ଯଥା ଖଂ ଵାନ୍ତମଶ୍ନାତି ଶ୍ଵା ଵୈ ନିତ୍ଯମଭୂତଯେ । ଏଵଂ ତେ ଵାନ୍ତମଶ୍ନନ୍ତି ସ୍ଵଵୀର୍ଯସ୍ଯୋପସେଵନାତ୍
ଯେପରି ଏକ କୁକୁର ସେ ନିଜ ନଷ୍ଟିକୁ ନିମିତ୍ତ କରି ମନ୍ଦା ଖାଏ, ସେପରି ଅନ୍ୟମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଶକ୍ତି ଉପଭୋଗ କରି ତ୍ୟାଗ କରାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି।
ନିତ୍ଯମଜ୍ଞାତଚର୍ଯା ମେ ଇତି ମନ୍ଯେତ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ। ଜ୍ଞାତୀନାଂ ତୁ ଵସନ୍ମଧ୍ଯେ ନୈଵଂ ଵିନ୍ଦେତ କିଞ୍ଚନ
ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଦା ଏହି ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ଯେ 'ମୁଁ ଅଜଣା ଅଛି'; କିନ୍ତୁ ଜଣା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିଲେ, ଏପରି କିଛି ମିଳିବ ନାହିଁ।
କୋହ୍ଯେଵମନ୍ତରାତ୍ମାନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ହନ୍ତୁମର୍ହତି। ନିର୍ଲିଙ୍ଗମଚଲଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ସର୍ଵଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଵିଵର୍ଜିତମ୍
କିଏ ନିଜ ଅନ୍ତର୍ଆତ୍ମାକୁ ହାନି କରିବାକୁ ଚାହିବେ? ଏହା ଚିହ୍ନ ବିହୀନ, ଅଚଳ, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ।
ଯୋଽନ୍ଯଥା ସନ୍ତମାତ୍ମାନମନ୍ଯଥା ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ। କିଂ ତେନ ନ କୃତଂ ପାପଂ ଚୋରେଣାତ୍ମାପହାରିଣା
ଯେଉଁଠି ନିଜ ସ୍ବଭାବକୁ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଦେଖିଥାଏ, ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଚୋରି କରୁଥିବା ଚୋର ଭଳି; ତାଙ୍କ ପାଖରେ କୌଣସି ପାପ ଅବଶିଷ୍ଟ ନାହିଁ।
ଅଶ୍ରାନ୍ତଃ ସ୍ଯାଦନାଦାତା ସଂମତୋ ନିରୁପଦ୍ରଵଃ। ଶିଷ୍ଟୋ ନ ଶିଷ୍ଟଵତ୍ସ ସ୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍କଵିଃ
ସେ ସଦା କ୍ଳାନ୍ତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ନିଜରେ କିଛି ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ସମ୍ମାନିତ ଏବଂ ଅସୁବିଧା ହିନ ହେବା ଉଚିତ୍। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମ ଜାଣିଥାଏ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ସେ କେବଳ ଶିଷ୍ୟ ଭଳି ଚରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅନାଢ୍ଯା ମାନୁଷେ ଵିତ୍ତେ ଆଢ୍ଯା ଦୈଵେ ତଥା କ୍ରତୌ । ତେ ଦୁର୍ଧର୍ଷା ଦୁଷ୍ପ୍ରକମ୍ପ୍ଯାସ୍ତାନ୍ଵିଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତନୁମ୍
ମାନବ ଧନରେ ଦରିଦ୍ର ଯେଉଁମାନେ, କିନ୍ତୁ ଦିବ୍ୟ ଓ ଯଜ୍ନ ଧନରେ ଧନୀ, ସେମାନେ ଅପରାଜିତ ଏବଂ ଅସ୍ଥିର କରିବା ଅତି କଷ୍ଟ। ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମର ଦେହ ଭାବରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ୍।
ସର୍ଵାନ୍ଖିଷ୍ଟକୃତୋ ଦେଵାନ୍ଵିଦ୍ଯାଦ୍ଯ ଇହ କଶ୍ଚନ। ନ ସ ମାନୋ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରଯତତେ ସ୍ଵଯମ୍
ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ କ୍ରୁଧ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ନାହିଁ; ଏପରି ଚେଷ୍ଟା କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କୌଣସି ସମ୍ମାନ ମିଳେ ନାହିଁ।
ଯମପ୍ରଯତମାନଂ ତୁ ମାନଯନ୍ତି ସମାହିତାଃ । ନ ମାନ୍ଯମାନୋ ମନ୍ଯେତ ନାଵମାନେଽତିସଂଜ୍ଵରେତ୍
ଯେଉଁମାନେ ଶାନ୍ତ ଓ ସଂଯମିତ, ସେମାନେ ସମ୍ମାନ ଚେଷ୍ଟା କରୁନଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ସେ ଯଦି ସମ୍ମାନିତ ହେଇନଥିବେ, ନିଜକୁ ଅବମାନିତ ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଅବମାନରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଲୋକଃ ସ୍ଵଭାଵଵୃତ୍ତିର୍ହି ନିମେଷୋନ୍ମଷଵତ୍ସଦା। ଵିଦ୍ଵାଂସୋ ମାନଯନ୍ତୀହ ଇତି ମନ୍ଯେତ ମାନିତଃ
ଲୋକ ସଦା ନିଜ ନିଜ ସ୍ବଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଚଳିଥାଏ, ଚକ୍ଷୁର ଝିଅଁ ଭଳି। ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ, ଏହି ଭାବିବା ଉଚିତ୍ — 'ଏଠି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ମାନେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।'
ଅଧର୍ମନିପୁଣା ମୁଢା ଲୋକେ ମାଯାଵିଶାରଦାଃ । ନ ମାନ୍ଯଂ ମାନଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଏଵଂ ମନ୍ଯେତ ମାନିତଃ
ଅଧର୍ମରେ ଦକ୍ଷ ଏବଂ ଚତୁର ଠକ ଲୋକମାନେ ସମ୍ମାନିତ ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ, ଏହା ଭାବିବା ଉଚିତ୍।
ନ ଵୈ ମାନଂ ଚ ମୌନଂ ଚ ସହିତୌ ଵସତଃ ସଦା। ଅଯଂ ହି ଲୋକୋ ମାନସ୍ଯ ଅସୌ ମୌନସ୍ଯ ତଦ୍ଵିଦୁଃ
ସମ୍ମାନ ଓ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ନିରବତା ସଦା ସହିତ ରହିନଥାଏ। ଏହି ଲୋକ ସମ୍ମାନ ପାଇଁ, ଅପର ଲୋକ ନିରବତା ପାଇଁ — ଏହିପରି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ମାନେ ଜାଣନ୍ତି।
ଶ୍ରୀର୍ହି ମାନାର୍ଥସଂଵାସା ସା ଚାପି ପରିପନ୍ଥିନୀ । ବ୍ରାହ୍ମୀ ସୁଦୁର୍ଲଭା ଶ୍ରୀର୍ହି ପ୍ରଜ୍ଞାହୀନେନ କ୍ଷତ୍ରିଯ
ସମ୍ମାନ ସହିତ ଶ୍ରୀ ବସିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀ ଏକ ବାଧା ମଧ୍ୟ। ହେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଶ୍ରୀ ବୁଦ୍ଧି ନଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ।
ଦ୍ଵାରାଣି ତସ୍ଯେହ ଵଦନ୍ତି ସନ୍ତୋ ବହୁପ୍ରକାରାଣି ଦୁରାଧରାଣି। ସତ୍ଯାର୍ଜଵେ ହ୍ରୀର୍ଦମଶୌଚଵିଦ୍ଯା ଷଣ୍ମାନମୋହପ୍ରତିବନ୍ଧନାନି
ସାଧୁମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ଏଠି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁ ପ୍ରକାର ଦୁର୍ଲଭ ଦ୍ୱାର ଅଛି: ସତ୍ୟ, ସାଧା ଚରିତ୍ର, ଲଜ୍ଜା, ଦମ, ପବିତ୍ରତା ଓ ଜ୍ଞାନ — ଏହି ଛଅଟି ଅହଂକାର ଓ ମୂଢତା ପାଇଁ ବାଧା।
ସନତ୍ସୁଜାତ ଯାମିମାଂ ପରାଂ ତ୍ଵଂ ବ୍ରାହ୍ମୀଂ ଵାଚଂ ଵଦସେ ଵିଶ୍ଵରୂପାମ୍। ପରାଂ ହି କାମେନ ସୁଦୁର୍ଲଭାଂ କଥାଂ ପ୍ରବ୍ରୂହି ମେ ଵାକ୍ଯମିଦଂ କୁମାର
ସନତ୍ସୁଜାତ, ତୁମେ ଏହି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଉପଦେଶ କହୁଛ। ହେ କୁମାର, ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଉପଦେଶ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶା, ମୋତେ କହ।
ନୈତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ତ୍ଵରମାଣେନ ଲଭ୍ଯଂ ଯନ୍ମାଂ ପୃଚ୍ଛନ୍ନତିହୃଷ୍ଯସ୍ଯତୀଵ। ବୁଦ୍ଧୌ ଵିଲୀନେ ମନସି ପ୍ରଚିନ୍ତ୍ଯ ଵିଦ୍ଯା ହି ସା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଲଭ୍ଯା
ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ କେବେ ତ୍ୱରାତ୍ୱରିଆରେ ମିଳେ ନାହିଁ, ଯେପରି ତୁମେ ମୋତେ ପଚାରି ବହୁତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଛ। ବୁଦ୍ଧି ମନରେ ଲିନ ହେଇ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କଲେ, ଏହି ଜ୍ଞାନ କେବଳ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ଅଭ୍ୟାସରେ ମିଳେ।
ଅତ୍ଯନ୍ତଵିଦ୍ଯାମିତି ଯତ୍ସନାତନୀଂ ବ୍ରଵୀଷି ତ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ସିଦ୍ଧାମ୍। ଅନାରଭ୍ଯାଂ ଵସତୀହ କାର୍ଯକାଲେ କଥଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯମମୃତତ୍ଵଂ ଲଭେତ
ତୁମେ ଯେଉଁ ସନାତନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନକୁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧ ହେବା କହୁଛ, ଯଦି ଠିକ ସମୟରେ ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଆରମ୍ଭ ନ କରାଯାଏ, ତେବେ କେମିତି ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅମୃତତ୍ୱକୁ ପାଇପାରିବ?
ଅଵ୍ଯକ୍ତଵିଦ୍ଯାମଭିଧାସ୍ଯେ ପରାଣୀଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଚ ତେଷାଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ସିଦ୍ଧାମ୍। ଯାଂ ପ୍ରାପ୍ଯୈନଂ ମର୍ତ୍ଯଲୋକଂ ତ୍ଯଜନ୍ତି ଯା ଵୈ ଵିଦ୍ଯା ଗୁରୁଵୃଦ୍ଧେଷୁ ନିତ୍ଯା
ମୁଁ ଏବେ ସେଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ବୁଦ୍ଧି ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧ ହୁଏ। ଏହାକୁ ପାଇଲେ, ଲୋକେ ଏହି ମରଣଶୀଳ ଜଗତକୁ ଛାଡିଦିଅନ୍ତି; ଏହି ଜ୍ଞାନ ସଦା ବୃଦ୍ଧ ଗୁରୁମାନଙ୍କ ଠାରେ ମିଳେ।
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଯା ଵିଦ୍ଯା ଶକ୍ଯା ଵେଦିତୁମଞ୍ଚସା। ତତ୍କଥଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ସ୍ଯାଦେତଦ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ବ୍ରଵୀହି ମେ
ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବୁଝିପାରିବାଯୋଗ୍ୟ, ସେଇ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା କିପରି କରିବା ଉଚିତ? ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଏହା ମୋତେ କୁହ।
ଆଚାର୍ଯଯୋନିମିହ ଯେ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଭୂତ୍ଵା ଗର୍ଭେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ଚରନ୍ତି। ଇହୈଵ ତେ ଶାସ୍ତ୍ରକାରା ଭଵନ୍ତି ପ୍ରହାଯ ଦେହଂ ପରମଂ ଯାନ୍ତି ଯୋଗମ୍
ଯେମାନେ ଗୁରୁଙ୍କ ବଂଶରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଗର୍ଭରେ ରହିଥିବା ପରି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରେ ଶାସ୍ତ୍ର ରଚନାକାର ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଦେହ ଛାଡି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯୋଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଅସ୍ମିଁଲ୍ଲୋକେ ଵୈ ଜଯନ୍ତୀହ କାମା- ନ୍ବ୍ରାହ୍ମୀଂ ସ୍ଥିତିଂ ହ୍ଯନୁତିତିକ୍ଷମାଣାଃ। ତ ଆତ୍ମାନଂ ନିର୍ହରନ୍ତୀହ ଦେହା- ନ୍ମୁଞ୍ଜାଦିଷୀକାମିଵ ସତ୍ଵସଂସ୍ଥାଃ
ଏହି ଜଗତରେ, ଯେମାନେ ଆଶାକାମନାକୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ସହି, ବ୍ରହ୍ମ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଦେହରୁ ବାହାର କରନ୍ତି, ଯେପରି ମୁଞ୍ଜ ଗଛର ଡଣ୍ଡାକୁ ତାର ଛାଲରୁ ବାହାର କରାଯାଏ, ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧତାରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଶରୀରମେତୌ କୁରୁତଃ ପିତା ମାତା ଚ ଭାରତ। ଆଚାର୍ଯଶାସ୍ତା ଯା ଜାତିଃ ସା ପୁଣ୍ଯା ସାଽଽଜରାଽମମ
ହେ ଭାରତବଂଶୀ, ପିତା ଓ ମାଆ ଏହି ଦେହକୁ ଦେଇଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଗୁରୁ ଯେଉଁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଇ ଜନ୍ମ ପବିତ୍ର, ବୟସ୍ ହୀନ ଓ ଅମର।
ଯଃ ପ୍ରାଵୃଣୋତ୍ଯଵିତଥେନ ଵର୍ଣା- ନୃତଂ କୁର୍ଵନ୍ନମୃତଂ ସଂପ୍ରଯଚ୍ଛମ୍। ତଂ ମନ୍ଯେତ ପିତରଂ ମାତରଂ ଚ ତସ୍ମୈ ନ ଦ୍ରୁହ୍ଯେତ୍କତମସ୍ଯ ଜାନନ୍
ଯିଏ ସତ୍ୟ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ, ମରଣକୁ ଅମରତ୍ୱ କରେ, ସେଉଁଠି ପିତା ଓ ମାଆ ଭାବିବା ଉଚିତ। ଏହି କଥା ଜାଣି, କେବେ ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଗୁରୁଂ ଶିଷ୍ଯୋ ନିତ୍ଯମଭିଵାଦଯୀତ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯମିଚ୍ଛେଚ୍ଛୁଚିରପ୍ରମତ୍ତଃ। ମାନଂ ନ କୁର୍ଯାନ୍ନାଦଧୀତ ରୋପ- ମେପ ପ୍ରଥମୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯସ୍ଯ ପାଦଃ
ଶିଷ୍ୟ ସଦା ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ, ନିଜେ ପଢିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବା, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସଚେତନ ରହିବା, କେବେ ଅସମ୍ମାନ କରିବା ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଅନୁକରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟାର ପ୍ରଥମ ପଦ।
ଶିଷ୍ଯଵୃତ୍ତିକ୍ରମେଣୈଵ ଵିଦ୍ଯାମାପ୍ନୋତି ଯଃ ଶୁଚିଃ । ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଵ୍ରତସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରଥମଃ ପାଦ ଉଚ୍ଯତେ
ଯିଏ ଶିଷ୍ୟର ନୀତି ଅନୁସାରେ ଶୁଦ୍ଧ ରହି ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜନ କରେ, ଏହିଥିରେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ଉପବାସର ପ୍ରଥମ ପଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଆଚାର୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରିଯଂ କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରାଣୈରପି ଧନୈରପି। କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପାଦ ଉଚ୍ଯତେ
ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ, ଆବଶ୍ୟକ ପଡିଲେ ପ୍ରାଣ ଓ ଧନ ଦେଇ, କାମରେ, ମନରେ ଓ କଥାରେ; ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସମା ଗୁରୌ ଯଥା ଵୃତ୍ତିର୍ଗରୁପତ୍ନ୍ଯାଂ ତଥା ଚରେତ୍। ତତ୍ପୁତ୍ରେ ଚ ତଥା କୁର୍ଵନ୍ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପାଦ ଉଚ୍ଯତେ
ଗୁରୁଙ୍କ ଉପରେ ଯେପରି ଆଚରଣ, ସେପରି ଗୁରୁପତ୍ନୀ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଉପରେ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏହିଥିରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଆଚାର୍ଯେଣାତ୍ମକୃତଂ ଵିଜାନନ୍ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଚାର୍ଥଂ ଭାଵିତୋଽସ୍ମୀତ୍ଯନେନ । ଯନ୍ମନ୍ଯତେ ତଂ ପ୍ରତି ହୃଷ୍ଟବୁଦ୍ଧିଃ ସ ଵୈ ତୃତୀଯୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯସ୍ଯ ପାଦଃ
ଗୁରୁ ଯାହା ଶିଖାଇଛନ୍ତି ତାହା ବୁଝି, ତାହାର ଅର୍ଥ ଜାଣି, 'ମୁଁ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ' ବୋଲି ଭାବିବା ଉଚିତ। ଗୁରୁ ଯାହା ଭାବନ୍ତି, ତାହା ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ଉତ୍ତର ଦେବା ଉଚିତ; ଏହା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟାର ତୃତୀୟ ପଦ।
ନାଚାର୍ଯସ୍ଯାନପାକୃତ୍ଯ ପ୍ରଵାସଂ ପ୍ରାଜ୍ଞଃ କୁର୍ଵୀତ ନୈତଦହଂ କରୋମି। ଇତୀଵ ମନ୍ଯେତ ନ ଭାଷଯେତ ସ ଵୈ ଚତୁର୍ଥୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯସ୍ଯ ପାଦଃ
ଗୁରୁଙ୍କର ଅନୁମତି ବିନା, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶିଷ୍ୟ ବିଦେଶ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, 'ମୁଁ ଏହା କରିବି ନାହିଁ' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହିପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟାର ଚତୁର୍ଥ ପଦ।
କାଲେନ ପାଦଂ ଲଭତେ ତଥାର୍ଥଂ ତତଶ୍ଚ ପାଦଂ ଗୁରୁଯୋଗତଶ୍ଚ। ଉତ୍ସାହଯୋଗେନ ଚ ପାଦମୃଚ୍ଛେ- ଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରେଣ ପାଦଂ ଚ ତତୋଽଭିଯାତି
ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଜଣେ ଜଣେ ପଦ ଅର୍ଜନ କରେ, ପରେ ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଆଉ ଏକ, ଉତ୍ସାହ ଦ୍ୱାରା ଆଉ ଏକ, ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନରେ ଆଉ ଏକ; ଏଭଳି ପଦେ ପଦେ ଉନ୍ନତି ହୁଏ।
ଧର୍ମାଦଯୋ ଦ୍ଵାଦଶ ଯସ୍ଯ ରୂପ- ମନ୍ଯାନି ଚାଙ୍ଗାନି ତଥା ବଲଂ ଚ। ଆଚାର୍ଯଯୋଗେ ଫଲତୀତି ଚାହୁ- ର୍ବ୍ରହ୍ମାର୍ଥଯୋଗେନ ଚ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମ୍
ଯାହାଙ୍କ ଠାରେ ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାଦଶ ରୂପ, ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଓ ଶକ୍ତି ଅଛି, ଏହା ସବୁ ଗୁରୁଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଫଳିତ ହୁଏ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ ସହ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।