ଶରୀରମେତୌ କୁରୁତଃ ପିତା ମାତା ଚ ଭାରତ। ଆଚାର୍ଯଶାସ୍ତା ଯା ଜାତିଃ ସା ପୁଣ୍ଯା ସାଽଽଜରାଽମମ
ହେ ଭାରତବଂଶୀ, ପିତା ଓ ମାଆ ଏହି ଦେହକୁ ଦେଇଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଗୁରୁ ଯେଉଁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଇ ଜନ୍ମ ପବିତ୍ର, ବୟସ୍ ହୀନ ଓ ଅମର।
ଯଃ ପ୍ରାଵୃଣୋତ୍ଯଵିତଥେନ ଵର୍ଣା- ନୃତଂ କୁର୍ଵନ୍ନମୃତଂ ସଂପ୍ରଯଚ୍ଛମ୍। ତଂ ମନ୍ଯେତ ପିତରଂ ମାତରଂ ଚ ତସ୍ମୈ ନ ଦ୍ରୁହ୍ଯେତ୍କତମସ୍ଯ ଜାନନ୍
ଯିଏ ସତ୍ୟ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ, ମରଣକୁ ଅମରତ୍ୱ କରେ, ସେଉଁଠି ପିତା ଓ ମାଆ ଭାବିବା ଉଚିତ। ଏହି କଥା ଜାଣି, କେବେ ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଗୁରୁଂ ଶିଷ୍ଯୋ ନିତ୍ଯମଭିଵାଦଯୀତ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯମିଚ୍ଛେଚ୍ଛୁଚିରପ୍ରମତ୍ତଃ। ମାନଂ ନ କୁର୍ଯାନ୍ନାଦଧୀତ ରୋପ- ମେପ ପ୍ରଥମୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯସ୍ଯ ପାଦଃ
ଶିଷ୍ୟ ସଦା ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ, ନିଜେ ପଢିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବା, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସଚେତନ ରହିବା, କେବେ ଅସମ୍ମାନ କରିବା ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଅନୁକରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟାର ପ୍ରଥମ ପଦ।
ଶିଷ୍ଯଵୃତ୍ତିକ୍ରମେଣୈଵ ଵିଦ୍ଯାମାପ୍ନୋତି ଯଃ ଶୁଚିଃ । ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଵ୍ରତସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରଥମଃ ପାଦ ଉଚ୍ଯତେ
ଯିଏ ଶିଷ୍ୟର ନୀତି ଅନୁସାରେ ଶୁଦ୍ଧ ରହି ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜନ କରେ, ଏହିଥିରେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ଉପବାସର ପ୍ରଥମ ପଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଆଚାର୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରିଯଂ କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରାଣୈରପି ଧନୈରପି। କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପାଦ ଉଚ୍ଯତେ
ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ, ଆବଶ୍ୟକ ପଡିଲେ ପ୍ରାଣ ଓ ଧନ ଦେଇ, କାମରେ, ମନରେ ଓ କଥାରେ; ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସମା ଗୁରୌ ଯଥା ଵୃତ୍ତିର୍ଗରୁପତ୍ନ୍ଯାଂ ତଥା ଚରେତ୍। ତତ୍ପୁତ୍ରେ ଚ ତଥା କୁର୍ଵନ୍ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପାଦ ଉଚ୍ଯତେ
ଗୁରୁଙ୍କ ଉପରେ ଯେପରି ଆଚରଣ, ସେପରି ଗୁରୁପତ୍ନୀ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଉପରେ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏହିଥିରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଆଚାର୍ଯେଣାତ୍ମକୃତଂ ଵିଜାନନ୍ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଚାର୍ଥଂ ଭାଵିତୋଽସ୍ମୀତ୍ଯନେନ । ଯନ୍ମନ୍ଯତେ ତଂ ପ୍ରତି ହୃଷ୍ଟବୁଦ୍ଧିଃ ସ ଵୈ ତୃତୀଯୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯସ୍ଯ ପାଦଃ
ଗୁରୁ ଯାହା ଶିଖାଇଛନ୍ତି ତାହା ବୁଝି, ତାହାର ଅର୍ଥ ଜାଣି, 'ମୁଁ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ' ବୋଲି ଭାବିବା ଉଚିତ। ଗୁରୁ ଯାହା ଭାବନ୍ତି, ତାହା ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ଉତ୍ତର ଦେବା ଉଚିତ; ଏହା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟାର ତୃତୀୟ ପଦ।
ନାଚାର୍ଯସ୍ଯାନପାକୃତ୍ଯ ପ୍ରଵାସଂ ପ୍ରାଜ୍ଞଃ କୁର୍ଵୀତ ନୈତଦହଂ କରୋମି। ଇତୀଵ ମନ୍ଯେତ ନ ଭାଷଯେତ ସ ଵୈ ଚତୁର୍ଥୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯସ୍ଯ ପାଦଃ
ଗୁରୁଙ୍କର ଅନୁମତି ବିନା, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶିଷ୍ୟ ବିଦେଶ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, 'ମୁଁ ଏହା କରିବି ନାହିଁ' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହିପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟାର ଚତୁର୍ଥ ପଦ।
କାଲେନ ପାଦଂ ଲଭତେ ତଥାର୍ଥଂ ତତଶ୍ଚ ପାଦଂ ଗୁରୁଯୋଗତଶ୍ଚ। ଉତ୍ସାହଯୋଗେନ ଚ ପାଦମୃଚ୍ଛେ- ଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରେଣ ପାଦଂ ଚ ତତୋଽଭିଯାତି
ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଜଣେ ଜଣେ ପଦ ଅର୍ଜନ କରେ, ପରେ ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଆଉ ଏକ, ଉତ୍ସାହ ଦ୍ୱାରା ଆଉ ଏକ, ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନରେ ଆଉ ଏକ; ଏଭଳି ପଦେ ପଦେ ଉନ୍ନତି ହୁଏ।
ଧର୍ମାଦଯୋ ଦ୍ଵାଦଶ ଯସ୍ଯ ରୂପ- ମନ୍ଯାନି ଚାଙ୍ଗାନି ତଥା ବଲଂ ଚ। ଆଚାର୍ଯଯୋଗେ ଫଲତୀତି ଚାହୁ- ର୍ବ୍ରହ୍ମାର୍ଥଯୋଗେନ ଚ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମ୍
ଯାହାଙ୍କ ଠାରେ ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାଦଶ ରୂପ, ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଓ ଶକ୍ତି ଅଛି, ଏହା ସବୁ ଗୁରୁଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଫଳିତ ହୁଏ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ ସହ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।
ଏଵଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତୋ ଯଦୁପାଲଭେତ ଵୈ ଧନମାଚାର୍ଯାଯ ତଦନୁପ୍ରଯଚ୍ଛେତ୍। ସ ତାଂ ଵୃତ୍ତିଂ ବହୁଗୁଣାମେଵମେତି ଗୁରୋଃ ପୁତ୍ରେ ଭଵତି ଚ ଵୃତ୍ତିରେଷା
ଏଭଳି ଅଭ୍ୟାସରେ ଲାଗିଥିବା ବେଳେ, ଯେତେବେଳେ ଶିକ୍ଷା ଶେଷ ହୁଏ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଧନ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ବହୁ ଗୁଣ ମିଳେ, ଏହି ଆଚରଣ ଗୁରୁଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଲାଗୁହୁଏ।
ଏଵଂ ଵସନ୍ସର୍ଵତୋ ଵର୍ଧତୀହ ବହୂନ୍ପୁତ୍ରାଂଲ୍ଲଭତେ ଚ ପ୍ରତିଷ୍ଠାମ୍। ଵର୍ଷନ୍ତି ଚାସ୍ମୈ ପ୍ରଦିଶୋ ଦିଶଶ୍ଚ ଵସତ୍ଯସ୍ମିନ୍ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେ ଜନାଶ୍ଚ
ଏଭଳି ରହିଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ବହୁ ସନ୍ତାନ ଓ ଦୃଢ଼ ଭିତି ମିଳେ; ଦିଗ ଓ ଦିଶାବଳୀ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଲୋକେ ଏହି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟାରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଏତେନ ବ୍ରହ୍ମଂଚର୍ଯେଣ ଦେଵା ଦେଵତ୍ଵମାପ୍ନୁଵନ୍। ଋଷଯଶ୍ଚ ମହାଭାଗା ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ମନୀଷିଣଃ
ଏହି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ଦେବତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ, ଏବଂ ମହାନ ଋଷିମାନେ, ଜଣେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।
ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାମନେନୈଵ ରୂପମପ୍ସରସମଭୂତ୍ । ଏତେନ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ସୂର୍ଯୋଽପ୍ଯହ୍ନାଯ ଜାଯତେ
ଏହି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ନିଜ ରୂପ ପାଇଥିଲେ, ଏହିପରି ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଦିନ ଉଦୟ ହୁଏ।
ଆକାଙ୍କ୍ଷ୍ଯାର୍ଥସ୍ଯ ସଂଯୋଗାଦ୍ରସଭେଦାର୍ଥିନାମିଵ । ଏଵଂ ହ୍ଯେତେ ସମାଜ୍ଞାଯ ତାଦୃଗ୍ଭାଵଂ ଗତା ଇମେ
ଯେପରି ରସ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ରସର ସହିତ ମିଶିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ସେପରି ଏମାନେ ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ବୁଝି ଏପରି ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।
ଯ ଆଶ୍ରଯେତ୍ପାଵଯେଚ୍ଚାପି ରାଜ- ନ୍ସର୍ଵଂ ଶରୀରଂ ତପସା ତପ୍ଯମାନଃ। ଏତେନ ଵୈ ବାଲ୍ଯମଭ୍ଯେତି ଵିଦ୍ଵାନ୍ ମୃତ୍ଯୁଂ ତଥା ସ ଜଯତ୍ଯନ୍ତକାଲେ
ହେ ରାଜା, ଯେଉଁଠି ଲୋକ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ସରିରକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି ଏବଂ ନିୟମିତ ରହନ୍ତି, ସେଇ ଜ୍ଞାନୀ ଏହିପରି ଚର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୁଣି ଯୌବନ ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ଶେଷ କ୍ଷଣରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜୟ କରନ୍ତି।
ଅନ୍ତଵତଃ କ୍ଷତ୍ରିଯ ତେ ଜଯନ୍ତି ଲୋକାଞ୍ଜନାଃ କର୍ମଣା ନିର୍ମଲେନ । ବ୍ରହ୍ମୈଵ ଵିଦ୍ଵାଂସ୍ତେନ ଚାଭ୍ଯେତି ସର୍ଵଂ ନାନ୍ଯଃ ପନ୍ଥା ଅଯନାଥ ଵିଦ୍ଯତେ
ହେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଶୁଦ୍ଧ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ସୀମିତ ଲୋକକୁ ଜିତନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଦ୍ୱାରା ସବୁକିଛି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ—ଏହା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପଥ ନାହିଁ, ହେ ଅନାଥ।
ଆଭାତି ଶୁକ୍ଲମିଵ ଲୋହିତମି- ଵାଥୋ କୃଷ୍ଣମଥାଞ୍ଜନଂ କାଦ୍ରଵଂ ଵା। ସଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପଶ୍ଯତି ଯୋଽତ୍ର ଵିଦ୍ଵା- ନ୍କଥଂ ରୂପଂ ତଦମୃତମକ୍ଷରଂ ପଦମ୍
ଏହା କେବେ ଧଳା, କେବେ ଲାଲ, କେବେ କଳା, କେବେ ଅଞ୍ଜନ ବା ସାପର ରଙ୍ଗ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀ ଏଠାରେ ସତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ରୂପକୁ ଦେଖନ୍ତି—ସେ ଅମୃତ, ଅକ୍ଷୟ ପଦ କେମିତି ଅଛି?
ଆଭାତି ଶୁକ୍ଲମିଵ ଲୋହିତମି- ଵାଥୋ କୃଷ୍ଣମାଯସମର୍କଵର୍ଣମ୍। ନ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ତିଷ୍ଠତି ନାନ୍ତରିକ୍ଷେ ନୈତତ୍ସମୁଦ୍ରେ ସଲିଲଂ ବିଭର୍ତି
ଏହା କେବେ ଧଳା, କେବେ ଲାଲ, କେବେ କଳା ଲୋହା, କେବେ ତାମ୍ବାର ରଙ୍ଗ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ; ଏହା ପୃଥିବୀରେ ନାହିଁ, ଆକାଶରେ ନାହିଁ, ସମୁଦ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜଳ ନାହିଁ।
ନ ତାରକାସୁ ନ ଚ ଵିଦ୍ଯୁଦାଶ୍ରିତଂ ନ ଚାଭ୍ରେଷୁ ଦୃଶ୍ଯତେ ରୂପମସ୍ଯ। ନ ଚାପି ଵାଯୌ ନ ଚ ଦେଵତାସୁ ନୈତଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରେ ଦୃଶ୍ଯତେ ନୋତ ସୂର୍ଯେ
ଏହା ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନାହିଁ, ବିଜୁଳିରେ ନାହିଁ, ମେଘରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ରୂପ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ; ବାୟୁରେ ନାହିଁ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନାହିଁ, ଚନ୍ଦ୍ରରେ ନାହିଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ନୈଵର୍କ୍ଷୁ ତନ୍ନ ଯଜୁଷ୍ଷୁ ନାପ୍ଯଥର୍ଵସୁ ନ ଦୃଶ୍ଯତେ ଵୈ ଵିମଲେଷୁ ସାମସୁ। ରଥନ୍ତରେ ବାର୍ହଦ୍ରଥେ ଵାପି ରାଜ- ନ୍ମହାଵ୍ରତେ ନୈଵ ଦୃଶ୍ଯେଦ୍ଭ୍ରୁଵଂ ତତ୍
ଏହା ଋଗ୍ବେଦରେ ନାହିଁ, ଯଜୁର୍ବେଦରେ ନାହିଁ, ଅଥର୍ବବେଦରେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଶୁଦ୍ଧ ସାମଗାନରେ ନାହିଁ, ରଥନ୍ତର ବା ବାର୍ହଦ୍ରଥ ଗୀତରେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ହେ ରାଜା, ବଡ଼ ବ୍ରତରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ରୂପ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ଅପାରଣୀଯଂ ତମସଃ ପରସ୍ତା- ତ୍ତଦନ୍ତକୋଽପ୍ଯେତି ଵିନାଶକାଲେ। ଅଣୀଯୋ ରୂପଂ କ୍ଷୁରଧାରଯା ସମଂ ମହଚ୍ଚ ରୂପଂ ତଦ୍ଵୈ ପର୍ଵତେଭ୍ଯଃ
ଏହା ଅନ୍ଧକାରର ପାରାପାରି ଅଛି; ବିନାଶ ସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହାର ରୂପ କ୍ଷୁରଧାରାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଏବଂ ପାହାଡ଼ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼।
ସା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ତଦମୃତଂ ଲୋକାସ୍ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ତଦ୍ଯଶଃ । ଭୂତାନି ଜଝିରେ ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଲଯଂ ଯାନ୍ତି ତତ୍ର ହି
ଏହା ହେଉଛି ଆଧାର, ଏହା ଅମୃତ, ଏହି ହେଉଛି ସବୁ ଲୋକ, ଏହି ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମ, ଏହି ହେଉଛି ଯଶ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏବଂ ଏଠାରେ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି।
ଅନାମଯଂ ତନ୍ମହଦୁଦ୍ଯତଂ ଯଶୋ ଵାଚୋ ଵିକାରଂ କଵଯୋ ଵଦନ୍ତି। ଯସ୍ମିଞ୍ଜଗତ୍ସର୍ଵମିଦଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଂ ଯେ ତଦ୍ଵିଦୁରମୃତାସ୍ତେ ଭଵନ୍ତି
ଏହା ଦୁଃଖରହିତ, ଏହା ମହାନ, ଏହା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯଶ; କବିମାନେ ଏହାକୁ ବାଣୀର ବିକାର ବୋଲି କହନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏଥିରେ ଅବସ୍ଥିତ; ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଅମର ହୁଅନ୍ତି।
ତଦେତଦହ୍ନା ସଂସ୍ଥିତଂ ଭାତି ସର୍ଵଂ ତଦାତ୍ମଵିତ୍ପଶ୍ଯତି ଜ୍ଞାନଯୋଗାତ୍। ତସ୍ମିଞ୍ଜଗତ୍ସର୍ଵମିଦଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଂ ଯେ ତଦ୍ଵିଦୁରମୃତାସ୍ତେ ଭଵନ୍ତି
ଏହି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିନରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ; ଆତ୍ମାଜ୍ଞାନୀ ଜ୍ଞାନ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଦେଖନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏଥିରେ ଅବସ୍ଥିତ; ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଅମର ହୁଅନ୍ତି।
ଶୋକଃ କ୍ରୋଧଶ୍ଚ ଲୋଭଶ୍ଚ କାମୋ ମାନଃ ପରାସୁତା। ଈର୍ଷ୍ଯା ମୋହୋ ଵିଵିତ୍ସା ଚ କୃପାଽସୂଯା ଜୁଗୁପ୍ସୁତା
ଶୋକ, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, କାମ, ଅହଂକାର, ପରର ଧନ ନେଇ ଚିନ୍ତା, ଇର୍ଷ୍ୟା, ମୋହ, ଜିଜ୍ଞାସା, ଦୟା, ଦ୍ୱେଷ ଏବଂ ଘୃଣା—
ଦ୍ଵାଦଶୈତେ ମହାଦୋଷା ମନୁଷ୍ଯପ୍ରାଣନାଶନାଃ। ଏକୈକମେତେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମନୁଷ୍ଯାନ୍ପର୍ଯୁପାସତେ। ଯୌରାଵିଷ୍ଟୋ ନରଃ ପାପଂ ମୂଢସଂଜ୍ଞୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଯତି
ଏହି ବାରଟି ମହା ଦୋଷ, ମଣିଷର ଜୀବନକୁ ନଶ୍ଟ କରେ; ଏମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକଙ୍କୁ ଘେରି ରହନ୍ତି, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ଏମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମନରେ ମୂଢ଼ ହୋଇ ପାପ କରନ୍ତି।
ସ୍ପୃହଯାଲୁରୁଗ୍ରଃ ପରୁଷୋ ଵା ଵଦାନ୍ଯଃ କ୍ରୋଧଂ ବିଭ୍ରନ୍ମନସା ଵୈ ଵିକତ୍ଥୀ। ନୃଶଂସଧର୍ମାଃ ଷଡିମେ ଜନା ଵୈ ପ୍ରାପ୍ଯାପ୍ଯର୍ଥଂ ନୋତ ସଭାଜଯନ୍ତେ
ଯିଏ ଲୋଭୀ, କଠୋର, ରୁଢ଼, ବଡ଼ କଥା କହୁଥିବା, ମନରେ କ୍ରୋଧ ଧରିଥିବା, ନିର୍ଦୟ ଚରିତ୍ରର—ଏହି ଛଅ ପ୍ରକାର ଲୋକ, ଧନ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉନାହାନ୍ତି।
ସଂଭୋଗସଂଵିଦ୍ଵିଷମୋଽତିମାନୀ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିକତ୍ଥୀ କୃପଣୋ ଦୁର୍ବଲଶ୍ଚ। ବହୁପ୍ରଶଂକସୀ ଵନିତାଦ୍ଵିଟ୍ ସଦୈଵ ସପ୍ତୈଵୋକ୍ତାଃ ପାପଶୀଲା ନୃଶଂସାଃ
ଯିଏ ଭୋଗକୁ ଘୃଣା କରେ, ଅତି ଅହଂକାରୀ, ଦେଇ ସେଇ ଗର୍ବ କରେ, କଞ୍ଜୁଷ ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ, ବହୁ ସନ୍ଦେହ କରେ, ମହିଳାସଙ୍ଗୀ ବା ଆଡ଼ମ୍ବରପ୍ରିୟ—ଏହି ସାତଜଣ ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ନିର୍ଦୟ ସ୍ୱଭାବର।
ଧର୍ମଶ୍ଚ ସତ୍ଯଂ ଚ ତପୋ ଦମଶ୍ଚ ଅମାତ୍ସର୍ଯଂ ହ୍ରୀସ୍ତିତିକ୍ଷାନସୂଯା। ଦାନଂ ଶ୍ରୁତଂ ଚୈଵ ଧୃତିଃ କ୍ଷମା ଚ ମହାଵ୍ରତା ଦ୍ଵାଦଶ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ
ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ, ତପସ୍ୟା, ଦମ, ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିବା, ଲଜ୍ଜା, ସହନଶୀଳତା, ଦ୍ୱେଷ ନଥିବା, ଦାନ, ଶ୍ରବଣ, ଧୃତି ଏବଂ କ୍ଷମା—ଏହି ବାରଟି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ମହାବ୍ରତ।