ଯଦା ଦ୍ରଷ୍ଟା ବାଲମବାଲଵୀର୍ଯଂ ଦ୍ଵିଷଚ୍ଚମୂଂ ମୃତ୍ଯୁମିଵୋତ୍ପତନ୍ତମ୍। ସୌଭଦ୍ରମିନ୍ଦ୍ରପ୍ରତିମଂ କୃତାସ୍ତ୍ରଂ ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ଯେତେବେଳେ ସେ ଦେଖିବେ, ଏହି ବାଳକ ଯଦ୍ୟପି ଛୋଟ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କିନ୍ତୁ ବାଳକ ସମାନ ନୁହେଁ, ଶତ୍ରୁ ସେନା ଉପରେ ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଧାଉଛନ୍ତି, ସୌଭଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଏବଂ ଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ, ସେ ସମୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବ।
ପ୍ରଭଦ୍ରକାଃ ଶୀଘ୍ରତରା ଯୁଵାନୋ ଵିଶାରଦାଃ ସିଂହସମାନଵୀର୍ଯାଃ। ଯଦା କ୍ଷେପ୍ତାରୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ସସୈନ୍ଯାଂ- ସ୍ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ପ୍ରଭଦ୍ରକମାନେ, ତୀବ୍ର ଗତିର ଯୁବକ, କୌଶଳୀ ଏବଂ ସିଂହ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯେତେବେଳେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ତାଙ୍କ ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ, ସେ ସମୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବ।
ଵୃଦ୍ଧୌ ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦୌ ମହାରଥୌ ପଥକ୍କମୂଭ୍ଯାମଭିଵର୍ତମାନୌ। ଯଦା ଦ୍ରଷ୍ଟାରୌ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ସସୈନ୍ଯାଂ- ସ୍ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ବୟସ୍କ ଯୋଦ୍ଧା ବିରାଟ ଏବଂ ଦ୍ରୁପଦ, ଦୁଇ ଜଣ ମହାରଥୀ, ଯେତେବେଳେ ଏକାସାଥି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ତାଙ୍କ ସେନା ସମ୍ମୁଖୀନେ ଆସିବେ, ସେ ସମୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବ।
ଯଦା କୃତାସ୍ତ୍ରୋ ଦ୍ରୁପଦଃ ପ୍ରଚିନ୍ଵନ୍ ଶିରାଂସି ଯୂନାଂ ସମରେ ରଥସ୍ଥଃ। କ୍ରୂଦ୍ଧଃ ଶରୈଶ୍ଛେତ୍ସ୍ଯତି ଚାପମୁକ୍ତୈ- ସ୍ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ଯେତେବେଳେ ଦ୍ରୁପଦ ଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ ରଖି ରଥରେ ଦଢ଼ିଆ, ଯୁବକମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଖୋଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ବାଣ ଛାଡ଼ି କାଟିଦେବେ, ସେ ସମୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବ।
ଯଦା ଵିରାଟଃ ପରଵୀରଘାତୀ ରଥାନ୍ତରେ ଶତ୍ରୁଚମୂଂ ପ୍ରଵେଷ୍ଟା। ମାତ୍ସ୍ଯୈଃ ସାର୍ଧମନୃଶଂସରୂପୈ- ସ୍ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ଯେତେବେଳେ ବିରାଟ, ଶତ୍ରୁବୀରମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ରଥରେ ଚଢ଼ି ମାତ୍ସ୍ୟମାନେ ସହିତ ନିର୍ଦୟ ରୂପେ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ, ସେ ସମୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ମାତ୍ସ୍ଯମନୃସଂସାର୍ଯରୂପଂ ଵିରାଟପୁତ୍ରଂ ରଥିନଂ ପୁରସ୍ତାତ୍। ଯଦା ଦ୍ରଷ୍ଟା ଦଂଶତିଂ ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥେ ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ଯେତେବେଳେ ସେ ଦେଖିବେ ବଡ଼ ମାତ୍ସ୍ୟ, ବିରାଟଙ୍କ ପୁଅ, ନିର୍ଦୟ ଏବଂ ରଥରେ ଚଢ଼ି ସମ୍ମୁଖରେ ଅଗ୍ରଗାମୀ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁକୁ ଦଂଶନ କରୁଛନ୍ତି, ସେ ସମୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବ।
ରଣେ ହତେ କୌରଵାଣାଂ ପ୍ରଵୀରେ ଶିଖଣ୍ଡିନା ଶନ୍ତନୋର୍ଵୈ ତନୂଜେ। ନ ଜାତୁ ନଃ ଶତ୍ରଵୋ ଧାରଯେଯୁ- ରଶଂଶଯଂ ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀତି
ଯେତେବେଳେ କୌରବମାନଙ୍କର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀର ଯୁଦ୍ଧରେ ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଶନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ, ଦ୍ୱାରା ହତ ହେବେ, ତେବେ ଆମର ଶତ୍ରୁମାନେ କେବେ ଟିକି ପାରିବେ ନାହିଁ—ଏହି କଥା ସଠିକ୍ ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ।
ଯଦା ଶିଖଣ୍ଡୀ ରଥିନଃ ପ୍ରଚିନ୍ଵନ୍ ଭୀଷ୍ମଂ ରଥେନାଭିଯାତା ଵରୂଥୀ। ଦିଵ୍ଯୈର୍ହଯୈରଵମୃଦ୍ଗନ୍ ରଥୌଘାଂ- ସ୍ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ଯେତେବେଳେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ରଥଯୋଧ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖି ଦିବ୍ୟ ଘୋଡା ଯୋଗାଯୋଗିତ ରଥରେ ଆଗକୁ ଆସି, ରଥର ଦଳକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବେ, ତେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଭୀତ ହେବେ।
ଯଦା ଦ୍ରଷ୍ଟା ସୃଞ୍ଜଯାନାମନୀକେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ନୁମ୍ନଂ ପ୍ରମୁଖେ ରୋଚମାନମ୍। ଅସ୍ତ୍ରଂ ଯସ୍ମୈ ଗୁହ୍ଯମୁଵାଚ ଧୀମା- ନ୍ଦ୍ରୋଣସ୍ତଦା ତପ୍ସ୍ଯତି ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଃ
ଯେତେବେଳେ ସୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କ ସେନାରେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଆଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ସାହସିକ ଭାବରେ ଦଉଡିବେ, ଯାହାକୁ ଚତୁର ଦ୍ରୋଣ ଗୁପ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଛନ୍ତି, ତେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ।
ଯଦା ସ ସେନାପତିରପ୍ରମେଯଃ ପରାମୃଦ୍ଗନ୍ନିଷୁଭିର୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍। ଦ୍ରୋଣଂ ରଣେ ଶତ୍ରୁସହୋଭିଯାତା ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତାରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ଯେତେବେଳେ ଏହି ଅପରିମାପ୍ତ ସେନାପତି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ଅଗ୍ରେ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କରି, ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମ୍ମୁଖୀନ କରିବେ, ତେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ।
ହ୍ରୀମାନ୍ମନୀପୀ ବଲଵାନ୍ମନସ୍ଵୀ ସ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ସୋମକାନାଂ ପ୍ରବର୍ହଃ । ନ ଜାତୁ ତଂ ଶତ୍ରଵୋଽନ୍ଯେ ସହେର- ନ୍ଯୋପାଂ ସ ସ୍ଯାଦଗ୍ରଣୀର୍ଵୃଷ୍ଣିସିଂହଃ
ସେ ଲଜ୍ଜାଶୀଳ, ଉତ୍ତମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଦୃଢ୍ ମନସ୍କ, ଭାଗ୍ୟରେ ଶୋଭିତ, ସୋମକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ। ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ତାଙ୍କୁ ସହି ପାରିବେ ନାହିଁ—ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ସିଂହ ତାଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତୁ।
ଇଦଂ ଚ ବ୍ରୂଯା ମା ଵୃଣୀଷ୍ଵେତି ଲୋକେ ଯୁଦ୍ଧେଽଦ୍ଵିତୀଯଂ ସଚିଵଂ ରଥସ୍ଥମ୍। ଶିନେର୍ନପ୍ତାରଂ ପ୍ରଵୃଣୀମ ସାତ୍ଯକିଂ ମହାବଲଂ ଵୀତଭଯଂ କୃତାସ୍ତ୍ରମ୍
ଏହି କଥା କହିବାକୁ: 'ଯୁଦ୍ଧରେ କିମ୍ବା ଜଗତରେ ତୁମ ସହଯୋଗୀ କିମ୍ବା ରଥୀ ଭାବରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜଣକୁ ଚୟନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ; ଆମେ ଶିନିଙ୍କ ନତି ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ବାଛିଛୁ, ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିର୍ଭୟ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ।'
ମହୋରସ୍କୋ ଦୀର୍ଘବାହୁଃ ପ୍ରମାଥୀ ଯୁଦ୍ଧେଽଦ୍ଵିତୀଯଃ ପରମାସ୍ତ୍ରଵେଦୀ। ଶିନେର୍ନପ୍ତା ତାଲମାତ୍ରାଯଧୋଽଯଂ ମହାରଥୋ ଵୀତଭଯଃ କୃତାସ୍ତ୍ରଃ
ସେ ବିଶାଳ ଛାତି, ଦୀର୍ଘ ହାତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ନାହିଁ, ଅସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରବୀଣ। ଶିନିଙ୍କ ନତି, ତାଳ ଗଛ ଭଳି ଉଚ୍ଚ, ଏକ ମହାରଥୀ, ନିର୍ଭୟ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ।
ଯଦା ଶିନୀନାମଧିପୋ ମଯୋକ୍ତଃ ଶରୈଃ ପରାନ୍ମେଘ ଇଵ ପ୍ରଵର୍ଷନ୍। ପ୍ରଚ୍ଛାଦଯିଷ୍ଯତ୍ଯରିହା ଯୋଧମୁଖ୍ଯାଂ- ସ୍ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ଯେତେବେଳେ ମୁଁ କହିଥିବାପରି, ଶିନିମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ବର୍ଷାମେଘ ଭଳି ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କରି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଧ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଢାକି ଦେବେ, ତେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ।
ଯଦା ଧୃତିଂ କୁରୁତେ ଯୋତ୍ସ୍ଯମାନଃ ସ ଦୀର୍ଘବାହୁର୍ଦୃଢଧନ୍ଵା ମହାତ୍ମା । ସିଂହସ୍ଯେଵ ଗନ୍ଧମାଘ୍ରାଯ ଗାଵଃ ସଂଚେଷ୍ଟନ୍ତେ ଶତ୍ରଵୋଽସ୍ମାଦ୍ରଣାଗ୍ରେ
ଯେତେବେଳେ ଦୀର୍ଘ ହାତ, ଦୃଢ୍ ଧନୁ, ମହାତ୍ମା ନିଶ୍ଚୟ କରି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଠାରେ, ଗାଁମାନେ ସିଂହର ଗନ୍ଧ ଶୁଣି ଭୟରେ ଉତ୍କଳିତ ହେବାପରି, ଆମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧର ଆଗରେ ଭୟରେ ଉତ୍କଳିତ ହେବେ।
ସ ଦୀର୍ଘବାହୁର୍ଦୃଢଧନ୍ଵା ମହାତ୍ମା ଭିନ୍ଦ୍ଯାଦ୍ଗିରୀନ୍ସଂହରେତ୍ସର୍ଵଲୋକାନ୍। ଅସ୍ତ୍ରେ କୃତୀ ନିପୁଣଃ କ୍ଷିପ୍ରହସ୍ତୋ ଦିଵି ସ୍ଥିତଃ ସୂର୍ଯ ଇଵାଭିଭାତି
ସେ ଦୀର୍ଘ ହାତ, ଦୃଢ୍ ଧନୁ, ମହାତ୍ମା ପାହାଡ଼କୁ ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବେ, ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବେ; ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ, ଶୀଘ୍ର ହାତ, ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକେ।
ଚିତ୍ରଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଃ ସୁକୃତୋ ଯାଦଵସ୍ଯ ଅସ୍ତ୍ରେ ଯୋଗୋ ଵୃଷ୍ଣିସିଂହସ୍ଯ ଭୂଯାନ୍। ଯଥାଵିଧଂ ଯୋଗମାହୁଃ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ସର୍ଵୈର୍ଗୁଣୈଃ ସାତ୍ଯକିସ୍ତୈରୁପେତଃ
ଯାଦବଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରର କୌଶଳ ଅତି ଚମତ୍କାର, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ଉତ୍ତମ; ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ସିଂହ ଅସ୍ତ୍ରରେ ବଡ଼ ଦକ୍ଷତା ରଖିଛନ୍ତି। ଯେପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅସ୍ତ୍ରର ଉତ୍ତମ ଯୋଗକୁ ବର୍ଣ୍ନନା କରନ୍ତି, ସାତ୍ୟକି ସେସବୁ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ।
ହିରଣ୍ମଯଂ ଶ୍ଵେତହଯୈଶ୍ଚତୁର୍ଭି- ର୍ଯଦା ଯୁକ୍ତଂ ସ୍ଯନ୍ଦନଂ ମାଧଵସ୍ଯ। ଦ୍ରଷ୍ଟା ଯୁଦ୍ଧେ ସାତ୍ଯକେର୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ର- ସ୍ତଦା ତପ୍ସ୍ଯତ୍ଯକୃତାତ୍ମା ସ ମନ୍ଦଃ
ଯେତେବେଳେ ମାଧବଙ୍କ ସୁନା ରଥ, ଚାରିଟି ଧଳା ଘୋଡା ଯୋଗାଯୋଗିତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସାତ୍ୟକି ସହ ଦେଖାଯିବ, ତେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଅବିଚାରୀ, ଅପ୍ରସ୍ତୁତ ପୁଅ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ।
ଯଦା ରଥଂ ହେମମଣିପ୍ରକାଶଂ ଶ୍ଵେତାଶ୍ଵଯୁକ୍ତଂ ଵାନରକେତୁମୁଗ୍ରମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମମାପ୍ଯାସ୍ଥିତଂ କେଶଵେନ ତଦା ତପ୍ସ୍ଯତ୍ଯକୃତାତ୍ମା ସ ମନ୍ଦଃ
ଯେତେବେଳେ ସୁନା ଏବଂ ମଣିର ଚମକ ଥିବା ରଥ, ଧଳା ଘୋଡା ଯୋଗାଯୋଗିତ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ବାନର ପତାକା ଥିବା, କେଶବ ତାହାରେ ଦେଖାଯିବେ, ତେବେ ଅପ୍ରସ୍ତୁତ, ଅବିଚାରୀ ଜଣେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ।
ଯଦା ମୌର୍ଵ୍ଯାସ୍ତଲନିଷ୍ପେପମୁଗ୍ରଂ ମହାଶବ୍ଦଂ ଵଜ୍ରନିଷ୍ପେପତୁଲ୍ଯମ୍। ଵିଦ୍ଯୂଯମାନସ୍ଯ ମହାରଣେ ମଯା ସ ଗାଣ୍ଡିଵସ୍ଯ ଶ୍ରୋଷ୍ଯତି ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧିଃ
ଯେତେବେଳେ ମୌର୍ବୀ ତାଣି ଗାଣ୍ଡୀବର ଭୟଙ୍କର ତାଣି ଶବ୍ଦ, ବଜ୍ର ଭଳି ଗଞ୍ଜନା, ମୋତେ ମହା ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୁଣିବେ, ତେବେ ଅବିଚାରୀ ଜଣେ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବେ।
ତଦା ମୂଢୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ର- ସ୍ତପ୍ତା ଯୁଦ୍ଧେ ଦୁର୍ମତିର୍ଦୁଃସହାଯଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୈନ୍ଯଂ ବାଣଵର୍ଷାନ୍ଧକାରେ ପ୍ରଭଜ୍ଯନ୍ତଂ ଗୋକୁଲଵଦ୍ରଣାଗ୍ରେ
ତେବେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ମୂଢ଼ ପୁଅ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତପ୍ତ ହେଇ, ମନ୍ଦ ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସହଯୋଗୀ, ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଦେଖିବେ, ଯାହା ବାଣ ବର୍ଷାର ଅନ୍ଧକାରରେ ଭାଙ୍ଗି ଯୁଦ୍ଧର ଆଗରେ ଗୋକୁଳ ଭଳି ବିଖଣ୍ଡ ହେଉଛି।
ବଲାହକାଦୁଚ୍ଚରତଃ ସୁଭୀମା- ନ୍ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗାନିଵ ଘୋରରୂପାନ୍। ସହସ୍ରଘ୍ନାନ୍ଦ୍ଵିଷତାଂ ସଙ୍ଗରେଷୁ ଅସ୍ଥିଚ୍ଛିଦୋ ମର୍ମଭିଦଃ ସୁପୁଙ୍ଖାନ୍
ଧନୁରୁ ଅସ୍ତ୍ର ଉଡ଼ିବେ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଭଳି ଭୟଙ୍କର, ବଦଳର ତୁଫାନ ଭଳି ଦେଖାଯିବା ଅଗ୍ନିକଣା; ହଜାର ହଜାର ଅସ୍ତ୍ର, ଅସ୍ଥି ଭେଦି, କବଚ ଭଙ୍ଗ କରି, ଭଲ ଫଳା ଥିବା, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ କରିବେ।
ଯଦା ଦ୍ରଷ୍ଟା ଜ୍ଯାମୁଖାଦ୍ବାଣସଙ୍ଘାନ୍ ଗାଣ୍ଡୀଵମୁକ୍ତାନାପତତଃ ଶିତାଗ୍ରାନ୍। ହଯାନ୍ଗଜାନ୍ଵର୍ମିଣଶ୍ଚାଦଦାନାଂ- ସ୍ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ଯେତେବେଳେ ଗାଣ୍ଡୀବର ତାଣିରୁ ଛୁଟିଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରର ଦଳ ଘୋଡା, ହାତୀ ଏବଂ କବଚପରିଧାନ କରିଥିବା ଯୋଧ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିବାକୁ ଦେଖିବେ, ତେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ।
ଯଦା ମନ୍ଦଃ ପରବାଣାନ୍ଵିମୁକ୍ତା- ନ୍ମମେଷୁଭିର୍ହିଯମାଣାନ୍ପ୍ରତୀପମ୍। ତିର୍ଯଗ୍ଵିଧ୍ଯ ଚ୍ଛିଦ୍ଯମାନାନ୍ପୃଷତ୍କୈ- ସ୍ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ଯେତେବେଳେ ମନ୍ଦ ବୁଦ୍ଧି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର, ମୋର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର କଟାଯିବା, ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ଭେଦି ଭାଙ୍ଗି ଯାଉଥିବା, ଦେଖିବେ, ତେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ।
ଯଦା ଵିପାଠା ମଦ୍ଭୁଜଵିପ୍ରମୁକ୍ତା ଦ୍ଵିଜାଃ ଫଲାନୀଵ ମହୀରୁହାଗ୍ରାତ୍। ପ୍ରଚେତାର ଉତ୍ତମାଙ୍ଗାନି ଯୂନାଂ ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ମୋର ବାହୁରୁ ଛୁଟି ଯେପରି ଗଛର ଶିଖରରୁ ଫଳ ଖସିଯାଏ, ସେପରି ଯେତେବେଳେ ପ୍ରମୁଖ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ଛିଟିଯିବ, ସେତେବେଳେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ର ଯୁଦ୍ଧର ତାପ ଅନୁଭବିବେ।
ଯଦା ଦ୍ରଷ୍ଟା ପତତଃ ସ୍ଯନ୍ଦନେଭ୍ଯୋ ମହାଗଜେଭ୍ଯୋଽଶ୍ଵଗତାନ୍ସୁଯୋଧନାନ୍। ଶରୈର୍ହତାନ୍ପାତିତାଂଶ୍ଚୈଵ ରଙ୍ଗେ ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ଯେତେବେଳେ ସେ ଦେଖିବେ ଯେ, ରଥ, ମହାଗଜ ଓ ଘୋଡ଼ାରୁ ଅଭୀର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ର ଯୁଦ୍ଧର ତାପ ଅନୁଭବିବେ।
ଅସଂପ୍ରାପ୍ତାନସ୍ତ୍ରପଥଂ ପରସ୍ଯ ଯଦା ଦ୍ରଷ୍ଟା ନଶ୍ଯତୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍। ଅକୁର୍ଵତଃ କର୍ମ ଯୁଦ୍ଧେ ସମନ୍ତା- ତ୍ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ଯେତେବେଳେ ସେ ଦେଖିବେ ଯେ, ତାଙ୍କର ଲୋକମାନେ ଶସ୍ତ୍ରର ରାସ୍ତାକୁ ପହଞ୍ଚିପାରୁନାହାନ୍ତି, ଚାରିପାଖରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନଷ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି, କିଛି କରିପାରୁନାହାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ର ଯୁଦ୍ଧର ତାପ ଅନୁଭବିବେ।
ପଦାତିସଙ୍ଘାନ୍ରଥସଙ୍ଘାନ୍ସମନ୍ତା- ଦ୍ଵ୍ଯାତ୍ତାନନଃ କାଲ ଇଵାତତେଷୁଃ। ପ୍ରଣୋତ୍ସ୍ଯାମି ଜ୍ଵଲିତୈର୍ବାଣଵର୍ଷୈଃ ଶତ୍ରୂଂସ୍ତଦା ତପ୍ସ୍ଯତି ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧିଃ
ମୁଁ ଯେପରି କାଳ ମୁଖ ବଡ଼ କରି ସମସ୍ତ ପଦାତି ଓ ରଥମାନଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବାଣର ବର୍ଷାରେ ଛିଟିଯିବି, ସେତେବେଳେ ମୂଢ଼ ଶତ୍ରୁ ଭୟଭୀତ ହେବ।
ସର୍ଵା ଦିଶଃ ସଂପତତା ରଥେନ ରଜୋଧ୍ଵସ୍ତଂ ଗାଣ୍ଡିଵେନ ପ୍ରକୃତ୍ତମ୍। ଯଦା ଦ୍ରଷ୍ଟା ସ୍ଵବଲଂ ସଂପ୍ରମୂଢଂ ତଦା ପଶ୍ଚାତ୍ତପ୍ସ୍ଯତି ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧିଃ
ମୋ ରଥ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆବୃତ କରିବା, ଧୂଳି ଉଡ଼ିଯିବା, ଗାଣ୍ଡୀବରେ ତାଙ୍କର ସେନା ଭ୍ରମିତ ଓ କଟିଯିବା ଦେଖି, ସେତେବେଳେ ମୂଢ଼ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ର ପଛରୁ ଦୁଃଖ ପାଇବ।
କାନ୍ଦିଗ୍ଭୂତଂ ଛିନ୍ନଗାତ୍ରଂ ଵିସଂଜ୍ଞଂ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯତି ସର୍ଵସୈନ୍ଯମ୍। ହତାଶ୍ଵଵୀରାଗ୍ର୍ଯନରେନ୍ଦ୍ରନାଗଂ ପିପାସିତଂ ଶ୍ରାନ୍ତପତ୍ରଂ ଭଯାର୍ତମ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନ ଯେତେବେଳେ ଦେଖିବେ ଯେ, ସମଗ୍ର ସେନା ମୃତଦେହରେ ପରିଣତ, ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ, ଅଚେତନ, ଘୋଡ଼ା, ବୀର, ରାଜା ଓ ହାତୀ ମୃତ, ତୀବ୍ର ତୃଷ୍ଣା, କ୍ଲାନ୍ତି ଓ ଭୟରେ ଅତିବ୍ୟସ୍ତ—