ଯସ୍ଯୋଦକଂ ମଧୁପର୍କଂ ଚ ଗାଂ ଚ ନ ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି ଗେହେ । ଲୋଭାଦ୍ଭଯାଦଥ କାର୍ପଣ୍ଯତୋ ଵା ତସ୍ଯାନର୍ଥଂ ଜୀଵିତମାହୁରର୍ଯାଃ
ଯଦି ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଅତିଥି ଘରେ ଆସି, ଲୋଭ, ଭୟ କିମ୍ବା କଞ୍ଜୁସିରେ ପାଣି, ମଧୁପର୍କ କିମ୍ବା ଗାଈ ନେଇନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଜୀବନ ଅର୍ଥହୀନ।
ଚିକିତ୍ସକଃ ଶଲ୍ଯକର୍ତାଵକୀର୍ଣୀ ସ୍ତେନଃ କ୍ରୂରୋ ମଦ୍ଯପୋ ଭ୍ରୂଣହା ଚ। ସେନାଜୀଵୀ ଶ୍ରୁତିଵିକ୍ରାଯକଶ୍ଚ ଭୃଶଂ ପ୍ରିଯୋଽପ୍ଯତିଥିର୍ନୋଦକାର୍ହଃ
ଡାକ୍ତର, ଶଲ୍ୟଚିକିତ୍ସକ, ଅଛୁତ, ଚୋର, ନିର୍ଦୟ, ମଦ୍ୟପ, ଗର୍ଭହନ୍ତା, ଭାଡ଼ା ସେନା, ଶାସ୍ତ୍ର ବେପାରୀ—ଏମାନେ ଯେତେ ନିକଟ ହେଉନ୍ତି, ଏମାନେ ଅତିଥି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପାଣି ଦେବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଅଵିକ୍ରେଯଂ ଲଵଣଂ ପକ୍ଵମନ୍ନଂ ଦଧି କ୍ଷୀରଂ ମଧୁ ତୈଲଂ ଘୃତଂ ଚ। ତିଲା ମାଂସଂ ଫଲମୂଲାନି ଶାକଂ ରକ୍ତଂ ଵାସଃ ସର୍ଵଗନ୍ଧା ଗୁଡାଶ୍ଚ
ଲୁଣ, ପକା ଭାତ, ଦହି, ଦୁଧ, ମଧୁ, ତେଲ, ଘିଅ, ତିଳ, ମାଂସ, ଫଳ ଓ ମୂଳ, ଶାଗ, ଲାଲ କପଡ଼ା, ସମସ୍ତ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଗୁଡ଼—ଏମାନେ କେବେ ବିକ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅରୋଷଣୋ ଯଃ ସମଲୋଷ୍ଠାଶ୍ମକାଞ୍ଚନଃ ପ୍ରହୀଣଶୋକୋ ଗତସନ୍ଧିଵିଗ୍ରହଃ । ନିନ୍ଦାପ୍ରଶଂସୋପରତଃ ପ୍ରିଯାପ୍ରିଯେ ତ୍ଯଜନ୍ନୁଦାସୀନଵଦେଷ ଭିକ୍ଷୁକଃ
ଯିଏ କ୍ରୋଧ ନାହିଁ, ମାଟି, ପାଥର, ସୁନାକୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖେ, ଶୋକ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱେଷ ତ୍ୟାଗ କରିଛି, ନିନ୍ଦା-ପ୍ରଶଂସା ଓ ପ୍ରିୟ-ଅପ୍ରିୟରେ ଅନାସକ୍ତ, ଏବଂ ନିର୍ଲିପ୍ତ ଭାବେ ରହେ—ସେଉଁଠି ସତ୍ୟ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ।
ନୀଵାରମୂଲେଙ୍ଗୁଦଶାକଵୃତ୍ତିଃ ସୁସଂଯତାତ୍ମାଗ୍ନିକାର୍ଯେଷୁ ଚୋଦ୍ଯଃ। ଵନେ ଵସନ୍ନତିଥିଷ୍ଵପ୍ରମତ୍ତୋ ଧୁରନ୍ଧରଃ ପୁଣ୍ଯକୃଦେଷ ତାପସଃ
ଯିଏ ନୀବାର ଧାନ, ଇଂଗୁଡ଼ି ଫଳ ଓ ଶାଗ ଖାଏ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ, ଜଙ୍ଗଲରେ ରହି, ଅତିଥି ସେବାରେ ସଚେତନ, ଦୁଃଖ ଭୋଗି, ପୁଣ୍ୟ କାମ କରେ—ସେଉଁଠି ସତ୍ୟ ତାପସ।
ଅପକୃତ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିମତୋ ଦୂରସ୍ଥୋଽସ୍ମୀତି ନାଶ୍ଵସେତ୍। ଦୀର୍ଘୌ ବୁଦ୍ଧିମତୋ ବାହୂ ଯାଭ୍ଯାଂ ହିଂସତି ହିଂସିତଃ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛି, 'ମୁଁ ଦୂରେ ଅଛି' ବୋଲି ଭାବି କେବେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ, ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ହାତ ଦୀର୍ଘ, ସେ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ଦଣ୍ଡ ଦେଇପାରନ୍ତି।
ନ ଵିଶ୍ଵସେଦଵିଶ୍ଵସ୍ତେ ଵିଶ୍ଵସ୍ତେ ନାତିଵିଶ୍ଵସେତ୍। ଵିଶ୍ଵାସାଦ୍ଭଯମୁତ୍ପନ୍ନଂ ମୂଲାନ୍ଯପି ନିକୃନ୍ତତି
ଯାହା ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଠି ବିଶ୍ୱାସ ଅଛି, ସେଉଁଠି ବି ଅତିରିକ୍ତ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ, ବିଶ୍ୱାସରୁ ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏହା ମୂଳକୁ ମଧ୍ୟ କାଟିଦିଏ।
ଅନୀର୍ଷୁର୍ଗୁପ୍ତଦାରଶ୍ଚ ସଂଵିଭାଗୀ ପ୍ରିଯଂଵଦଃ। ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣୋ ମଧୁରଵାକ୍ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ନ ଚାସାଂ ଵଶଗୋ ଭଵେତ୍
ଯିଏ ଇର୍ଷ୍ୟା ନାହିଁ, ଅନ୍ୟର ଜନାନୀକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସମ୍ପତି ବାଣ୍ଟିଦେଏ, ମିଠା ଓ ନମ୍ର କଥା କହେ, ନାରୀମାନେ ସହ ମଧୁର ଭାଷା କହିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଆଧୀନ ହୁଏ ନାହିଁ—ସେଉଁଠି ଉତ୍ତମ।
ପୂଜନୀଯା ମହାଭାଗାଃ ପୁଣ୍ଯାଶ୍ଚ ଗୃହଦୀପ୍ତଯଃ। ସ୍ତ୍ରିଯଃ ଶ୍ରିଯୋ ଗୃହସ୍ଯୋକ୍ତାସ୍ତସ୍ମାଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯା ଵିଶେଷତଃ
ଘରର ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ଜନନୀମାନେ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ; ସେମାନେ ପବିତ୍ର ଓ ଘରର ଆଲୋକ। ଜନନୀମାନେ ଘରର ଶ୍ରୀରୂପେ ଗଣାଯାନ୍ତି, ଏହି କାରଣରୁ ସେମାନେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଉଚିତ।
ପିତୁରନ୍ତଃପୁରଂ ଦଦ୍ଯାନ୍ମାତୁର୍ଦଦ୍ଯାନ୍ମହାନସମ୍। ଗୋଷୁ ଚାତ୍ମସମଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ସ୍ଵଯମେଵ କୃଷିଂ ଵ୍ରଜେତ୍। ଭୃତ୍ଯୈର୍ଵାଣିଜ୍ଯଚାରଂ ଚ ପୁତ୍ରୈଃ ସେଵେତ ଚ ଦ୍ଵିଜାନ୍
ପିତାଙ୍କୁ ଘରର ଭିତର ଅଂଶ ଦେବା ଉଚିତ, ମାତାଙ୍କୁ ରସୋଇଘର ଦେବା ଉଚିତ। ଗାଁମାନେ ନିଜ ପରି ମନେ କରିବା ଉଚିତ। ନିଜେ ଜମିକୁ ଯାଇ କୃଷି କରିବା ଉଚିତ। ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ଯାତ୍ରା କାମକୁ ଦାସମାନେ କରିବେ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ସେବା କାମ ପୁଅମାନେ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଦ୍ଭ୍ଯୋଽଗ୍ନିର୍ବ୍ରହ୍ମତଃ କ୍ଷତ୍ରମଶ୍ମନୋ ଲୋହମୁତ୍ଥିତମ୍। ତେଷାଂ ସର୍ଵତ୍ରଗଂ ତେଜଃ ସ୍ଵାସୁ ଯୋନିଷୁ ଶାମ୍ଯତି
ଅଗ୍ନି ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଲୋହା ପଥରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ସବୁଠି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ଉତ୍ସରେ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।
ନିତ୍ଯଂ ସନ୍ତଂ କୁଲେ ଜାତାଃ ପାଵକୋପମତେଜସଃ। କ୍ଷମାଵନ୍ତୋ ନିରାକାରାଃ କାଷ୍ଠେଽଗ୍ନିରିଵ ଶେରତେ
ଉତ୍କଳ ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ସଦା ଉପସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି, ଅଗ୍ନିର ତେଜ ଥିବା ସମ୍ପନ୍ନ। ସେମାନେ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଓ ଅହଂକାର ନଥିବା, କାଠରେ ଅଗ୍ନି ଲୁଚି ରହିଥିବା ପରି ଶାନ୍ତ ରହନ୍ତି।
ଯସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରଂ ନ ଜାନନ୍ତି ବାହ୍ଯାଶ୍ଚାଭ୍ଯନ୍ତରାଶ୍ଚ ଯେ। ସ ରାଜା ସର୍ଵତଶ୍ଚକ୍ଷୁଶ୍ଚିରମୈଶ୍ଵର୍ଯମଶ୍ନୁତେ
ଯେ ରାଜାଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ବାହ୍ୟ ଓ ଭିତର ଲୋକମାନେ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ସେ ରାଜା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦେଖିପାରିବା, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଶାସନ କରିପାରିବେ।
କରିଷ୍ଯନ୍ନ ପ୍ରଭାଷେତ କୃତାନ୍ଯେଵ ତୁ ଦର୍ଶଯେତ୍। ଧର୍ମକାମାର୍ଥକାର୍ଯାଣି ତଥା ମନ୍ତ୍ରୋ ନ ଭିଦ୍ଯତେ
କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ତାହା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କେବଳ କରିଥିବା କାମ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ। ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଓ ମନ୍ତ୍ରର କାମ ଏଭଳି ଗୁପ୍ତ ରହିବା ଉଚିତ।
ଗିରିପୃଷ୍ଠମୁପାରୁହ୍ଯ ପ୍ରାସାଦଂ ଵା ରହୋଗତଃ। ଅରଣ୍ଯେ ନିଃଶଲାକେ ଵା ତତ୍ର ମନ୍ତ୍ରୋଽଭିଧୀଯତେ
ପାହାଡ଼ର ଶିରା ଉପରେ ଚଢ଼ି, କିମ୍ବା ଗୁପ୍ତ ଅଟାଳିକାରେ, କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲରେ ଯେଉଁଠାରେ ଘର ନାହିଁ, ସେଠି ମନ୍ତ୍ର ଆଲୋଚନା କରିବା ଉଚିତ।
ନାସୁହୃତ୍ପରମଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ଭାରତାର୍ହତି ଵେଦିତୁମ୍। ଅପଣ୍ଡିତୋ ଵାପି ସୁହୃତ୍ପଣ୍ଡିତୋ ଵାପ୍ଯନାତ୍ମଵାନ୍
ହେ ଭାରତ, ଏକ ସତ୍ ମିତ୍ର ଉଚ୍ଚତମ ମନ୍ତ୍ର ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ଅପଣ୍ଡିତ ମିତ୍ର କିମ୍ବା ପଣ୍ଡିତ ମିତ୍ର ଯଦି ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ନାପରୀକ୍ଷ୍ଯ ମହୀପାଲଃ କୁର୍ଯାତ୍ସଚିଵମାତ୍ମନଃ। ଅମାତ୍ଯେ ହ୍ଯର୍ଥଲିପ୍ସା ଚ ମନ୍ତ୍ରରକ୍ଷଣମେଵ ଚ
ରାଜା ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀକୁ ଯାଞ୍ଚ ନକରି ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଲାଭ ଚାହିଁବା ଓ ମନ୍ତ୍ର ଗୁପ୍ତ ରଖିବାର ଦୁଇ ଗୁଣ ଥାଏ।
କୃତାନି ସର୍ଵକାର୍ଯାଣି ଯସ୍ଯ ପାରିଷଦା ଵିଦୁଃ। ଧର୍ମେ ଚାର୍ଥେ ଚ କାମେ ଚ ସ ରାଜା ରାଜସତ୍ତମଃ
ଯେ ରାଜାଙ୍କର ପରିଷଦ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ସମ୍ପର୍କରେ ସମସ୍ତ କାମ ଜାଣିଥାଏ, ସେ ରାଜା ସମସ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଗୂଢମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ନୃପତେସ୍ତସ୍ଯ ସିଦ୍ଧିରସଂଶଯମ୍ ।। ଅପ୍ରଶସ୍ତାନି କାର୍ଯାଣି ଯୋ ମୋହାଦନୁତିଷ୍ଠତି
ଯେ ରାଜାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ର ଗୁପ୍ତ ରହିଥାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଫଳ ପାଇଥାଏ। ଯେ ଅନୁଚିତ କାମ ଭ୍ରମରେ କରିଥାଏ—
ସ ତେଷାଂ ଵିପରିଭ୍ରଂଶାଦ୍ଭ୍ରଶ୍ଯତେ ଜୀଵିତାଦପି ।। କର୍ମଣାଂ ତୁ ପ୍ରଶସ୍ତାନାମନୁଷ୍ଠାନଂ ସୁଖାଵହମ୍
ସେ ଏହାରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହେଇ ଜୀବନରୁ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିତ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଉତ୍ତମ କାମ କରିବା ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
ତେଷାମେଵାନନୁଷ୍ଠାନଂ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପକରଂ ମତମ୍।। ଅନଧୀତ୍ଯ ଯଥା ଵେଦାନ୍ନ ଵିପ୍ରଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧମର୍ହତି
ସେହି କାମ ନ କରିବା ପରେ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ ଆସେ। ଯେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ ନ କରିଲେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ—
ଏଵମଶ୍ରୁତଷାଙ୍ଗୁଣ୍ଯୋ ନ ମନ୍ତ୍ରଂ ଶ୍ରୋତୁମର୍ହତି ।। ସ୍ଥାନଵୃଦ୍ଧିକ୍ଷଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଷାଙ୍ଗୁଣ୍ଯଵିଦିତାତ୍ମନଃ
ଏଭଳି ଷଡ୍ଗୁଣ ଶୁନିନଥିବା ଲୋକ ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଷଡ୍ଗୁଣ ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଥାନ, ବୃଦ୍ଧି, କ୍ଷୟ ଓ ଯଜ୍ଞ ଅର୍ପିତ।
ଅନଵଜ୍ଞାତଶୀଲସ୍ଯ ସ୍ଵାଧୀନା ପୃଥିଵୀ ନୃପ ।। ଅମୋଘକ୍ରୋଧହର୍ଷସ୍ଯ ସ୍ଵଯଂ କୃତ୍ଵାନ୍ଵଵେକ୍ଷିଣଃ
ଯେ ରାଜାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଅବମାନିତ ନୁହେଁ, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ପୃଥିବୀକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବେ। ଯେ ରାଗ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଅନ୍ଧ ହୁଏନାହିଁ, ନିଜେ କାମକୁ ବିଚାର କରିଥାଏ।
ଆତ୍ମପ୍ରତ୍ଯଯକୋଶସ୍ଯ ଵସୁଦୈଵ ଵସୁନ୍ଧରା ।। ନାମମାତ୍ରେଣା ତୁଷ୍ଯେତ ଛତ୍ରେଣ ଚ ମହୀପତିଃ
ଯେ ନିଜ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସରେ ଧନ ରଖିଥାଏ, ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କର ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ରାଜା କେବଳ ନାମ ଓ ଛତାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବା ଉଚିତ।
ଭୃତ୍ଯେଭ୍ଯୋ ଵିସୃଜେଦର୍ଥାନ୍ନୈକଃ ସର୍ଵହରୋ ଭଵେତ୍ ।। ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵେଦ ଭର୍ତା ଵେଦ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ତଥା
ଦାସମାନଙ୍କୁ ଧନ ବଣ୍ଟନ କରିବା ଉଚିତ, ସବୁ ନିଜେ ନେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଜାଣିଥାଏ, ପତି ନିଜ ଜନନୀକୁ ଜାଣିଥାଏ।
ଅମାତ୍ଯଂ ନୃପତିର୍ଵେଦ ରାଜା ରାଜାନମେଵ ଚ ।। ନ ଶତ୍ରୁର୍ଵଶମାପନ୍ନୋ ମୋକ୍ତଵ୍ଯୋ ଵଧ୍ଯତାଂ ଗତଃ
ରାଜା ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀକୁ ଜାଣିଥାଏ, ଏକ ରାଜା ଅନ୍ୟ ରାଜାକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣିଥାଏ। ଶତ୍ରୁ ଯେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଆସିଛି ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡ ପାଇଛି, ସେକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ନ୍ଯଗ୍ଭୂତ୍ଵା ପର୍ଯୁପାସୀତ ଵଧ୍ଵଂ ହନ୍ଯାଦ୍ବଲେ ସତି ।। ଅହତାଦ୍ଧି ଭଯଂ ତସ୍ମାଜ୍ଜାଯତେ ନଚିରାଦିଵ
ନିଜକୁ ନମ୍ର କରି ସେବା କରିବା ଉଚିତ୍; ଶକ୍ତି ଥିଲେ ଶତ୍ରୁକୁ ମାରିଦେବା ଯୋଗ୍ୟ। କାରଣ, ଅପରାଜିତ ଶତ୍ରୁ ଠାରୁ ଭୟ ଶୀଘ୍ର ଆସେ।
ଦୈଵତେଷୁ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ରାଜସୁ ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ଚ। ନିଯନ୍ତଵ୍ଯଃ ସଦା କ୍ରୋଧୋ ଵୃଦ୍ଧବାଲାତୁରେଷୁ ଚ
ଦେବତା, ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୃଦ୍ଧ, ଶିଶୁ ଓ ଦୁଃଖିତଙ୍କ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧକୁ ସଦା ଉପରେ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଦରକାର।
ନିରର୍ଥଂ କଲହଂ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵର୍ଜଯେନ୍ମୂଢସେଵିତମ୍। କୀର୍ତି ଚ ଲଭତେ ଲୋକେ ନ ଚାନର୍ଥେନ ଯୁଜ୍ଯତେ
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ଅର୍ଥହୀନ ବିବାଦକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯାହା ମୂର୍ଖମାନେ କରନ୍ତି; ଏହିପରି ଲୋକ ଜଗତରେ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ଫସନ୍ତି ନାହିଁ।
ପ୍ରସାଦୋ ନିଷ୍ଫଲୋ ଯସ୍ଯ କ୍ରୋଧଶ୍ଚାପି ନିରର୍ଥକଃ। ନ ତଂ ଭର୍ତାରମିଚ୍ଛନ୍ତି ଷଣ୍ଢଂ ପତିମିଵ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ଯାହାଙ୍କର ଦୟା ଫଳଦାୟି ନୁହେଁ ଓ କ୍ରୋଧ ଅର୍ଥହୀନ, ଏମିତି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନାରୀମାନେ ଏକ ନିର୍ବଳ ପତି ପରି ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ।