ଉତ୍ତମାନେଵ ସେଵେତ ପ୍ରାପ୍ତକାଲେ ତୁ ମଧ୍ଯମାନ୍। ଅଧମାଂସ୍ତୁ ନ ସେଵେତ ଯ ଇଚ୍ଛେଦ୍ଭୂତିମାତ୍ମନଃ
ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଉଚିତ, ସମୟ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟମଙ୍କୁ; ଅଧମଙ୍କୁ କେବେ ବି ସେବା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଯଦି ନିଜର ଉନ୍ନତି ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ପ୍ରାଗ୍ନୋତି ଵୈ ଵିତ୍ତମସଦ୍ବଲେନ ନିତ୍ଯୋତ୍ଥାନାତ୍ପ୍ରଜ୍ଞଯା ପୌରୁଷେଣ। ନ ତ୍ଵେଵ ସମ୍ଯଗ୍ଲଭତେ ପ୍ରଶଂସାଂ ନ ଵୃତ୍ତମାପ୍ନୋତି ମହାକୁଲାନାମ୍
ଅନୁଚିତ ଉପାୟରେ, ସଦା ପ୍ରୟାସ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ପୁରୁଷାର୍ଥରେ ଅର୍ଥ ମିଳିଥାଏ; କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ସଠିକ୍ ପ୍ରଶଂସା ମିଳେନାହିଁ, ବଡ଼ ବଂଶର ଆଚରଣ ମିଳେନାହିଁ।
ମହାକୁଲେଭ୍ଯଃ ସ୍ପୃହଯନ୍ତି ଦେଵା ଧର୍ମାର୍ଥନିତ୍ଯାଶ୍ଚ ବହୁଶ୍ରୁତାଶ୍ଚ। ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାଂ ଵିଦୁରଂ ପ୍ରଶ୍ନମେତଂ ଭଵନ୍ତି ଵୈ କାନି ମହାକୁଲାନି
ଦେବତାମାନେ ସଦା ଉଚ୍ଚ କୁଳର ଲୋକ, ଧର୍ମ ଓ ଧନରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଏବଂ ବହୁତ ଶିକ୍ଷିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଆଶା କରନ୍ତି। ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି ବିଦୁର, କେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଲକ୍ଷଣ ଥିଲେ ଏକ କୁଳକୁ ଉଚ୍ଚ କୁଳ କୁହାଯାଏ?
ତପୋ ଦମୋ ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତ୍ଵଂ ତିତିକ୍ଷା। ଇଜ୍ଯା ଵିଵାହାଃ ସାନ୍ତ୍ଵନଂ ଚାନ୍ନଦାନମ୍। ଅଷ୍ଟାଵେତେ ନିତ୍ଯମେଵଂ ଭଵନ୍ତି ସତାଂ ଗୁଣାସ୍ତାନି ମହାକୁଲାନି
ତପସ୍ୟା, ନିଜକୁ ଦମନ କରିବା, ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ, ସହନଶୀଳତା, ଯଜ୍ଞ, ବିବାହ, ଶାନ୍ତି ଦେବା ଓ ଅନ୍ନଦାନ—ଏହି ଆଠଟି ଗୁଣ ସଦା ସଜ୍ଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥାଏ; ଏହିଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଉଚ୍ଚ କୁଳର ଲକ୍ଷଣ।
ଯେଷାଂ ନ ଵୃତ୍ତଂ ଵ୍ଯଥତେ ନ ଯୋନି- ଶ୍ଚିତ୍ତପ୍ରସାଦେନ ଚରନ୍ତି ଧର୍ମମ୍। ଯେ କୀର୍ତିମିଚ୍ଛନ୍ତି କୁଲେ ଵିଶିଷ୍ଟାଂ ତ୍ଯକ୍ତାନୃତାସ୍ତାନି ମହାକୁଲାନି
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଚରିତ୍ର କେବେ ଦୁର୍ବଳ ହୁଏ ନାହିଁ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ବଂଶ ନିର୍ମଳ, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ମନେ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଚାଲନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ କୁଳରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୀର୍ତି ଚାହାନ୍ତି ଓ ମିଥ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି—ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ କୁଳର।
ଅନିଜ୍ଯଯା କୁଵିଵାହୈର୍ଵେଦସ୍ଯୋତ୍ସାଦନେନ ଚ। କୁଲାନ୍ଯକୁଲତାଂ ଯାନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣାତିକ୍ରମେଣ ଚ
ଯଜ୍ଞ ଉପେକ୍ଷା, ଅନୁଚିତ ବିବାହ, ବେଦ ନାଶ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ, କୁଳ ତାହାର ଉଚ୍ଚତା ହରାଇଦିଏ।
ଦେଵଦ୍ରଵ୍ଯନିନାଶେନ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହରଣେନ ଚ। କୁଲାନ୍ଯକୁଲତାଂ ଯାନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣାତିକ୍ରମେଣ ଚ
ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଧନ ନଷ୍ଟ କରିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ସ୍ୱତ୍ୱ ନେଇବା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ—ଏହି ସବୁ ଦ୍ୱାରା କୁଳ ତାହାର ଉଚ୍ଚତା ହରାଇଦିଏ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ପରିଭଵାତ୍ପରିଵାଦାଚ୍ଚ ଭାରତ। କୁଲାନ୍ଯକୁଲତାଂ ଯାନ୍ତି ନ୍ଯାସାପହରଣେନ ଚ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବା, ନିନ୍ଦା କିମ୍ବା ଅମାନ୍ୟ କରିବା, ଓ ଅମାନତ ଧନ ନେଇଦେବା ଦ୍ୱାରା କୁଳ ତାହାର ଉଚ୍ଚତା ହରାଇଦିଏ।
କୁଲାନି ସମୁପେତାନନି ଗୋଭିଃ ପୁରୁଷତୋଽର୍ଥତଃ । କୁଲସଂଖ୍ଯାଂ ନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଯାନି ହୀନାନି ଵୃତ୍ତତଃ
ଯଦିଓ କିଛି କୁଳ ଗୋ, ଲୋକ ଓ ଧନ ଅର୍ଜନ କରିଥାଏ, ତଥାପି ଚରିତ୍ର ଅଭାବ ଥିଲେ ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ କୁଳ ଭାବ ପାଉନାହାନ୍ତି।
ଵୃତ୍ତତସ୍ତ୍ଵଵିହୀନାନି କୁଲାନ୍ଯଲ୍ପଧନାନ୍ଯପି । କୁଲସଙ୍ଖ୍ଯାଂ ଚ ଗଚ୍ଛନ୍ତି କର୍ଷନ୍ତି ଚ ମହଦ୍ଯଶଃ
ଯେଉଁ କୁଳରେ ଚରିତ୍ରର ଅଭାବ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଅଳ୍ପ ଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ କୁଳ ଭାବ ପାଆନ୍ତି ଓ ବଡ଼ କୀର୍ତି ଅର୍ଜନ କରନ୍ତି।
ଵୃତ୍ତଂ ଯତ୍ନେନ ସଂରକ୍ଷେଦ୍ଵିତ୍ତମେତି ଚ ଯାତି ଚ। ଅକ୍ଷୀଣୋ ଵିତ୍ତତଃ କ୍ଷୀଣୋ ଵୃତ୍ତତସ୍ତୁ ହତୋ ହତଃ
ଚରିତ୍ରକୁ ଯତ୍ନରେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ଧନ ଆସେ ଓ ଯାଏ। ଧନ କମିଲେ କିଛି ହୁଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଚରିତ୍ର କମିଲେ ସେଠାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶ ହୁଏ।
ଗୋଭିଃ ପଶୁଭିରଶ୍ଵୈଶ୍ଚ କୃଷ୍ଯା ଚ ସୁସମୃଦ୍ଧଯା। କୁଲାନି ନ ପ୍ରରୋହନ୍ତି ଯାନି ହୀନାନି ଵୃତ୍ତତଃ
ଗୋ, ପଶୁ, ଘୋଡ଼ା ଓ ବହୁତ ଚାଷ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁ କୁଳରେ ଚରିତ୍ର ଅଭାବ ଅଛି, ସେମାନେ ଉନ୍ନତି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ମା ନଃ କୁଲେ ଵୈରକୃତ୍କଶ୍ଚିଦସ୍ତୁ ରାଜା ବଦ୍ଧୋ ମା ପରସ୍ଵାପହାରୀ । ମିତ୍ରଦ୍ରୋହୀ ନୈକୃତିକୋଽନୃତୀ ଵା ପୂର୍ଵାଶୀ ଵା ପିତୃଦେଵାତିଥିଭ୍ଯଃ
ଆମ କୁଳରେ କେହି ଦ୍ୱେଷ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁନାହାନ୍ତୁ, କେହି ବନ୍ଧି ଯାଉନାହାନ୍ତୁ, କେହି ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରି କରୁନାହାନ୍ତୁ, କେହି ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଦ୍ରୋହ କରୁନାହାନ୍ତୁ, କେହି ଦୁଷ୍ଟ କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା କାମ କରୁନାହାନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ପୂର୍ବଜ, ଦେବତା ଓ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରୁନାହାନ୍ତୁ।
ଯଶ୍ଚ ନୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ହନ୍ଯାଦ୍ଯଶ୍ଚ ନୋ ବ୍ରାହ୍ଣଣାନ୍ ଦ୍ଵିଷେତ୍। ନ ନଃ ସ ସମିତିଂ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଯଶ୍ଚ ନୋ ନିର୍ଵପେତ୍କୃଷିମ୍
ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ, ଆମ ସଭାକୁ ଯୋଗ ଦେଉନାହିଁ, କିମ୍ବା ଆମ ପାଇଁ ଚାଷ କରେନାହିଁ—ସେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ରହୁନାହାନ୍ତୁ।
ତୃଣାନି ଭୂମିରୁଦକଂ ଵାକ୍ଵ୍ରତୁର୍ଥୀ ଚ ସୂନୃତା। ସତାମେତାନି ଗେହେଷୁ ନୋଚ୍ଛିଦ୍ଯନ୍ତେ କଦାଚନ
ଘାସ, ମାଟି, ପାଣି, ଭଲ କଥା, ଅତିଥି ସତ୍କାର ଓ ସତ୍ୟବାଦିତା—ଏହି ସବୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ଘରେ ଅଭାବ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପରଯା ରାଜନ୍ନୁପନୀତାନି ସତ୍କୃତିମ୍। ପ୍ରଵୃତ୍ତାନି ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଧର୍ମିଣାଂ ପୁଣ୍ଯକର୍ମିଣାମ୍
ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ, ରାଜା, ଏହି ସବୁକୁ ଗୃହଣ କରାଯାଏ ଓ ସମ୍ମାନ ମିଳେ; ଏହିଗୁଡ଼ିକୁ ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମିକ ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି।
ସୂକ୍ଷ୍ମୋଽପି ଭାରଂ ନୃପତେ ସ୍ଯନ୍ଦନୋ ଵୈ ଶକ୍ତୋ ଵୋଢୁଂ ନ ତଥାଽନ୍ଯେ ମହୀଜାଃ । ଏଵଂ ଯୁକ୍ତା ଭାରସହା ଭଵନ୍ତି ମହାକୁଲୀନା ନ ତଥାନ୍ଯେ ମନୁଷ୍ଯାଃ
ରାଜା, ଏକ ରଥ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାର ବହିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ମାଟିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଜିନିଷ ଏପରି ନୁହେଁ। ଏଭଳି ଉଚ୍ଚ କୁଳର ଲୋକମାନେ ଭାର ବହିବାରେ ସମର୍ଥ, ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଏପରି ନୁହନ୍ତି।
ନ ତନ୍ମିତ୍ରଂ ଯସ୍ଯ କୋପାଦ୍ବିଭେତି ଯଦ୍ଵା ମିତ୍ରଂ ଶଙ୍କିତେନୋପଚର୍ଯମ୍। ଯସ୍ମିନ୍ମିତ୍ରେ ପିତରୀଵାଶ୍ଵସୀତ ତଦ୍ଵୈ ମିତ୍ରଂ ସଙ୍ଗତାନୀତରାଣି
ଯାହାଙ୍କ ରୋଷରେ ଭୟ ଲାଗେ, କିମ୍ବା ଯାହାକୁ ସନ୍ଦେହରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ସେ ସତ୍ୟ ମିତ୍ର ନୁହଁ। ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଜେମିତି ବାପାଙ୍କୁ ଭରସା କରାଯାଏ, ସେଭଳି ଭରସା କରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ଯେଉଁଠି ଏକତା ଅଛି, ସେଠି ମିତ୍ରତା ଥାଏ।
ଯଃ କଶ୍ଚିଦପ୍ଯସଂବଦ୍ଧୋ ମିତ୍ରସାଵେନ ଵର୍ତତେ। ସ ଏଵ ବନ୍ଧୁସ୍ତନ୍ମିତ୍ରଂ ସା ଗତିସ୍ତତ୍ପରାଯଣମ୍
ଯେଉଁଠି ରକ୍ତ ସମ୍ପର୍କ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମିତ୍ରତା ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ସେଇ ଲୋକ ନିଜ ଜଣେ; ସେଇ ମିତ୍ର ହେଉଛି ସତ୍ୟ ସହଚର ଓ ଆଶ୍ରୟ।
ଚଲଚିତ୍ତସ୍ଯ ଵୈ ପୁଂସୋ ଵୃଦ୍ଧାନନୁପସେଵତଃ। ପାରିପ୍ଲଵମତେର୍ନିତ୍ଯମଧ୍ରୁଵୋ ମିତ୍ରସଙ୍ଗ୍ରହଃ
ଯେଉଁ ପୁରୁଷଙ୍କ ମନ ଅସ୍ଥିର ଓ ଯେଉଁମାନେ ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ମିତ୍ରମାନେ ସଦା ଅସ୍ଥିର ଓ ଅନିଶ୍ଚିତ ରହିଥାନ୍ତି।
ଚଲଚିତ୍ତମନାତ୍ମାନମିନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ଵଶାନୁଗମ୍। ଅର୍ଥାଃ ସମଭିଵର୍ତତେ ହଂସାଃ ଶୁଷ୍କଂ ସରୋ ଯଥା
ଯେତେବେଳେ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲେ, ସେତେବେଳେ ବିଷୟବସ୍ତୁମାନେ ଏମିତି ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ଯେପରି ଶୁଖିଲା ପୋଖରୀକୁ ହଂସମାନେ ଘେରି ଆସନ୍ତି।
ଅକସ୍ମାଦେଵ କୁପ୍ଯନ୍ତି ପ୍ରସୀଦନ୍ତ୍ଯନିମିତ୍ତତଃ । ଶୀଲମେତଦସାଧୂନାମଭ୍ରଂ ପାରିପ୍ଲଵଂ ଯଥା
ଖରାପ ଲୋକମାନେ କାରଣ ବିନା ରୁଷିଯାନ୍ତି ଏବଂ କାରଣ ବିନା ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ପବନରେ ଉଡୁଥିବା ମେଘ ପରି ଅସ୍ଥିର।
ସତ୍କୃତାଶ୍ଚ କୃତାର୍ଥାଶ୍ଚ ମିତ୍ରାଣାଂ ନ ଭଵନ୍ତି ଯେ । ତାନ୍ମୃତାନପି କ୍ରଵ୍ଯାଦାଃ କୃତଘ୍ନାନ୍ନୋପଭୁଞ୍ଜତେ
ଯେମାନେ ସମ୍ମାନ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ରଖିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ମରିଗଲେ ମଧ୍ୟ ମାଂସ ଖାଉଥିବା ପଶୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଛୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ କୃତଘ୍ନ।
ଅର୍ଥଯେଦେଵ ମିତ୍ରାଣି ସତି ଵାଽସତି ଵା ଧନେ। ନାନର୍ଥଯନ୍ପ୍ରଜାନାତି ମିତ୍ରାଣାଂ ସାରଫଲ୍ଗୁତାମ୍
କେବଳ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ସମ୍ପଦ ଥିଲେ ବନ୍ଧୁମାନେ ଦରକାର ପଡେ; ଯିଏ ବନ୍ଧୁମାନେ ଦରକାର ନପଡେ, ସେ ବନ୍ଧୁତ୍ୱର ମୂଲ୍ୟ ବୁଝିପାରେ ନାହିଁ।
ସନ୍ତାପାଦ୍ଭ୍ରଶ୍ଯତେ ରୂପଂ ସନ୍ତାପାଦ୍ଭ୍ରଶ୍ଯତେ ବଲମ୍। ସନ୍ତାପାଦ୍ଭ୍ରଶ୍ଯତେ ଜ୍ଞାନଂ ସନ୍ତାପାଦ୍ଵ୍ଯାଧିମୃଚ୍ଛତି
ଦୁଃଖରେ ରୂପ ହ୍ରାସ ପାଏ, ଦୁଃଖରେ ଶକ୍ତି କମିଯାଏ, ଦୁଃଖରେ ବୁଦ୍ଧି ହରାଇଯାଏ, ଦୁଃଖରୁ ରୋଗ ହୁଏ।
ଅନଵାପ୍ଯଂ ଚ ଶୋକେନ ଶରୀରଂ ଚୋପତପ୍ଯତେ। ଅମିତ୍ରାଶ୍ଚ ପ୍ରହୃଷ୍ଯନ୍ତି ମା ସ୍ମ ଶୋକେ ମନଃ କୃଥାଃ
ଅପୂରଣୀୟ ଇଚ୍ଛା ଦୁଃଖରେ ଦେହକୁ ଜଳାଏ; ଶତ୍ରୁମାନେ ଏଥିରେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି—ତୁମେ ମନକୁ ଦୁଃଖରେ ଲଗାଇ ରଖିବା ନାହିଁ।
ପୁନର୍ନରୋ ମ୍ରିଯତେ ଜାଯତେ ଚ ପୁନର୍ନରୋ ହୀଯତେ ଵର୍ଧତେ ଚ। ପୁନର୍ନରୋ ଯାଚତି ଯାଚ୍ଯତେ ଚ ପୁନର୍ନରଃ ଶୋଚତି ଶୋଚ୍ଯତେ ଚ
ମଣିଷ ମରେ ଏବଂ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଉଛି; କେବେ କମିଯାଏ, କେବେ ବଢ଼େ; କେବେ ଭିକ୍ଷା ମାଗେ, କେବେ ଦେଉଛି; କେବେ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ, କେବେ ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦିଆଯାଏ।
ସୁଖଂ ଚ ଦୁଃଖଂ ଚ ଭଵାଭଵୌ ଚ ଲାଭାଲାଭୌ ମରଣଂ ଜୀଵିତଂ ଚ। ପର୍ଯାଯଶଃ ସର୍ଵମେତେ ସ୍ପୃଶନ୍ତି ତସ୍ମାଦ୍ଧୀରୋ ନ ଚ ହୃଷ୍ଯେନ୍ନ ସୋଚେତ୍
ସୁଖ ଦୁଃଖ, ଜୀବନ ମୃତ୍ୟୁ, ଲାଭ ହାନି, ଅସ୍ତି ନାସ୍ତି—ଏସବୁ ପାଳିକ୍ରମେ ସବୁଙ୍କୁ ଛୁଏ; ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ନ ଅତି ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି, ନ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଚଲାନି ହୀମାନି ଷଡିନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ତେଷାଂ ଯଦ୍ଯଦ୍ଵର୍ଧତେ ଯତ୍ରଯତ୍ର। ତତସ୍ତତଃ ସ୍ରଵତେ ବୁଦ୍ଧିରସ୍ଯ ଚ୍ଛିଦ୍ରୋଦକୁମ୍ଭାଦିଵ ନିତ୍ଯମମ୍ଭଃ
ଏହି ଛଅଟି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସବୁଠି ଅସ୍ଥିର; ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ, ସେଠାରେ ମନ ତାହା ପଛରେ ଭାଗେ, ଯେପରି ଛିଦ୍ର ଥିବା ଘଡ଼ରୁ ପାଣି ଲୁଚିଯାଏ।
ତନୁରୁଦ୍ଧଃ ଶିଖୀ ରାଜା ମିଥ୍ଯୋପଚରିତୋ ମଯା। ମନ୍ଦାନାଂ ମମ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଯୁଦ୍ଧେନାନ୍ତଂ କରିଷ୍ଯତି
ଯେ ରାଜା ଦମିତ ଓ ତୀବ୍ର, ସେଉଁଠି ମୁଁ ଭୁଲରେ ସମ୍ମାନ କରିଥିଲି; ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ମୋର ମୂର୍ଖ ପୁଅମାନଙ୍କର ଶେଷ କରିଦେବେ।