ଅଵିତ୍ରସ୍ତୋ ବାହୁଵୀର୍ଯଂ ଵିଜାନ- ନ୍ନୁପହ୍ଵରେ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଧୀରଃ। ଅଵୋଚନ୍ମାଂ ଯୋତ୍ସ୍ଯମାନଃ କିରୀଟୀ ମଧ୍ଯେ ବ୍ରୂଯା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଂ କୁରୂଣାମ୍
ବାସୁଦେବଙ୍କର ବିପୁଳ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣି, ଭୟହୀନ ଓ ଧୃଡ଼ ମନ ଧାରଣ କରିଥିବା କିରିଟୀ ମୋତେ ଗୁପ୍ତରେ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବାବେଳେ, ଏହି ମୋ କଥାଗୁଡ଼ିକୁ କୌରବ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କର।'
ସଂଶ୍ରୃଣ୍ଵତସ୍ତସ୍ଯ ଦୁର୍ଭାଷିଣୋ ଵୈ ଦୁରାତ୍ମନଃ ସୂତପୁତ୍ରସ୍ଯ ସୂତ। ଯୋ ଯୋଦ୍ଧୁମାଶଂସତି ମାଂ ସଦୈଵ ମନ୍ଦପ୍ରଜ୍ଞଃ କାଲପକ୍ଵୋଽତିମୂଢଃ
ଯେ ସୂତପୁତ୍ର ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅପଶବ୍ଦ କହେ, ସେ ସଦା ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଅଭିମାନ ଓ ମୂଢ଼ତାରେ ଆଶା କରେ, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହି କଥା କହ।
ଯେ ଵୈ ରାଜାନଃ ପାଣ୍ଡଵାଯୋଧନାଯ ସମାନୀତାଃ ଶ୍ରୃଣ୍ଵତାଂ ଚାପି ତେଷାମ୍ । ଯଥା ସମଗ୍ରଂ ଵଚନଂ ମଯୋକ୍ତଂ ସହାମାତ୍ଯଂ ଶ୍ରାଵଯେଥା ନୃପଂ ତତ
ଯେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଆଣାଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଓ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ, ମୁଁ ଯେପରି ଭାବେ କହିଛି, ସେହିପରି ସଠିକ୍ ଭାବେ ରାଜାଙ୍କୁ ଶୁଣାଇଦେ।
ଯଥା ନୂନଂ ଦେଵରାଜସ୍ଯ ଦେଵାଃ ଶୁଶ୍ରୂଷନ୍ତେ ଵଜ୍ରହସ୍ତସ୍ଯ ସର୍ଵେ। ତଥାଽଶ୍ରୃଣ୍ଵନ୍ପାଣ୍ଡଵାଃ ସୃଞ୍ଜଯାଶ୍ଚ କିରୀଟିନା ଵାଚମୁକ୍ତାଂ ସମର୍ଥାମ୍
ଯେପରି ଦେବମାନେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଦେବରାଜଙ୍କ କଥାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ଶୁଣନ୍ତି, ସେପରି କିରିଟୀଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଥାକୁ ପାଣ୍ଡବ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ଭାବରେ ଶୁଣିଥିଲେ।
ଇତ୍ଯବ୍ରଵୀଦର୍ଜୁନୋ ଯୋତ୍ସ୍ଯମାନୋ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵା ଲୋହିତପଦ୍ମନେତ୍ରଃ। ନ ଚେଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ମୁଞ୍ଚତି ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଯଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯାଜମୀଢସ୍ଯ ରାଜ୍ଞଃ
ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ, ରକ୍ତକମଳ ନୟନ ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଇ ଏପରି କହିଲେ: 'ଯଦି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ନିଷ୍ପାପ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ ଦେଉନାହିଁ—'
ଅସ୍ତି ନୂନଂ କର୍ମ କୃତଂ ପୁରସ୍ତା- ଦନିର୍ଵିଷ୍ଟଂ ପାପକଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୈଃ। ଯେଷାଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ଭୀମସେନାର୍ଜୁନାଭ୍ଯାଂ ତଥାଶ୍ଵିଭ୍ଯାଂ ଵାସୁଦେଵେନ ଚୈଵ
ନିଶ୍ଚୟ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ପୂର୍ବରୁ କିଛି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିଲେ, ଯାହାର ଫଳ ଏଯାଁ ଶେଷ ହୋଇନାହିଁ, ଯାହା ପାଇଁ ସେମାନେ ଏବେ ଭୀମସେନ, ଅର୍ଜୁନ, ଅଶ୍ୱିନୀ ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି।
ଶୈନଯେନ ଧ୍ରୁଵମାତ୍ତାଯୁଧେନ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନେନାଥ ଶିଖଣ୍ଡିନା ଚ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରେଣେନ୍ଦ୍ରକଲ୍ପେନ ଚୈଵ ଯୋଽପଧ୍ଯାନାନ୍ନିର୍ଦହେଦ୍ଗାଂ ଦିଵଂ ଚ
ସୈନେୟ, ସଦା ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଶିଖଣ୍ଡୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଯୁଧିଷ୍ଠିର—ଏମାନେ ଯେଉଁଠି ମନରେ ଧାରଣ କଲେ ଭୂମି ଓ ଦିଗନ୍ତକୁ ଦହିପାରନ୍ତି—ସେଠାରେ ଯେଉଁବେଳେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ, ସେଠି ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧର ଦୁଃଖ ଅନୁଭବିବେ।
ତୈଶ୍ଚେଦ୍ଯୋଦ୍ଧୁଂ ମନ୍ଯତେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ନିର୍ଵୃତ୍ତୋଽର୍ଥଃ ସକଲଃ ପାଣ୍ଡଵାନାମ୍। ମା ତତ୍କାର୍ଷୀଃ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯାର୍ଥହେତୋ- ରୁପୈହି ଯୁଦ୍ଧଂ ଯଦି ମନ୍ଯସେ ତ୍ଵମ୍
ଏମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଚିନ୍ତା କରୁଛି ଯଦି, ତେବେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ହୋଇଯିବ। ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିରୁଦ୍ଧରେ କିଛି କରିନାହ, ଯଦି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ତେବେ ଯାଅ।
ଯାଂ ତାଂ ଵନେ ଦୁଃଖଶଯ୍ଯାମଵାତ୍ସୀ- ତ୍ପ୍ରଵ୍ରାଜିତଃ ପାଣ୍ଡଵୋ ଧର୍ମଚାରୀ। ଆପ୍ନୋତୁ ତାଂ ଦୁଃଖତରାମନର୍ଥା- ମନ୍ତ୍ଯାଂ ଶଯ୍ଯାଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ପରାଶୁଃ
ଯେ ଦୁଃଖମୟ ଶଯ୍ୟା ପାଣ୍ଡବ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ହୋଇ ଅରଣ୍ୟରେ ଭୋଗିଥିଲେ, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖଦାୟକ ଓ ଅନର୍ଥମୟ ଶଯ୍ୟା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର, ଏହି କ୍ଷତ୍ରୀୟ, ପାଇଁ ହେଉ।
ହ୍ରିଯା ଜ୍ଞାନେନ ତପସା ଦମେନ ଶୌର୍ଯେଣାଥୋ ଧର୍ମଗୁପ୍ତ୍ଯା ଧନେନ। ଅନ୍ଯାଯଵୃତ୍ତିଃ କୁରୁ ପାଣ୍ଡଵେ ଯା- ନଧ୍ଯାତିଷ୍ଠଦ୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଦୁରାତ୍ମା
ଲଜ୍ଜା, ଜ୍ଞାନ, ତପସ୍ୟା, ନିୟମ, ପ୍ରାକ୍ରମ, ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ଓ ଧନ—ଏସବୁ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଅନ୍ୟାୟ ଆଚରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଜିତିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ମାଯୋପଧଂ ପ୍ରତିଧାନାର୍ଜଵାଭ୍ଯାଂ ତପୋଦମାଭ୍ଯାଂ ଧର୍ମଗୁପ୍ତ୍ଯା ବଲେନ। ସତ୍ଯଂ ବ୍ରୁଵନ୍ପ୍ରତିପନ୍ନୋ ନୃପୋ ନ- ସ୍ତିତିକ୍ଷମାଣଃ କ୍ଲିଶ୍ଯମାନୋଽତିଵେଲମ୍
ସତ୍ୟବାଦି, ସରଳ, ତପସ୍ୟା, ନିୟମ, ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ରାଜା, ବହୁତ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କେବେ ମାୟା ବା ଚତୁରତାର ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ ନାହିଁ।
ଯଦା ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ପାଣ୍ଡଵଃ ସଂଶିତାତ୍ମା କ୍ରୋଧଂ ଯତ୍ତଂ ଵର୍ଷପୂଗାନ୍ସୁଘୋରମ୍। ଅଵସ୍ତ୍ରଷ୍ଟା କୁରୁପୂଦ୍ଵୃତ୍ତଚେତା- ସ୍ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ଯେବେ ଜେଷ୍ଠ ପାଣ୍ଡବ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଧାରଣ କରି, ବର୍ଷରେ ବର୍ଷ ଜମା ହୋଇଥିବା ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧକୁ ମୁକ୍ତ କରିବେ, ସେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ଯୁଦ୍ଧର ଦୁଃଖ ଅନୁଭବିବେ।
କୃଷ୍ଣଵର୍ତ୍ମେଵ ଜ୍ଵଲିତଃ ସମିଦ୍ଧୋ ଯଥା ଦହେତ୍କକ୍ଷମଗ୍ନିର୍ନିଦାଘେ। ଏଵଂ ଦଗ୍ଧା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସେନାଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ କ୍ରୋଧଦୀପ୍ତୋନ୍ଵଵେକ୍ଷ୍ଯ
ଯେପରି ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦହିଦେଉଛି, ସେପରି କ୍ରୋଧରେ ଦୀପ୍ତ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରମାନେଙ୍କ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦହିଦେବେ।
ଯଦା ଦ୍ରଷ୍ଟା ଭୀମସେନଂ ରଥସ୍ଯଂ ଗଦାହସ୍ତଂ କ୍ରୋଧଵିଷଂ ଵମନ୍ତମ୍। ଅମର୍ଷଣଂ ପାଣ୍ଡଵଂ ଭୀମଵେଗଂ ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ଯେବେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ରଥରେ ଦଢ଼ ଗଦା ହାତରେ, କ୍ରୋଧର ବିଷ ଝାଡ଼ୁଥିବା, ଅପରାଜିତ ଓ ଭୀମ ତୀବ୍ରତା ସହିତ ଦେଖିବେ, ସେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ଯୁଦ୍ଧର ଦୁଃଖ ଅନୁଭବିବେ।
ସେନାଗଗଂ ଦଂଶିତଂ ଭୀମସେନଂ ସୁଲକ୍ଷଣଂ ଵୀରହଣଂ ପରେଷାମ୍। ଘ୍ନନ୍ତଂ ଚମୂମନ୍ତକସନ୍ନିକାଶଂ ତଦା ସ୍ମର୍ତା ଵଚନସ୍ଯାତିମାନୀ
ଦାନ୍ତର ଚିହ୍ନ ଥିବା, ସହଜରେ ଚିହ୍ନଟ ହେଉଥିବା, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଭୀମସେନ ଯେବେ ପଦାତି ଓ ରଥମାନେଙ୍କୁ ଯମ ସମାନ ଘାତ କରିବେ, ସେବେ ଅଭିମାନୀ ଏହି କଥା ମନେ ପକାଇବେ।
ଯଦା ଦ୍ରଷ୍ଟା ଭୀମସେନେନ ନାଗା- ନ୍ନିପାତିତାନ୍ଗିରିକୂଟପ୍ରକାଶାନ୍। କିମ୍ଭୈରିଵାସୃଗ୍ଵମତୋ ଭିନ୍ନକୁମ୍ଭାଂ- ସ୍ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ଭୀମସେନ ଯେବେ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା ହାତୀମାନେଙ୍କୁ ମାରି ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଫାଟି ରକ୍ତ ବହୁଥିବା ଭାବରେ ଦେଖିବେ, ସେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ଯୁଦ୍ଧର ଦୁଃଖ ଅନୁଭବିବେ।
ମହାସିଂହୋ ଗା ଇଵ ସଂପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଗଦାପାଣିର୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନୁପେତ୍ଯ। ଯଦା ଭୀମୋ ଭୀମରୂପୋ ନିହନ୍ତା ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଭୀମ, ବଡ଼ ସିଂହ ଯେପରି ଗାଈମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେପରି ଗଦା ହାତରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରମାନେଙ୍କ ଦଳକୁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ମାଡ଼ିବେ, ସେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ଯୁଦ୍ଧର ଦୁଃଖ ଅନୁଭବିବେ।
ମହାଭଯେ ଵୀତଭଯଃ କୃତାସ୍ତ୍ରଃ ସମାଗମେ ଶତ୍ରୁବଲାଵମର୍ଦୀ। ସକୃଦ୍ରଥେନାପ୍ରତିମାନ୍ରଥୌଘା- ନ୍ପଦାତିସଙ୍ଘାନ୍ଗଦଯାଭିନିଘ୍ନନ୍
ବଡ଼ ଭୟର ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଭୟହୀନ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଚତୁର ଭୀମସେନ ଏକମାତ୍ର ରଥରେ ବସି ଅନେକ ରଥ ଓ ପଦାତି ସେନାକୁ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ମାଡ଼ି ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଚୁର୍ମାର କରିଦେବେ।
ସୈନ୍ଯାନନେକାଂସ୍ତରସା ଵିଗୃହ୍ଣ- ନ୍ଯଦା ଛେତ୍ତା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସୈନ୍ଯମ୍। ଛିନ୍ଦନ୍ଵନଂ ପରଶୁନେଵ ଶୂର- ସ୍ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ସେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଅନେକ ସେନାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନାକୁ ଏକ ଶୂର ବନ୍ଧୁଆ ଦଳକୁ କୁହାଡିରେ କାଟିଦେଇବା ପରି କାଟିଦେଉଥାଏ; ସେ ସମୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥାଏ।
ତୃଣପ୍ରାଯଂ ଜ୍ଵଲନେନେଵ ଦଗ୍ଧଂ ଗ୍ରାମଂ ଯଥା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ସମୀକ୍ଷ୍ଯ। ପକ୍ଵଂ ସସ୍ଯଂ ଵୈଦ୍ଯୁତେନେଵ ଦଗ୍ଧଂ ପରାସିକ୍ତଂ ଵିପୁଲଂ ସ୍ଵଂ ବଲୌଘମ୍
ଯେପରି ଏକ ଗ୍ରାମ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଏ, କିମ୍ବା ପକ୍କା ଧାନ ମେଘ ଆଘାତରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନାକୁ ଦେଖି ସେ ଦୁଃଖିତ ହେବେ, କାରଣ ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ସେନା ଛିଟିଯିବ ଏବଂ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବ।
ହତପ୍ରଵୀରଂ ଵିମୁଖଂ ଭଯାର୍ତଂ ପରାଙ୍ମୁଖଂ ପ୍ରାଯଶୋଽନଷ୍ଟଯୋଧମ୍। ଶସ୍ତ୍ରାର୍ଚିଷା ଭିମସେନେନ ଦଗ୍ଧଂ ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ତ୍ସତ୍
ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ବୀରମାନେ ମରିଯିବେ, ସେମାନେ ଭୟରେ ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚିଯିବେ, ଅଧିକାଂଶ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧ କରିନଥିବାବେଳେ ପଳାଇଯିବେ, ଭୀମସେନଙ୍କ ଶସ୍ତ୍ର ଆଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯିବେ, ସେ ସମୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥାଏ।
ଉପାସଙ୍ଗାନାଚରେଦ୍ଦକ୍ଷିଣେନ ଵରାଙ୍ଗାନାଂ ନକୁଲଶ୍ଚିତ୍ରଯୋଧୀ। ଯଦା ରଥାଗ୍ର୍ଯୋ ରଥିନଃ ପ୍ରଚେତା ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ନକୁଳ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧା ଭାବେ, ଶତ୍ରୁ ସେନାର ଦକ୍ଷିଣ ପାଶରୁ ଉତ୍ତମ ସେନାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ; ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ଅନ୍ୟ ରଥୀମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନେ ଆସିବେ, ସେ ସମୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଖ ପାଇବ।
ସୁଖୋଚିତୋ ଦୁଃଖଶଯ୍ଯାଂ ଵନେଷୁ ଦୀର୍ଘଂ କାଲଂ ନକୁଲୋ ଯାମଶେତ। ଆଶୀଵିଷଃ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଇଵୋଦ୍ଵମନ୍ଵିଷଂ ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ସୁଖରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ନକୁଳ ବନରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟର ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିଲେ, ଯେପରି ରୁଷ୍ଟ ସାପ ବିଷ ଝାଡ଼େ, ସେପରି ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀବ୍ର ଆକ୍ରୋଶ ଦେଖାଇବେ; ଏହି ସମୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବ।
ତ୍ଯକ୍ତାତ୍ମାନଃ ପାର୍ଥିଵାଯୋଧନାଯ ସମାଦିଷ୍ଟା ଧର୍ମରାଜେନ ସୂତ। ରଥୈଃ ଶୁଭ୍ରୈଃ ସୈନ୍ଯମଭିଦ୍ରଵନ୍ତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପଶ୍ଚାତ୍ତପ୍ସ୍ଯତେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଃ
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ରାଜାମାନେ ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଶୁଭ୍ର ରଥରେ ଚଢ଼ି ସେନାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ; ଏହା ଦେଖି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପରେ ଅନୁତାପ କରିବେ।
ଶିଶୂନ୍କୃତାସ୍ତ୍ରାନଶିଶୁପ୍ରକାଶାନ୍ ଯଦା ଦ୍ରଷ୍ଟା କୌରଵଃ ପଞ୍ଚ ଶୂରାନ୍। ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାଣାନ୍କୌରଵାନାଦ୍ରଵନ୍ତ- ସ୍ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ଯେତେବେଳେ କୌରବ ଦେଖିବେ ଯେ, ପାଞ୍ଚ ଶୂରବୀର, ଶସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶିଶୁ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ତ୍ୟାଗ କରି କୌରବମାନେ ଉପରେ ଧାଉଛନ୍ତି, ସେ ସମୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବ।
ଯଥା ଶକ୍ରୋ ଦାନଵନାଶନାର୍ଥଂ ସୁଵର୍ଣତାରଂ ରଥମୁତ୍ତମାଶ୍ଵୈଃ। ଦାନ୍ତୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ସହଦେଵୋଽଧିରୂଢଃ ଶିରାଂସି ରାଜ୍ଞାଂ କ୍ଷେପ୍ସ୍ଯତେ ମାର୍ଗଣୌଘୈଃ
ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଦାନବମାନେ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଇ ଚଢ଼ନ୍ତି, ସେପରି ସହଦେବ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଇ ରଥରେ ଚଢ଼ି ରାଜାମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ବାଣ ବର୍ଷା କରିବେ।
ମହାଭଯେ ସଂପ୍ରଵୃତ୍ତେ ରଥସ୍ଥଂ ଵିଵର୍ତମାନଂ ସମରେ କୃତାସ୍ତ୍ରମ୍। ସର୍ଵା ଦିଶଃ ସପତନ୍ତଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ବଡ଼ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି ହେବାବେଳେ, ସେ ଦେଖିବେ ସହଦେବ ରଥରେ ଦଢ଼ିଆ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛନ୍ତି, ଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବାଣ ଛାଡ଼ୁଛନ୍ତି; ସେ ସମୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବ।
ହ୍ରୀନିଷେଵୋ ନିପୁଣଃ ସତ୍ଯଵାଦୀ ମହାବଲଃ ସର୍ଵଧର୍ମୋପପନ୍ନଃ। ଗାନ୍ଧାରିମାର୍ଛଂସ୍ତୁମୁଲେ କ୍ଷିପ୍ରକାରୀ କ୍ଷେପ୍ତା ଜନାନ୍ସହଦେଵସ୍ତରସ୍ଵୀ
ସହଦେବ ଲଜ୍ଜାଶୀଳ, କୌଶଳୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ; ସେ ଗାନ୍ଧାରର ମୂଳରେ ତୀବ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ ଏବଂ ଲୋକମାନେକୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ପତିତ କରିବେ।
ଯଦା ଦ୍ରଷ୍ଟା ଦ୍ରୌପଦେଯାନ୍ମହେଷୂନ୍ ଶୂରାନ୍କୃତାସ୍ତ୍ରାନ୍ରଥଯୁଦ୍ଧକୋଵିଦାନ୍। ଆଶୀଵିଷାନ୍ଘୋରଵିଷାନିଵାଯତ- ସ୍ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ଯେତେବେଳେ ସେ ଦେଖିବେ ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରମାନେ, ବଡ଼ ଧନୁର୍ଧର, ଶୂରବୀର ଏବଂ ରଥଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଭୟଙ୍କର ବିଷଧର ସାପ ପରି, ସେ ସମୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବ।
ଯଦାଭିମନ୍ଯୁଃ ପରଵୀରଘାତୀ ଶରୈଃ ପରାନ୍ମେଘ ଇଵାଭିଵର୍ଷନ୍। ଵିଗାହିତା କୃଷ୍ଣସମଃ କୃତାସ୍ତ୍ର- ସ୍ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନ୍ଵତପ୍ସ୍ଯତ୍
ଯେତେବେଳେ ଅଭିମନ୍ୟୁ, ଶତ୍ରୁବୀରମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ମେଘ ପରି ବାଣ ବର୍ଷା କରିବେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ ରଖି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ, ସେ ସମୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବ।