ଅଭିଷେକ୍ତୁକାମଂ ନୃପତିଂ ପୂରୁଂ ପୁତ୍ରଂ କନୀଯସମ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରମୁଖା ଵର୍ଣା ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍
ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ପୁଅ ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜା କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଵର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
କଥଂ ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ନପ୍ତାରଂ ଦେଵଯାନ୍ଯାଃ ସୁତଂ ପ୍ରଭୋ। ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଯଦୁମତିକ୍ରମ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ ପୂରୋଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛସି
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନାତି ଏବଂ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ପୁଅ ବଡ଼ ପୁଅ ଯଦୁଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, କିପରି ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ପୁରୁଙ୍କୁ ଦେଉଛ?
ଯଦୁର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ତଵ ସୁତୋ ଜାତସ୍ତମନୁ ତୁର୍ଵସୁଃ। ଶର୍ମିଷ୍ଠାଯାଃ ସୁତୋ ଦ୍ରୁହ୍ଯୁସ୍ତତୋଽନୁଃ ପୂରୁରେଵ ଚ
ତୁମର ବଡ଼ ପୁଅ ଯଦୁ ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ତା'ପରେ ତୁର୍ବସୁ; ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କ ପୁଅ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ତା'ପରେ ଅନୁ, ଏବଂ ସେସରିକି ପୁରୁ।
କଥଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାନତିକ୍ରମ୍ଯ କନୀଯାନ୍ରାଜ୍ଯମର୍ହତି। ଏତତ୍ସଂବୋଧଯାମସ୍ତ୍ଵାଂ ଧର୍ମଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିପାଲଯ
ବଡ଼ମାନେ ଥିବାବେଳେ କିପରି ଛୋଟ ପୁଅ ରାଜ୍ୟ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ? ଆମେ ତୁମକୁ ଏହି କଥା ବୁଝାଉଛୁ—ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କର।
ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରମୁଖା ଵର୍ଣାଃ ସର୍ଵେ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ମେ ଵଚଃ। ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ପ୍ରତି ଯଥା ରାଜ୍ଯଂ ନ ଦେଯଂ ମେ କଥଂଚନ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜନ, ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ । କେହି ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପୁଅ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ମମ ଜ୍ଯେଷ୍ଠେନ ଯଦୁନା ନିଯୋଗୋ ନାନୁପାଲିତଃ। ପ୍ରତିକୂଲଃ ପିତୁର୍ଯଶ୍ଚ ନ ସ ପୁତ୍ରଃ ସତାଂ ମତଃ
ମୋ ବଡ଼ ପୁଅ ଯଦୁ ମୋ ଆଦେଶ ମାନିଲେ ନାହିଁ । ଯିଏ ପିତାଙ୍କ ଆଗ୍ୟା ଅମାନ୍ୟ କରେ, ସେ ପୁଅ କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଭଲ ଲୋକମାନେ ଏହିପରି ପୁଅକୁ ପୁଅ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ ।
ମାତାପିତ୍ରୋର୍ଵଚନକୃଦ୍ଧିତଃ ପଥ୍ଯଶ୍ଚ ଯଃ ସୁତଃ। ସ ପୁତ୍ରଃ ପୁତ୍ରଵଦ୍ଯଶ୍ଚ ଵର୍ତତେ ପିତୃମାତୃଷୁ
ଯିଏ ପୁଅ ମାଆ ବାପାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ତାଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କାମ କରେ, ସେଠି ସେ ପୁଅ ସତ୍ୟରେ ପୁଅ ଭାବେ ଚାଲିଥାଏ ।
ପୁଦିତି ନରକସ୍ଯାଖ୍ଯା ଦୁଃଖଂ ଚ ନରକଂ ଵିଦୁଃ। ପୁତସ୍ତ୍ରାଣାତ୍ତତଃ ପୁତ୍ତ୍ରମିହେଚ୍ଛନ୍ତି ପରତ୍ର ଚ
‘ପୁତି’ ନାମର ନରକ ଅଛି, ନରକ ମାନେ ଦୁଃଖ । ଏହି ଦୁଃଖରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବାକୁ ଲୋକେ ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ପୁଅ ଚାହାନ୍ତି ।
ଆତ୍ମନଃ ସଦୃଶଃ ପୁତ୍ରଃ ପିତୃଦେଵର୍ଷିପୂଜନେ। ଯୋ ବହୂନାଂ ଗୁଣକରଃ ସ ପୁତ୍ରୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠ ଉଚ୍ଯତେ
ଯିଏ ପୁଅ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ପରି ହୋଇ, ପିତା, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ଓ ଅନେକ ଗୁଣ ଥାଏ, ସେଠି ସେ ପୁଅକୁ ବଡ଼ ପୁଅ କୁହାଯାଏ ।
ମୂକୋଽନ୍ଧୋ ବଧିରଃ ଶ୍ଵିତ୍ରୀ ସ୍ଵଧର୍ମଂ ନାନୁତିଷ୍ଠତି। ଚୋରଃ କିଲ୍ବିଷିକଃ ପୁତ୍ରୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ନ ଜ୍ଯେଷ୍ଠ ଉଚ୍ଯତେ
ଯଦି କିଛି ପୁଅ ଗୋଙ୍ଗା, ଅନ୍ଧ, ବହିରା, କୁଷ୍ଠରୋଗୀ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନ କରେ, ଚୋର କିମ୍ବା ପାପୀ ହୁଏ, ସେ ବଡ଼ ପୁଅ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ପୁଅ କୁହାଯାଏ ନାହିଁ ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଂଶହାରୀ ଗୁଣକୃଦିହ ଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ। ଶ୍ରେଯାନ୍ପୁତ୍ରୋ ଗୁଣୋପେତଃ ସ ପୁତ୍ରୋ ନେତରୋ ଵୃଥା। ଵଦନ୍ତି ଧର୍ମଂ ଧର୍ମଜ୍ଞାଃ ପିତୄଣାଂ ପୁତ୍ରକାରଣାତ୍
ଯିଏ ପୁଅ ଗୁଣ ଥିବା, ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମାନ ଆଣେ, ବଡ଼ ପୁଅଙ୍କ ଅଂଶ ନେଇଥାଏ, ସେଠି ସେ ପୁଅ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ । ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଏହି ନିୟମ କହିଛନ୍ତି ।
ଵେଦୋକ୍ତଂ ସଂଭଵଂ ମହ୍ଯମନେନ ହୃଦଯୋଦ୍ଭଵମ୍। ତସ୍ଯ ଜାତମିଦଂ କୃତ୍ସ୍ନମାତ୍ମା ପୁତ୍ର ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ
ବେଦ କହେ, ପୁଅ ମୋ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ତାଙ୍କୁ ଯାହା ଜନ୍ମ ହୁଏ, ସେ ସବୁ ମୋ ଅଂଶ । ଏହିପରି ଶ୍ରୁତିରେ ଲିଖାଯାଇଛି ।
ଯଦୁନାଽହମଵଜ୍ଞାତସ୍ତଥା ତୁର୍ଵସୁନାପି ଚ। ଦ୍ରୁହ୍ଯୁନା ଚାନୁନା ଚୈଵ ମଯ୍ଯଵଜ୍ଞ କୃତା ଭୃଶମ୍
ମୁଁ ଯଦୁ, ତୁର୍ବସୁ, ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ ଓ ଅନୁ ଠାରୁ ଅପମାନ ଭୋଗିଛି; ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋତେ ଅମାନ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ।
ପୂରୁଣା ତୁ କୃତଂ ଵାକ୍ଯଂ ମାନିତଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ। କନୀଯାନ୍ମମ ଦାଯାଦୋ ଧୃତା ଯେନ ଜରା ମମ
କିନ୍ତୁ ପୁରୁ ମୋ କଥା ମାନିଛି ଓ ମୋତେ ବିଶେଷ ସମ୍ମାନ ଦେଇଛି; ସେ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମୋ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ଯେଉଁଥିରେ ମୋ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଆଶ୍ରୟ ପାଇଛି ।
ମମ କାମଃ ସ ଚ କୃତଃ ପୂରୁଣା ମିତ୍ରରୂପିଣା। ଶୁକ୍ରେଣ ଚ ଵରୋଦତ୍ତଃ କାଵ୍ଯେନୋଶନସା ସ୍ଵଯମ୍
ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୁରୁ ପୂରଣ କରିଛି, ସେ ବନ୍ଧୁ ସ୍ୱରୂପ ହୋଇଥିଲେ; ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ଶୁକ୍ର ଋଷି, ଅର୍ଥାତ୍ ଉଶନା କବିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ମିଳିଛି ।
ପୁତ୍ରୋ ଯସ୍ତ୍ଵାଽନୁଵର୍ତେତ ସ ରାଜା ପୃଥିଵୀପତିଃ। `ଯୋ ଵାନୁଵର୍ତୀ ପୁତ୍ରାଣାଂ ସ ପୁତ୍ରୋ ଦାଯଭାଗ୍ଭଵେତ୍
ଯିଏ ପୁଅ ପିତାଙ୍କ କଥା ମାନେ, ସେ ରାଜା ଓ ପୃଥିବୀର ମାଲିକ ହୁଏ; ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଯିଏ ଆଜ୍ଞାକାରୀ, ସେଠି ସେ ପୁଅ ଓ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହୁଏ ।
ଯଃ ପୁତ୍ରୋ ଗୁଣସଂପନ୍ନୋ ମାତାପିତ୍ରୋର୍ହିତଃ ସଦା
ଯିଏ ପୁଅ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସଦା ମାଆ ବାପାଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କାମ କରେ—
ସର୍ଵମର୍ହତି କଲ୍ଯାଣଂ କନୀଯାନପି ସତ୍ତମଃ। `ଵେଦ ଧମାର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ମୁନିଭିଃ କଥିତଂ ପୁରା
—ସେ ଛୋଟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଭଲ ଦାୟିକ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ । ବେଦ, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ମୁନିମାନେ ଏହି କଥା କହିଛନ୍ତି ।
ଅର୍ହଃ ପୂରୁରିଦଂ ରାଜ୍ଯଂ ଯଃ ସୁତଃ ପ୍ରିଯକୃତ୍ତଵ। ଵରଦାନେନ ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ନ ଶକ୍ଯଂ ଵକ୍ତୁମୁତ୍ତରମ୍
ପୁରୁ ଏହି ରାଜ୍ୟ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, କାରଣ ସେ ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରେମ ଓ ଭଲ କାମ କରିଛି; ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦ ବିପରୀତ କିଛି କୁହିବା ଯାଏନାହିଁ ।
ପୌରଜାନପଦୈସ୍ତୁଷ୍ଟୈରିତ୍ଯୁକ୍ତୋ ନାହୁଷସ୍ତଦା। ଅଭ୍ଯଷିଞ୍ଚତ୍ତତଃ ପୂରୁଂ ରାଜ୍ଯେ ସ୍ଵେ ସୁତମାତ୍ମନଃ
ପୌର ଓ ଜନପଦବାସୀମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ଏହିପରି କହିଲେ, ତେବେ ନାହୁଷ ନିଜ ପୁଅ ପୁରୁଙ୍କୁ ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜା କରି ଅଭିଷେକ କଲେ ।
ଯଦୁଂ ଚ ତୁର୍ଵସୁଂ ଚୋଭୌ ଦ୍ରୁହ୍ଯୁଂ ଚୈଵ ସହାନୁଜମ୍। ଅନ୍ତେଷୁ ସ ଵିନିକ୍ଷିପ୍ଯ ନାହୁଷଃ ସ୍ଵାତ୍ମଜାନ୍ସୁତାନ୍
ଯଦୁ, ତୁର୍ବସୁ, ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ ଓ ଅନୁ ସହ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇମାନେ—ନାହୁଷ ତାଙ୍କ ନିଜ ପୁଅମାନେକୁ ବାହାର ଦିଗରେ ବସାଇଲେ ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ପୂରଵେ ରାଜ୍ଯଂ ଵନଵାସାଯ ଦୀକ୍ଷିତଃ। ପୁରାତ୍ସ ନିର୍ଯଯୌ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣୈସ୍ତାପସୈଃ ସହ
ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ, ରାଜା ନାହୁଷ ବନବାସ ନିୟମ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତାପସମାନେ ସହିତ ସହର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ ।
ଦେଵଯାନ୍ଯା ଚ ସହିତଃ ଶର୍ମିଷ୍ଠଯା ଚ ଭାରତ। ଅକରୋତ୍ସ ଵନେ ରାଜା ସଭାର୍ଯସ୍ତପ ଉତ୍ତମମ୍
ଭାରତ, ରାଜା ଦେବୟାନୀ ଓ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ଯଦୋସ୍ତୁ ଯାଦଵା ଜାତାସ୍ତୁର୍ଵସୋର୍ଯଵନାଃ ସ୍ମୃତାଃ। ଦ୍ରୁହ୍ଯୋଃ ସୁତାସ୍ତୁ ଵୈ ଭୋଜା ଅନୋସ୍ତୁ ମ୍ଲେଚ୍ଛଜାତଯଃ
ଯଦୁଠାରୁ ଯାଦବମାନେ, ତୁର୍ବସୁଠାରୁ ଯବନମାନେ, ଦ୍ରୁହ୍ୟୁଠାରୁ ଭୋଜମାନେ ଓ ଅନୁଠାରୁ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଜାତିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ପୂରୋସ୍ତୁ ପୌରଵୋ ଵଂଶୋ ଯତ୍ର ଜାତୋଽସି ପାର୍ଥିଵ। ଇଦଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ରାଜ୍ଯଂ କାରଯିତୁଂ ଵଶୀ
ପୁରୁଠାରୁ ପୌରବ ବଂଶ ହେଲା, ରାଜା, ଯାହାଠାରୁ ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ। ଏହି ବଂଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଦେଶ ଶାସନ କଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଏଵଂ ସ ନାହୁଷୋ ରାଜା ଯଯାତିଃ ପୁତ୍ରମୀପ୍ସିତମ୍। ରାଜ୍ଯେଽଭିଷିଚ୍ଯ ମୁଦିତୋ ଵାନପ୍ରସ୍ଥୋଽଭଵନ୍ମୁନିଃ
ଏଭଳି, ନାହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ରାଜା ଯୟାତି ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ପୁଅଙ୍କୁ ସିଂହାସନରେ ବସାଇ ଆନନ୍ଦରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ ତପସ୍ବୀ ହେଲେ।
ଉଷିତ୍ଵା ଚ ଵନେ ଵାସଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ। ଫଲମୂଲାଶନୋ ଦାନ୍ତସ୍ତତଃ ସ୍ଵର୍ଗମିତୋ ଗତଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଅରଣ୍ୟରେ ନିୟମ ମାନି ରହି, କେବଳ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରି, ପରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସ ଗତଃ ସ୍ଵର୍ନିଵାସଂ ତଂ ନିଵସନ୍ମୁଦିତଃ ସୁଖୀ। କାଲେନ ନାତିମହତା ପୁନଃ ଶକ୍ରେଣ ପାତିତଃ
ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ପହଞ୍ଚି ସୁଖରେ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅଧିକ ସମୟ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତଳକୁ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ।
ସ୍ଵର୍ଗତଶ୍ଚ ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ନିଵସନ୍ଦେଵଵେଶ୍ମନି। କାଲେନ ନାତିମହତା କଥଂ ଶକ୍ରେଣ ପାତିତଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ ଦେବତାଙ୍କ ଗୃହରେ ରହୁଥିବା ବେଳେ, କିପରି ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତଳକୁ ପଡ଼ିଗଲେ?
ନିପତନ୍ପ୍ରଚ୍ଯୁତଃ ସ୍ଵର୍ଗାଦପ୍ରାପ୍ତୋ ମେଦିନୀତଲମ୍। ସ୍ଥିତ ଆସୀଦନ୍ତରିକ୍ଷେ ସ ତଦେତି ଶ୍ରୁତଂ ମଯା
ସେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତଳକୁ ପଡ଼ି, ପୃଥିବୀକୁ ଛୁଁଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ମଧ୍ୟାକାଶରେ ଅଟକି ରହିଲେ; ଏହି କଥା ମୁଁ ଶୁଣିଛି।