ସମସ୍ତାମର୍ଜୁନାଦ୍ଵିଦ୍ଯାଂ ସାତ୍ଯକିଃ କ୍ଷିପ୍ରମାପ୍ତଵାନ୍। ଶୈନେଯଃ ସମରେ ସ୍ଥାତା ବୀଜଵତ୍ପ୍ରଵପଞ୍ଶରାନ୍
ଶିନିଙ୍କ ନାତି ସାତ୍ୟକି ଅର୍ଜୁନଙ୍କଠାରୁ ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧବିଦ୍ୟା ତୁରନ୍ତ ଶିଖିଛନ୍ତି; ସେ ସଂଘର୍ଷରେ ଦୃଢ଼ ରହିବେ, ବୀଜ ପରି ବାଣ ବର୍ଷାଇବେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଃ କ୍ରୂରକର୍ମା ମହାରଥଃ । ମାମକେଷୁ ରଣଂ କର୍ତା ବଲେଷୁ ପରମାସ୍ତ୍ରଵିତ୍
ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିପୁଣ ଏବଂ ମହାରଥୀ, ମୋ ସେନାମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ଚ କ୍ରୋଧାଦର୍ଜୁନସ୍ଯ ଚ ଵିକ୍ରମାତ୍। ମଯାଭ୍ଯାଂ ଭୀମସେନାଚ୍ଚ ଭଯଂ ମେ ତାତ ଜାଯତେ
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ରୋଷ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପ୍ରତାପ, ଭୀମସେନ ଓ ମୋ ଦ୍ୱାରା, ମୋର ମନରେ ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ବନ୍ଧୁ।
ଅମାନୁଷଂ ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୈର୍ଜାଲଂ ଵିତତମନ୍ତରା । ନ ମେ ସୈନ୍ଯାସ୍ତରିଷ୍ଯନ୍ତି ତତଃ କ୍ରୋଶାମି ସଞ୍ଜଯ
ଏହି ରାଜାମାନେ ଅମାନବୀୟ ମାୟାର ଜାଲ ବିଛାଇଛନ୍ତି; ମୋ ସେନାମାନେ ଏହାକୁ ଅଟିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ବିଳାପ କରୁଛି, ସଞ୍ଜୟ।
ଦର୍ଶନୀଯୋ ମନସ୍ଵୀ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସୀ। ମେଧାଵୀ ସୁକୃତପ୍ରଜ୍ଞୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନଃ
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅ ଦେଖିବାକୁ ମନୋହର, ଦୃଢ଼ଚିତ୍ତ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମତେଜସ୍ବୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିପୁଣ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ।
ମିତ୍ରାମାତ୍ଯୈଃ ସୁସଂପନ୍ନଃ ସଂପନ୍ନୋ ଯୁଦ୍ଧଯୋଜକୈଃ । ଭ୍ରାତୃଭିଃ ଶ୍ଵଶୁରୈର୍ଵୀରୈରୁପପନ୍ନୋ ମହାରଥୈଃ
ସେ ମିତ୍ର, ମନ୍ତ୍ରୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ନିପୁଣ ଲୋକ, ଭାଇ, ସ୍ୱଶୁର ଓ ବୀର ମହାରଥୀମାନେ ସହିତ ଭଲଭାବେ ଘିରିଥିବା।
ଧୃତ୍ଯା ଚ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ନୈଭୃତ୍ଯେନ ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ। ଅନୁଶଂସୋ ଵଦାନ୍ଯଶ୍ଚ ହୀମାନ୍ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ପରି, ସେ ପାଣ୍ଡବ ଧୃଢ଼ ଓ ସାବଧାନ, ମୃଦୁ ଓ ଦାନଶୀଳ, ଶୀତଳ ଧୃତି ଓ ସତ୍ୟ ପ୍ରତାପ ଧାରଣ କରିଥିବା।
ବହୁଶ୍ରୁତଃ କୃତାତ୍ମା ଚ ଵୃଦ୍ଧସେଵୀ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ । ତଂ ସର୍ଵଗୁଣସଂପନ୍ନଂ ସମିଦ୍ଧମିଵ ପାଵକମ୍
ସେ ବହୁ ପଢ଼ିଥିବା, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିବା, ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କ ସେବାକାରୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଜୟୀ—ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି।
ତପନ୍ତମଭି କୋ ମନ୍ଦଃ ପତିଷ୍ଯତି ପତଙ୍ଗଵତ୍। ପାଣ୍ଡଵାଗ୍ନିମନାଵାର୍ଯଂ ମୁମୂର୍ଷୁର୍ନଷ୍ଟଚେତନଃ
କିଏ, ମୂର୍ଖ ଛାଡ଼ି, ଏମିତି ଜ୍ୱଳୁଥିବା ପାଣ୍ଡବ ଅଗ୍ନି ପାଖକୁ ପତଙ୍ଗ ପରି ମୃତ୍ୟୁ ଆଶାରେ ଯିବ? କେହି ତାଙ୍କୁ ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ।
ତନୁରୁଚ୍ଚଃ ଶିଖୀ ରାଜା ମିଥ୍ଯୋପଚରିତୋ ମଯା। ମନ୍ଦାନାଂ ମମ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଯୁଦ୍ଧେନାନ୍ତଂ କରିଷ୍ଯତି
ସେ ରାଜା, ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପତାକା ପରି, ଯାହାକୁ ମୁଁ ଅନ୍ୟାୟରେ ନିନ୍ଦା କରିଥିଲି, ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ମୋର ମୂଢ଼ ପୁଅମାନଙ୍କର ଶେଷ କରିଦେବେ।
ତୈରଯୁଦ୍ଧଂ ସାଧୁ ମନ୍ଯେ କୁରଵସ୍ତନ୍ନିବୋଧତ। ଯୁଦ୍ଧେ ଵିନାଶଃ କୃତ୍ସ୍ନସ୍ଯ କୁଲସ୍ଯ ଭଵିତା ଧ୍ରୁଵମ୍
ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଁହିଁ ନାହିଁ, ଶାନ୍ତିକୁ ଭଲ ମନେ କରେ; ଏହି କଥା ଜାଣ, କୁରୁମାନେ—ଯୁଦ୍ଧ ହେଲେ ସମସ୍ତ କୁଳର ନଶ୍ୱରତା ନିଶ୍ଚିତ।
ଏଷା ମେ ପରମା ବୁଦ୍ଧିର୍ଯଯା ଶାମ୍ଯତି ମେ ମନଃ । ଯଦି ତ୍ଵଯୁଦ୍ଧମିଷ୍ଟଂ ଵୋ ଵଯଂ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ଯତାମହେ
ଏହା ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉପଦେଶ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୋର ମନ ଶାନ୍ତି ପାଏ; ଯଦି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ଶାନ୍ତି ଚାଁହ, ତେବେ ଆମେ ମିଳନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା।
ନ ତୁ ନଃ କ୍ଲିଶ୍ଯମାନାନାମୁପେକ୍ଷେତ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଜୁଗୁପ୍ସତି ହ୍ଯଧର୍ମେଣ ମାମେଵୋଦ୍ଦିଶ୍ଯ କାରଣମ୍
କିନ୍ତୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଆମର ଦୁଃଖକୁ ଅନଦେଖା କରିବେ ନାହିଁ; ସେ ଅନ୍ୟାୟକୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ତାହାର କାରଣ।
ଏଵମେତନ୍ମହାରାଜ ଯଥାଵଦସି ଭାରତ। ଯୁଦ୍ଧେ ଵିନାଶଃ କ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ଗାଣ୍ଡୀଵେନ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ
ଏହି ଭଳି, ମହାରାଜ, ତୁମେ ଯେମିତି କହିଛ, ସେହିପରି; ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ନଶ୍ୱରତା ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଧନୁଷ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପଷ୍ଟ।
ଇଦଂ ତୁ ନାଭିଜାନାମି ତଵ ଧୀରସ୍ଯ ନିତ୍ଯଶଃ। ଯତ୍ପୁତ୍ରଵଶମାଗଚ୍ଛେସ୍ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଃ ସଵ୍ଯସାଚିନଃ
କିନ୍ତୁ ଏହି କଥା ମୁଁ ବୁଝିପାରୁନି, ଧୃଢ଼ଚିତ୍ତ ହେବା ସତ୍ୱେ; ଯେ ତୁମେ ଜ୍ଞାନୀ ହେବା ସତ୍ୱେ ତୁମ ପୁଅଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚାଲୁଛ।
ନୈଷ କାଲୋ ମହାରାଜ ତଵ ଶଶ୍ଵତ୍କୃତାଗସଃ। ତ୍ଵଯା ହ୍ଯେଵାଦିତଃ ପାର୍ଥା ନିକୃତା ଭରତର୍ଷଭ
ଏହା ସମୟ ନୁହେଁ, ମହାରାଜ, ତୁମେ ଯେଉଁଠାରେ ସଦା ଅନ୍ୟାୟ କରିଛ; କାରଣ ଆରମ୍ଭରୁ ତୁମେ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଠକେଇଛ।
ପିତା ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସୁହୃଦ୍ଯଶ୍ଚ ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରଣିହିତାତ୍ମଵାନ୍। ଆସ୍ଥେଯଂ ହି ହିତଂ ତେନ ନ ଦ୍ରୋଗ୍ଧା ଗୁରୁରୁଚ୍ଯତେ
ପିତା ହେଉଛନ୍ତି ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମିତ୍ର ଏବଂ ସଦା ଭଲ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରଖନ୍ତି। ସେ ଯାହା ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ଭଳି ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଗୁରୁ କେବେ ଦ୍ରୋହ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଇଦଂ ଜିତମିଦଂ ଲବ୍ଧମିତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପରାଜିତାନ୍। ଦ୍ଯୂତକାଲେ ମହାରାଜ ସ୍ମରସେ ସ୍ମ କୁମାରଵତ୍
‘ଏହା ଜିତିଲି, ଏହା ଲଭିଲି’ ବୋଲି ତୁମେ ଶୁଣିଲେ, ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ୟମାନେ ଜୁଆରେ ହାରିଗଲେ, ମହାରାଜ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଏହାକୁ ଶିଶୁ ପରି ମନେ ପକାଇଲେ।
ପରୁଷାଣ୍ଯୁଚ୍ଯମାନାଂଶ୍ଚ ପୁରା ପାର୍ଥାନୁପେକ୍ଷସେ। କୃତ୍ସ୍ନଂ ରାଜ୍ଯଂ ଜଯନ୍ତୀତି ପ୍ରପାତଂ ନାନୁପଶ୍ଯସି
ପୂର୍ବରୁ ଯେତେବେଳେ କଠୋର କଥା କୁହାଯାଉଥିଲା, ତୁମେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଅବହେଳା କଲେ, ଭାବିଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟ ଜିତିବ, କିନ୍ତୁ ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ବିନାଶ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ପିତ୍ର୍ଯଂ ରାଜ୍ଯଂ ମହାରାଜ କୁରଵସ୍ତେ ସଜାଙ୍ଗଲାଃ। ଅଥ ଵୀରୈର୍ଜିତାମୁର୍ଵୀମଖିଲାଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯଥାଃ
ମହାରାଜ, କୁରୁମାନଙ୍କର ପୂର୍ବପୁରୁଷ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଜମି, ଏହା ସହ ନିଜେ ଶୂରବୀରମାନେ ଜିତିଥିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
ବାହୁଵୀର୍ଯାର୍ଜିତା ଭୂମିସ୍ତଵ ପାର୍ଥୈର୍ନିଵେଦିତା। ମଯେଦଂ କୃତମିତ୍ଯେଵ ମନ୍ଯସେ ରାଜସତ୍ତମ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିଜ ବାହୁବଳ ଦ୍ୱାରା ଜିତିଥିବା ଭୂମି ତୁମ ପାଖରେ ଆଣି ଦେଇଥିଲେ; ତଥାପି, ରାଜାଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବରେ ଭାବିଲେ, ‘ଏହା ସବୁ ମୁଁ ନିଜେ କରିଛି’।
ଗ୍ରସ୍ତାନ୍ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜେନ ମଜ୍ଜତୋ ହ୍ଯପ୍ଲଵେଽମ୍ଭସି। ଆନିନାଯ ପୁନଃ ପାର୍ଥଃ ପୁତ୍ରାଂସ୍ତେ ରାଜସତ୍ତମ
ଗନ୍ଧର୍ବ ରାଜା ତୁମ ପୁଅମାନେଂକୁ ଧରି ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଜଳରେ ଡୁବୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ପାର୍ଥ ତାଙ୍କୁ ପୁନି ଫେରାଇ ଆଣିଥିଲେ, ରାଜାଙ୍କୁ।
କୁମାରଵଚ୍ଚ ସ୍ମଯସେ ଦ୍ଯୂତେ ଵିନିକୃତେଷୁ ଯତ୍। ପାଣ୍ଡଵେଷୁ ଵନେ ରାଜନ୍ପ୍ରଵ୍ରଜତ୍ସୁ ପୁନଃପୁନଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଜୁଆରେ ହାରିଥିବାବେଳେ ତୁମେ ଶିଶୁ ପରି ହସିଥିଲେ, ରାଜନ୍, ଏବଂ ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ବାରମ୍ବାର ନିର୍ବାସିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଏମିତି କଲେ।
ପ୍ରଵର୍ଷତଃ ଶରଵ୍ରାତାନର୍ଜୁନସ୍ଯ ଶିତାନ୍ବହୂନ୍। ଅପ୍ଯର୍ଣଵା ଵିଶୁଷ୍ଯେଯୁଃ କିଂ ପୁନର୍ମାସଯୋନଯଃ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣର ବର୍ଷା ଆସିଲେ, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯିବ; ତେବେ ଏକ ମାସ ଚଳିଥିବା ନଦୀମାନେ କଣ ଅବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚିବେ!
ଅସ୍ଯତାଂ ଫାଲ୍ଗୁନଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଧନୁଷାଂ ଵରମ୍। କେଶଵଃ ସର୍ଵଭୂତାନାମାଯୁଧାନାଂ ସୁଦର୍ଶନମ୍ । ଵାନରୋ ରୋଚମାନଶ୍ଚ କେତୁଃ କେତୁମତାଂ ଵରଃ
ଫାଲ୍ଗୁନ, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ ଧରୁନ୍ତୁ; କେଶବ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଭଳି, ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାନର ଧ୍ୱଜ, ସମସ୍ତ ଧ୍ୱଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ରହୁନ୍ତୁ।
ଏଵମେତାନି ସ ରଥୋ ଵହତେ ସହ ଯୋ ରଣେ। କ୍ଷପଯିଷ୍ଯତି ନୋ ରାଜନ୍କାଲଚକ୍ରମିଵୋଦ୍ଯତମ୍
ଏମିତି ଯେଉଁ ରଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ବୋହି ନେଉଛି, ସେ ଆମକୁ ବିନଶ କରିଦେବ, ରାଜନ୍, ଯେପରି ଚଳିଥିବା କାଳଚକ୍ର।
ତସ୍ଯାଦ୍ଯ ଵସୁଧା ରାଜନ୍ନିଖିଲା ଭରତର୍ଷଭ। ଯସ୍ଯ ଭୀମାର୍ଜିନୌ ଯୋଧୌ ସ ରାଜା ରାଜସତ୍ତମ
ଏବେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ସେ ରାଜାଙ୍କର ଅଧିକାରରେ ଅଛି, ଯାହାଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧା ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନ; ସେଇ ରାଜା, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା।
ତଥା ଭୀମହତପ୍ରାଯାଂ ମଞ୍ଜନ୍ତୀଂ ତଵ ଵାହିନୀମ୍ । ଦୁର୍ଯୋଧନମୁଖା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଷଯଂ ଯାସ୍ଯନ୍ତି କୌରଵାଃ
ଭୀମଙ୍କ ବଳରେ ତୁମ ସେନା ଡୁବୁଥିବା ଦେଖି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ, କୌରବମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଇଯିବେ।
ନ ଭୀମାର୍ଜୁନଯୋର୍ଭୀତା ଲପ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ଵିଜଯଂ ଵିଭୋ। ତଵ ପୁତ୍ରା ମହାରାଜ ରାଜାନଶ୍ଚାନୁସାରିଣଃ
ମହାରାଜ, ତୁମ ପୁଅମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ରାଜାମାନେ, ଭୀମ କିମ୍ବା ଅର୍ଜୁନକୁ ଭୟ କରୁନାହାନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନେ ବିଜୟ ଲାଭ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ମତ୍ସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵାମଦ୍ଯ ନାର୍ଚନ୍ତି ପଞ୍ଚାଲାଶ୍ଚ ସକେକଯାଃ। ସାଲ୍ଵେଯାଃ ଶୂରସେନାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ତ୍ଵାମଵଜାନତେ
ଆଜି ମତ୍ସ୍ୟମାନେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉନାହାନ୍ତି, ପଞ୍ଚାଳ ଓ କେକୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ସାଲ୍ବେୟ ଓ ଶୂରସେନମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଅବହେଳା କରୁଛନ୍ତି।