ସଞ୍ଜଯାଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ ଶୂରଂ ଭୀମସେନମମର୍ଷଣମ୍ । .......... ଯେଽହଂ ଯତ୍ତେନ ରିପୁଘାତିନା । ..... ସର୍ଵେ ପୁତ୍ରାଃ ମମ ମନସ୍ଵିନା
ସଞ୍ଜୟ, ମୋତେ କହ, ସେ ଶୂର ଓ ଅଡ଼ିଗଲା ଭୀମସେନ ବିଷୟରେ, ଯାହାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୋ ସମସ୍ତ ପୁଅ ଭୟଭୀତ।
ଯେନ ଭୀମବଲା ଯକ୍ଷା ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚ ପୁରା ହତାଃ। କଥଂ ତସ୍ଯ ରଣେ ଵେଗଂ ମାନୁଷଃ ପ୍ରସହିଷ୍ଯତି
ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ବେ ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, ସେଠି ତାଙ୍କ ତୀବ୍ର ଗତିକୁ ମାନବ କିପରି ସହିପାରିବ?
ନ ସ ଜାତୁ ଵଶେ ତସ୍ଥୌ ମମ ବାଲ୍ଯେଽପି ସଞ୍ଜଯ । କିଂ ପୁନର୍ମମ ଦୁଷ୍ପୁତ୍ରୈଃ କ୍ଲିଷ୍ଟଃ ସଂପ୍ରତି ପାଣ୍ଡଵଃ
ସଞ୍ଜୟ, ମୋ ଛୁଆଁବେଳେ ମଧ୍ୟ ସେ କେବେ ମୋ ଆଞ୍ଚଳ ରେହିନଥିଲେ; ଏବେ ତ ମୋ ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ, ସେ ପାଣ୍ଡବ କିପରି ଆଉ ମୋ ପାଖରେ ଆସିବେ?
ନିଷ୍ଠୁରୋ ରୋଷଣୋଽତ୍ଯର୍ଥଂ ଭଜ୍ଯେତାପି ନ ସଂନମେତ୍। ତିର୍ଯକ୍ପ୍ରେକ୍ଷୀଂ ସଂହତଭ୍ରୂଃ କଥଂ ଶାମ୍ଯେଦ୍ଵୃକୋଦରଃ
ସେ କଠୋର ଓ ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୋଧୀ, ଭାଙ୍ଗିଯିବେ କିନ୍ତୁ ମୁଡ଼ିବେ ନାହିଁ; ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଭୃକୁଟି ଚମ୍ପି ରହି, ବୃକୋଦର କିପରି ଶାନ୍ତ ହେବେ?
ଶୂରସ୍ତଥାଽପ୍ରତିବଲୋ ଗୌରସ୍ତାଲ ଇଵୋନ୍ନତଃ। ପ୍ରମାଣତୋ ଭୀମସେନଃ ପ୍ରାଦେଶେନାଧିକୋଽର୍ଜୁନାତ୍
ସେ ଶୂର, ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଉଚ୍ଚ ତାଳଗଛ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି; ଆକାରରେ ଭୀମସେନ ଅର୍ଜୁନଠାରୁ ଏକ ହାତ ଉଁଚା।
ଜଵେନ ଵାଜିନୋଽତ୍ଯେତି ବଲେନାନ୍ତ୍ଯେତି କୁଞ୍ଜରାନ୍ । ଅଵ୍ଯକ୍ତଜଲ୍ପୀ ମଧ୍ଵକ୍ଷୋ ମଧ୍ଯମଃ ପାଣ୍ଡଵୋ ବଲୀ
ଗତିରେ ଘୋଡ଼ାକୁ ଟପିଯାନ୍ତି, ଶକ୍ତିରେ ହାତୀକୁ ହରାନ୍ତି; କଥା ଅସ୍ପଷ୍ଟ, ମଧୁ ଦୃଷ୍ଟି, ମଧ୍ୟମ ପାଣ୍ଡବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଇତି ବାଲ୍ଯେ ଶ୍ରୁତଃ ପୂର୍ଵଂ ମଯା ଵ୍ଯାସମୁଖାତ୍ପୁରା। ରୂପତୋ ଵୀର୍ଯତଶ୍ଚୈଵ ଯାଥାତଥ୍ଯେନ ପାଣ୍ଡଵଃ
ଏଭଳି ରୂପ ଓ ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ, ମୁଁ ଛୁଆଁବେଳେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ମୁଖରୁ ପୂର୍ବେ ଶୁଣିଥିଲି।
ଆଯସେନ ସ ଦଣ୍ଡେନ ରଥନ୍ନାଗାନ୍ନରାନ୍ହଯାନ୍। ହନିଷ୍ଯତି ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରୌଦ୍ରଃ କ୍ରୂରପରାକ୍ରମଃ
ତାଙ୍କ ଲୋହାର ଗଦା ଦ୍ୱାରା, କ୍ରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧା ରଥ, ହାତୀ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରିଦେବେ।
ଅମର୍ଷୀ ନିତ୍ଯସଂରବ୍ଧୋ ଭୀମଃ ପ୍ରହରତାଂ ଵରଃ। ମଯା ତାତ ପ୍ରତୀପାନି କୁର୍ଵନ୍ପୂର୍ଵଂ ଵିମାନିତଃ
ଭୀମ ସଦା ଅସହିଷ୍ଣୁ ଓ ଦ୍ରୁତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ପୂର୍ବେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥିଲି, ଯେତେବେଳେ ସେ ମୋ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ।
ନିଷ୍କର୍ଣାମାଯସୀଂ ସ୍ଥୂଲାଂ ସୁପାର୍ଶ୍ଵାଂ କାଞ୍ଚନୀଂ ଗଦାମ୍ । ଶତଘ୍ନୀଂ ଶତନିର୍ହାଦାଂ କଥଂ ଶକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ମେ ସୁତାଃ
ତାଙ୍କ ଭାରି, ଲୋହାର, ମୋଟ, ଚଉଡ଼ା, ସୁନାର ଗଦା, ଯାହା ଶତ ଧ୍ୱନି କରେ, ତାହାକୁ ମୋ ପୁଅମାନେ କିପରି ସହିପାରିବେ?
ଅପାରମପ୍ଲଵାଗାଧଂ ସମୁଦ୍ରଂ ଶରଵେଧନମ୍ । ଭୀମସେନମଯଂ ଦୁର୍ଗଂ ତାତ ମନ୍ଦାସ୍ତିତୀର୍ଷଵଃ
ଭୀମସେନ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏହି ଦୁର୍ଗ ଅପାର, ଅପରିମାପ୍ୟ ସମୁଦ୍ର ପରି, ଶରରେ ଭରିଥିବା, ଯାହାକୁ ମୂଢ଼ମତିମାନେ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ।
କ୍ରୋଶତୋ ମେ ନ ଶ୍ରୃଣ୍ଵନ୍ତି ବାଲାଃ ପଣ୍ଡିତମାନିନଃ । ଵିଷମଂ ନ ହି ମନ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରାପତଂ ମଧୁଦର୍ଶିନଃ
ମୁଁ ଚିତ୍କାର କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ପୁଅମାନେ ଶୁଣୁନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜକୁ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବନ୍ତି; ମଧୁର ଦୃଷ୍ଟିରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ବିପଦ ଦେଖୁନାହାନ୍ତି।
ସଂଯୁଗେ ଯେ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ନରରୂପେଣ ମୃତ୍ଯୁନା। ନିଯତଂ ଚୋଦିତା ଧାତ୍ରା ସିଂହେନେଵ ମହାମୃଗାଃ
ଯେମାନେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯିବେ, ତାଙ୍କୁ ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସାହିତ କରାଯାଇଛି, ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟ ରୂପ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖୀନ, ଯେପରି ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ପଶୁମାନେ ଚାଲିଯାନ୍ତି।
ଶୈକ୍ଯାଂ ତାତ ଚତୁଷ୍କିଷ୍କୁଂ ଷଡଶ୍ରିମମିତୌଜସମ୍। ପ୍ରହିତାଂ ଦୁଃଖସଂସ୍ପର୍ଶାଂ କଥଂ ଶକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ମେ ସୁତାଃ
ତାତ, ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ଚାରିଧାର, ଛଅଧାର, ବଳିୟ, ଦୁଃଖଦାୟକ ବଣ୍ଡ ଆଘାତକୁ ମୋ ପୁଅମାନେ କିପରି ସହିପାରିବେ?
ଗଦାଂ ଭ୍ରାମଯତସ୍ତସ୍ଯ ଭିନ୍ଦତୋ ହସ୍ତିମସ୍ତକାନ୍। ସୃକ୍କିଣୀ ଲେଲିହାନସ୍ଯ ବାଷ୍ପମୁତ୍ସୃଜତୋ ମୁହୁଃ
ଗଦା ଘୁମାଇ ଘୁମାଇ, ହାତୀମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗୁଥିବା, ଟିକେ ଟିକେ ଓଠ ଚାଟୁଥିବା ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ଲୁହ ଛାଡୁଥିବା ସେଠି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଉଦ୍ଦିଶ୍ଯ ନାଗାନ୍ପତତଃ କୁର୍ଵତୋ ଭୈରଵାନ୍ରଵାନ୍। ପ୍ରତୀପଂ ପତତୋ ମତ୍ତାନ୍କୁଞ୍ଜରାନ୍ପ୍ରତି ଗର୍ଜତଃ
ହାତୀମାନଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଦୌଡ଼ି ଆସୁଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ମତଲବି ହାତୀମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଝପଟି ପଡ଼ୁଥିବା ଏବଂ ଉତ୍ତରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଵିଗାହ୍ଯ ରଥମାର୍ଗେଷୁ ଵରାନୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ନିଘ୍ନତଃ । ଅଗ୍ନେଃ ପ୍ରଜ୍ଵଲିତସ୍ଯେଵ ଅପି ମୁଚ୍ଯେତ ମେ ପ୍ରଜା
ରଥପଥରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ପଡ଼ି ପଡ଼ି ମାରୁଥିଲେ, ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ, ମୋର ଲୋକମାନେ ଜଣେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ଵୀଥୀଂ କୁର୍ଵନ୍ମହାବାହୁର୍ଦ୍ରାଵଯନ୍ମମ ଵାହିନୀମ୍ । ନୃତ୍ଯନ୍ନିଵ ଗଦାପାଣିର୍ଯୁଗାନ୍ତଂ ଦର୍ଶଯିଷ୍ଯତି
ବଡ଼ ବାହୁ ଦେଖାଇ, ସେ ମୋର ସେନାକୁ ଭଂଗାଇ ଏକ ରାସ୍ତା କରି ଯାଉଥିଲେ, ଗଦା ହାତରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି, ଯେପରି ଯୁଗର ଶେଷ ଦେଖାଉଛନ୍ତି।
ପ୍ରଭିନ୍ନ ଇଵ ମାତଙ୍ଗଃ ପ୍ରଭଞ୍ଜନ୍ପୁଷ୍ପିତାନ୍ଦ୍ରୁମାନ୍। ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯତି ରଣେ ସେନାଂ ପୁତ୍ରାଣାଂ ମେ ଵୃକୋଦରଃ
ଫୁଲ ଲଗା ଗଛମାନେକୁ ଭାଙ୍ଗୁଥିବା ଏକ ମତଲବି ହାତୀ ପରି, ବୃକୋଦର ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିବ।
କୁର୍ଵନ୍ରଥାନ୍ଵିପୁରୁଷାନ୍ଵିସାରଥିହଯଧ୍ଵଜାନ୍ । ଆରୁଜନ୍ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ରଥିନଃ ସାଦିନସ୍ତଥା
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ ସେ, ରଥ, ପ୍ରବଳ ଯୋଦ୍ଧା, ସାରଥି, ଘୋଡ଼ା ଓ ଧ୍ୱଜମାନେକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବେ, ରଥଯୋଦ୍ଧା ଓ ଘୋଡ଼ାଚାଳକମାନେକୁ ଛିରି ଦେବେ।
ଗଙ୍ଗାଵେଗ ଇଵାନୂପାଂସ୍ତୀରଜାନ୍ଵିଵିଧାନ୍ଦ୍ରୁମାନ୍। ପ୍ରଭଙ୍କ୍ଷ୍ଯତି ରଣେ ସେନାଂ ପୁତ୍ରାଣାଂ ମମ ସଞ୍ଜଯ
ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ତୀର ଭାଙ୍ଗି ତାଲ ଗଛମାନେକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଉଥିବା ପରି, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେବ, ସଞ୍ଜୟ।
ଵଧଂ ନୂନଂ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ଭୀମସେନଭଯାର୍ଦିତାଃ । ମମ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ଭୃତ୍ଯାଶ୍ଚ ରାଜାନଶ୍ଚୈଵ ସଞ୍ଜଯ
ଭୀମସେନଙ୍କ ଭୟରେ ଆତଙ୍କିତ ହୋଇ, ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ପୁଅମାନେ, ମୋର ଦାସମାନେ ଏବଂ ରାଜାମାନେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ, ସଞ୍ଜୟ।
ଯେନ ରାଜା ମହାଵୀର୍ଯଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନ୍ତଃପୁରଂ ପୁରା। ଵାସୁଦେଵସହାଯେନ ଜରାସନ୍ଧୋ ନିପାତିତଃ
ଯିଏ ଏକଥର ବସୁଦେବଙ୍କ ସହଯୋଗରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧକୁ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତଃପୁରରେ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି।
କୃତ୍ସ୍ନେଯଂ ପୃଥିଵୀ ଦେଵୀ ଜରାସନ୍ଧେନ ଧୀମତା। ମାଗଧେନ୍ଦ୍ରେଣ ବଲିନା ଵଶେ କୃତ୍ଵା ପ୍ରତାପିତା
ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ଦେବୀ, ମାଗଧର ଚତୁର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଶୀଭୂତ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଭୀଷ୍ମପ୍ରତାପାତ୍କୁରଵୋ ନଯେନାନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣଯଃ । ଯନ୍ନ ତସ୍ଯ ଵଶେ ଜଗ୍ମୁଃ କେଵଲଂ ଦୈଵମେଵ ତତ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ପ୍ରଭାବ, ଚତୁର୍ଥା, ଏବଂ ଆନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ତାଙ୍କର ଅଧୀନରେ ଯାଇନଥିଲେ; ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଗ୍ୟର କାରଣ।
ସ ଗତ୍ଵା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରେଣ ତରସା ବାହୁଶାଲିନା। ଅନାଯୁଧେନ ଵୀରେଣ ନିହତଃ କିଂ ତତୋଽଧିକମ୍
ସେ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଓ ତୀବ୍ର ଗତିରେ, ଅସ୍ତ୍ର ବିନା ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହତ୍ୟା ହୋଇଥିଲେ—ଏଠାରୁ ବଡ଼ କଥା କଣ ଅଛି?
ଦୀର୍ଘକାଲସମାସକ୍ତଂ ଵିଶମାଶୀଵିଷୋ ଯଥା। ସ ମୋକ୍ଷ୍ଯତି ରଣେ ତେଜଃ ପୁତ୍ରେଷୁ ମମ ସଞ୍ଜଯ
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅଟକିଥିବା ବିଷ ଅସୁରକ୍ଷିତ ସାପ ପରି, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିବେ, ସଞ୍ଜୟ।
ମହେନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଵଜ୍ରେଣ ଦାନଵାନ୍ଦେଵସତ୍ତମଃ । ଭୀମସେନୋ ଗଦାପାଣିଃ ସୂଦଯିଷ୍ଯତି ମେ ସୁତାନ୍
ଯେପରି ମହାଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନେକୁ ନାଶ କରନ୍ତି, ସେପରି ଭୀମସେନ ଗଦା ହାତରେ ଧରି ମୋ ପୁଅମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରିବେ।
ଅଵିଷହ୍ଯମନାଵାର୍ଯଂ ତୀଵ୍ରଵେଗପରାକ୍ରମମ୍ । ପଶ୍ଯାମୀଵାତିତାମ୍ରାକ୍ଷମାପତନ୍ତଂ ଵୃକୋଦରମ୍
ଅସହ୍ୟ, ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ, ତୀବ୍ର ଗତି ଓ ପ୍ରଭାବ ସହିତ, ମୁଁ ବୃକୋଦରଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି, ତାଙ୍କର ଆଖି ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ଆମ ଉପରେ ଝପଟି ଆସୁଛନ୍ତି।
ଅଗଦସ୍ଯାପ୍ଯଧନୁଷୋ ଵିରଥସ୍ଯ ଵିଵର୍ମଣଃ । ବାହୁଭ୍ଯାଂ ଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ଯ କସ୍ତିଷ୍ଠେଦଗ୍ରତଃ ପୁମାନ୍
ଯିଏ ଅଘାୟତ, ଧନୁଷ ବିନା, ରଥ ବିନା, ବର୍ମ ବିନା, କେବଳ ଦୁଇଟି ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି, ସେଠାରେ କିଏ ସାମ୍ନା କରିପାରିବ?