ତତ ଏଵ ପୁନଶ୍ଚାପି ଗତଃ ସ୍ଵର୍ଗମିତି ଶ୍ରୁତମ୍। ରାଜ୍ଞା ଵସୁମତା ସାର୍ଧମଷ୍ଟକେନ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେଠାରୁ ପୁଣି ରାଜା ବସୁମତ ଓ ପ୍ରବଳ ଅଷ୍ଟକଙ୍କ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ ବୋଲି ଶୁଣିଛି।
ପ୍ରତର୍ଦନେନ ଶିଵିନା ସମେତ୍ଯ କିଲ ସଂସଦି। କର୍ମଣା କେନ ସ ଦିଵଂ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମହୀପତିଃ
ପ୍ରତର୍ଦନ ଓ ଶିବିଙ୍କ ସହିତ ସଭାରେ ମିଶି, କେଉଁ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେ ରାଜା ପୁଣି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ?
ସର୍ଵମେତଦଶେଷେଣ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ। କଥ୍ଯମାନଂ ତ୍ଵଯା ଵିପ୍ର ଵିପ୍ରର୍ଷିଗଣସଂନିଧୌ
ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ସଠିକ୍ ଭାବରେ, ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମନ୍ଦଳୀ ମଧ୍ୟରେ କହୁଥିବା ପରି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଦେଵରାଜସମୋ ହ୍ଯାସୀଦ୍ଯଯାତିଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ। ଵର୍ଧନଃ କୁରୁଵଂଶସ୍ଯ ଵିଭାଵସୁସମଦ୍ଯୁତିଃ
ରାଜା ଯୟାତି ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ସମାନ ଥିଲେ, କୁରୁ ବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଥିଲେ, ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଵିସ୍ତୀର୍ଣଯଶସଃ ସତ୍ଯକୀର୍ତେର୍ମହାତ୍ମନଃ। ଚରିତଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଦିଵି ଚେହ ଚ ସର୍ଵଶଃ
ବିଶାଳ ଯଶସ୍ୱୀ, ସତ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ମହାନ ଆତ୍ମା ଯୟାତିଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଓ ଭୂଲୋକର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଚାହେଁ।
ହନ୍ତ ତେ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଯଯାତେରୁତ୍ତରାଂ କଥାମ୍। ଦିଵି ଚେହ ଚ ପୁଣ୍ଯାର୍ଥାଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶିନୀମ୍
ଠିକ୍ ଅଛି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୟାତିଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ କଥା, ଦିବ୍ୟ ଓ ଏଠାରେ ଘଟିଥିବା, ଶୁଭ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା କଥା କହିବି।
ଯଯାତିର୍ନାହୁଷୋ ରାଜା ପୂରୁଂ ପୁତ୍ରଂ କନୀଯସମ୍। ରାଜ୍ଯେଽଭିଷିଚ୍ଯ ମୁଦିତଃ ପ୍ରାଵଵ୍ରାଜ ଵନଂ ତଦା
ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ରାଜା ଯୟାତି ଆନନ୍ଦରେ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ପୁଅ ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ, ତାପରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅନ୍ତ୍ଯୁଷେ ସ ଵିନିକ୍ଷିପ୍ଯ ପୁତ୍ରାନ୍ଯଦୁପୁରୋଗମାନ୍। ଫଲମୂଲାଶନୋ ରାଜା ଵନେ ସଂନ୍ଯଵସଚ୍ଚିରମ୍
ସେ ଆପଣଙ୍କ ଜେଷ୍ଠ ପୁଅମାନେକୁ ପୁରୁଙ୍କ ଭାରସା ଦେଇ, ରାଜା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅରଣ୍ୟରେ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ ରହିଲେ।
ଶଂସିତାତ୍ମା ଜିତକ୍ରୋଧସ୍ତର୍ପଯନ୍ପିତୃଦେଵତାଃ। ଅଗ୍ନୀଂଶ୍ଚ ଵିଧିଵଜ୍ଜୁହ୍ଵନ୍ଵାନପ୍ରସ୍ଥଵିଧାନତଃ
ସେ ଆତ୍ମାନୁଶାସନ ଓ କ୍ରୋଧ ଜୟ କରି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେକୁ ତୃପ୍ତ କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ବନବାସୀ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ହୋମ କରୁଥିଲେ।
ଅଥିତୀନ୍ପୂଜଯାମାସ ଵନ୍ଯେନ ହଵିଷା ଵିଭୁଃ। ଶିଲୋଞ୍ଛଵୃତ୍ତିମାସ୍ଥାଯ ଶେଷାନ୍ନକୃତଭୋଜନଃ
ସେ ଅତିଥିମାନେକୁ ଅରଣ୍ୟର ଉପଜିବା ଉପହାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ, ଶିଳୋଞ୍ଚ ଜୀବନ ଅନୁସରି, ଅନ୍ୟମାନେ ଖାଇ ଶେଷ ଯାହା ରହିଯାଏ ତାହା ଖାଉଥିଲେ।
ପୂର୍ଣଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ଚ ଏଵଂଵୃତ୍ତିରଭୂନ୍ନୃପଃ। ଅବ୍ଭକ୍ଷଃ ଶରଦସ୍ତ୍ରିଂଶଦାସୀନ୍ନିଯତଵାଙ୍ମନାଃ
ସେ ରାଜା ଏଭଳି ଜୀବନ ଯାପନ କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ହଜାର ବର୍ଷ ଅତିତ କଲେ। ତିରିଶଟି ଶରତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ କେବଳ ପବନ ଖାଇ ରହିଲେ, ମନ ଓ କଥାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ରହିଲେ।
ତତଶ୍ଚ ଵାଯୁଭକ୍ଷୋଽଭୂତ୍ସଂଵତ୍ସରମତନ୍ଦ୍ରିତଃ। ତଥା ପଞ୍ଚାଗ୍ନିମଧ୍ଯେ ଚ ତପସ୍ତେପେ ସ ଵତ୍ସରମ୍
ତାପରେ ସେ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବଳ ବାତାସ ଖାଇ ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତିରେ ରହିଲେ। ସେହିପରି, ପଞ୍ଚଟି ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଏକପାଦଃ ସ୍ତିତଶ୍ଚାସୀତ୍ଷଣ୍ମାସାନନିଲାଶନଃ। ପୁଣ୍ଯକୀର୍ତିସ୍ତତଃ ସ୍ଵର୍ଗେ ଜଗାମାଵୃତ୍ଯ ରୋଦସୀ
ଛଅ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଏକ ପାଏଁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, କେବଳ ପବନ ଖାଇ ରହିଲେ। ଏହିପରି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରି, ସେ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅତିକ୍ରମ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।
ସ୍ଵର୍ଗତଃ ସ ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ନିଵସନ୍ଦେଵଵେଶ୍ମନି। ପୂଜିତସ୍ତ୍ରିଦଶୈଃ ସାଧ୍ଯୈର୍ମରୁଦ୍ଭିର୍ଵସୁଭିସ୍ତଥା
ସେ ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଗୃହରେ ବାସ କରିଲେ। ତିନୋଟିସହ ବିଶ୍ୱଦେବ, ସାଧ୍ୟ, ମରୁତ ଓ ବସୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଦେଵଲୋକଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ସଂଚରନ୍ପୁଣ୍ଯକୃଦ୍ଵଶୀ। ଅଵସତ୍ପୃଥିଵୀପାଲୋ ଦୀର୍ଘକାଲମିତି ଶ୍ରୁତିଃ
ସେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଓ ନିୟମିତ ରାଜା ଦେବଲୋକ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘୁରିବା ଓ ବାସ କରିଥିଲେ—ଏହିପରି କଥା ଶ୍ରୁତିରେ ଅଛି।
ସ କଦାଚିନ୍ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଯଯାତିଃ ଶକ୍ରମାଗମତ୍। କଥାନ୍ତେ ତତ୍ର ଶକ୍ରେଣ ସ ପୃଷ୍ଟଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ
କେବେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଯୟାତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଶେଷରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ପୃଥିବୀର ନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଯଦା ସ ପୂରୁସ୍ତଵ ରୂପେଣ ରାଜ- ଞ୍ଜରାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ପ୍ରଚଚାର ଭୂମୌ। ତଦା ଚ ରାଜ୍ଯଂ ସଂପ୍ରଦାଯୈଵ ତସ୍ମୈ ତ୍ଵଯା କିମୁକ୍ତଃ କଥଯେହ ସତ୍ଯମ୍
ତୁମର ପୁଅ ପୁରୁ ତୁମ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ତୁମ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ପୃଥିବୀରେ ରାଜ୍ୟ କରିଥିଲେ। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥିଲ, ସେବେଳେ କଣ କହିଥିଲ? ଏଠାରେ ସତ୍ୟ କଥା କହ।
ଗଙ୍ଗାଯମୁନଯୋର୍ମଧ୍ଯେ କୃତ୍ସ୍ନୋଯଂ ଵିଷଯସ୍ତଵ। ମଧ୍ଯେ ପୃଥିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଂ ରାଜା ଭ୍ରାତରୋଽନ୍ତ୍ଯାଧିପାସ୍ତଵ
ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଦେଶ ତୁମର। ପୃଥିବୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ତୁମେ ରାଜା, ତୁମ ଭାଇମାନେ ବାହାର ଦେଶର ଶାସକ।
ନ ଚ କୁର୍ଯାନ୍ନରୋ ଦୈନ୍ଯଂ ଶାଠ୍ଯଂ କ୍ରୋଧଂ ତଥୈଵ ଚ। ଜୈହଯଂ ଚ ମତ୍ସରଂ ଵୈରଂ ସର୍ଵତ୍ରେଦଂ ନ କାରଯେତ୍
କୌଣସି ଲୋକେ ଦୁଃଖ, ଚତୁର୍ତ୍ତା, କ୍ରୋଧରେ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ହରାଇବା, ଇର୍ଷ୍ୟା କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ମାତରଂ ପିତରଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଵିଦ୍ଵାଂସଂ ଚ ତପୋଧନମ୍। କ୍ଷମାଵନ୍ତଂ ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନାଵମନ୍ଯେତ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ କେବେ ମାଆ, ବାପା, ବଡ଼, ପଣ୍ଡିତ, ତପସ୍ବୀ କିମ୍ବା ଧୈର୍ୟଶୀଳଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଳଶକ୍ତସ୍ତୁ କ୍ଷମତେ ନିତ୍ଯମଶକ୍ତଃ କ୍ରୁଧ୍ଯତେ ନରଃ। ଦୁର୍ଜନଃ ସୁଜନଂ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଦୁର୍ବଲୋ ବଲଵତ୍ତରମ୍
ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେ ସଦା କ୍ଷମା କରେ; ଅଶକ୍ତ ଲୋକ କ୍ରୋଧିତ ହୁଏ। ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଭଲ ଲୋକଙ୍କୁ ଘୃଣା କରେ, ଦୁର୍ବଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଘୃଣା କରେ।
ରୂପଵନ୍ତମରୂପୀ ଚ ଧନଵନ୍ତଂ ଚ ନିର୍ଧନଃ। ଅକର୍ମୀ କର୍ମିଣଂ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଧାର୍ମିକଂ ଚ ନଧାର୍ମିକଃ
କୁସୁନ୍ଦର ଲୋକ ସୁନ୍ଦରଙ୍କୁ ଘୃଣା କରେ, ଗରିବ ଧନୀଙ୍କୁ ଘୃଣା କରେ; ଆଳସୀ କର୍ମଠଙ୍କୁ ଘୃଣା କରେ, ଅଧର୍ମୀ ଧର୍ମୀଙ୍କୁ ଘୃଣା କରେ।
ନିର୍ଗୁଣୋ ଗୁଣଵନ୍ତଂ ଚ ପୁତ୍ରୈତତ୍କଲିଲକ୍ଷଣମ୍। ଵିପରୀତଂ ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଏତେଷୁ କୃତଲକ୍ଷଣମ୍
ନିର୍ଗୁଣ ଲୋକ ଗୁଣବାନ୍କୁ ଘୃଣା କରେ—ଏହି ହେଉଛି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ, ପୁଅ। ଏହାର ବିପରୀତ ହେଉଛି ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵାଥ ଵା ରାଜା ଵୈଶ୍ଯୋ ଵା ଶୂଦ୍ର ଏଵ ଵା। ପ୍ରଶସ୍ତେଷୁ ପ୍ରସକ୍ତାଶ୍ଚେତ୍ପ୍ରଶସ୍ଯନ୍ତେ ଯଶସ୍ଵିନଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାଜା, ବ୍ୟବସାୟୀ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର—ଯେଉଁମାନେ ଭଲ କାମରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସମ୍ମାନିତ ଓ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି।
ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଶସ୍ତେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନରଃ ସକ୍ତମନା ଭଵେତ୍। ଅଲୋକଜ୍ଞା ହ୍ଯପ୍ରଶସ୍ତା ଭ୍ରାତରସ୍ତେ ହ୍ଯବୁଦ୍ଧଯଃ
ସେହିପାଇଁ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଜଣେ ଲୋକ ଭଲ କାମରେ ମନ ଲଗାଇବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁମାନେ ଭଲ କାମରେ ଲାଗିନଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଜ୍ଞାନୀ—ତୁମ ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି।
ତ୍ଵଂ ହି ଧର୍ମଵିଦୋ ରାଜନ୍କତ୍ଥସେ ଧର୍ମସୁତ୍ତମମ୍। କଥଯସ୍ଵ ପୁନର୍ମେଽଦ୍ଯ ଲୋକଵୃତ୍ତାନ୍ତମୁତ୍ତମମ୍
ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ଜାଣ, ରାଜା, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମର ଗର୍ବ କର। ଆଜି ଆଉଥରେ ମୋତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକ ଚରିତ୍ର କଥା କହ।
ଅକ୍ରୋଧନଃ କ୍ରୋଧନେଭ୍ଯୋ ଵିଶିଷ୍ଟ- ସ୍ତଥା ତିତିକ୍ଷୁରତିତିକ୍ଷୋର୍ଵିଶିଷ୍ଟଃ। ଅମାନୁଷେଭ୍ଯୋ ମାନୁଷାଶ୍ଚ ପ୍ରଧାନା ଵିଦ୍ଵାଂସ୍ତଥୈଵାଵିଦୁଷଃ ପ୍ରଧାନଃ
ଯିଏ କ୍ରୋଧ କରେନାହିଁ, ସେ କ୍ରୋଧୀମାନଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ତମ; ଯିଏ ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ସେ ଅଧୈର୍ୟୀମାନଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ତମ। ଅମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମାନବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୱାନ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଆକ୍ରୁଶ୍ଯମାନୋ ନାକୋଶେନ୍ମନ୍ଯୁରେଵ ତିତିକ୍ଷତଃ। ଆକ୍ରୋଷ୍ଟାରଂ ନିର୍ଦହତି ସୁକୃତଂ ଚାସ୍ଯ ଵିନ୍ଦତି
ଯେଉଁମାନେ ଅପମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କଠୋର କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ଅପମାନକାରୀଙ୍କୁ ମନରେ ଦହିଦିଅନ୍ତି ଓ ସୁକୃତ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ନାରୁନ୍ତୁଦଃ ସ୍ଯାନ୍ନ ନୃଶଂସଵାଦୀ ନ ହୀନତଃ ପରମଭ୍ଯାଦଦୀତ। ଯଯାଽସ୍ଯ ଵାଚା ପର ଉଦ୍ଵିଜେତ ନ ତାଂ ଵଦେଦ୍ରୁଶତୀଂ ପାପଲୋକ୍ଯାମ୍
କେବେ ମଧ୍ୟ ଅପବାଦ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କିମ୍ବା କଠୋର କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ନିମ୍ନ ଅବସ୍ଥାରୁ କିଛି ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି ଆମ କଥା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟଜଣ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ହୁଏ, ଏମିତି କଠିନ ଓ ଦୋଷାରୋପ ଯୋଗ୍ୟ କଥା କେବେ ମଧ୍ୟ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅରୁନ୍ତୁଦଂ ପୁରୁଷଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଵାଚଂ ଵାକ୍କଣ୍ଟକୈର୍ଵିତୁଦନ୍ତଂ ମନୁଷ୍ଯନ୍। ଵିଦ୍ଯାଦଲକ୍ଷ୍ମୀକତମଂ ଜନାନାଂ ମୁଖେ ନିବଦ୍ଧାଂ ନିର୍ଋତିଂ ଵହନ୍ତମ୍
ଯିଏ ଅପବାଦ କରେ, ତାଙ୍କର କଥା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଦୁଃଖଦାୟକ, ଯିଏ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କଥାର କାଁଟାରେ ଆଘାତ କରେ, ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଅଭାଗା ଏବଂ ତାଙ୍କର ମୁଁହରେ ଅପମାନ ବନ୍ଧି ରହିଥାଏ।