ମହାଭାରତମ୍

ନମୋ ଭଗଵତେ ତସ୍ମୈ ଵ୍ଯାସାଯାମିତତେଜସେ। ଯସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନାରାଯଣକଥାମିମାମ୍

ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର। ତାଙ୍କର କୃପାରେ ମୁଁ ଏହି ନାରାୟଣଙ୍କ କଥା କହିପାରିବି।

ସର୍ଵାଶ୍ରମାଭିଶମନଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥାଵଗାହନମ୍। ନ ତଥା ଫଲଦ ସୂତେ ନାରାଯଣକଥା ଯଥା

ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଫଳ ନାରାୟଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ ମିଳେ।

ନାସ୍ତି ନାରାଯଣସମଂ ନ ଭୂତଂ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଏତେନ ସତ୍ଯଵାକ୍ଯେନ ସର୍ଵାର୍ଥାନ୍ସାଧଯାମ୍ଯହମ୍

ନାରାୟଣଙ୍କ ସମାନ କେହି ନଥିଲେ, ନାହାନ୍ତି, ଓ ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ହେବେ ନାହିଁ। ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରିବି।

ଆଚଖ୍ଯୁଃ କଵଯଃ କେଚିତ୍ସଂପ୍ରତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ପରେ। ଆଖ୍ଯାସ୍ଯନ୍ତି ତଥୈଵାନ୍ଯ ଇତିହାସମିମଂ ଭୁଵି

କିଛି କବି ପୂର୍ବରୁ ଏହି କଥା କହିଛନ୍ତି, କିଛି ବର୍ତ୍ତମାନ କହୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହି ଇତିହାସକୁ ଏଭଳି ଭାବରେ ପୃଥିବୀରେ କହିବେ।

ଇଦଂ ତୁ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ମହଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍। ଵିସ୍ତରୈଶ୍ଚ ସମାସୈଶ୍ଚ ଧାର୍ଯତେ ଯଦ୍ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ

କିନ୍ତୁ ଏହି ମହାନ ଜ୍ଞାନ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହାକୁ ବିସ୍ତୃତ ଓ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି।

ଅଲଙ୍କୃତଂ ଶୁଭୈଃ ଶବ୍ଦୈଃ ସମଯୈର୍ଦିଵ୍ଯଧନୁଷୈଃ। ଛନ୍ଦୋଵୃତ୍ତୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈରନ୍ଵିତଂ ଵିଦୁଷାଂପ୍ରିଯମ୍

ସୁନ୍ଦର ଶବ୍ଦରେ ଶୋଭିତ, ସମୟଯୋଗ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ ଉଲ୍ଲେଖ ସହିତ, ବିଭିନ୍ନ ଛନ୍ଦରେ ରଚିତ ଏହି ଗାଥା ପଣ୍ଡିତମାନେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ କରନ୍ତି।

ତପସା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଵ୍ଯସ୍ଯ ଵେଦଂ ସନାତନମ୍। ଇତିହାସମିମଂ ଚକ୍ରେ ପୁଣ୍ଯଂ ସତ୍ଯଵତୀସୁତଃ

ତପସ୍ୟା ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଚିରନ୍ତନ ବେଦକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁଅ ଏହି ପୁଣ୍ୟମୟ ଇତିହାସ ରଚନା କଲେ।

ପୁଣ୍ଯେ ହିମଵତଃ ପାଦେ ମେଧ୍ଯେ ଗିରିଗୁହାଲଯେ। ଵିଶୋଧ୍ଯ ଦେହଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ଦର୍ଭସଂସ୍ତରମାଶ୍ରିତଃ

ହିମାଳୟର ପବିତ୍ର ପାଦଦେଶରେ, ଏକ ଶୁଭ୍ର ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେହକୁ ପବିତ୍ର କରି, ଦର୍ଭା ଶଯ୍ୟାରେ ବସିଥିଲେ।

ଶୁଚିଃ ସନିଯମୋ ଵ୍ଯାସଃ ଶାନ୍ତାତ୍ମାତପସି ସ୍ଥିତଃ ଭାରତସ୍ଯେତିହାସସ୍ଯ ଧର୍ମେଣାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତାଂ ଗତିମ୍

ଶୁଚି ଓ ସଂଯମୀ ବ୍ୟାସ, ଶାନ୍ତ ମନେ ତପସ୍ୟାରେ ଲୀନ ହୋଇ, ଭାରତ ଇତିହାସର ଗତିକୁ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଚିନ୍ତନ କଲେ।

ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଯୋଗଂ ଜ୍ଞାନେନ ସୋଽପଶ୍ଯତ୍ସର୍ଵମନ୍ତତଃ

ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଯୋଗରେ ଲୀନ ହୋଇ, ସେ ସମସ୍ତ କଥାକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦେଖିପାରିଲେ।

ନିଷ୍ପ୍ରଭେଽସ୍ମିନ୍ନିରାଲୋକେ ସର୍ଵତସ୍ତମସା ଵୃତେ। ବୃହଦଣ୍ଡମଭୂଦେକଂ ପ୍ରଜାନାଂ ବୀଜମଵ୍ଯଯମ୍

ଏହି ଅନ୍ଧକାର ଓ ଆଲୋକହୀନ ସ୍ଥାନରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅନ୍ଧାରେ ଢାକି ରହିଥିବା, ଏକ ବିଶାଳ ଅଣ୍ଡ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଅବିନାଶୀ ବୀଜ।

ଯୁଗସ୍ଯାଦିନିମିତ୍ତଂ ତନ୍ମହଦ୍ଦିଵ୍ଯଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତ। ଵ୍ଯସ୍ମିଂସ୍ତଚ୍ଛ୍ରୂଯତେ ସତ୍ଯଂଜ୍ଯୋତିର୍ବ୍ରହ୍ମ ସନାତନମ୍

ଏହି ମହାନ ଓ ଦିବ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଯୁଗ ଆରମ୍ଭର କାରଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାରେ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ ଚିରନ୍ତନ ସତ୍ୟ, ଆଲୋକ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମ।

ଅଦ୍ଭୁତଂ ଚାପ୍ଯଚିନ୍ତ୍ଯଂ ଚ ସର୍ଵତ୍ର ସମତାଂ ମତମ୍। ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ କାରଣଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ଯତ୍ତତ୍ସଦସଦାତ୍ମକମ୍

ଏହାକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ବୋଲି ମନାଯାଏ, ସମସ୍ତଠାରେ ସମତାର ସାର; ଏହା ଅପ୍ରକଟ, ସୂକ୍ଷ୍ମ କାରଣ, ଯାହା ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ ଦୁହିଁର ମିଶ୍ର ରୂପ।

ଯସ୍ମିନ୍ପିତାମହୋ ଜଜ୍ଞେ ପ୍ରଭୁରେକଃ ପ୍ରଜାପତିଃ। ବ୍ରହ୍ମା ସୁରଗୁରୁଃ ସ୍ଥାଣୁର୍ମନୁଃ କଃ ପରମେଷ୍ଠ୍ଯଥ

ଏହିଠାରୁ ପିତାମହ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଭୁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା: ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବମାନ୍ୟ ଗୁରୁ, ସ୍ଥାଣୁ, ମନୁ, କ ଓ ପରମେଷ୍ଠୀ।

ପ୍ରାଚେତସସ୍ତଥା ଦକ୍ଷୋ ଦକ୍ଷପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ସପ୍ତଵୈ। ତତଃ ପ୍ରଜାନାଂ ପତଯଃ ପ୍ରାଭଵନ୍ନେକଵିଂଶତିଃ

ତେଣୁ ପ୍ରାଚେତସ, ଡକ୍ଷ ଓ ଡକ୍ଷଙ୍କ ସାତିଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ତାପରେ ଏକୋଇଶିଜଣ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।

ପୁରୁଷଶ୍ଚାପ୍ରମେଯାତ୍ମା ଯଂ ସର୍ଵଋଷଯୋ ଵିଦୁ। ଵିଶ୍ଵେଦେଵାସ୍ତଥାଽଽଦିତ୍ଯା ଵସଵୋଽଥାଶ୍ଵିନାଵପି

ଏବଂ ସେଇ ପୁରୁଷ, ଯାହାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଅପରିମାପ୍ୟ, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ଋଷି ଜାଣନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ ଓ ଆଶ୍ୱିନୀକୁମାରମାନେ ମଧ୍ୟ।

ଯକ୍ଷାଃ ସାଧ୍ଯାଃ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ଗୁହ୍ଯକାଃ ପିତରସ୍ତଥା। ତତଃ ପ୍ରସୂତା ଵିଦ୍ଵାଂସଃ ଶିଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିସତ୍ତମାଃ

ଯକ୍ଷ, ସାଧ୍ୟ, ପିଶାଚ, ଗୁହ୍ୟକ ଓ ପିତୃମାନେ; ତାପରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ପଣ୍ଡିତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ।

ମହର୍ଷଯଶ୍ଚ ବହଵଃ ସର୍ଵୈଃ ସମୁଦିତା ଗୁଣୈଃ। ଆତୋ ଦ୍ଯୌଃ ପୃଥିଵୀ ଵାଯୁରନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଦିଶସ୍ତଯା

ଏବଂ ଅନେକ ମହାର୍ଷି, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ; ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ମଧ୍ୟାକାଶ ଓ ଦିଗ୍ବଳୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ସଂଵତ୍ସରର୍ତଵୋ ମାସାଃ ପକ୍ଷାହୋରାତ୍ରଯଃ କ୍ରମାତ୍। ଯଚ୍ଚାନ୍ଯଦପି ତତ୍ସର୍ଵଂ ସଂଭୂତଂ ଲୋକସାକ୍ଷିକମ୍

ବର୍ଷ, ଋତୁ, ମାସ, ପକ୍ଷ, ଦିନ ଓ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ; ଏହାଛଡ଼ା ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେସବୁ ଲୋକଙ୍କ ସାକ୍ଷୀ ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।

ଯଦିଦଂ ଦୃଶ୍ଯତେ କିଂଚିଦ୍ବୂତଂ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍। ପୁନଃସଂକ୍ଷିପ୍ଯତେ ସର୍ଵଂ ଜଗତ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ଯୁଗକ୍ଷଯେ

ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଜଡ଼ ବା ଚେତନ ପ୍ରାଣୀ ଦେଖାଯାଏ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଯୁଗ ଶେଷ ଆସିଲେ ପୁଣି ଏକାଠି ହୋଇଯାଏ।

ଯଥର୍ତୁଷ୍ଵୃତୁଲିଙ୍ଗାନି ନାନାରୂପାଣି ପର୍ଯଯେ। ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ତାନି ତାନ୍ଯେଵ ତଥା ଭାଵା ଯୁଗାଦିଷୁ

ଯେପରି ଋତୁମାନେ ଆସିବା ଯିବାରେ ବିଭିନ୍ନ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

ଏଵମେତଦନାଦ୍ଯନ୍ତଂ ଭୂତସଂଘାତକାରକମ୍। ଅନାଦିନିଧନଂ ଲୋକେ ଚକ୍ରଂ ସଂପରିଵର୍ତତେ

ଏହିପରି, ଆଦି ଓ ଶେଷ ନଥିବା, ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏକାଠି ହେବାର କାରଣ ଏହି ଚକ୍ର ସଦା ଲୋକରେ ଘୂରିବାରେ ରହିଛି।

ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ସହସ୍ରାଣି ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଚ୍ଛତାନି ଚ। ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ଦେଵନାଂ ସୃଷ୍ଟିଃ ସଂକ୍ଷେପଲକ୍ଷଣା

ତେଇତିସ ହଜାର, ତେଇତିସ ଶତ ଓ ତେଇତିସ ଦେବତା—ଏହିପରି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଗଣନାରେ ସେମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।

ଦିଵଃ ପୁତ୍ରୋ ବୃହଦ୍ଭାନୁଶ୍ଚକ୍ଷୁରାତ୍ମା ଵିଭାଵସୁଃ। ସଵିତା ସ ଋଚୀକୋଽର୍କୋ ଭାନୁରାଶାଵହୋ ରଵିଃ

ଦିବ୍ୟ ପୁତ୍ର ବୃହଦ୍ଭାନୁ, ଯିଏ ଚକ୍ଷୁ, ଆତ୍ମା ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକର ମୂଳ; ସେଇ ସବିତା, ଋଚୀକ, ଅର୍କ, ଭାନୁ, ଆଶାକୁ ଆନୁଥିବା ରବି।

ପୁତ୍ରା ଵିଵସ୍ଵତଃ ସର୍ଵେ ମନୁସ୍ତେଷାଂ ତଥାଽଵରଃ। ଦେଵଭ୍ରାଟ୍ ତନଯସ୍ତସ୍ଯ ସୁଭ୍ରାଡିତି ତତଃ ସ୍ମୃତଃ

ବିବସ୍ବତଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ଜଣାଶୁଣା, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମନୁ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ; ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଦେବଭୃତ୍, ଯାହାକୁ ସୁଭ୍ରାଟ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସୁଭ୍ରାଜସ୍ତୁ ତ୍ରଯଃ ପୁତ୍ରାଃ ପ୍ରଜାଵନ୍ତୋ ବହୁଶ୍ରୁତାଃ। ଦଶଜ୍ଯୋତିଃ ଶତଜ୍ଯୋତିଃ ସହସ୍ରଜ୍ଯୋତିରେଵ ଚ

ସୁଭ୍ରାଟଙ୍କ ତିନିଜଣ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ସେମାନେ ପ୍ରଜାବାନ୍ ଓ ବହୁତ ଶିଖିଥିବା; ଦଶଜ୍ୟୋତି, ଶତଜ୍ୟୋତି ଓ ସହସ୍ରଜ୍ୟୋତି।

ଦଶପୁତ୍ରସହସ୍ରାଣି ଦଶଜ୍ଯୋତେର୍ମହାତ୍ମନଃ। ତତୋ ଦଶଗୁଣାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଶତଜ୍ଯୋତେରିହାତ୍ମଜାଃ

ମହାତ୍ମା ଦଶଜ୍ୟୋତିଙ୍କ ଦଶ ହଜାର ପୁତ୍ର ଥିଲେ; ଶତଜ୍ୟୋତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ସେଠାରୁ ଦଶଗୁଣ ଅଧିକ ଥିଲେ।

ଭୂଯସ୍ତତୋ ଦଶଗୁଣାଃ ସହସ୍ରଜ୍ଯୋତିଷଃ ସୁତାଃ। ତେଭ୍ଯୋଽଯଂ କୁରୁଵଂଶଶ୍ଚ ଯଦୂନାଂ ଭରତସ୍ଯ ଚ

ସହସ୍ରଜ୍ୟୋତିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଦଶଗୁଣ ଅଧିକ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କୁରୁ, ଯଦୁ ଓ ଭରତ ଓଁଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ଯଯାତୀକ୍ଷ୍ଵାକୃଵଂଶଶ୍ଚ ରାଜର୍ଷୀଣାଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ। ସଂଭୂତା ବହଵୋ ଵଂଶା ଭୂତସର୍ଗାଃ ସୁଵିସ୍ତରାଃ

ଯୟାତି, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଓ ସମସ୍ତ ରାଜା ଋଷିମାନେଠାରୁ ବହୁତ ଓଁଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ସେମାନେ ବିସ୍ତୃତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଥିଲେ।