ତେନ ଵଶ୍ଚେଦିରାଜେନ ପାଣ୍ଡଵା ଅଭ୍ଯଯୁଞ୍ଜତ । ଅକ୍ଷୌହିଣ୍ଯା ପରିଵୃତଃ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଯୋଭିସଂଶ୍ରିତଃ
ସେଇ ଚେଦି ରାଜାଙ୍କ ସହିତ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏକ ବଡ଼ ସେନା ଘେରାଏ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
ଯଃ ସଂଶ୍ରଯଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଦେଵାନାମିଵ ଵାସଵଃ। ତେନ ଵୋ ଵାସୁଦେଵେନ ପାଣ୍ଡଵା ଅଭ୍ଯଯୁଞ୍ଜତ
ଯିଏ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଭରସା କରନ୍ତି—ସେଇ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା କରି ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
ଯଥା ଚେଦିପତେର୍ଭ୍ରାତା ଶରଭୋ ଭରତର୍ଷଭ। କରକର୍ଷେଣ ସହିତସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଵସ୍ତେଽଭ୍ଯଯୁଞ୍ଜତ
ଚେଦିରାଜଙ୍କ ଭାଇ ଶରଭ ଏବଂ କରକର୍ଷଣ ସହିତ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ଏକଠି ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତାରାସନ୍ଧିଃ ସହଦେଵୋ ଜଯତ୍ସେନଶ୍ଚ ତାଵୁଭୌ । ଯୁଦ୍ଧେ ପ୍ରତିରଥେ ଵୀରୌ ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ
ତାରାସନ୍ଧି, ସହଦେବ ଏବଂ ଜୟତ୍ସେନ—ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଦ୍ରୁପଦଶ୍ଚ ମହାତେଜା ବଲେନ ମହତା ଵୃତଃ। ତ୍ଯକ୍ତାତ୍ମା ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥାଯ ସୋତ୍ସ୍ଯମାନୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ଡ୍ରୁପଦ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବଡ଼ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, ନିଜ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ତତ୍ପର ରହିଲେ।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵଃ ପ୍ରାଚ୍ଯୋଦୀଚ୍ଯା ମହୀକ୍ଷିତଃ। ଶତଶୋ ଯାନୁପାଶ୍ରିତା ଧର୍ମରାଜୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ଏମିତି ଅନେକ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ, ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ, ଶତଶଃ ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦଢ଼ି ରହିଛନ୍ତି।
ସର୍ଵ ଏତେ ମହୋତ୍ସାହା ଯେ ତ୍ଵଯା ପରିକୀର୍ତିତାଃ। ଏକତସ୍ତ୍ଵେଵ ତେ ସର୍ଵେ ସମେତା ଭୀମ ଏକତଃ
ତୁମେ ଯେଉଁମାନେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକ ପକ୍ଷରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ଏକା ଭୀମ ଥିଲେ।
ଭୀମସେନାଦ୍ଧି ମେ ଭୂଯୋ ଭଯଂ ସଞ୍ଜାଯତେ ମହତ୍। କ୍ରୁଦ୍ଧାଦମର୍ଷଣାତ୍ତାତ ଵ୍ଯାଘ୍ରାଦିଵ ମହାରୁରୋଃ
ମୋର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଭୟ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ନେଇ, ହେ ବାପା, କାରଣ ସେ ରୁଷ୍ଟ ଓ ଅସହିଷ୍ଣୁ, ବଡ଼ ବାଘ ଯେପରି ହୁଁକାର ଦେଉଛି।
ଜାଗର୍ମି ରାତ୍ରଯଃ ସର୍ଵା ଦୀର୍ଘମୁଷ୍ଣଂ ଚ ନିଃଶ୍ଵସନ୍। ଭୀତୋ ଵୃକୋଦରାତ୍ତାତ ସିଂହାତ୍ପଶୁରିଵାପରଃ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ରାତି ଜାଗି ରହେ, ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ତାପ୍ତ ଶ୍ୱାସ ନିଏ, ମୁଁ ଭୟଭୀତ ଭାବରେ ଭୀମଙ୍କୁ ଭାବୁଛି, ଯେପରି ଅନ୍ୟ ପଶୁ ସିଂହକୁ ଡରେ।
ନ ହି ତସ୍ଯ ମହାବାହୋଃ ଶକ୍ରପ୍ରତିମତେଜସଃ। ସୈନ୍ଯେଽସ୍ମିନ୍ପ୍ରତିପଶ୍ଯାମି ଯ ଏନଂ ଵିଷହେଦ୍ଯୁଧି
ସେ ମହାବାହୁ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ତେଜସ୍ୱୀ, ଏହି ସେନାରେ ମୁଁ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁନି, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିପାରିବ।
ଅମର୍ଷଣଶ୍ଚ କୌନ୍ତେଯୋ ଦୃଢଵୈରଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ । ଅନର୍ମହାସୀ ସୋନ୍ମାଦସ୍ତିର୍ଯକ୍ପ୍ରେକ୍ଷୀ ମହାସ୍ଵନଃ
କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ ଅସହିଷ୍ଣୁ, ପାଣ୍ଡବ ଦୃଢ଼ ଶତ୍ରୁତା ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି; ସେ ମଜା କରନ୍ତିନାହିଁ, ମନ ଭ୍ରମିତ, ଚାହିଁ ଦେଖନ୍ତି, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି।
ମହାଵେଗୋ ମହୋତ୍ସାହୋ ମହାବାହୁର୍ମହାବଲଃ। ମନ୍ଦାନାଂ ମମ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଯୁଦ୍ଧେନାନ୍ତଂ କରିଷ୍ଯତି
ସେ ଅତି ତୀବ୍ର, ଉତ୍ସାହୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ମହାବଳୀ; ସେ ମୋର ମନ୍ଦମତି ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମାପ୍ତ କରିଦେବେ।
ଉରୁଗ୍ରାହଗୃହୀତାନାଂ ଗଦାଂ ବିଭ୍ରଦ୍ଵୃକୋଦରଃ। କୁରୂଣାମୃଷଭୋ ଯୁଦ୍ଧେ ଦଣ୍ଡପାଣିରିଵାନ୍ତକଃ
ବଡ଼ ନାଗ ଗୃହରୁ ଆଣିଥିବା ଗଦା ଧାରଣ କରି, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭୀମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯମର ଦଣ୍ଡ ଭଳି ହେବେ।
ଅଷ୍ଟାଶ୍ରିମାଯସୀଂ ଘୋରାଂ ଗଦାଂ କାଞ୍ଚନଭୂଷଣାମ୍ । ମନସାହଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡମିଵୋଦ୍ଯତମ୍
ମୁଁ ମନରେ ଦେଖୁଛି, ତାଙ୍କର ଆଠଟି ଲୋହାର ଭୟଙ୍କର ଗଦା, ସୁନାର ଗହନାରେ ଶୋଭିତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ଭଳି ଉଠାଯାଇଛି।
ଯଥା ମୃଗାଣାଂ ଯୂଥେଷୁ ସିଂହୋ ଜାତବଲଶ୍ଚରେତ୍। ମାମକେଷୁ ତଥା ଭୀମୋ ବଲେଷୁ ଵିଚରିଷ୍ଯତି
ଯେପରି ଶିକାର ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମଜାତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସିଂହ ଚାଲିଥାଏ, ସେପରି ଭୀମ ମୋର ପୁଅମାନଙ୍କ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିବେ।
ସର୍ଵେଷାଂ ମମ ପୁତ୍ରାଣାଂ ସ ଏକଃ କ୍ରୂରଵିକ୍ରମଃ । ବହ୍ଵାଶୀ ଵିପ୍ରତୀପଶ୍ଚ ବାଲ୍ଯେପି ରଭସଃ ସଦା
ମୋ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଏକା ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରେ, ବହୁତ ଖାଏ, ବିପରୀତ ଚରିତ୍ର, ଏବଂ ଛୁଆଁବେଳେ ମଧ୍ୟ ସଦା ଉତ୍ସାହୀ।
ଉଦ୍ଵେପତେ ମେ ହୃଦଯଂ ଯେ ମେ ଦୁର୍ଯୋଧନାଦଯଃ। ବାଲ୍ଯେଽପି ତେନ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତୋ ଵାରଣେନେଵ ମର୍ଦିତାଃ
ମୋ ହୃଦୟ ଉଁଜାଉଁଜା କରେ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରେଁ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଛୁଆଁବେଳେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହାରିଗଲେ, ଯେପରି ହାତୀ ଦମିତ ହୁଏ।
ତସ୍ଯ ଵୀର୍ଯେଣ ସଂକ୍ଲିଷ୍ଟା ନିତ୍ଯମେଵ ସୁତା ମମ। ସ ଏଵ ହେତୁର୍ଭେଦସ୍ଯ ଭୀମୋ ଭୀମପରାକ୍ରମଃ
ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସଦା ମୋ ପୁଅମାନେ ଦୁଃଖ ପାଇଛନ୍ତି; ଭୀମ, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଏହି ବିଭାଜନର ମୂଳ କାରଣ।
ଗ୍ରସମାନମନୀକାନି ନରଵାରଣଵାଜିନାମ୍। ପଶ୍ଯାମୀଵାଗ୍ରତୋ ଭୀମଂ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତମାହଵେ
ମୁଁ ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିବା ଭୀମଙ୍କୁ ଆଗରେ ଦେଖୁଛି, ସେ ମନୁଷ୍ୟ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ଗିଲିଯାଉଛନ୍ତି।
ଅସ୍ତ୍ରେ ଦ୍ରୋଣାର୍ଜୁନସମଂ ଵାଯୁଵେଗସମଂ ଜଵେ। ମହେଶ୍ଵରସମଂ କ୍ରୋଧେ କୋ ହନ୍ଯାଦ୍ଭୀମମାହଵେ
ଅସ୍ତ୍ରଚଳନରେ ଡ୍ରୋଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ ସମ, ଗତିରେ ପବନ ସମ, କ୍ରୋଧରେ ମହେଶ୍ୱର ସମ; ଏମିତି ଭୀମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କିଏ ମାରିପାରିବ?
ସଞ୍ଜଯାଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ ଶୂରଂ ଭୀମସେନମମର୍ଷଣମ୍ । .......... ଯେଽହଂ ଯତ୍ତେନ ରିପୁଘାତିନା । ..... ସର୍ଵେ ପୁତ୍ରାଃ ମମ ମନସ୍ଵିନା
ସଞ୍ଜୟ, ମୋତେ କହ, ସେ ଶୂର ଓ ଅଡ଼ିଗଲା ଭୀମସେନ ବିଷୟରେ, ଯାହାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୋ ସମସ୍ତ ପୁଅ ଭୟଭୀତ।
ଯେନ ଭୀମବଲା ଯକ୍ଷା ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚ ପୁରା ହତାଃ। କଥଂ ତସ୍ଯ ରଣେ ଵେଗଂ ମାନୁଷଃ ପ୍ରସହିଷ୍ଯତି
ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ବେ ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, ସେଠି ତାଙ୍କ ତୀବ୍ର ଗତିକୁ ମାନବ କିପରି ସହିପାରିବ?
ନ ସ ଜାତୁ ଵଶେ ତସ୍ଥୌ ମମ ବାଲ୍ଯେଽପି ସଞ୍ଜଯ । କିଂ ପୁନର୍ମମ ଦୁଷ୍ପୁତ୍ରୈଃ କ୍ଲିଷ୍ଟଃ ସଂପ୍ରତି ପାଣ୍ଡଵଃ
ସଞ୍ଜୟ, ମୋ ଛୁଆଁବେଳେ ମଧ୍ୟ ସେ କେବେ ମୋ ଆଞ୍ଚଳ ରେହିନଥିଲେ; ଏବେ ତ ମୋ ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ, ସେ ପାଣ୍ଡବ କିପରି ଆଉ ମୋ ପାଖରେ ଆସିବେ?
ନିଷ୍ଠୁରୋ ରୋଷଣୋଽତ୍ଯର୍ଥଂ ଭଜ୍ଯେତାପି ନ ସଂନମେତ୍। ତିର୍ଯକ୍ପ୍ରେକ୍ଷୀଂ ସଂହତଭ୍ରୂଃ କଥଂ ଶାମ୍ଯେଦ୍ଵୃକୋଦରଃ
ସେ କଠୋର ଓ ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୋଧୀ, ଭାଙ୍ଗିଯିବେ କିନ୍ତୁ ମୁଡ଼ିବେ ନାହିଁ; ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଭୃକୁଟି ଚମ୍ପି ରହି, ବୃକୋଦର କିପରି ଶାନ୍ତ ହେବେ?
ଶୂରସ୍ତଥାଽପ୍ରତିବଲୋ ଗୌରସ୍ତାଲ ଇଵୋନ୍ନତଃ। ପ୍ରମାଣତୋ ଭୀମସେନଃ ପ୍ରାଦେଶେନାଧିକୋଽର୍ଜୁନାତ୍
ସେ ଶୂର, ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଉଚ୍ଚ ତାଳଗଛ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି; ଆକାରରେ ଭୀମସେନ ଅର୍ଜୁନଠାରୁ ଏକ ହାତ ଉଁଚା।
ଜଵେନ ଵାଜିନୋଽତ୍ଯେତି ବଲେନାନ୍ତ୍ଯେତି କୁଞ୍ଜରାନ୍ । ଅଵ୍ଯକ୍ତଜଲ୍ପୀ ମଧ୍ଵକ୍ଷୋ ମଧ୍ଯମଃ ପାଣ୍ଡଵୋ ବଲୀ
ଗତିରେ ଘୋଡ଼ାକୁ ଟପିଯାନ୍ତି, ଶକ୍ତିରେ ହାତୀକୁ ହରାନ୍ତି; କଥା ଅସ୍ପଷ୍ଟ, ମଧୁ ଦୃଷ୍ଟି, ମଧ୍ୟମ ପାଣ୍ଡବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଇତି ବାଲ୍ଯେ ଶ୍ରୁତଃ ପୂର୍ଵଂ ମଯା ଵ୍ଯାସମୁଖାତ୍ପୁରା। ରୂପତୋ ଵୀର୍ଯତଶ୍ଚୈଵ ଯାଥାତଥ୍ଯେନ ପାଣ୍ଡଵଃ
ଏଭଳି ରୂପ ଓ ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ, ମୁଁ ଛୁଆଁବେଳେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ମୁଖରୁ ପୂର୍ବେ ଶୁଣିଥିଲି।
ଆଯସେନ ସ ଦଣ୍ଡେନ ରଥନ୍ନାଗାନ୍ନରାନ୍ହଯାନ୍। ହନିଷ୍ଯତି ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରୌଦ୍ରଃ କ୍ରୂରପରାକ୍ରମଃ
ତାଙ୍କ ଲୋହାର ଗଦା ଦ୍ୱାରା, କ୍ରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧା ରଥ, ହାତୀ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରିଦେବେ।
ଅମର୍ଷୀ ନିତ୍ଯସଂରବ୍ଧୋ ଭୀମଃ ପ୍ରହରତାଂ ଵରଃ। ମଯା ତାତ ପ୍ରତୀପାନି କୁର୍ଵନ୍ପୂର୍ଵଂ ଵିମାନିତଃ
ଭୀମ ସଦା ଅସହିଷ୍ଣୁ ଓ ଦ୍ରୁତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ପୂର୍ବେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥିଲି, ଯେତେବେଳେ ସେ ମୋ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ।
ନିଷ୍କର୍ଣାମାଯସୀଂ ସ୍ଥୂଲାଂ ସୁପାର୍ଶ୍ଵାଂ କାଞ୍ଚନୀଂ ଗଦାମ୍ । ଶତଘ୍ନୀଂ ଶତନିର୍ହାଦାଂ କଥଂ ଶକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ମେ ସୁତାଃ
ତାଙ୍କ ଭାରି, ଲୋହାର, ମୋଟ, ଚଉଡ଼ା, ସୁନାର ଗଦା, ଯାହା ଶତ ଧ୍ୱନି କରେ, ତାହାକୁ ମୋ ପୁଅମାନେ କିପରି ସହିପାରିବେ?