ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଂଶହାରୀ ଗୁଣକୃଦିହ ଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ। ଶ୍ରେଯାନ୍ପୁତ୍ରୋ ଗୁଣୋପେତଃ ସ ପୁତ୍ରୋ ନେତରୋ ଵୃଥା। ଵଦନ୍ତି ଧର୍ମଂ ଧର୍ମଜ୍ଞାଃ ପିତୄଣାଂ ପୁତ୍ରକାରଣାତ୍
ଯିଏ ପୁଅ ଗୁଣ ଥିବା, ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମାନ ଆଣେ, ବଡ଼ ପୁଅଙ୍କ ଅଂଶ ନେଇଥାଏ, ସେଠି ସେ ପୁଅ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ । ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଏହି ନିୟମ କହିଛନ୍ତି ।
ଵେଦୋକ୍ତଂ ସଂଭଵଂ ମହ୍ଯମନେନ ହୃଦଯୋଦ୍ଭଵମ୍। ତସ୍ଯ ଜାତମିଦଂ କୃତ୍ସ୍ନମାତ୍ମା ପୁତ୍ର ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ
ବେଦ କହେ, ପୁଅ ମୋ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ତାଙ୍କୁ ଯାହା ଜନ୍ମ ହୁଏ, ସେ ସବୁ ମୋ ଅଂଶ । ଏହିପରି ଶ୍ରୁତିରେ ଲିଖାଯାଇଛି ।
ଯଦୁନାଽହମଵଜ୍ଞାତସ୍ତଥା ତୁର୍ଵସୁନାପି ଚ। ଦ୍ରୁହ୍ଯୁନା ଚାନୁନା ଚୈଵ ମଯ୍ଯଵଜ୍ଞ କୃତା ଭୃଶମ୍
ମୁଁ ଯଦୁ, ତୁର୍ବସୁ, ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ ଓ ଅନୁ ଠାରୁ ଅପମାନ ଭୋଗିଛି; ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋତେ ଅମାନ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ।
ପୂରୁଣା ତୁ କୃତଂ ଵାକ୍ଯଂ ମାନିତଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ। କନୀଯାନ୍ମମ ଦାଯାଦୋ ଧୃତା ଯେନ ଜରା ମମ
କିନ୍ତୁ ପୁରୁ ମୋ କଥା ମାନିଛି ଓ ମୋତେ ବିଶେଷ ସମ୍ମାନ ଦେଇଛି; ସେ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମୋ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ଯେଉଁଥିରେ ମୋ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଆଶ୍ରୟ ପାଇଛି ।
ମମ କାମଃ ସ ଚ କୃତଃ ପୂରୁଣା ମିତ୍ରରୂପିଣା। ଶୁକ୍ରେଣ ଚ ଵରୋଦତ୍ତଃ କାଵ୍ଯେନୋଶନସା ସ୍ଵଯମ୍
ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୁରୁ ପୂରଣ କରିଛି, ସେ ବନ୍ଧୁ ସ୍ୱରୂପ ହୋଇଥିଲେ; ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ଶୁକ୍ର ଋଷି, ଅର୍ଥାତ୍ ଉଶନା କବିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ମିଳିଛି ।
ପୁତ୍ରୋ ଯସ୍ତ୍ଵାଽନୁଵର୍ତେତ ସ ରାଜା ପୃଥିଵୀପତିଃ। `ଯୋ ଵାନୁଵର୍ତୀ ପୁତ୍ରାଣାଂ ସ ପୁତ୍ରୋ ଦାଯଭାଗ୍ଭଵେତ୍
ଯିଏ ପୁଅ ପିତାଙ୍କ କଥା ମାନେ, ସେ ରାଜା ଓ ପୃଥିବୀର ମାଲିକ ହୁଏ; ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଯିଏ ଆଜ୍ଞାକାରୀ, ସେଠି ସେ ପୁଅ ଓ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହୁଏ ।
ଯଃ ପୁତ୍ରୋ ଗୁଣସଂପନ୍ନୋ ମାତାପିତ୍ରୋର୍ହିତଃ ସଦା
ଯିଏ ପୁଅ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସଦା ମାଆ ବାପାଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କାମ କରେ—
ସର୍ଵମର୍ହତି କଲ୍ଯାଣଂ କନୀଯାନପି ସତ୍ତମଃ। `ଵେଦ ଧମାର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ମୁନିଭିଃ କଥିତଂ ପୁରା
—ସେ ଛୋଟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଭଲ ଦାୟିକ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ । ବେଦ, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ମୁନିମାନେ ଏହି କଥା କହିଛନ୍ତି ।
ଅର୍ହଃ ପୂରୁରିଦଂ ରାଜ୍ଯଂ ଯଃ ସୁତଃ ପ୍ରିଯକୃତ୍ତଵ। ଵରଦାନେନ ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ନ ଶକ୍ଯଂ ଵକ୍ତୁମୁତ୍ତରମ୍
ପୁରୁ ଏହି ରାଜ୍ୟ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, କାରଣ ସେ ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରେମ ଓ ଭଲ କାମ କରିଛି; ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦ ବିପରୀତ କିଛି କୁହିବା ଯାଏନାହିଁ ।
ପୌରଜାନପଦୈସ୍ତୁଷ୍ଟୈରିତ୍ଯୁକ୍ତୋ ନାହୁଷସ୍ତଦା। ଅଭ୍ଯଷିଞ୍ଚତ୍ତତଃ ପୂରୁଂ ରାଜ୍ଯେ ସ୍ଵେ ସୁତମାତ୍ମନଃ
ପୌର ଓ ଜନପଦବାସୀମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ଏହିପରି କହିଲେ, ତେବେ ନାହୁଷ ନିଜ ପୁଅ ପୁରୁଙ୍କୁ ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜା କରି ଅଭିଷେକ କଲେ ।
ଯଦୁଂ ଚ ତୁର୍ଵସୁଂ ଚୋଭୌ ଦ୍ରୁହ୍ଯୁଂ ଚୈଵ ସହାନୁଜମ୍। ଅନ୍ତେଷୁ ସ ଵିନିକ୍ଷିପ୍ଯ ନାହୁଷଃ ସ୍ଵାତ୍ମଜାନ୍ସୁତାନ୍
ଯଦୁ, ତୁର୍ବସୁ, ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ ଓ ଅନୁ ସହ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇମାନେ—ନାହୁଷ ତାଙ୍କ ନିଜ ପୁଅମାନେକୁ ବାହାର ଦିଗରେ ବସାଇଲେ ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ପୂରଵେ ରାଜ୍ଯଂ ଵନଵାସାଯ ଦୀକ୍ଷିତଃ। ପୁରାତ୍ସ ନିର୍ଯଯୌ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣୈସ୍ତାପସୈଃ ସହ
ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ, ରାଜା ନାହୁଷ ବନବାସ ନିୟମ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତାପସମାନେ ସହିତ ସହର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ ।
ଦେଵଯାନ୍ଯା ଚ ସହିତଃ ଶର୍ମିଷ୍ଠଯା ଚ ଭାରତ। ଅକରୋତ୍ସ ଵନେ ରାଜା ସଭାର୍ଯସ୍ତପ ଉତ୍ତମମ୍
ଭାରତ, ରାଜା ଦେବୟାନୀ ଓ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଯଦୋସ୍ତୁ ଯାଦଵା ଜାତାସ୍ତୁର୍ଵସୋର୍ଯଵନାଃ ସ୍ମୃତାଃ। ଦ୍ରୁହ୍ଯୋଃ ସୁତାସ୍ତୁ ଵୈ ଭୋଜା ଅନୋସ୍ତୁ ମ୍ଲେଚ୍ଛଜାତଯଃ
ଯଦୁଠାରୁ ଯାଦବମାନେ, ତୁର୍ବସୁଠାରୁ ଯବନମାନେ, ଦ୍ରୁହ୍ୟୁଠାରୁ ଭୋଜମାନେ ଓ ଅନୁଠାରୁ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଜାତିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ପୂରୋସ୍ତୁ ପୌରଵୋ ଵଂଶୋ ଯତ୍ର ଜାତୋଽସି ପାର୍ଥିଵ। ଇଦଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ରାଜ୍ଯଂ କାରଯିତୁଂ ଵଶୀ
ପୁରୁଠାରୁ ପୌରବ ବଂଶ ହେଲା, ରାଜା, ଯାହାଠାରୁ ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ। ଏହି ବଂଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଦେଶ ଶାସନ କଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଏଵଂ ସ ନାହୁଷୋ ରାଜା ଯଯାତିଃ ପୁତ୍ରମୀପ୍ସିତମ୍। ରାଜ୍ଯେଽଭିଷିଚ୍ଯ ମୁଦିତୋ ଵାନପ୍ରସ୍ଥୋଽଭଵନ୍ମୁନିଃ
ଏଭଳି, ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ରାଜା ଯୟାତି ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ପୁଅଙ୍କୁ ସିଂହାସନରେ ବସାଇ ଆନନ୍ଦରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ ତପସ୍ବୀ ହେଲେ।
ଉଷିତ୍ଵା ଚ ଵନେ ଵାସଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ। ଫଲମୂଲାଶନୋ ଦାନ୍ତସ୍ତତଃ ସ୍ଵର୍ଗମିତୋ ଗତଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଅରଣ୍ୟରେ ନିୟମ ମାନି ରହି, କେବଳ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରି, ପରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସ ଗତଃ ସ୍ଵର୍ନିଵାସଂ ତଂ ନିଵସନ୍ମୁଦିତଃ ସୁଖୀ। କାଲେନ ନାତିମହତା ପୁନଃ ଶକ୍ରେଣ ପାତିତଃ
ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ପହଞ୍ଚି ସୁଖରେ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅଧିକ ସମୟ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତଳକୁ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ।
ସ୍ଵର୍ଗତଶ୍ଚ ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ନିଵସନ୍ଦେଵଵେଶ୍ମନି। କାଲେନ ନାତିମହତା କଥଂ ଶକ୍ରେଣ ପାତିତଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ ଦେବତାଙ୍କ ଗୃହରେ ରହୁଥିବା ବେଳେ, କିପରି ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତଳକୁ ପଡ଼ିଗଲେ?
ନିପତନ୍ପ୍ରଚ୍ଯୁତଃ ସ୍ଵର୍ଗାଦପ୍ରାପ୍ତୋ ମେଦିନୀତଲମ୍। ସ୍ଥିତ ଆସୀଦନ୍ତରିକ୍ଷେ ସ ତଦେତି ଶ୍ରୁତଂ ମଯା
ସେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତଳକୁ ପଡ଼ି, ପୃଥିବୀକୁ ଛୁଁଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ମଧ୍ୟାକାଶରେ ଅଟକି ରହିଲେ; ଏହି କଥା ମୁଁ ଶୁଣିଛି।
ତତ ଏଵ ପୁନଶ୍ଚାପି ଗତଃ ସ୍ଵର୍ଗମିତି ଶ୍ରୁତମ୍। ରାଜ୍ଞା ଵସୁମତା ସାର୍ଧମଷ୍ଟକେନ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେଠାରୁ ପୁଣି ରାଜା ବସୁମତ ଓ ପ୍ରବଳ ଅଷ୍ଟକଙ୍କ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ ବୋଲି ଶୁଣିଛି।
ପ୍ରତର୍ଦନେନ ଶିଵିନା ସମେତ୍ଯ କିଲ ସଂସଦି। କର୍ମଣା କେନ ସ ଦିଵଂ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମହୀପତିଃ
ପ୍ରତର୍ଦନ ଓ ଶିବିଙ୍କ ସହିତ ସଭାରେ ମିଶି, କେଉଁ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେ ରାଜା ପୁଣି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ?
ସର୍ଵମେତଦଶେଷେଣ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ। କଥ୍ଯମାନଂ ତ୍ଵଯା ଵିପ୍ର ଵିପ୍ରର୍ଷିଗଣସଂନିଧୌ
ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ସଠିକ୍ ଭାବରେ, ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମନ୍ଦଳୀ ମଧ୍ୟରେ କହୁଥିବା ପରି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଦେଵରାଜସମୋ ହ୍ଯାସୀଦ୍ଯଯାତିଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ। ଵର୍ଧନଃ କୁରୁଵଂଶସ୍ଯ ଵିଭାଵସୁସମଦ୍ଯୁତିଃ
ରାଜା ଯୟାତି ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ସମାନ ଥିଲେ, କୁରୁ ବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଥିଲେ, ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଵିସ୍ତୀର୍ଣଯଶସଃ ସତ୍ଯକୀର୍ତେର୍ମହାତ୍ମନଃ। ଚରିତଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଦିଵି ଚେହ ଚ ସର୍ଵଶଃ
ବିଶାଳ ଯଶସ୍ୱୀ, ସତ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ମହାନ ଆତ୍ମା ଯୟାତିଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଓ ଭୂଲୋକର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଚାହେଁ।
ହନ୍ତ ତେ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଯଯାତେରୁତ୍ତରାଂ କଥାମ୍। ଦିଵି ଚେହ ଚ ପୁଣ୍ଯାର୍ଥାଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶିନୀମ୍
ଠିକ୍ ଅଛି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୟାତିଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ କଥା, ଦିବ୍ୟ ଓ ଏଠାରେ ଘଟିଥିବା, ଶୁଭ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା କଥା କହିବି।
ଯଯାତିର୍ନାହୁଷୋ ରାଜା ପୂରୁଂ ପୁତ୍ରଂ କନୀଯସମ୍। ରାଜ୍ଯେଽଭିଷିଚ୍ଯ ମୁଦିତଃ ପ୍ରାଵଵ୍ରାଜ ଵନଂ ତଦା
ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ରାଜା ଯୟାତି ଆନନ୍ଦରେ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ପୁଅ ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ, ତାପରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅନ୍ତ୍ଯୁଷେ ସ ଵିନିକ୍ଷିପ୍ଯ ପୁତ୍ରାନ୍ଯଦୁପୁରୋଗମାନ୍। ଫଲମୂଲାଶନୋ ରାଜା ଵନେ ସଂନ୍ଯଵସଚ୍ଚିରମ୍
ସେ ଆପଣଙ୍କ ଜେଷ୍ଠ ପୁଅମାନେକୁ ପୁରୁଙ୍କ ଭାରସା ଦେଇ, ରାଜା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅରଣ୍ୟରେ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ ରହିଲେ।
ଶଂସିତାତ୍ମା ଜିତକ୍ରୋଧସ୍ତର୍ପଯନ୍ପିତୃଦେଵତାଃ। ଅଗ୍ନୀଂଶ୍ଚ ଵିଧିଵଜ୍ଜୁହ୍ଵନ୍ଵାନପ୍ରସ୍ଥଵିଧାନତଃ
ସେ ଆତ୍ମାନୁଶାସନ ଓ କ୍ରୋଧ ଜୟ କରି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେକୁ ତୃପ୍ତ କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ବନବାସୀ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ହୋମ କରୁଥିଲେ।
ଅଥିତୀନ୍ପୂଜଯାମାସ ଵନ୍ଯେନ ହଵିଷା ଵିଭୁଃ। ଶିଲୋଞ୍ଛଵୃତ୍ତିମାସ୍ଥାଯ ଶେଷାନ୍ନକୃତଭୋଜନଃ
ସେ ଅତିଥିମାନେକୁ ଅରଣ୍ୟର ଉପଜିବା ଉପହାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ, ଶିଳୋଞ୍ଚ ଜୀବନ ଅନୁସରି, ଅନ୍ୟମାନେ ଖାଇ ଶେଷ ଯାହା ରହିଯାଏ ତାହା ଖାଉଥିଲେ।