ସନତ୍ସୁଜାତ ଯଦିମଂ ଶୃଣୋମି ନ ମୃତ୍ଯୁରସ୍ତୀତି ତଵୋପଦେଶମ୍। ଦେଵାସୁରା ହ୍ଯାଚରନ୍ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ- ମମୃତ୍ଯଵେ ତତ୍କତରନ୍ନୁ ସତ୍ଯମ୍
ସନତ୍ସୁଜାତ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ତୁମର ଉପଦେଶ ଶୁଣିଛି ଯେ ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ, ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ଅମୃତତ୍ୱ ପାଇବାକୁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ—ତେବେ କେଉଁଟି ସତ୍ୟ?
ଅମୃତ୍ଯୁଂ କର୍ମଣା କେଚିନ୍ମୃତ୍ଯୁର୍ନାସ୍ତୀତି ଚାପରେ। ଶୃଣୁ ମେ ବ୍ରୁଵତୋ ରାଜନ୍ଯଥୈତନ୍ମା ଵିଶଙ୍କିଥାଃ
କିଛି ଲୋକ କହନ୍ତି କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଅମୃତତ୍ୱ ମିଳେ, ଅନ୍ୟମାନେ କହନ୍ତି ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏବେ କହୁଛି, ରାଜା, ଶୁଣ, ଏବଂ ସନ୍ଦେହ କରିନାହିଁ।
ଉଭେ ସତ୍ଯେ କ୍ଷତ୍ରିଯାଦ୍ଯ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ମୋହୋ ମୃତ୍ଯୁଃ ସଂମତୋଽଯଂ କଵୀନାମ୍। ପ୍ରମାଦଂ ଵୈ ମୃତ୍ଯୁମହଂ ବ୍ରଵୀମି ତଥାଽପ୍ରମାଦମମୃତତ୍ଵଂ ବ୍ରଵୀମି
ଏହି ଦୁଇଟି ସତ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଚଳିତ। ମୋହକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ଭାବନ୍ତି। ମୁଁ ଅସାବଧାନତାକୁ ମୃତ୍ୟୁ ଭାବି, ସାବଧାନତାକୁ ଅମୃତତ୍ୱ ଭାବି କହୁଛି।
ପ୍ରମାଦାଦ୍ଵୈ ଅସୁରାଃ ପରାଭଵ- ନ୍ନପ୍ରମାଦାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଭୂତାଃ ସୁରାଶ୍ଚ। ନୈଵ ମୃତ୍ଯୁର୍ଵ୍ଯାଘ୍ର ଇଵାତ୍ତି ଜନ୍ତୂ- ନ୍ନ ହ୍ଯସ୍ଯ ରୂପମୁପଲଭ୍ଯତେ ହି
ଅସାବଧାନତା ଦ୍ୱାରା ଅସୁରମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ସାବଧାନତା ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ପାଇଲେ। ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ବାଘ ପରି ଭକ୍ଷ କରେନାହିଁ, ତାହାର ଆକୃତି ଦେଖିବାଠାରେ ଆସେନାହିଁ।
ଯମଂ ତ୍ଵେକେ ମୃତ୍ଯୁମତୋଽନ୍ଯମାହୁ- ରାତ୍ମାଵାସମମୃତଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମ୍। ପିତୃଲୋକେ ରାଜ୍ଯମନୁଶାସ୍ତି ଦେଵଃ ଶିଵଃ ଶିଵାନାମଶିଵୋଽଶିଵାନାମ୍
କିଛି ଲୋକ ଯମକୁ ମୃତ୍ୟୁର ନାୟକ ଭାବନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ କହନ୍ତି ଅମୃତତ୍ୱ ଆତ୍ମାରେ ଅଛି, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରେ ଅଛି। ଦେବତା ପିତୃଲୋକରେ ରାଜ୍ୟ କରନ୍ତି; ଶିବ ଶିବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶିବ, ଅଶିବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଶିବ।
ଅସ୍ଯାଦେଶାନ୍ନିଃସରତେ ନରାଣାଂ କ୍ରୋଧଃ ପ୍ରମାଦୋ ଲୋଭରୂପଶ୍ଚ ମୃତ୍ଯୁଃ। ଅହଂ ଗତେନୈଵ ଚରନ୍ଵିମାର୍ଗା- ନ୍ନ ଚାତ୍ମନୋ ଯୋଗମୁପୈତି କଶ୍ଚିତ୍
ଏହି ଉପଦେଶରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରୋଧ, ଅସାବଧାନତା, ଲୋଭ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁର ରୂପ। ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଇ ଘୁଞ୍ଚିବାରେ, କେହି ଆତ୍ମା ସହିତ ଏକତା ପାଇପାରିନାହିଁ।
ତେ ମୋହିତାସ୍ତଦ୍ଵଶେ ଵର୍ତମାନା ଇତଃ ପ୍ରେତାସ୍ତତ୍ର ପୁନଃ ପତନ୍ତି। ତତସ୍ତାନ୍ଦେଵା ଅନୁଵିପ୍ଲଵନ୍ତେ ଅତୋ ମୃତ୍ଯୁର୍ମରଣାଦଭ୍ଯୁପୈତି
ଏହି ଭ୍ରମରେ ପଡି, ଏହାର ଅଧୀନରେ ଚାଲିଥିବା ଲୋକମାନେ ଏଠାରୁ ଯାଇ, ସେଠି ଆଉଥରେ ପଡିଯାନ୍ତି। ତାପରେ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ଥିର କରନ୍ତି, ଏପରି ମୃତ୍ୟୁ ମରିବା ଦ୍ୱାରା ଆସେ।
କର୍ମୋଦଯେ କର୍ମଫଲାନୁରାଗା- ସ୍ତତ୍ରାନୁ ତେ ଯାନ୍ତି ନ ତରନ୍ତି ମୃତ୍ଯୁମ୍ । ସଦର୍ଥଯୋଗାନଵଗମାତ୍ସମନ୍ତା- ତ୍ପ୍ରଵର୍ତତେ ଭୋଗଭୋଗେନ ଦେହୀ
କ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହେଲେ, କ୍ରିୟାର ଫଳରେ ଆସକ୍ତି ଆସେ; ଏପରି ତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଏ, କିନ୍ତୁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାରେ ସମର୍ଥ ହେନାହିଁ। ସତ୍ୟ ଏକତାର ଅବିଜ୍ଞତା ଦ୍ୱାରା, ଦେହୀ ସମସ୍ତଠାରେ ଭୋଗ ଭୋଗି ଘୁଞ୍ଚିବାରେ ରହିଥାଏ।
ତଦ୍ଵୈ ମହାମୋହନମିନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ମିଥ୍ଯାର୍ଥଯୋଗସ୍ଯ ଗତିର୍ହି ନିତ୍ଯା। ମିଥ୍ଯାର୍ଥଯୋଗାଭିହତାନ୍ତରାତ୍ମା ସ୍ମରନ୍ନୁପାସ୍ତେ ଵିଷଯାନ୍ସମନ୍ତାତ୍
ଏହା ହେଉଛି ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ବଡ ମୋହ; ଭୁଲ ଜିନିଷର ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ଯାଏଁ ଚିରକାଳ ଚାଲିଥାଏ । ଭୁଲ ସମ୍ପର୍କରେ ଆତ୍ମା ଅନ୍ତରେ ଆଘାତ ପାଇ, ସେ ସବୁ ଭୋଗବସ୍ତୁକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚିନ୍ତା କରି ଚେଷ୍ଟା କରେ ।
ଅଭିଧ୍ଯା ଵୈ ପ୍ରଥମଂ ହନ୍ତି ଲୋକାନ୍ କାମକ୍ରୋଧାଵନୁଗୃହ୍ଯାଶୁ ପଶ୍ଚାତ୍। ଏତେ ବାଲାନ୍ମୃତ୍ଯଵେ ପ୍ରାପଯନ୍ତି ଧୀରାସ୍ତୁ ଧୈର୍ଯେଣ ତରନ୍ତି ମୃତ୍ଯୁମ୍
ପ୍ରଥମେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅଭିଧ୍ୟା ନଷ୍ଟ କରେ; ପରେ ଶୀଘ୍ର କାମ ଓ କ୍ରୋଧ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ । ଏହି ସବୁ ଅବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ନେଇଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଧୀର ଲୋକ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି ।
ସୋଽଭିଧ୍ଯାଯନ୍ନୁତ୍ପତିଷ୍ଣନ୍ନିହନ୍ଯା- ଦନାଦରେଣାପ୍ରତିବୁଧ୍ଯମାନଃ। ନୈନଂ ମୃତ୍ଯୁର୍ମୃତ୍ଯୁରିଵାତ୍ତି ଭୂତ୍ଵା ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଯୋ ଵିନିହନ୍ତି କାମାନ୍
ଯିଏ ଅଭିଧ୍ୟାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ, ଅସାଧାରଣ ଭାବରେ ସଚେତନ ଓ ଅନାଦର ନକରି ରହେ, ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ମୃତ୍ୟୁର ପରି ଭକ୍ଷଣ କରିପାରେନାହିଁ । ଏଭଳି ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ କାମକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି ।
କାମାନୁସାରୀ ପୁରୁଷଃ କାମାନନୁ ଵିନଶ୍ଯତି। କାମାନ୍ଵ୍ଯୁଦସ୍ଯ ଧୁନୁତେ ଯତ୍କିଞ୍ଚିତ୍ପୁରୁଷୋ ରଜଃ
ଯିଏ କାମ ପଛରେ ଚାଲେ, ସେ କାମ ସହିତ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଯିଏ କାମକୁ ଛାଡିଦେଇଛି, ସେ ତାହା ସହିତ ଯେଉଁ ମଳ ଅଛି ତାହାକୁ ଦୂର କରେ ।
ତମୋପ୍ରକାଶୋ ଭୂତାନାଂ ନରକୋଽଯଂ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ। ମୁହ୍ଯନ୍ତ ଇଵ ଧାଵନ୍ତି ଗଚ୍ଛନ୍ତଃ ଶ୍ଵଭ୍ରମୁନ୍ମୁଖାଃ
ଭୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ଧାର ଓ ଆଲୋକ ନରକ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ; ମୋହିତ ହୋଇ ଲୋକମାନେ ଦୌଡ଼ିବାରେ, ଅନ୍ଧା ଗହ୍ବର ପାଇଁ ଦିଗବାଣ୍ଡ ହୋଇ ଯାଉଛନ୍ତି ।
ଅମୂଢଵୃତ୍ତେଃ ପୁରୁଷସ୍ଯେହ କୁର୍ଯା- ତ୍କିଂ ଵୈ ମୃତ୍ଯୁସ୍ତାର୍ଣ ଇଵାସ୍ଯ ଵ୍ଯାଘ୍ରଃ । ଅମନ୍ଯମାନଃ କ୍ଷତ୍ରିଯ କିଞ୍ଚିଦନ୍ଯ- ନ୍ନାଧୀଯତେ ତାର୍ଣ ଇଵାସ୍ଯ ସର୍ପଃ
ଯିଏ ଅମୂଢ଼ ଆଚରଣ ରଖେ, ତାହାକୁ ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ କଣ କରିପାରିବ? ଏହା ଏକ ବାଘ ଦ୍ୱାରା ପାର ହୋଇଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ପରି । ହେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଯିଏ ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବେ ଚିନ୍ତା ନକରେ, ସେ ଏକ ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ପାର ହୋଇଥିବା ପରି ଅନ୍ୟ କିଛି ଶିଖିନାହିଁ ।
ର୍ମୃତ୍ଯୋର୍ଯଥା ଵିଷଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମର୍ତ୍ଯଃ
ଯେପରି ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁର ଅଞ୍ଚଳକୁ ପହଞ୍ଚିଥାଏ—
ଯାନେଵାହୁରିଜ୍ଯଯା ସାଧୁଲୋକାନ୍ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ପୁଣ୍ଯତମାନ୍ସନାତନାତ୍। ତେଷାଂ ପରାର୍ଥଂ କଥଯନ୍ତୀହ ଵେଦା ଏତଦ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ନୈତି କଥଂ ନୁ କର୍ମ
ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ବଳିଦାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜାତିମାନଙ୍କର ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ସନାତନ ଲୋକ, ସେଉଁଥିରେ ବେଦମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଥା କହନ୍ତି । ଏହି ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ କିପରି କର୍ମରେ ଅଟକି ରହିପାରିବ?
ଏଵଂ ହ୍ଯଵିଦ୍ଵାନୁପଯାତି ତତ୍ର ତତ୍ରାର୍ଥଜାତଂ ଚ ଵଦନ୍ତି ଵେଦାଃ। ସଵେହ ଆଯାତି ପରଂ ପରାତ୍ମା ପ୍ରଯାତି ମାର୍ଗେଣ ନିହତ୍ଯ ମାର୍ଗାନ୍
ଅଜ୍ଞାନୀ ଏଠାରେ ଯାଉଛି, ବେଦମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିଷୟରେ କଥା କହନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ପରମାତ୍ମା ଆସି, ସମସ୍ତ ପଥକୁ ନଷ୍ଟ କରି, ନିଜ ପଥରେ ଯାଉଛନ୍ତି ।
କୋଽସୌ ନିଯୁଙ୍କ୍ତେ ତମଜଂ ପୁରାଣଂ ସ ଚେଦିଦଂ ସର୍ଵମନୁକ୍ରମେଣ। କିଂ ଵାସ୍ଯ କାର୍ଯମଥଵା ସୁଖଂ ଚ ତନ୍ମେ ଵିଦ୍ଵନ୍ବ୍ରୂହି ସର୍ଵଂ ଯଥାଵତ୍
କିଏ ସେ ଅଜନ୍ମା, ପୁରାତନ ଜଣକୁ ନିୟୋଜନ କରେ? ଯଦି ସେ ସମସ୍ତ ଜିନିଷକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟ କଣ, କିମ୍ବା ସୁଖ କଣ? ହେ ଜ୍ଞାନୀ, ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମୋତେ ଠିକ୍ ଭାବରେ କହ ।
ଦୋଷୋ ମହାନତ୍ର ଵିଭେଦଯୋଗେ ହ୍ଯନାଦିଯୋଗେନ ଭଵନ୍ତି ନିତ୍ଯାଃ। ତଥାସ୍ଯ ନାଧିକ୍ଯମପୈତି କିଞ୍ଚି- ଦନାଦିଯୋଗେନ ଭଵନ୍ତି ପୁଂସଃ
ଏଠାରେ ବିଭେଦର ସମ୍ପର୍କରେ ବଡ ଦୋଷ ଅଛି; ଅନାଦି ସମ୍ପର୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସବୁ ଚିରକାଳ ଚାଲିଥାଏ । ଏପରି ତାଙ୍କୁ କିଛି ହ୍ରାସ ହୁଏନାହିଁ; ଅନାଦି ସମ୍ପର୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସବୁ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।
ଯ ଏତଦ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ସ ନିତ୍ଯୋ ଵିକାରଯୋଗେନ କରୋତି ଵିଶ୍ଵମ୍। ତଥାଚ ତଚ୍ଛକ୍ତିରିତି ସ୍ମ ମନ୍ଯତେ। ତଥାର୍ଥଯୋଗେନ ଭଵନ୍ତି ଵେଦାଃ
ଯିଏ ଭଗବାନ୍ ଭାବରେ ଚିରନ୍ତନ, ସେ ବିକାରର ସମ୍ପର୍କରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି । ଏହି ଶକ୍ତି ତାଙ୍କର ଭାବି ଯାଏ; ଏପରି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ସମ୍ପର୍କରେ ବେଦମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ।
ଯସ୍ମାଦ୍ଧର୍ମାନ୍ନାଚରନ୍ତୀହ କେଚି- ତ୍ତଥା ଧର୍ମାନ୍କେଚିଦିହାଚରନ୍ତି। ଧର୍ମଃ ପାପେନ ପ୍ରତିହନ୍ଯତେ ସ୍ଵି- ଦୁତାହୋ ଧର୍ମଃ ପ୍ରତିହନ୍ତି ପାପମ୍
ଏଠାରେ କିଛି ଲୋକ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତିନାହିଁ, ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି । ଧର୍ମ ପାପ ଦ୍ୱାରା ବାଧା ପାଏ, କିମ୍ବା ଧର୍ମ ପାପକୁ ବାଧା ଦେଇଥାଏ?
ତସ୍ମିନ୍ସ୍ଥିତୌ ଵାପ୍ଯୁଭଯଂ ହି ନିତ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନେନ ଵିଦ୍ଵାନ୍ପ୍ରତିହନ୍ତି ସିଦ୍ଧମ୍। ତଥାନ୍ଯଥା ପୁଣ୍ଯମୁପୈତି ଦେହୀ ତଥାଗତଂ ପାପମୁପୈତି ସିଦ୍ଧମ୍
ଏହି ଦୁଇଟି ଅବସ୍ଥାରେ ସବୁବେଳେ ଦୁଇଟି ଚାଲିଥାଏ; ଜ୍ଞାନୀ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଅବସ୍ଥାକୁ ବାଧା ଦେଇଥାଏ । ଏପରି ଦେହୀ ଶୁଭକୁ ପାଏ, କିମ୍ବା ଏଭଳି ନିଶ୍ଚିତ ପାପକୁ ପାଏ ।
ଗତ୍ଵୋଭଯଂ କର୍ମଣା ଯୁଜ୍ଯତେ ସ୍ଥିରଂ ଶୁଭସ୍ଯ ପାପସ୍ଯ ସ ଚାପି କର୍ମଣା। ଧର୍ମେଣ ପାପଂ ପ୍ରଣୁଦତୀହ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଧର୍ମୋ ବଲୀଯାନିତି ତତ୍ର ଵିଦ୍ଧିଃ
ଦୁଇଟିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ମନୁଷ୍ୟ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବନ୍ଧି ଯାଏ; ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଦୁଇଟିକୁ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା । ଏଠାରେ ଜ୍ଞାନୀ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ପାପକୁ ଦୂର କରନ୍ତି; ଏହି ବିଷୟରେ ଜାଣ, ଧର୍ମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ।
ଯାନିହାହୁଃ ସ୍ଵସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ଲୋକା- ନ୍ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ପୁଣ୍ଯକୃତାଂ ସନାତନାନ୍। ତେଷାଂ କ୍ରମାନ୍କଥଯ ତତୋଽପି ଚାନ୍ଯା- ନ୍ନୈତଦ୍ଵିଦ୍ଵନ୍ଵେତ୍ତୁମିଚ୍ଛାମି କର୍ମ
ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ସ୍ୱଧର୍ମର ଲୋକ ଭାବରେ କହାଯାଏ, ଦ୍ୱିଜାତିମାନଙ୍କର ସନାତନ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଲୋକ, ତାଙ୍କର କ୍ରମ କହ, ଏହା ପରେ ଅନ୍ୟ ଲୋକ ମଧ୍ୟ । ହେ ଜ୍ଞାନୀ, ଏହି କର୍ମକୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ।
ଯେଷାଂ ଵ୍ରତେଽଥ ଵିସ୍ପର୍ଧା ବଲେ ବଲଵତାମିଵ। ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଇତଃ ପ୍ରେତ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗେ ଯାନ୍ତି ପ୍ରକାଶତାମ୍
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ବ୍ରତ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କ ପରି ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା ରଖିଥାଏ, ସେମାନେ ଏଠାରୁ ଯାଇ ସ୍ୱର୍ଗର ଆଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ।
ଯେଷାଂ ଧର୍ମେ ଚ ଵିସ୍ପର୍ଧା ତେଷାଂ ଜଜ୍ଜ୍ଞାନସାଧନମ୍। ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଇତୋ ମୁକ୍ତାଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଯାନ୍ତି ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଧର୍ମରେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା ଅଛି, ତାଙ୍କର ଉପାୟ ଜ୍ଞାନ; ସେମାନେ ଏଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗର ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ।
ତସ୍ଯ ସମ୍ଯକ୍ସମାଚାରମାହୁର୍ଵେଦଵିଦୋ ଜନାଃ। ନୈନଂ ମନ୍ଯେତ ଭୂଯିଷ୍ଠଂ ବାହ୍ଯମାଭ୍ଯନ୍ତରଂ ଜନମ୍
ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ସଠିକ୍ ଏବଂ ଉତ୍ତମ। ବାହାର ଲୋକ କିମ୍ବା ଘର ଭିତର ଲୋକ, ଅଧିକାଂଶ ଲୋକଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସମାନ ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯତ୍ର ମନ୍ଯେତ ଭୂଯିଷ୍ଠଂ ପ୍ରାଵୃଷୀଵ ତୃଣୋଦକମ୍। ଅନ୍ନଂ ପାନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ତଞ୍ଜୀଵୋନ୍ନାନୁସଂଜ୍ଵରେତ୍
ଯେଉଁଠି ଏହିପରି ଭାବିବାଯାଏ ଯେ ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଘାସ ଓ ପାଣି ଭଳି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ପ୍ରଚୁର ଅଛି, ସେଠି ତାଙ୍କୁ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଯତ୍ରାକଥଯମାନସ୍ଯ ପ୍ରଯଚ୍ଛତ୍ଯଶିଵଂ ଭଯମ୍। ଅତିରିକ୍ତମିଵାକୁର୍ଵନ୍ସ ଶ୍ରେଯାନ୍ନେତରୋ ଜନଃ
ଯେଉଁଠି ଅନୁରୋଧ ନ କରିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ କିଉଁଠି ଅଶୁଭ ଅଥବା ଭୟ ଦେଇଥିବା କିଛି ଦେଇଯାଏ, ଏବଂ ଅତିକ୍ରମ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଏହି ଲୋକ ଅନ୍ୟ ଲୋକଠୁ କମ୍ ମୂଲ୍ୟବାନ।
ଯୋ ଵା କଥଯମାନସ୍ଯ ହ୍ଯାତ୍ମାନଂ ନାନୁସଂଜ୍ଵରେତ୍। ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵଂ ନୋପଭୁଞ୍ଜୀତ ତଦନ୍ନଂ ସଂମତଂ ସତାମ୍। କୁଶଵଲ୍କଲଚେଲାଦ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵଂ ଯୋଗିନୋ ଵିଦୁଃ
ଯଦି କିଉଁଠି ଅନୁରୋଧ କଲା ପରେ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନ ଉପଭୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ଖାଦ୍ୟକୁ ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଯୋଗୀମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନ କୁଶ ଘାସ, ଚାଲି ଓ ଏପରି ଜିନିଷ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।