ପରଶ୍ଚେଦେନମଭିଵିଦ୍ଧ୍ଯେତ ବାଣୈ- ର୍ଭୃଶଂ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣୈରନଲାର୍କଦୀପ୍ତୈଃ । ଵିରିଚ୍ଯମାନୋଽପ୍ଯତିରିଚ୍ଯମାନୋ ଵିଦ୍ଯାତ୍କଵିଃ ସୁକୃତଂ ମେ ଦଧାତି
ଯଦି କେହି ତାଙ୍କୁ ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଅଗ୍ନି-ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜଳନ୍ତା ବାଣରେ ଆଘାତ କରିଥାଏ, ସେ ଯେତେବେଳେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜ୍ଞାନୀ କବି ଜାଣିଥାଏ ଯେ ଏହା ମୋ ପାଇଁ ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି।
ଯଦି ସନ୍ତଂ ସେଵତି ଯଦ୍ଯସନ୍ତଂ ତପସ୍ଵିନଂ ଯଦି ଵା ସ୍ତେନମେଵ। ଵାସୋ ଯଥା ରଙ୍ଗଵଶଂ ପ୍ରଯାତି ତଥା ସ ତେଷାଂ ଵଶମଭ୍ଯୁପୈତି
ସେ ଯେ କାହାକୁ ସେବା କରେ—ସଦ୍ଗୁଣୀ, ଦୁଷ୍ଟ, ତପସ୍ବୀ କିମ୍ବା ଚୋର—ଏହା ନାଟକର ପୋଶାକ ଯେପରି ମଞ୍ଚର ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଚାଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ପଡ଼ିଯାଏ।
ଅତିଵାଦଂ ନ ପ୍ରଵଦେନ୍ନ ଵାଦଯେ- ଦ୍ଯୋ ନାହତଃ ପ୍ରତିହନ୍ଯାନ୍ନ ଘାତଯେତ୍ । ହନ୍ତୁଂ ଚ ଯୋ ନେଚ୍ଛତି ପାପକଂ ଵୈ ତସ୍ମୈ ଦେଵାଃ ସ୍ପୃହଯନ୍ତ୍ଯାଗତାଯ
ଅତିରିକ୍ତ କଥା କହିବା ନାହିଁ, ବିବାଦ କରିବା ନାହିଁ; ଯେଉଁଠାରେ ଆଘାତ ହୋଇନାହିଁ, ସେଠାରେ ପ୍ରତିଘାତ କରିବା ନାହିଁ, ହତ୍ୟା କରିବା ନାହିଁ। ଯେ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ଆଶା କରନ୍ତି।
ଅଵ୍ଯାହୃତଂ ଵ୍ଯାହୃତାଚ୍ଛ୍ରେଯ ଆହୁଃ ସତ୍ଯଂ ଵଦେଦ୍ଵ୍ଯାହୃତଂ ତଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯମ୍। ପ୍ରିଯଂ ଵଦେଦ୍ଵ୍ଯାହୃତଂ ତତ୍ତୃତୀଯଂ ଧର୍ମ୍ଯଂ ଵଦେଦ୍ଵ୍ଯାହୃତଂ ତଚ୍ଚତୁର୍ଥମ୍
ଅକଥିତ କଥା କହିତ କଥାଠାରୁ ଉତ୍ତମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସତ୍ୟ କଥା କହିବା ଦ୍ୱିତୀୟ, ପ୍ରିୟ କଥା କହିବା ତୃତୀୟ, ଧର୍ମମୟ କଥା କହିବା ଚତୁର୍ଥ।
ଯାଦୃଶୈଃ ସନ୍ନିଵିଶତେ ଯାଦୃଶାଂଶ୍ଚୋପସେଵତେ। ଯାଦୃଗିଚ୍ଛେଚ୍ଚ ଭଵିତୁଂ ତାଦୃଗ୍ଭଵତି ପୂରୁଷଃ
ଯେଉଁ ପ୍ରକାର ଲୋକଙ୍କ ସହ ମିଶେ, ଯେଉଁମାନେ ସେବା କରେ, ଯେଉଁ ପ୍ରକାର ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେଉଁପରି ସେ ହୋଇଯାଏ।
ଯତୋ ଯତୋ ନିଵର୍ତତେ ତତସ୍ତତୋ ଵିମୁଚ୍ଯତେ। ନିଵର୍ତନାଦ୍ଧି ସର୍ଵତୋ ନ ଵେତ୍ତି ଦୁଃଖମଣ୍ଵପି ।। ନ ଜୀଯତେ ଚାନୁଜିଗୀଷତେଽନ୍ଯା- ନ୍ନ ଵୈରକୃଚ୍ଚାପ୍ରତିଘାତକଶ୍ଚ
ଯେଉଁଠାରୁ ନିଜେ ହଟିଯାଏ, ସେଠାରୁ ସେ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ସମସ୍ତ ଜିନିଷରୁ ହଟିଲେ, କିଛି ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରେନାହିଁ। ସେ ଜିତାଯାଏ ନାହିଁ, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଶତ୍ରୁତା କିମ୍ବା ପ୍ରତିଶୋଧ ତିଆରି କରେନାହିଁ।
ନିନ୍ଦାପ୍ରଶଂସାସୁ ସମସ୍ଵଭାଵୋ ନ ଶୋଚତେ ହୃଷ୍ଯତି ନୈଵ ଚାଯମ୍
ଯେ ଲୋକ ନିନ୍ଦା ଓ ପ୍ରଶଂସାରେ ସମଭାବ ରଖେ, ଦୁଃଖିତ କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଭାଵମିଚ୍ଛତି ସର୍ଵସ୍ଯ ନାଭାଵେ କୁରୁତେ ମନଃ। ସତ୍ଯଵାଦୀ ମୃଦୁର୍ଦାନ୍ତୋ ଯଃ ସ ଉତ୍ତମପୂରୁଷଃ
ଯେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ଚାହେ, ଅଭାବରେ ମନ ଲାଗେ ନାହିଁ, ସତ୍ୟ କହେ, ମୃଦୁ ଓ ନିୟମିତ ଅଟୁଟ ରହେ, ସେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ।
ନାନର୍ଥକଂ ସାନ୍ତ୍ଵଯତି ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ଦଦାତି ଚ। ରନ୍ଧ୍ରଂ ପରସ୍ଯ ଜାନାତି ଯଃ ସ ମଧ୍ଯମପୂରୁଷଃ
ଯେ ଅର୍ଥହୀନ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦିଏ ନାହିଁ, ଯାହା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରେ ତାହା ଦିଏ, ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୋଷ ଜାଣେ, ସେ ମଧ୍ୟମ ପୁରୁଷ।
ନିରାକରୋତି ମିତ୍ରାଣି ଯୋ ଵୈ ସୋଽଧମପୂରୁଷଃ
ଯେ ମିତ୍ରମାନେ ଅସ୍ୱୀକାର କରେ, ସେ ଅଧମ ପୁରୁଷ।
ଉତ୍ତମାନେଵ ସେଵେତ ପ୍ରାପ୍ତକାଲେ ତୁ ମଧ୍ଯମାନ୍। ଅଧମାଂସ୍ତୁ ନ ସେଵେତ ଯ ଇଚ୍ଛେଦ୍ଭୂତିମାତ୍ମନଃ
ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଉଚିତ, ସମୟ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟମଙ୍କୁ; ଅଧମଙ୍କୁ କେବେ ବି ସେବା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଯଦି ନିଜର ଉନ୍ନତି ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ପ୍ରାଗ୍ନୋତି ଵୈ ଵିତ୍ତମସଦ୍ବଲେନ ନିତ୍ଯୋତ୍ଥାନାତ୍ପ୍ରଜ୍ଞଯା ପୌରୁଷେଣ। ନ ତ୍ଵେଵ ସମ୍ଯଗ୍ଲଭତେ ପ୍ରଶଂସାଂ ନ ଵୃତ୍ତମାପ୍ନୋତି ମହାକୁଲାନାମ୍
ଅନୁଚିତ ଉପାୟରେ, ସଦା ପ୍ରୟାସ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ପୁରୁଷାର୍ଥରେ ଅର୍ଥ ମିଳିଥାଏ; କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ସଠିକ୍ ପ୍ରଶଂସା ମିଳେନାହିଁ, ବଡ଼ ବଂଶର ଆଚରଣ ମିଳେନାହିଁ।
ମହାକୁଲେଭ୍ଯଃ ସ୍ପୃହଯନ୍ତି ଦେଵା ଧର୍ମାର୍ଥନିତ୍ଯାଶ୍ଚ ବହୁଶ୍ରୁତାଶ୍ଚ। ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାଂ ଵିଦୁରଂ ପ୍ରଶ୍ନମେତଂ ଭଵନ୍ତି ଵୈ କାନି ମହାକୁଲାନି
ଦେବତାମାନେ ସଦା ଉଚ୍ଚ କୁଳର ଲୋକ, ଧର୍ମ ଓ ଧନରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଏବଂ ବହୁତ ଶିକ୍ଷିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଆଶା କରନ୍ତି। ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି ବିଦୁର, କେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଲକ୍ଷଣ ଥିଲେ ଏକ କୁଳକୁ ଉଚ୍ଚ କୁଳ କୁହାଯାଏ?
ତପୋ ଦମୋ ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତ୍ଵଂ ତିତିକ୍ଷା। ଇଜ୍ଯା ଵିଵାହାଃ ସାନ୍ତ୍ଵନଂ ଚାନ୍ନଦାନମ୍। ଅଷ୍ଟାଵେତେ ନିତ୍ଯମେଵଂ ଭଵନ୍ତି ସତାଂ ଗୁଣାସ୍ତାନି ମହାକୁଲାନି
ତପସ୍ୟା, ନିଜକୁ ଦମନ କରିବା, ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ, ସହନଶୀଳତା, ଯଜ୍ଞ, ବିବାହ, ଶାନ୍ତି ଦେବା ଓ ଅନ୍ନଦାନ—ଏହି ଆଠଟି ଗୁଣ ସଦା ସଜ୍ଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥାଏ; ଏହିଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଉଚ୍ଚ କୁଳର ଲକ୍ଷଣ।
ଯେଷାଂ ନ ଵୃତ୍ତଂ ଵ୍ଯଥତେ ନ ଯୋନି- ଶ୍ଚିତ୍ତପ୍ରସାଦେନ ଚରନ୍ତି ଧର୍ମମ୍। ଯେ କୀର୍ତିମିଚ୍ଛନ୍ତି କୁଲେ ଵିଶିଷ୍ଟାଂ ତ୍ଯକ୍ତାନୃତାସ୍ତାନି ମହାକୁଲାନି
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଚରିତ୍ର କେବେ ଦୁର୍ବଳ ହୁଏ ନାହିଁ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ବଂଶ ନିର୍ମଳ, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ମନେ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଚାଲନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ କୁଳରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୀର୍ତି ଚାହାନ୍ତି ଓ ମିଥ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି—ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ କୁଳର।
ଅନିଜ୍ଯଯା କୁଵିଵାହୈର୍ଵେଦସ୍ଯୋତ୍ସାଦନେନ ଚ। କୁଲାନ୍ଯକୁଲତାଂ ଯାନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣାତିକ୍ରମେଣ ଚ
ଯଜ୍ଞ ଉପେକ୍ଷା, ଅନୁଚିତ ବିବାହ, ବେଦ ନାଶ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ, କୁଳ ତାହାର ଉଚ୍ଚତା ହରାଇଦିଏ।
ଦେଵଦ୍ରଵ୍ଯନିନାଶେନ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହରଣେନ ଚ। କୁଲାନ୍ଯକୁଲତାଂ ଯାନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣାତିକ୍ରମେଣ ଚ
ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଧନ ନଷ୍ଟ କରିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ସ୍ୱତ୍ୱ ନେଇବା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ—ଏହି ସବୁ ଦ୍ୱାରା କୁଳ ତାହାର ଉଚ୍ଚତା ହରାଇଦିଏ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ପରିଭଵାତ୍ପରିଵାଦାଚ୍ଚ ଭାରତ। କୁଲାନ୍ଯକୁଲତାଂ ଯାନ୍ତି ନ୍ଯାସାପହରଣେନ ଚ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବା, ନିନ୍ଦା କିମ୍ବା ଅମାନ୍ୟ କରିବା, ଓ ଅମାନତ ଧନ ନେଇଦେବା ଦ୍ୱାରା କୁଳ ତାହାର ଉଚ୍ଚତା ହରାଇଦିଏ।
କୁଲାନି ସମୁପେତାନନି ଗୋଭିଃ ପୁରୁଷତୋଽର୍ଥତଃ । କୁଲସଂଖ୍ଯାଂ ନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଯାନି ହୀନାନି ଵୃତ୍ତତଃ
ଯଦିଓ କିଛି କୁଳ ଗୋ, ଲୋକ ଓ ଧନ ଅର୍ଜନ କରିଥାଏ, ତଥାପି ଚରିତ୍ର ଅଭାବ ଥିଲେ ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ କୁଳ ଭାବ ପାଉନାହାନ୍ତି।
ଵୃତ୍ତତସ୍ତ୍ଵଵିହୀନାନି କୁଲାନ୍ଯଲ୍ପଧନାନ୍ଯପି । କୁଲସଙ୍ଖ୍ଯାଂ ଚ ଗଚ୍ଛନ୍ତି କର୍ଷନ୍ତି ଚ ମହଦ୍ଯଶଃ
ଯେଉଁ କୁଳରେ ଚରିତ୍ରର ଅଭାବ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଅଳ୍ପ ଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ କୁଳ ଭାବ ପାଆନ୍ତି ଓ ବଡ଼ କୀର୍ତି ଅର୍ଜନ କରନ୍ତି।
ଵୃତ୍ତଂ ଯତ୍ନେନ ସଂରକ୍ଷେଦ୍ଵିତ୍ତମେତି ଚ ଯାତି ଚ। ଅକ୍ଷୀଣୋ ଵିତ୍ତତଃ କ୍ଷୀଣୋ ଵୃତ୍ତତସ୍ତୁ ହତୋ ହତଃ
ଚରିତ୍ରକୁ ଯତ୍ନରେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ଧନ ଆସେ ଓ ଯାଏ। ଧନ କମିଲେ କିଛି ହୁଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଚରିତ୍ର କମିଲେ ସେଠାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶ ହୁଏ।
ଗୋଭିଃ ପଶୁଭିରଶ୍ଵୈଶ୍ଚ କୃଷ୍ଯା ଚ ସୁସମୃଦ୍ଧଯା। କୁଲାନି ନ ପ୍ରରୋହନ୍ତି ଯାନି ହୀନାନି ଵୃତ୍ତତଃ
ଗୋ, ପଶୁ, ଘୋଡ଼ା ଓ ବହୁତ ଚାଷ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁ କୁଳରେ ଚରିତ୍ର ଅଭାବ ଅଛି, ସେମାନେ ଉନ୍ନତି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ମା ନଃ କୁଲେ ଵୈରକୃତ୍କଶ୍ଚିଦସ୍ତୁ ରାଜା ବଦ୍ଧୋ ମା ପରସ୍ଵାପହାରୀ । ମିତ୍ରଦ୍ରୋହୀ ନୈକୃତିକୋଽନୃତୀ ଵା ପୂର୍ଵାଶୀ ଵା ପିତୃଦେଵାତିଥିଭ୍ଯଃ
ଆମ କୁଳରେ କେହି ଦ୍ୱେଷ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁନାହାନ୍ତୁ, କେହି ବନ୍ଧି ଯାଉନାହାନ୍ତୁ, କେହି ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରି କରୁନାହାନ୍ତୁ, କେହି ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଦ୍ରୋହ କରୁନାହାନ୍ତୁ, କେହି ଦୁଷ୍ଟ କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା କାମ କରୁନାହାନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ପୂର୍ବଜ, ଦେବତା ଓ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରୁନାହାନ୍ତୁ।
ଯଶ୍ଚ ନୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ହନ୍ଯାଦ୍ଯଶ୍ଚ ନୋ ବ୍ରାହ୍ଣଣାନ୍ ଦ୍ଵିଷେତ୍। ନ ନଃ ସ ସମିତିଂ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଯଶ୍ଚ ନୋ ନିର୍ଵପେତ୍କୃଷିମ୍
ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ, ଆମ ସଭାକୁ ଯୋଗ ଦେଉନାହିଁ, କିମ୍ବା ଆମ ପାଇଁ ଚାଷ କରେନାହିଁ—ସେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ରହୁନାହାନ୍ତୁ।
ତୃଣାନି ଭୂମିରୁଦକଂ ଵାକ୍ଵ୍ରତୁର୍ଥୀ ଚ ସୂନୃତା। ସତାମେତାନି ଗେହେଷୁ ନୋଚ୍ଛିଦ୍ଯନ୍ତେ କଦାଚନ
ଘାସ, ମାଟି, ପାଣି, ଭଲ କଥା, ଅତିଥି ସତ୍କାର ଓ ସତ୍ୟବାଦିତା—ଏହି ସବୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ଘରେ ଅଭାବ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପରଯା ରାଜନ୍ନୁପନୀତାନି ସତ୍କୃତିମ୍। ପ୍ରଵୃତ୍ତାନି ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଧର୍ମିଣାଂ ପୁଣ୍ଯକର୍ମିଣାମ୍
ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ, ରାଜା, ଏହି ସବୁକୁ ଗୃହଣ କରାଯାଏ ଓ ସମ୍ମାନ ମିଳେ; ଏହିଗୁଡ଼ିକୁ ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମିକ ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି।
ସୂକ୍ଷ୍ମୋଽପି ଭାରଂ ନୃପତେ ସ୍ଯନ୍ଦନୋ ଵୈ ଶକ୍ତୋ ଵୋଢୁଂ ନ ତଥାଽନ୍ଯେ ମହୀଜାଃ । ଏଵଂ ଯୁକ୍ତା ଭାରସହା ଭଵନ୍ତି ମହାକୁଲୀନା ନ ତଥାନ୍ଯେ ମନୁଷ୍ଯାଃ
ରାଜା, ଏକ ରଥ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାର ବହିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ମାଟିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଜିନିଷ ଏପରି ନୁହେଁ। ଏଭଳି ଉଚ୍ଚ କୁଳର ଲୋକମାନେ ଭାର ବହିବାରେ ସମର୍ଥ, ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଏପରି ନୁହନ୍ତି।
ନ ତନ୍ମିତ୍ରଂ ଯସ୍ଯ କୋପାଦ୍ବିଭେତି ଯଦ୍ଵା ମିତ୍ରଂ ଶଙ୍କିତେନୋପଚର୍ଯମ୍। ଯସ୍ମିନ୍ମିତ୍ରେ ପିତରୀଵାଶ୍ଵସୀତ ତଦ୍ଵୈ ମିତ୍ରଂ ସଙ୍ଗତାନୀତରାଣି
ଯାହାଙ୍କ ରୋଷରେ ଭୟ ଲାଗେ, କିମ୍ବା ଯାହାକୁ ସନ୍ଦେହରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ସେ ସତ୍ୟ ମିତ୍ର ନୁହଁ। ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଜେମିତି ବାପାଙ୍କୁ ଭରସା କରାଯାଏ, ସେଭଳି ଭରସା କରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ଯେଉଁଠି ଏକତା ଅଛି, ସେଠି ମିତ୍ରତା ଥାଏ।
ଯଃ କଶ୍ଚିଦପ୍ଯସଂବଦ୍ଧୋ ମିତ୍ରସାଵେନ ଵର୍ତତେ। ସ ଏଵ ବନ୍ଧୁସ୍ତନ୍ମିତ୍ରଂ ସା ଗତିସ୍ତତ୍ପରାଯଣମ୍
ଯେଉଁଠି ରକ୍ତ ସମ୍ପର୍କ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମିତ୍ରତା ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ସେଇ ଲୋକ ନିଜ ଜଣେ; ସେଇ ମିତ୍ର ହେଉଛି ସତ୍ୟ ସହଚର ଓ ଆଶ୍ରୟ।
ଚଲଚିତ୍ତସ୍ଯ ଵୈ ପୁଂସୋ ଵୃଦ୍ଧାନନୁପସେଵତଃ। ପାରିପ୍ଲଵମତେର୍ନିତ୍ଯମଧ୍ରୁଵୋ ମିତ୍ରସଙ୍ଗ୍ରହଃ
ଯେଉଁ ପୁରୁଷଙ୍କ ମନ ଅସ୍ଥିର ଓ ଯେଉଁମାନେ ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ମିତ୍ରମାନେ ସଦା ଅସ୍ଥିର ଓ ଅନିଶ୍ଚିତ ରହିଥାନ୍ତି।