପୁଅଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚାଲୁଛ।
ନୈଷ କାଲୋ ମହାରାଜ ତଵ ଶଶ୍ଵତ୍କୃତାଗସଃ। ତ୍ଵଯା ହ୍ଯେଵାଦିତଃ ପାର୍ଥା ନିକୃତା ଭରତର୍ଷଭ
ଏହା ସମୟ ନୁହେଁ, ମହାରାଜ, ତୁମେ ଯେଉଁଠାରେ ସଦା ଅନ୍ୟାୟ କରିଛ; କାରଣ ଆରମ୍ଭରୁ ତୁମେ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଠକେଇଛ।
ପିତା ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସୁହୃଦ୍ଯଶ୍ଚ ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରଣିହିତାତ୍ମଵାନ୍। ଆସ୍ଥେଯଂ ହି ହିତଂ ତେନ ନ ଦ୍ରୋଗ୍ଧା ଗୁରୁରୁଚ୍ଯତେ
ପିତା ହେଉଛନ୍ତି ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମିତ୍ର ଏବଂ ସଦା ଭଲ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରଖନ୍ତି। ସେ ଯାହା ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ଭଳି ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଗୁରୁ କେବେ ଦ୍ରୋହ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଇଦଂ ଜିତମିଦଂ ଲବ୍ଧମିତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପରାଜିତାନ୍। ଦ୍ଯୂତକାଲେ ମହାରାଜ ସ୍ମରସେ ସ୍ମ କୁମାରଵତ୍
‘ଏହା ଜିତିଲି, ଏହା ଲଭିଲି’ ବୋଲି ତୁମେ ଶୁଣିଲେ, ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ୟମାନେ ଜୁଆରେ ହାରିଗଲେ, ମହାରାଜ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଏହାକୁ ଶିଶୁ ପରି ମନେ ପକାଇଲେ।
ପରୁଷାଣ୍ଯୁଚ୍ଯମାନାଂଶ୍ଚ ପୁରା ପାର୍ଥାନୁପେକ୍ଷସେ। କୃତ୍ସ୍ନଂ ରାଜ୍ଯଂ ଜଯନ୍ତୀତି ପ୍ରପାତଂ ନାନୁପଶ୍ଯସି
ପୂର୍ବରୁ ଯେତେବେଳେ କଠୋର କଥା କୁହାଯାଉଥିଲା, ତୁମେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଅବହେଳା କଲେ, ଭାବିଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟ ଜିତିବ, କିନ୍ତୁ ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ବିନାଶ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ପିତ୍ର୍ଯଂ ରାଜ୍ଯଂ ମହାରାଜ କୁରଵସ୍ତେ ସଜାଙ୍ଗଲାଃ। ଅଥ ଵୀରୈର୍ଜିତାମୁର୍ଵୀମଖିଲାଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯଥାଃ
ମହାରାଜ, କୁରୁମାନଙ୍କର ପୂର୍ବପୁରୁଷ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଜମି, ଏହା ସହ ନିଜେ ଶୂରବୀରମାନେ ଜିତିଥିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
ବାହୁଵୀର୍ଯାର୍ଜିତା ଭୂମିସ୍ତଵ ପାର୍ଥୈର୍ନିଵେଦିତା। ମଯେଦଂ କୃତମିତ୍ଯେଵ ମନ୍ଯସେ ରାଜସତ୍ତମ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିଜ ବାହୁବଳ ଦ୍ୱାରା ଜିତିଥିବା ଭୂମି ତୁମ ପାଖରେ ଆଣି ଦେଇଥିଲେ; ତଥାପି, ରାଜାଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବରେ ଭାବିଲେ, ‘ଏହା ସବୁ ମୁଁ ନିଜେ କରିଛି’।
ଗ୍ରସ୍ତାନ୍ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜେନ ମଜ୍ଜତୋ ହ୍ଯପ୍ଲଵେଽମ୍ଭସି। ଆନିନାଯ ପୁନଃ ପାର୍ଥଃ ପୁତ୍ରାଂସ୍ତେ ରାଜସତ୍ତମ
ଗନ୍ଧର୍ବ ରାଜା ତୁମ ପୁଅମାନେଂକୁ ଧରି ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଜଳରେ ଡୁବୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ପାର୍ଥ ତାଙ୍କୁ ପୁନି ଫେରାଇ ଆଣିଥିଲେ, ରାଜାଙ୍କୁ।
କୁମାରଵଚ୍ଚ ସ୍ମଯସେ ଦ୍ଯୂତେ ଵିନିକୃତେଷୁ ଯତ୍। ପାଣ୍ଡଵେଷୁ ଵନେ ରାଜନ୍ପ୍ରଵ୍ରଜତ୍ସୁ ପୁନଃପୁନଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଜୁଆରେ ହାରିଥିବାବେଳେ ତୁମେ ଶିଶୁ ପରି ହସିଥିଲେ, ରାଜନ୍, ଏବଂ ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ବାରମ୍ବାର ନିର୍ବାସିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଏମିତି କଲେ।
ପ୍ରଵର୍ଷତଃ ଶରଵ୍ରାତାନର୍ଜୁନସ୍ଯ ଶିତାନ୍ବହୂନ୍। ଅପ୍ଯର୍ଣଵା ଵିଶୁଷ୍ଯେଯୁଃ କିଂ ପୁନର୍ମାସଯୋନଯଃ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣର ବର୍ଷା ଆସିଲେ, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯିବ; ତେବେ ଏକ ମାସ ଚଳିଥିବା ନଦୀମାନେ କଣ ଅବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚିବେ!
ଅସ୍ଯତାଂ ଫାଲ୍ଗୁନଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଧନୁଷାଂ ଵରମ୍। କେଶଵଃ ସର୍ଵଭୂତାନାମାଯୁଧାନାଂ ସୁଦର୍ଶନମ୍ । ଵାନରୋ ରୋଚମାନଶ୍ଚ କେତୁଃ କେତୁମତାଂ ଵରଃ
ଫାଲ୍ଗୁନ, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ ଧରୁନ୍ତୁ; କେଶବ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଭଳି, ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାନର ଧ୍ୱଜ, ସମସ୍ତ ଧ୍ୱଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ରହୁନ୍ତୁ।
ଏଵମେତାନି ସ ରଥୋ ଵହତେ ସହ ଯୋ ରଣେ। କ୍ଷପଯିଷ୍ଯତି ନୋ ରାଜନ୍କାଲଚକ୍ରମିଵୋଦ୍ଯତମ୍
ଏମିତି ଯେଉଁ ରଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ବୋହି ନେଉଛି, ସେ ଆମକୁ ବିନଶ କରିଦେବ, ରାଜନ୍, ଯେପରି ଚଳିଥିବା କାଳଚକ୍ର।
ତସ୍ଯାଦ୍ଯ ଵସୁଧା ରାଜନ୍ନିଖିଲା ଭରତର୍ଷଭ। ଯସ୍ଯ ଭୀମାର୍ଜିନୌ ଯୋଧୌ ସ ରାଜା ରାଜସତ୍ତମ
ଏବେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ସେ ରାଜାଙ୍କର ଅଧିକାରରେ ଅଛି, ଯାହାଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧା ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନ; ସେଇ ରାଜା, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା।
ତଥା ଭୀମହତପ୍ରାଯାଂ ମଞ୍ଜନ୍ତୀଂ ତଵ ଵାହିନୀମ୍ । ଦୁର୍ଯୋଧନମୁଖା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଷଯଂ ଯାସ୍ଯନ୍ତି କୌରଵାଃ
ଭୀମଙ୍କ ବଳରେ ତୁମ ସେନା ଡୁବୁଥିବା ଦେଖି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ, କୌରବମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଇଯିବେ।
ନ ଭୀମାର୍ଜୁନଯୋର୍ଭୀତା ଲପ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ଵିଜଯଂ ଵିଭୋ। ତଵ ପୁତ୍ରା ମହାରାଜ ରାଜାନଶ୍ଚାନୁସାରିଣଃ
ମହାରାଜ, ତୁମ ପୁଅମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ରାଜାମାନେ, ଭୀମ କିମ୍ବା ଅର୍ଜୁନକୁ ଭୟ କରୁନାହାନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନେ ବିଜୟ ଲାଭ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ମତ୍ସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵାମଦ୍ଯ ନାର୍ଚନ୍ତି ପଞ୍ଚାଲାଶ୍ଚ ସକେକଯାଃ। ସାଲ୍ଵେଯାଃ ଶୂରସେନାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ତ୍ଵାମଵଜାନତେ
ଆଜି ମତ୍ସ୍ୟମାନେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉନାହାନ୍ତି, ପଞ୍ଚାଳ ଓ କେକୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ସାଲ୍ବେୟ ଓ ଶୂରସେନମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଅବହେଳା କରୁଛନ୍ତି।
ପାର୍ଥଂ ହ୍ଯେତେ ଗତାଃ ସର୍ଵେ ଵୀର୍ଯଜ୍ଞାସ୍ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଭକ୍ତ୍ଯା ହ୍ଯସ୍ଯ ଵିରୁଧ୍ଯନ୍ତେ ତଵ ପୁତ୍ରୈଃ ସଦୈଵ ତେ
ଏହି ସମସ୍ତେ, ସେ ଧୀର ପାର୍ଥଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଜାଣି, ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସଦା ତୁମ ପୁଅମାନଙ୍କ ବିରୋଧ କରନ୍ତି।
ଅନର୍ହାନେଵ ତୁ ଵଧେ ଧର୍ମଯୁକ୍ତାନ୍ଵିକର୍ମଣା। ଯୋଽକ୍ଲେଶଯତ୍ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାନ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଵେଷ୍ଟ୍ଯଧୁନାପି ଵୈ
ଯିଏ ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡବମାନେଂକୁ କଷ୍ଟ ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଏବେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଛନ୍ତି, ସେ ଧର୍ମିକ ଲୋକମାନେଂକୁ ଅନର୍ହ ଭାବି ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ସର୍ଵୋପାଯୈର୍ନିଯନ୍ତଵ୍ଯଃ ସାନୁଗଃ ପାପପୁରୁଷଃ। ତଵ ପୁତ୍ରୋ ମହାରାଜ ନାନୁଶୋଚିତୁମର୍ହସି
ସମସ୍ତ ଉପାୟରେ, ସେ ପାପୀ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେଂକୁ ରୋକିବା ଉଚିତ; ତୁମ ପୁଅ, ମହାରାଜ, ଦୟା ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଅପରୋହଂ ମହାରାଜ ସାକ୍ଷାଚ୍ଚୈନଂ ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍। ଦ୍ଯୂତକାଲେ ମଯା ଚୋକ୍ତଂ ଵିଦୁରେଣ ଚ ଧୀମତା
ମହାରାଜ, ମୁଁ ଏହି କଥା ସାକ୍ଷାତ୍ ତୁମକୁ କହୁଛି; ଯେତେବେଳେ ଜୁଆ ଚାଲିଥିଲା, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଓ ବିଦୁର, ଧୀର ମନ୍ତ୍ରୀ, ଏହି କଥା କହିଥିଲୁ।
ଯଦିଦଂ ତେ ଵିଲପିତଂ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି ଭାରତ। ଅନୀଶେନୈଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସର୍ଵମେତନ୍ନିରର୍ଥକମ୍
ହେ ଭାରତ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ଦୁଃଖ କରୁଛ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଥହୀନ, କାରଣ ତୁମେ କିଛି କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ନ ଭେତଵ୍ଯଂ ମହାରାଜ ନ ଶୋଚ୍ଯା ଭଵତାଂ ଵଯମ୍। ସମର୍ଥାଃ ସ୍ମ ପରାଞ୍ଜେତୁଂ ବଲିନଃ ସମରେ ଵିଭୋ
ହେ ମହାରାଜ, ଭୟ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ; ଆମ ପାଇଁ ତୁମେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ହରାଇବାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଵନେ ପ୍ରଵ୍ରାଜିତାନ୍ପାର୍ଥାନ୍ଯଦାଯାନ୍ମଧୁସୂଦନଃ । ମହତା ବଲଚକ୍ରେଣ ପରରାଷ୍ଟ୍ରାଵମର୍ଦିନା
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେତେବେଳେ ବନବାସକୁ ଗଲେ, ମଧୁସୂଦନ ଏକ ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ତାଙ୍କଠାରେ ଆସିଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟମାନେକୁ ଦମନ କଲେ।
କେକଯା ଧୃଷ୍ଟକେତୁଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତ। ରାଜାନଶ୍ଚାନ୍ଵଯୁଃ ପାର୍ଥାନ୍ବହଵୋଽନ୍ଯେଽନୁଯାଯିନଃ
କେକୟ ରାଜା, ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଳି ତାଙ୍କ ସାଥୀ ହେଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥସ୍ଯ ଚାଦୂରାତ୍ସମାଜଗ୍ମୁର୍ମହାରଥାଃ । ଵ୍ଯଗର୍ହଯଂଶ୍ଚ ସଂଗମ୍ଯ ଭଵନ୍ତଂ କୁରୁଭିଃ ସହ
ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ନିକଟରୁ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଆସିଲେ ଏବଂ କୁରୁମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ତୁମକୁ ନିନ୍ଦା କଲେ।
ତେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମାସୀନମଜିନୈଃ ପ୍ରତିଵାସିତମ୍। କୃଷ୍ଣପ୍ରଧାନାଃ ସଂହତ୍ଯ ପର୍ଯୁପାସନ୍ତ ଭାରତ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେମାନେ ମିଳି, ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ସେବା କଲେ, ହେ ଭାରତ।