ହିଂସା ବଲମସାଧୂନାଂ ରାଜ୍ଞାଂ ଦଣ୍ଡଵିଧିର୍ବଲମ୍ । ଶୁଶ୍ରୂପା ତୁ ଵଲଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ କ୍ଷମା ଗୁଣଵତାଂ ବଲମ୍
ଅନ୍ୟାୟୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହିଂସା ଶକ୍ତି, ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ ଶକ୍ତି, ଜନାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେବା ଶକ୍ତି, ଓ ଗୁଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ଷମା ଶକ୍ତି।
ଵାକ୍ସଂଯମୋ ହି ନୃପତେ ସୁଦୁଷ୍କରତମୋ ମତଃ। ଅର୍ଥଵଚ୍ଚ ଵିଚିତ୍ରଂ ଚ ନ ଶକ୍ଯଂ ବହୁ ଭାଷିତୁମ୍
ହେ ରାଜା, କଥାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ସବୁଠାରୁ କଠିନ; କାରଣ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କଥା ବହୁତ କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଅଭ୍ଯାଵହତି କଲ୍ଯାଣଂ ଵିଵିଧଂ ଵାକ୍ ସୁଭାଷିତା । ସୈଵ ଦୁର୍ଭାଷିତା ରାଜନ୍ନନର୍ଥାଯୋପପଦ୍ଯତେ
ଭଲ କଥା ବହୁତ ଭଲ ଫଳ ଆଣେ, କିନ୍ତୁ ଖରାପ କଥା, ହେ ରାଜା, ଅନର୍ଥ ଆଣିଦିଏ।
ରୋହତେ ସାଯକୈର୍ଵିଦ୍ଧଂ ଵନଂ ପରଶୁନା ହତମ୍। ଵାଚା ଦୁରୁକ୍ତଂ ବୀଭତ୍ସଂ ନ ସଂରୋହତି ଵାକ୍କ୍ଷତମ୍
ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇଥିବା କିମ୍ବା କୁହାଡ଼ିରେ କଟାଯାଇଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ଆଉ ବଢ଼ିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ମନ୍ଦ କଥାର ଘାଉ କେବେ ଭଲ ହୁଏ ନାହିଁ।
କର୍ଣିନାଲୀକନାରାଚାନ୍ନିର୍ହରନ୍ତି ଶରୀରତଃ। ଵାକ୍ଛଶଲ୍ଯସ୍ତୁ ନ ନିର୍ହର୍ତୁଂ ଶକ୍ଯୋ ହୃଦିଶଯୋ ହି ସଃ
ତୀର, ବାଣ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର ଦେହରୁ ବାହାର କରାଯାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ କଥାର ଶଳ୍ୟ ହୃଦୟରେ ଲାଗିଗଲେ, ସେଠାରୁ ବାହାର କରିହେବା ଯାଏ ନାହିଁ।
ଵାକ୍ସାଯକା ଵଦନାନ୍ନିଷ୍ପତନ୍ତି ଯୈରାହତଃ ଶୋଚତି ରାତ୍ର୍ଯହାନି। ପରସ୍ଯ ନାମର୍ମସୁ ତେ ପତନ୍ତି ତାନ୍ପଣ୍ଡିତୋ ନାଵସୃଜେତ୍ପରେଭ୍ଯଃ
ମୁଁହରୁ ବାହାରୁଥିବା କଥା ତୀର ଭଳି; ଯିଏ ଏହାରେ ଆଘାତ ପାଏ, ସେ ଦିନ ରାତି ଦୁଃଖିତ ରହେ। ଏହି କଥା ମୂଳ ଅଂଶକୁ ଆଘାତ ଦେଉନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏପରି କଥା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କହନ୍ତି ନାହିଁ।
ଯସ୍ମୈ ଦେଵାଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ପୁରୁଷାଯ ପରାଭଵମ୍। ବୁଦ୍ଧିଂ ତସ୍ଯାପକର୍ଷନ୍ତି ସୋଽଵାଚୀନାନି ପଶ୍ଯତି
ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ କାହାର ହାନି ଚାହାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ନେଇନିଅନ୍ତି, ଯାହାର ଫଳରେ ସେ ଭୁଲ କଥାକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଦେଖେ।
ବୁଦ୍ଧୌ କଲୁଷଭୂତାଯାଂ ଵିନାଶେ ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥିତେ। ଅନଯୋ ନଯସଙ୍କାଶୋ ହୃଦଯାନ୍ନାପସର୍ପତି
ଯେତେବେଳେ ବୁଦ୍ଧି ଦୁଷିତ ହୁଏ ଓ ବିନାଶ ନିକଟରେ ଆସେ, ତେବେ ଅନ୍ୟାୟ କାମ ଧର୍ମର ଭଳି ଲାଗିଥାଏ ଓ ହୃଦୟରୁ ଯାଏ ନାହିଁ।
ସେଯଂ ବୁଦ୍ଧିଃ ପରୀତା ତେ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଭରତର୍ଷଭ । ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଵିରୋଧେନ ନ ଚୈନାନଵବୁଧ୍ଯସେ
ଏହି ମୂଢତା ତୋ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଧରିଛି, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ବିରୋଧରେ, ଏବଂ ତୁମେ ଏହା ବୁଝିପାରୁନାହଁ।
ରାଜା ଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯାପି ଯୋ ଭଵେତ୍। ଶିଷ୍ଯସ୍ତେ ଶାସିତା ସୋଽସ୍ତୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଯଦି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜାର ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଲୋକ ତିନି ଜଗତ ମଧ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେ ତୁମର ଶିକ୍ଷକ ଓ ଶାସକ ହେଉନ୍ତୁ, ହେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର।
ଅତୀଵ ସର୍ଵାନ୍ପୁତ୍ରାଂସ୍ତେ ଭାଗଧେଯପୁରସ୍କୃତଃ। ତେଜସା ପ୍ରଜ୍ଞଯା ଚୈଵ ଯୁକ୍ତୋ ଧର୍ମର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍
ସେ ତୋ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଭାଗ୍ୟରେ, ତେଜ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ଓ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି; ସେ ଶାସନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।
ଅନୁକ୍ରୋଶାଦାନୃଶଂସ୍ଯାଦ୍ଯୋଽସୌ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରଃ। ଗୌରଵାତ୍ତଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବହୂନ୍କ୍ଲେଶାଂସ୍ତିତିକ୍ଷତି
ଦୟା ଓ ଅନିର୍ଦ୍ଦୟତାରୁ, ସେ ଧର୍ମିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ପ୍ରତି ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ରଖି ବହୁତ କଷ୍ଟ ସହିଯାଉଛନ୍ତି।
ଅତ୍ରୈଵୋଦାହରନ୍ତୀମମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍। ଆତ୍ରେଯସ୍ଯ ଚ ସଂଵାଦଂ ସାଧ୍ଯାନାଂ ଚେତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ଏଠାରେ ପୁରୁଣା ଏକ କଥା କୁହାଯାଏ, ଆମେ ଶୁଣିଛୁ — ଏହା ଆତ୍ରେୟ ଓ ସାଧ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂବାଦ।
ଚରନ୍ତଂ ହଂସରୂପେଣ ମହର୍ଷିଂ ସଂଶିତଵ୍ରତମ୍। ସାଧ୍ଯା ଦେଵା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଂ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛନ୍ତ ଵୈ ପୁରା
ଏକଥର, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା ମହାର୍ଷି ହଂସ ରୂପେ ଘୁରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସାଧ୍ୟ ଦେବମାନେ ଏହି ମହାପ୍ରଜ୍ଞାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ସାଧ୍ଯା ଦେଵା ଵଯମେତେ ମହର୍ଷେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଵନ୍ତଂ ନ ଶକ୍ନୁମୋଽନୁମାତୁମ୍। ଶ୍ରୁତେନ ଧୀରୋ ବୁଦ୍ଧିମାଂସ୍ତ୍ଵଂ ମତୋ ନଃ କାଵ୍ଯାଂ ଵାଚଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସ୍ଯୁଦାରାମ୍
ହେ ମହାମୁନି, ଆମେ ସାଧ୍ୟଦେବମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଆପଣଙ୍କ ଗଭୀରତା ବୁଝିପାରୁନାହିଁ। ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବୋଲି ଗଣନା କରୁଛୁ। ଆପଣ ଉଚ୍ଚ ଓ କବିତାମୟ କଥା କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ଏତତ୍କାର୍ଯମମରାଃ ସଂଶ୍ରୁତଂ ମେ ଧୃତିଃ ଶମଃ ସତ୍ଯଧର୍ମାନୁଵୃତ୍ତିଃ। ଗ୍ରନ୍ଥିଂ ଵିନୀଯ ହୃଦଯସ୍ଯ ସର୍ଵଂ ପ୍ରିଯାପ୍ରିଯେ ଚାତ୍ମସମଂ ନଯୀତ
ଏହି କର୍ତ୍ତବ୍ୟଟି ମୋତେ ଦେବତାମାନେ କହିଛନ୍ତି: ଧୃତି, ଶମ, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିବା। ହୃଦୟର ସମସ୍ତ ଗଠି ବିଲୋପ କରି, ପ୍ରିୟ ଓ ଅପ୍ରିୟ ଉଭୟଙ୍କୁ ସମଭାବରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ।
ଆକ୍ରୁଶ୍ଯମାନୋ ନାକ୍ରୋଶେନ୍ମନ୍ଯୁରେଵ ତିତିକ୍ଷତଃ। ଆକ୍ରୋଷ୍ଟାରଂ ନିର୍ଦହତି ସୁକୃତଂ ଚାସ୍ଯ ଵିନ୍ଦତି
ଯେତେବେଳେ କେହି ଅପମାନ କରେ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କ୍ରୋଧକୁ ସହିବା ଦରକାର। ଅପମାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜେ ଦୁଃଖ ପାଏ, ଓ ଧୈର୍ୟଧାରୀ ଲୋକ ଉତ୍ତମ ଫଳ ପାଏ।
ନାକ୍ରୋଶୀ ସ୍ଯାନ୍ନାଵମାନୀ ପରସ୍ଯ ମିତ୍ରଦ୍ରୋହୀ ନୋତ ନୀଚୋପସେଵୀ। ନ ଚାଭିମାନୀ ନ ଚ ହୀନଵୃତ୍ତୋ ରୂକ୍ଷାଂ ଵାଚଂ ରୁଶତୀଂ ଵର୍ଜଯୀତ
କେବେ ବି କାହାକୁ ଅପମାନ କରିବା, ଅବମାନ କରିବା, ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଦ୍ରୋହ କରିବା, କିମ୍ବା ନିମ୍ନ ଲୋକଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅଭିମାନୀ ହେବା, ନିମ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା, କିମ୍ବା କଠୋର ଓ କ୍ରୁଧ୍ଧ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ମର୍ମାଣ୍ଯସ୍ଥୀନି ହୃଦଯଂ ତଥାସୂ- ନ୍ରୂକ୍ଷା ଵାଚୋ ନିର୍ଦହନ୍ତୀହ ପୁଂସାମ୍। ତସ୍ମାଦ୍ଵାଚମୁଶତୀଂ ରୂକ୍ଷରୂପାଂ ଧର୍ମାରାମୋ ନିତ୍ଯଶୋ ଵର୍ଜଯୀତ
କଠୋର କଥା ଲୋକଙ୍କର ମର୍ମ, ହାଡ଼, ହୃଦୟ ଓ ପ୍ରାଣକୁ ଜଳାଇଦିଏ। ତେଣୁ ଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକ ସଦା କ୍ରୁଧ୍ଧ ଓ କଠୋର କଥା ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ଅରୁନ୍ତୁଦଂ ପରୁଷଂ ରୂକ୍ଷଵାଚଂ ଵାକ୍କଣ୍ଟକୈର୍ଵିତୁଦନ୍ତଂ ମନୁଷ୍ଯାନ୍। ଵିଦ୍ଯାଦଲକ୍ଷ୍ମୀକତମଂ ଜନନାଂ ମୁଖେ ନିବଦ୍ଧାଂ ନିର୍ଋତିଂ ଵୈ ଵହନ୍ତମ୍
ଯେଉଁ ଲୋକ ଅପମାନକାରୀ, କଠୋର ଓ ରୁଖା କଥା କହେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶବ୍ଦର କାଁଟାରେ ଆଘାତ କରେ, ସେ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଅଦୃଷ୍ଟିର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରେ, ଓ ତାଙ୍କର ମୁଁହରେ ନାଶ ବନ୍ଧା ରହିଥାଏ।
ପରଶ୍ଚେଦେନମଭିଵିଦ୍ଧ୍ଯେତ ବାଣୈ- ର୍ଭୃଶଂ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣୈରନଲାର୍କଦୀପ୍ତୈଃ । ଵିରିଚ୍ଯମାନୋଽପ୍ଯତିରିଚ୍ଯମାନୋ ଵିଦ୍ଯାତ୍କଵିଃ ସୁକୃତଂ ମେ ଦଧାତି
ଯଦି କେହି ତାଙ୍କୁ ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଅଗ୍ନି-ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜଳନ୍ତା ବାଣରେ ଆଘାତ କରିଥାଏ, ସେ ଯେତେବେଳେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜ୍ଞାନୀ କବି ଜାଣିଥାଏ ଯେ ଏହା ମୋ ପାଇଁ ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି।
ଯଦି ସନ୍ତଂ ସେଵତି ଯଦ୍ଯସନ୍ତଂ ତପସ୍ଵିନଂ ଯଦି ଵା ସ୍ତେନମେଵ। ଵାସୋ ଯଥା ରଙ୍ଗଵଶଂ ପ୍ରଯାତି ତଥା ସ ତେଷାଂ ଵଶମଭ୍ଯୁପୈତି
ସେ ଯେ କାହାକୁ ସେବା କରେ—ସଦ୍ଗୁଣୀ, ଦୁଷ୍ଟ, ତପସ୍ବୀ କିମ୍ବା ଚୋର—ଏହା ନାଟକର ପୋଶାକ ଯେପରି ମଞ୍ଚର ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଚାଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ପଡ଼ିଯାଏ।
ଅତିଵାଦଂ ନ ପ୍ରଵଦେନ୍ନ ଵାଦଯେ- ଦ୍ଯୋ ନାହତଃ ପ୍ରତିହନ୍ଯାନ୍ନ ଘାତଯେତ୍ । ହନ୍ତୁଂ ଚ ଯୋ ନେଚ୍ଛତି ପାପକଂ ଵୈ ତସ୍ମୈ ଦେଵାଃ ସ୍ପୃହଯନ୍ତ୍ଯାଗତାଯ
ଅତିରିକ୍ତ କଥା କହିବା ନାହିଁ, ବିବାଦ କରିବା ନାହିଁ; ଯେଉଁଠାରେ ଆଘାତ ହୋଇନାହିଁ, ସେଠାରେ ପ୍ରତିଘାତ କରିବା ନାହିଁ, ହତ୍ୟା କରିବା ନାହିଁ। ଯେ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ଆଶା କରନ୍ତି।
ଅଵ୍ଯାହୃତଂ ଵ୍ଯାହୃତାଚ୍ଛ୍ରେଯ ଆହୁଃ ସତ୍ଯଂ ଵଦେଦ୍ଵ୍ଯାହୃତଂ ତଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯମ୍। ପ୍ରିଯଂ ଵଦେଦ୍ଵ୍ଯାହୃତଂ ତତ୍ତୃତୀଯଂ ଧର୍ମ୍ଯଂ ଵଦେଦ୍ଵ୍ଯାହୃତଂ ତଚ୍ଚତୁର୍ଥମ୍
ଅକଥିତ କଥା କହିତ କଥାଠାରୁ ଉତ୍ତମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସତ୍ୟ କଥା କହିବା ଦ୍ୱିତୀୟ, ପ୍ରିୟ କଥା କହିବା ତୃତୀୟ, ଧର୍ମମୟ କଥା କହିବା ଚତୁର୍ଥ।
ଯାଦୃଶୈଃ ସନ୍ନିଵିଶତେ ଯାଦୃଶାଂଶ୍ଚୋପସେଵତେ। ଯାଦୃଗିଚ୍ଛେଚ୍ଚ ଭଵିତୁଂ ତାଦୃଗ୍ଭଵତି ପୂରୁଷଃ
ଯେଉଁ ପ୍ରକାର ଲୋକଙ୍କ ସହ ମିଶେ, ଯେଉଁମାନେ ସେବା କରେ, ଯେଉଁ ପ୍ରକାର ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେଉଁପରି ସେ ହୋଇଯାଏ।
ଯତୋ ଯତୋ ନିଵର୍ତତେ ତତସ୍ତତୋ ଵିମୁଚ୍ଯତେ। ନିଵର୍ତନାଦ୍ଧି ସର୍ଵତୋ ନ ଵେତ୍ତି ଦୁଃଖମଣ୍ଵପି ।। ନ ଜୀଯତେ ଚାନୁଜିଗୀଷତେଽନ୍ଯା- ନ୍ନ ଵୈରକୃଚ୍ଚାପ୍ରତିଘାତକଶ୍ଚ
ଯେଉଁଠାରୁ ନିଜେ ହଟିଯାଏ, ସେଠାରୁ ସେ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ସମସ୍ତ ଜିନିଷରୁ ହଟିଲେ, କିଛି ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରେନାହିଁ। ସେ ଜିତାଯାଏ ନାହିଁ, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଶତ୍ରୁତା କିମ୍ବା ପ୍ରତିଶୋଧ ତିଆରି କରେନାହିଁ।
ନିନ୍ଦାପ୍ରଶଂସାସୁ ସମସ୍ଵଭାଵୋ ନ ଶୋଚତେ ହୃଷ୍ଯତି ନୈଵ ଚାଯମ୍
ଯେ ଲୋକ ନିନ୍ଦା ଓ ପ୍ରଶଂସାରେ ସମଭାବ ରଖେ, ଦୁଃଖିତ କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଭାଵମିଚ୍ଛତି ସର୍ଵସ୍ଯ ନାଭାଵେ କୁରୁତେ ମନଃ। ସତ୍ଯଵାଦୀ ମୃଦୁର୍ଦାନ୍ତୋ ଯଃ ସ ଉତ୍ତମପୂରୁଷଃ
ଯେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ଚାହେ, ଅଭାବରେ ମନ ଲାଗେ ନାହିଁ, ସତ୍ୟ କହେ, ମୃଦୁ ଓ ନିୟମିତ ଅଟୁଟ ରହେ, ସେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ।
ନାନର୍ଥକଂ ସାନ୍ତ୍ଵଯତି ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ଦଦାତି ଚ। ରନ୍ଧ୍ରଂ ପରସ୍ଯ ଜାନାତି ଯଃ ସ ମଧ୍ଯମପୂରୁଷଃ
ଯେ ଅର୍ଥହୀନ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦିଏ ନାହିଁ, ଯାହା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରେ ତାହା ଦିଏ, ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୋଷ ଜାଣେ, ସେ ମଧ୍ୟମ ପୁରୁଷ।
ନିରାକରୋତି ମିତ୍ରାଣି ଯୋ ଵୈ ସୋଽଧମପୂରୁଷଃ
ଯେ ମିତ୍ରମାନେ ଅସ୍ୱୀକାର କରେ, ସେ ଅଧମ ପୁରୁଷ।