କିଂ ପୁନର୍ମୋହମାସକ୍ତସ୍ତତ୍ର ତତ୍ର ସହସ୍ରଧା। ପୁତ୍ରେଷୁ ରାଜ୍ଯଦାରେଷୁ ପୌତ୍ରେଷ୍ଵପି ଚ ବନ୍ଧୁଷୁ
ତେବେ ଯେଉଁମାନେ ମୋହରେ ବନ୍ଧା, ଏଠି ସେଠି ହଜାର ଭଳି ଲାଗିଥିବା, ପୁଅ, ରାଜ୍ୟ, ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ, ନାତି ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ପାଇଁ, ସେମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ କେତେ ଅଧିକ।
ସଂଶଯେ ତୁ ମହତ୍ଯସ୍ମିନ୍କିଂ ନୁ ମେ କ୍ଷମମୁତ୍ତରମ୍। ଵିନାଶଂ ହ୍ଯେଵ ପଶ୍ଯାମି କୁରୂଣାମନୁଚିନ୍ତତଯନ୍
ଏହି ବଡ଼ ଅନିଶ୍ଚିତତାରେ, ମୋ ପାଇଁ କେଉଁଠି ଉଚିତ ଉତ୍ତର ଅଛି? କାରଣ ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରିଲେ, କୁରୁମାନେ ମାତ୍ର ନାଶ ହେଉଛନ୍ତି।
ଦ୍ଯୂତପ୍ରମୁଖମାଭାତି କୁରୂଣାଂ ଵ୍ଯସନଂ ମହତ୍। ମନ୍ଦେନୈଶ୍ଵର୍ଯକାମେନ ଲୋଭାତ୍ପାପମିଦଂ କୃତମ୍
କୁରୁମାନେ ଯେଉଁ ବଡ଼ ଦୁର୍ଗତିରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ତାହା ଜୁଆଖେଳି ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହି ଅପରାଧ ଏକ ମୂଢ଼, ଶକ୍ତିଲୋଭୀ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହେଲା।
ମନ୍ଯେ ପର୍ଯାଯଧର୍ମୋଽଯଂ କାଲସ୍ଯାତ୍ଯନ୍ତଗାମିନଃ। ଚକ୍ରେ ପ୍ରଧିରିଵାସକ୍ତୋ ନାସ୍ଯ ଶକ୍ଯଂ ପଲାଯିତୁମ୍
ମୁଁ ଭାବେ ଏହା ସମୟର ଘୁରିଘୁରି ଆସୁଥିବା ନିୟମ। ସମୟ ଯେପରି ଚାଲିଯାଏ, ତାହାରୁ ବାଞ୍ଚିପାରିବା ନାହିଁ; ମାଟିରେ ଅଟକିଥିବା ଚକ୍ର ଭଳି।
କିଂ ନୁ କୁର୍ଯାଂ କଥଂ କୁର୍ଯାଂ କ୍ଵ ନୁ ଗଚ୍ଛାମି ସଞ୍ଜଯ । ଏତେ ନଶ୍ଯନ୍ତି କୁରଵୋ ମନ୍ଦାଃ କାଲଵଶଂ ଗତାଃ
ମୁଁ କ’ଣ କରିବି, କିପରି କରିବି, କେଉଁଠି ଯିବି, ସଞ୍ଜୟ? ଏହି ମୂଢ଼ କୁରୁମାନେ ସମୟର ଗତିରେ ନଶ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି।
ଅଵଶୋଽହଂ ତଦା ତାତ ପୁତ୍ରାଣାଂ ନିହତେ ଶତେ। ଶ୍ରୋଷ୍ଯାମି ନିନଦଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ କଥଂ ମାଂ ମରଣଂ ସ୍ପୃଶେତ୍
ତାତ, ଯେବେ ମୋ ଶତପୁତ୍ର ମାରାଯିବେ, ମୁଁ ଅସହାୟ ହେବି, ମହିଳାମାନେ ଯେତେବେଳେ କାନ୍ଦିବେ, ସେତେବେଳେ ମୃତ୍ୟୁ କିପରି ମୋତେ ଛୁଅନାହିଁ?
ଯଥା ନିଦାଘେ ଜ୍ଵଲନଃ ସମଦ୍ଧୋ ଦହେତ୍କକ୍ଷଂ ଵାଯୁନା ଚୋଦ୍ଯମାନଃ । ଗଦାହସ୍ତଃ ପାଣ୍ଡଵୋ ଵୈ ତଥୈଵ ହନ୍ତା ମଦୀଯାନ୍ସହିତୋଽର୍ଜୁନେନ
ଯେପରି ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ଆଗ୍ନି, ବାତାସରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ଶୁଖିଲା ଘାସକୁ ଜଳାଇଦିଏ, ସେପରି ଗଦାଧାରୀ ପାଣ୍ଡବ, ଅର୍ଜୁନ ସହିତ, ମୋ ଲୋକମାନେକୁ ମାରିଦେବେ।
ଯସ୍ଯ ଵୈ ନାନୃତା ଵାଚଃ କଦାଚିଦନୁଶୁଶ୍ରୁମ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମପି ତସ୍ଯ ସ୍ଯାଦ୍ଯୋଦ୍ଧା ଯସ୍ଯ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ଯାହାଙ୍କ ମୁଖରୁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା ଶୁଣିନାହିଁ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଧନଞ୍ଜୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ, ତିନି ଲୋକ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ହେବ।
ତସ୍ଯୈଵ ଚ ନ ପଶ୍ଯାମି ଯୁଧି ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନଃ। ଅନିଶଂ ଚିନ୍ତଯାନୋଽପି ଯଃ ପ୍ରତୀଯାଦ୍ରଥେନ ତମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ କିଏ ପାରିବ, ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରେ, ତାଙ୍କ ସାଥିରେ ରଥରେ କିଏ ଟିକିପାରିବ?
ଅସ୍ଯତଃ କର୍ଣିନାଲୀକାନ୍ମାର୍ଗଣାନ୍ହୃଦଯଚ୍ଛିଦଃ। ପ୍ରତ୍ଯେତା ନ ସମଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଯୁଧି ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନଃ
ଯିଏ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ହୃଦୟ ଭେଦିବା ତୀର ଛାଡ଼ନ୍ତି, ସେ ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ଯୁଦ୍ଧରେ କିଏ ସମାନ ହେବ? କେହି ନାହିଁ।
ଦ୍ରୋଣାକର୍ଣୌ ପ୍ରତୀଯାତାଂ ଯଦି ଵୀରୌ ନରର୍ଷଭୌ । କୃତାସ୍ତ୍ରୌ ବଲିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୌ ସମରେଷ୍ଵପରାଜିତୌ
ଯଦି ଦ୍ରୋଣ ଓ କର୍ଣ୍ଣ, ଏହି ଦୁଇ ଶୂରବୀର, ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ, ଏକାସାଥି ଆଗେ ବଢ଼ିବେ—
ମହାନ୍ସ୍ଯାତ୍ସଂଶଯୋ ଲୋକେ ନ ତ୍ଵସ୍ତି ଵିଜଯୋ ମମ। ଘୃଣୀ କର୍ଣଃ ପ୍ରମାଦୀ ଚ ଆଚାର୍ଯଃ ସ୍ଥଵିରୋ ଗୁରୁଃ
—ତେବେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବଡ଼ ଅନିଶ୍ଚିତତା ହେବ, କିନ୍ତୁ ମୋ ପାଇଁ ବିଜୟ ନାହିଁ। କର୍ଣ୍ଣ ଅହଂକାରୀ ଓ ଅବିବେକୀ, ଆଉ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ରୋଣ ବୟସ୍କ ଓ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସମର୍ଥୋ ବଲଵାନ୍ପାର୍ଥୋ ଦୃଢଧନ୍ଵା ଜିତକ୍ଲମଃ । ଭଵେତ୍ସୁତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ସର୍ଵଶୋଽପ୍ଯପରାଜଯଃ
ପାର୍ଥ ସମର୍ଥ ଓ ବଳଶାଳୀ, ଧନୁଷରେ ଦୃଢ଼, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅକ୍ଲାନ୍ତ; ଯୁଦ୍ଧ ବହୁତ ଭୟଙ୍କର ହେବ, ଏବଂ ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅପରାଜିତ।
ସର୍ଵେ ହ୍ଯସ୍ତ୍ରଵିଦଃ ଶୂରାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରାପ୍ତା ମହଦ୍ଯଶଃ । ଅପି ସର୍ଵାମରୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ତ୍ଯଜେଯୁର୍ନ ପୁନର୍ଜଯମ୍
ସମସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତେ ଶୂରବୀର, ସମସ୍ତେ ବଡ଼ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି; ତେବେ ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ଶାସନ ଛାଡ଼ିପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ପରାଜୟ କେବେ ମାନିବେ ନାହିଁ।
ଵଧେ ନୂନଂ ଭଵେଚ୍ଛାନ୍ତିସ୍ତଯୋର୍ଵା ଫାଲ୍ଗୁନସ୍ଯ ଚ। ନ ତୁ ହନ୍ତାର୍ଜୁନସ୍ଯାସ୍ତି ଜେତା ଚାସ୍ଯ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ତେମାନଙ୍କର ବଧ ହେଲେ କିମ୍ବା ଫାଲ୍ଗୁନୀଙ୍କର ବଧ ହେଲେ ହିଁ ଶାନ୍ତି ଆସିପାରେ; କିନ୍ତୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କେହି ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କେହି ପରାଜିତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ମନ୍ଯୁସ୍ତସ୍ଯ କଥଂ ଶାମ୍ଯେନ୍ମନ୍ଦାନ୍ପ୍ରତି ଯ ଉତ୍ଥିତଃ । ଅନ୍ଯେଽପ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ଜାନନ୍ତି ଜୀଯନ୍ତେ ଚ ଜଯନ୍ତି ଚ। ଏକାନ୍ତଵିଜଯସ୍ତ୍ଵେଵ ଶ୍ରୂଯତେ ଫାଲ୍ଗୁନସ୍ଯ ହ
ଯେଉଁ କ୍ରୋଧ ମୂଢ଼ମତିମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଉଠିଛି, ସେ କିପରି ଶାନ୍ତ ହେବ? ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଚାଲାଇପାରନ୍ତି, କେବେ ପରାଜିତ ହୁଅନ୍ତି, କେବେ ବିଜୟୀ ହୁଅନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଶୁଣାଯାଏ ଯେ ଫାଲ୍ଗୁନୀ ସଦା ବିଜୟୀ।
ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ସମାହୂଯ ଖାଣ୍ଡଵେଽଗ୍ନିମତର୍ପଯତ୍। ଜିଗାଯ ଚ ସୁରାନ୍ସର୍ଵାନ୍ନାସ୍ଯ ଵିଦ୍ମଃ ପରାଜଯମ୍
ସେ ତେରିସ ଦେବତାଙ୍କୁ ଡାକି ଖାଣ୍ଡବ ଅଗ୍ନିକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ ଦେଇଥିଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ—ତାଙ୍କର ପରାଜୟ ଆମେ କେବେ ଶୁଣିନାହିଁ।
ଯସ୍ଯ ଯନ୍ତା ହୃଷୀକେଶଃ ଶୀଲଵୃତ୍ତସମୋ ଯୁଧି। ଧ୍ରୁଵସ୍ତସ୍ଯ ଜଯସ୍ତାତ ଯଥେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଜଯସ୍ତଥା
ଯାହାଙ୍କର ରଥଚାଳକ ହେଉଛନ୍ତି ହୃଷୀକେଶ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଚରିତ୍ର ଓ ଆଚରଣରେ ସମ, ତାଙ୍କର ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ, ହେ ପିତା, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ।
କୃଷ୍ଣାଵେକରଥେ ଯତ୍ତାଵଧିଜ୍ଯଂ ଗାଣ୍ଡିଵଂ ଧନୁଃ। ଯୁଗପତ୍ରୀଣି ତେଜାଂସି ସମେତାନ୍ଯନୁଶୁଶ୍ରୁମ
ଯେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣ ଓ ସେ ଏକ ରଥରେ ଅଛନ୍ତି, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ ତଣାଯାଇଛି, ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଯେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଏକାଠି ହୋଇଯାଏ।
ନୈଵାସ୍ତି ନୋ ଧନୁସ୍ତଦୃଙ୍ଵ ଯୋଦ୍ଧା ନ ଚ ସାରଥିଃ । ତଚ୍ଚ ମନ୍ଦା ନ ଜାନନ୍ତି ଦୁର୍ଯୋଧନଵଶାନୁଗାଃ
ଆମ ପାଖରେ ଏପରି ଧନୁଷ ନାହିଁ, ଏପରି ଯୋଦ୍ଧା ନାହିଁ, ଏପରି ରଥଚାଳକ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଏବଂ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲୁଥିବା ମୂଢ଼ମତିମାନେ ଏହା ବୁଝିପାରୁନାହାନ୍ତି।
ଶେଷଯେଦଶନିର୍ଦୀପ୍ତୋ ଵିପତନ୍ମୂର୍ଧ୍ନି ସଞ୍ଜଯ। ନ ତୁ ଶେଷଂ ଶରାସ୍ତାତ କୁର୍ଯୁରସ୍ତାଃ କିରୀଟିନା
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯଦି ଜଳ ବିନା ଜ୍ୱଳନ୍ତି ଅଗ୍ନି ଗୋଟିଏ ପଡ଼ୁଥିବା ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରହିଯାଏ, ତଥାପି, ହେ ପିତା, କିରୀଟିଧାରୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ତୀର ଅନ୍ତ କରିଦେବାକୁ ଛାଡ଼ିବେ ନାହିଁ।
ଅପି ଚାସ୍ଯନ୍ନିଵାଭାତି ନିଘ୍ନନ୍ନିଵ ଧନଞ୍ଜଯଃ । ଉଦ୍ଧରନ୍ନିଵ କାଯେଭ୍ଯଃ ଶିରାଂସି ଶରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ
ଧନଞ୍ଜୟ ତୀର ବୃଷ୍ଟିରେ ଦେହରୁ ମୁଣ୍ଡ ଉଠାଉଥିବା, ମାନେ ଖାଉଥିବା, ମାନେ ମାରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ଅପି ବାଣମଯଂ ତେଜଃ ପ୍ରଦୀପ୍ତମିଵ ସର୍ଵତଃ । ଗାଣ୍ଡୀଵୋତ୍ଥଂ ଦହେତାଜୌ ପୁତ୍ରାଣାଂ ମମ ଵାହିନୀ
ଗାଣ୍ଡୀବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ତୀରମୟ ତେଜ ଯେପରି ଚାରିପାଖରୁ ଜ୍ୱଳିଉଛି, ତାହା ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ଦହିଦେଇପାରିବ।
ଅପି ସା ରଥଘୋଷେଣ ଭଯାର୍ତା ସଵ୍ଯସାଚିନଃ । ଵିତ୍ରସ୍ତା ବହୁଧା ସେନା ଭାରତୀ ପ୍ରତିଭାତି ମେ
ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କ ରଥର ଶବ୍ଦରେ ଭୟକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଭାରତ ସେନା ନାନାପ୍ରକାରରେ ଭୟଭୀତ ଦେଖାଯାଏ।
ଯଥା କକ୍ଷଂ ମହାନଗ୍ନିଃ ପ୍ରଦହେତ୍ସର୍ଵତଶ୍ଚରନ୍। ମହାର୍ଚିରନିଲୋଦ୍ଧୂତସ୍ତଦ୍ଵଦ୍ଧକ୍ଷ୍ଯତି ମାମକାନ୍
ଯେପରି ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ପବନରେ ଉଡ଼ି ଚାରିପାଖରୁ ଜଙ୍ଗଲ ଦହିଦେଉଛି, ସେପରି ସେ ମୋ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବେ।
ଯଦୋଦ୍ଵମନ୍ନିଶିତାନ୍ବାଣସଙ୍ଘାଂ- ସ୍ତାନାତତାଯୀ ସମରେ କିରୀଟୀ। ସୃଷ୍ଟୋଽନ୍ତକଃ ସର୍ଵହରୋ ଵିଧାତ୍ରା ଯଥା ଭଵେତ୍ତଦ୍ଵଦପାରଣୀଯଃ
ଯେତେବେଳେ କିରୀଟିଧାରୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ବୃଷ୍ଟି ଛାଡ଼ନ୍ତି, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଦେବତା ପରି ହୋଇଯାନ୍ତି, ଯେଉଁଥିକି ସମସ୍ତଙ୍କ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟିତ।
ଯଦା ହଯଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ସୁବୁହୂନ୍ପ୍ରକାରାନ୍ ଶ୍ରୋତାସ୍ମି ତାନାଵସଥେ କୁରୂଣାମ୍। ତେଷାଂ ସମନ୍ତାଚ୍ଚ ତଥା ରଣାଗ୍ରେ କ୍ଷଯଃ କିଲାଯଂ ଭରତାନୁପୈତି
ଯେତେବେଳେ ସେ ଘୋଡ଼ାକୁ ବାରମ୍ବାର ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଚଳାନ୍ତି, ମୁଁ ଶୁଣିଛି ଯେ କୁରୁମାନଙ୍କ ଶିବିର ଓ ଯୁଦ୍ଧର ଆଗରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଭାରତମାନଙ୍କ ନଶ୍ଟ ନିଶ୍ଚିତ।
ଯଥୈଵ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵେ ପରାକ୍ରାନ୍ତା ଜିଗୀଷଵଃ। ତଥୌଭିସରାସ୍ତେଷାଂ ତ୍ଯକ୍ତାତ୍ମାନୋ ଜଯେ ଧୃତାଃ
ଯେପରି ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ବିଜୟ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ, ସେପରି ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱ ଜୀବନକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ବିଜୟରେ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି।
......ହି ପରାକ୍ରାନ୍ତାନାଚକ୍ଷୀଥାଃ ପରାନ୍ମମ। ପାଞ୍ଚାଲାନ୍କେକଯାନ୍ମତ୍ସ୍ଯାନ୍ମାଗଧାନ୍ଵତ୍ସଭୂମିପାନ୍
ତୁମେ ମୋ ବିପକ୍ଷୀ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପ୍ରତାପ ଦେଖାଇଛନ୍ତି—ପାଞ୍ଚାଳ, କେକୟ, ମତ୍ସ୍ୟ, ମାଗଧ ଏବଂ ଭଟ୍ଟସ ଦେଶର ରାଜାମାନେ—ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖିଛ।
ଯଶ୍ଚ ସେନ୍ଦ୍ରାନିମାଁଲ୍ଲୋକାନିଚ୍ଛନ୍କୁର୍ଯାଦ୍ଵଶେ ବଲୀ। ସ ସ୍ରଷ୍ଟା ଜଗତଃ କୃଷ୍ଣଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଜଯେ ଧୃତଃ
ଯିଏ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ନିଜ ଅଧୀନକୁ ଆଣିବାକୁ ଚାହେ, ସେ କୃଷ୍ଣ, ସଂସାରର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଜୟ ପାଇଁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ।