ଭୂଯାଂସଂ ଲଭତେ କ୍ଲେଶଂ ଯା ଗୌର୍ଭଵତି ଦୁର୍ଦୁହା । ଅଥ ଯା ସୁଦୁଘା ରାଜନ୍ନୈଵ ତାଂ ଵିତୁଦନ୍ତ୍ଯପି
ଯେ ଗାଁ ଦୁହିବାରେ କଷ୍ଟ ଦେଇଥାଏ, ସେ ବେଶ କଷ୍ଟ ଭୋଗ କରେ; କିନ୍ତୁ ରାଜା, ଯେ ଗାଁ ସହଜରେ ଦୁହିଯାଏ, ତାକୁ ମାରିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି ହୋଇନାହିଁ।
ଯଦତପ୍ତଂ ପ୍ରଣମତି ନ ତତ୍ସନ୍ତାପମର୍ହତି। ଯଚ୍ଚ ସ୍ଵଯଂ ନତଂ ଦାରୁ ନ ତତ୍ସଂନାମଯେଦ୍ବୁଧଃ
ଯାହା ତାପିତ ହେବା ଛଡ଼ା ନମିଯାଏ, ତାହାକୁ ଜଳାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏବଂ ଯେ କାଠ ନିଜେ ନମିଯାଏ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ତାହାକୁ ଆଉ ନମାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଏତଯୋପମଯା ଧୀରଃ ସନ୍ନମେତ ବଲୀଯସେ। ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ସ ପ୍ରଣମତେ ନମତେ ଯୋ ବଲୀଯସେ
ଏହି ଉଦାହରଣ ଦ୍ୱାରା ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ସବୁବେଳେ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇବା ଉଚିତ୍। ଯେପରି ଲୋକେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ସେପରି ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେଠିକୁ ମନୁଷ୍ୟ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଥାଏ।
ପର୍ଜନ୍ଯନାଥାଃ ପଶଵୋ ରାଜାନୋ ମନ୍ତ୍ରିବାନ୍ଧଵାଃ। ପତଯୋ ବାନ୍ଧଵାଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦବାନ୍ଧଵାଃ
ପଶୁମାନେ ବର୍ଷାରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ରାଜାମାନେ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ଓ ସହଯାତ୍ରୀ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି।
ସତ୍ଯେନ ରକ୍ଷ୍ଯତେ ଧର୍ମୋ ଵିଦ୍ଯା ଯୋଗେନ ରକ୍ଷ୍ଯତେ । ମୃଜଯା ରକ୍ଷ୍ଯତେ ରୂପଂ କୁଲଂ ଵୃତ୍ତେନ ରକ୍ଷ୍ଯତେ
ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରାଯାଏ, ଅନୁଶାସନ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନକୁ ରକ୍ଷା କରାଯାଏ, ପରିଷ୍କାରତା ଦ୍ୱାରା ସୌନ୍ଦର୍ୟ ରହିଥାଏ, ଓ ଭଲ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ବଂଶର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ରହିଥାଏ।
ମାନେନ ରକ୍ଷ୍ଯତେ ଧାନ୍ଯମଶ୍ଵାନ୍ରକ୍ଷେଦନୁକ୍ରମାତ୍। ଅଭୀକ୍ଷ୍ଣଦର୍ଶନାଦ୍ଗାଵଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ରକ୍ଷ୍ଯାଃ କୁଚେଲତଃ
ମାନ୍ୟତା ଦ୍ୱାରା ଧନ ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ, ଯଥାଯଥ ଦେଖାଶୁଣା ଦ୍ୱାରା ଘୋଡ଼ା ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ, ବାରମ୍ବାର ଯତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଗାଈ ଓ ନାରୀମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହନ୍ତି, ଓ ପରିଷ୍କାର ରଖିଲେ ପୋଶାକ ଟିକିଥାଏ।
ନ କୁଲଂ ଵୃତ୍ତହୀନସ୍ଯ ପ୍ରମାଣମିତି ମେ ମତିଃ। ଅନ୍ତେଷ୍ଵପି ହି ଜାତାନାଂ ଵୃତ୍ତମେଵ ଵିଶିଷ୍ଯତେ
ମୋ ଭାବନାରେ, ଭଲ ଆଚରଣ ନଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପରିବାର କେବେ ମାନଦଣ୍ଡ ହେଉନାହିଁ; କାରଣ, ନିମ୍ନ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆଚରଣ ଏକା ଅଲଗା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଯ ଈର୍ଷୁଃ ପରଵିତ୍ତେଷୁ ରୂପେ ଵୀର୍ଯେ କୁଲାନ୍ଵଯେ । ସୁଖସୌଭାଗ୍ଯସତ୍କାରେ ତସ୍ଯ ଵ୍ଯାଧିରନନ୍ତକଃ
ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଧନ, ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଶକ୍ତି, ପରିବାର, ସୁଖ, ଭାଗ୍ୟ କିମ୍ବା ସମ୍ମାନକୁ ଇର୍ଷ୍ୟା କରେ, ସେ ଅନନ୍ତ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୁଏ।
ଅକାର୍ଯକରଣାଦ୍ଭୀତଃ କାର୍ଯାଣାଂ ଚ ଵିଵର୍ଜନାତ୍। ଅକାଲେ ମନ୍ତ୍ରଭେଦାଚ୍ଚ ଯେନ ମାଦ୍ଯେନ୍ନ ତତ୍ପିବେତ୍
ଅନ୍ୟାୟ କାମ କରିବାର ଭୟ, କରଣୀୟ କାମକୁ ଛାଡିବା, କିମ୍ବା ଅସମୟରେ ଗୁପ୍ତ କଥା ଖୋଲିଦେବା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ପାନୀୟ ପାଗଳପନ କୁ ଆଣେ, ତାହା କେବେ ପିବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଵିଦ୍ଯାମଦୋ ଧନମଦସ୍ତୃତୀଯୋଽଭିଜନୋ ମଦଃ। ମଦା ଏତେଽଵଲିପ୍ତାନାମେତ ଏଵ ସତାଂ ଦମାଃ
ଅଭିମାନ ତିନି ପ୍ରକାର: ଶିକ୍ଷାର ଅଭିମାନ, ଧନର ଅଭିମାନ, ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ପରିବାରର ଅଭିମାନ; ଏହି ଅଭିମାନଗୁଡିକ ଅହଂକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ମାତ, କିନ୍ତୁ ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ଏହାକୁ ନିଜ ପରିମିତିରେ ରଖନ୍ତି।
ଅସନ୍ତୋଽଭ୍ଯର୍ଥିତାଃ ସଦ୍ଭିଃ କ୍ଵଚିତ୍କାର୍ଯେ କଦାଚନ। ମନ୍ଯନ୍ତେ ସନ୍ତମାତ୍ମାନମସନ୍ତମପି ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ଖରାପ ଲୋକମାନେ ଯେତେବେଳେ ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିଛି କାମ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜକୁ ଭଲ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାବି ନେଇଥାନ୍ତି, ଯଦିଓ ସେମାନେ ଏହା ନୁହଁନ୍ତି।
ଗତିରାତ୍ମଵତାଂ ସନ୍ତଃ ସନ୍ତ ଏଵ ସତାଂ ଗତିଃ । ଅସତାଂ ଚ ଗତିଃ ସନ୍ତୋ ନ ତ୍ଵସନ୍ତଃ ସତାଂ ଗତିଃ
ସଂଯମୀ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ଲୋକମାନେ ଆଶ୍ରୟ; ଭଲ ଲୋକମାନେ ସଦା ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ହେବା; ଖରାପ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଭଲ ଲୋକମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଖରାପ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଜିତା ସଭା ଵସ୍ତ୍ରଵତା ମିଷ୍ଟାଶା ଗୋମତା ଜିତା। ଅଧ୍ଵା ଜିତୋ ଯାନଵତା ସର୍ଵଂ ଶୀଲଵତା ଜିତମ୍
ଯେଉଁଠି ପୋଷାକ ଅଛି, ସେଠି ସଭାକୁ ଜିତିପାରିବ; ଯାଁଠି ଗୋଅଛି, ସେଠି ଖାଦ୍ୟ ଆଶାକୁ ଜିତିପାରିବ; ଯେଉଁଠି ଯାନ ଅଛି, ସେଠି ପଥକୁ ଜିତିପାରିବ; କିନ୍ତୁ ଯାହା ପାଖରେ ଭଲ ଚରିତ୍ର ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବ।
ଶୀଲଂ ପ୍ରଧାନଂ ପୁରୁଷେ ତଦ୍ଯସ୍ଯେହ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି। ନ ତସ୍ଯ ଜୀଵିତେନାର୍ଥୋ ନ ଧନେନ ନ ବନ୍ଧୁଭିଃ
ମଣିଷରେ ସବୁଠାରୁ ମୁଖ୍ୟ ଗୁଣ ହେଉଛି ଚରିତ୍ର; ଯଦି ଏହା ଏଠାରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନ, ଧନ କିମ୍ବା ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ବଜନର କୌଣସି ମୂଲ୍ୟ ନାହିଁ।
ଆଢ୍ଯାନାଂ ମାଂସପରମଂ ମଧ୍ଯାନାଂ ଗୋରସୋତ୍ତରମ୍। ତୈଲୋତ୍ତରଂ ଦରିଦ୍ରାଣାଂ ଭୋଜନଂ ଭରତର୍ଷଭ
ଧନୀମାନେ ପାଇଁ ମାଂସ ଖାଦ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ମଧ୍ୟମ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଦୁଧ ଓ ଦୁଧର ଜିନିଷ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦରିଦ୍ରମାନେ ପାଇଁ ତେଲ ଖାଦ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ସଂପନ୍ନତରମେଵାନ୍ନଂ ଦରିଦ୍ରା ଭୁଞ୍ଜତେ ସଦା। ଶ୍ରୁତ୍ସ୍ଵାଦୁତାଂ ଜନଯତି ସା ଚାଢ୍ଯେଷୁ ସୁଦୁର୍ଲଭା
ଦରିଦ୍ରମାନେ ସଦା ସବୁଠୁ ରସିଲା ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି; ଖାଲି ପେଟ ଖାଦ୍ୟକୁ ଅଧିକ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ କରେ, ଏହି ସ୍ୱାଦ ଧନୀମାନେ ପାଇଁ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ।
ପ୍ରାଯେଣ ଶ୍ରୀମତାଂ ଲୋକେ ଭୋକ୍ତୁଂ ଶକ୍ତିର୍ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ଜୀର୍ଯନ୍ତ୍ଯପି ହି କାଷ୍ଠାନି ଦରିଦ୍ରାଣାଂ ମହୀପତେ
ଏହି ଜଗତରେ ଧନୀମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଖାଦ୍ୟର ଆସ୍ୱାଦ ନେବାର କ୍ଷମତା ନଥାନ୍ତି; ଦରିଦ୍ରମାନେ ଘରରେ କଠ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଖରାପ ହୋଇଯାଏ, ହେ ରାଜା।
ଅଵୃତ୍ତିର୍ଭଯମନ୍ତ୍ଯାନାଂ ମଧ୍ଯାନାଂ ମରଣାଦ୍ଭଯମ୍ । ଉତ୍ତମାନାଂ ତୁ ମର୍ତ୍ଯାନାମଵମାନାତ୍ପରଂ ଭଯମ୍
ନିମ୍ନ ଲୋକମାନେ ଜୀବିକା ହାରାଇବାକୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ମଧ୍ୟମ ଲୋକମାନେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଉଚ୍ଚ ଲୋକମାନେ ସବୁଠୁ ଅଧିକ ଅପମାନକୁ ଭୟ କରନ୍ତି।
ଐଶ୍ଵର୍ଯମଦପାପିଷ୍ଠା ମଦାଃ ପାନମଦାଦଯଃ । ଐଶ୍ଵର୍ଯମଦମତ୍ତୋ ହି ନୋ ପତିତ୍ଵାଽଵବୁଧ୍ଯତେ
ଧନର ଅହଂକାର ଓ ମଦ ଭଳି ମଦମାତା ଭାବଗୁଡିକ ସବୁଠାରୁ ଖରାପ। ଧନର ମଦରେ ମତ୍ତ ହେଉଥିବା ଲୋକ ନିଜର ପତନ ବୁଝିପାରେ ନାହିଁ।
ଇନ୍ଦ୍ରିଯୌରିନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥେଷୁ ଵର୍ତମାନୈରନିଗ୍ରହୈଃ । ତୈରଯଂ ତାପ୍ଯତେ ଲୋକୋ ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଗ୍ରହୈରିଵ
ଯେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ବିଷୟ ପଛରେ ଦୌଡ଼େ, ସେଗୁଡିକ ଏହି ସଂସାରକୁ ଏମିତି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାଏ, ଯେପରି ଗ୍ରହମାନେ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଯୋ ଜିତଃ ପଞ୍ଚଵର୍ଗେଣ ସହଜେନାତ୍ମକର୍ଷିଣା । ଆପଦସ୍ତସ୍ଯ ଵର୍ଧନ୍ତେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷ ଇଵୋଡୁରାଟ୍
ଯିଏ ପାଞ୍ଚଟି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ହରାଇ ଦେଇଛି, ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଏମିତି ବଢ଼ିଯାଏ, ଯେପରି ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼େ।
ଅଵିଜିତ୍ଯ ଯ ଆତ୍ମାନମମାତ୍ଯାନ୍ଵିଜିଗୀଷତେ । ଅମିତ୍ରାନ୍ଵା ଜିତାମାତ୍ଯଃ ସୋଽଵଶଃ ପରିହୀଯତେ
ଯିଏ ନିଜକୁ ଜିତିନଥିବା ବେଳେ ନିଜର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜିତିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ଅସହାୟ ହୋଇ ଅବନତିକୁ ପାଉଛି।
ଆତ୍ମାନମେଵ ପ୍ରଥମଂ ଦ୍ଵେଷ୍ଯରୂପେଣ ଯୋଜଯେତ୍ । ତତୋଽମାତ୍ଯାନମିତ୍ରାଂଶ୍ଚ ନ ମୋଘଂ ଵିଜିଗୀଷତେ
ମଣିଷ ପ୍ରଥମେ ନିଜକୁ ଦ୍ୱେଷ୍ୟ ବୋଲି ଭାବି ନିଜକୁ ଜିତିବା ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ସେ ଚେଷ୍ଟା ଅଫଳ ହେବ ନାହିଁ।
ଵଶ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯଂ ଜିତାମାତ୍ଯଂ ଧୃତଦଣ୍ଡଂ ଵିକାରିଷୁ । ପରୀକ୍ଷ୍ଯକାରିଣଂ ଧୀରମତ୍ଯନ୍ତଂ ଶ୍ରୀର୍ନିଷେଵତେ
ଯିଏ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଛନ୍ତି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ଜିତିଛନ୍ତି, ଅନିୟମିତମାନେକୁ ଶାସନ କରନ୍ତି, ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି କାମ କରନ୍ତି ଓ ଧୃଢ଼ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି, ସେଠାରେ ସମୃଦ୍ଧି ସଦା ଥାଏ।
ରଥଃ ଶରୀରଂ ପୁରୁଷସ୍ଯ ରାଜ- ନ୍ନାତ୍ମା ନିଯନ୍ତେନ୍ଦ୍ରିଯାଣ୍ଯସ୍ଯ ଚାଶ୍ଵାଃ। ତୈରପ୍ରମତ୍ତଃ କୁଶଲୀ ସଦଶ୍ଵୈ- ର୍ଦାନ୍ତୈଃ ସୁଖଂ ଯାତି ରଥୀଵ ଧୀରଃ
ହେ ରାଜା, ମଣିଷର ଶରୀର ଏକ ରଥ ପରି, ଆତ୍ମା ହେଉଛି ଚାଳକ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକ ହେଉଛି ଘୋଡ଼ା। ଯିଏ ସତର୍କ ଓ ଦକ୍ଷ ହୋଇ ଏହି ଶିକ୍ଷିତ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଭଲଭାବେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ସେ ଜଣେ ଜଣା ରଥୀ ପରି ସୁଖରେ ଗତି କରେ।
ଏତାନ୍ଯନିଗୃହୀତାନି ଵ୍ଯାପାଦଯିତୁମପ୍ଯଲମ୍। ଅଵିଧେଯା ଇଵାଦାନ୍ତାଃ ସରଥଂ ସାରଥିଂ ହଯମ୍
ଯଦି ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ ନାହିଁ, ତେବେ ସେଗୁଡିକ ଅନିୟମିତ ଓ ଅଶିକ୍ଷିତ ଘୋଡ଼ାମାନେ ପରି ରଥ, ଚାଳକ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରନ୍ତି।
ଅନର୍ଥମର୍ଥତଃ ପଶ୍ଯନ୍ନର୍ଥଂ ଚୈଵାପ୍ଯନର୍ଥତଃ। ଇନ୍ଦ୍ରିଯୈରଜିତୈର୍ବାଲଃ ସୁଦୁଃଖଂ ମନ୍ଯତେ ସୁଖମ୍
ଯିଏ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିପାରେ ନାହିଁ, ସେ ଅବିବେକୀ ଲୋକ ଅନର୍ଥକୁ ଅର୍ଥ ଭାବେ ଓ ଅର୍ଥକୁ ଅନର୍ଥ ଭାବେ ଦେଖେ, ଏହିପରି ଲୋକ ଦୁଃଖକୁ ସୁଖ ଭାବି ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ।
ଧର୍ମାର୍ଥୌ ଯଃ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସ୍ଯାଦିନ୍ଦ୍ରିଯଵଶାନୁଗଃ । ଶ୍ରୀପ୍ରାଣଧନଦାରେଭ୍ଯଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ସ ପରିହୀଯତେ
ଯିଏ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥକୁ ଛାଡ଼ି ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଆଗରେ ଚାଲେ, ସେ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କର ସମୃଦ୍ଧି, ଜୀବନ, ଧନ ଓ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀକୁ ହରାଇ ଦେଉଛି।
ଅର୍ଥାନାମୀଶ୍ଵରୋ ଯଃ ସ୍ଯାଦିନ୍ଦ୍ରିଯାଣାମନୀଶ୍ଵରଃ। ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣାମନୈଶ୍ଵର୍ଯାଦୈଶ୍ଵାର୍ଯାଦ୍ଭୂଶ୍ଯତେ ହି ସଃ
ଯିଏ ଧନର ମାଲିକ କିନ୍ତୁ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନାହିଁ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଶାସନ ଶକ୍ତିକୁ ହରାଇ ଦେଉଛି।
ଆତ୍ମନାତ୍ମାନମନ୍ଵିଚ୍ଛେନ୍ମନୋବୁଦ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରିଯୈର୍ଯତୈଃ । ଆତ୍ମା ହ୍ଯେଵାତ୍ମନୋ ବନ୍ଧୁରାତ୍ମୈଵ ରିପୁରାତ୍ମନଃ
ମଣିଷ ନିଜ ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଜିତିବା ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ। କାରଣ, ନିଜ ଆତ୍ମା ହିଁ ନିଜର ସଂଗୀ ଓ ଶତ୍ରୁ।