ନ ସଂରମ୍ଭେଣାରଭତେ ତ୍ରିଵର୍ଗ- ମାକାରିତଃ ଶଂସତି ତତ୍ତ୍ଵମେଵ। ନ ମିତ୍ରାର୍ଥେ ରୋଚଯତେ ଵିଵାଦଂ ନାପୂଜିତଃ କୁପ୍ଯତି ଚାପ୍ଯମୂଢଃ
ତିନି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଲାଗି ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ କାମ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତି, ବନ୍ଧୁଙ୍କ ଲାଗି ବିବାଦ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ, ଆଦର ନମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ମୂଢ଼ତାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ନ ଯୋଽଭ୍ଯସୂଯତ୍ସଯନୁକମ୍ପତେ ଚ ନ ଦୁର୍ବଲଃ ପ୍ରାତିଭାଵ୍ଯଂ କରୋତି। ନାତ୍ଯାହ କିଂଚିତ୍କ୍ଷମତେ ଵିଵାଦଂ ସର୍ଵତ୍ର ତାଦୃଗ୍ଲଭତେ ପ୍ରଶଂସାମ୍
ଯିଏ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଇର୍ଷ୍ୟା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଦୟା ଦେଖାନ୍ତି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଠାରୁ ବେଶି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଅଧିକ କଥା କହନ୍ତି ନାହିଁ, ବିବାଦ ସହିନ୍ତି—ଏମିତି ଲୋକ ସବୁଠାରେ ପ୍ରଶଂସିତ।
ଯୋ ନୋଦ୍ଧତଂ କୁରୁତେ ଜାତୁ ଵେଷଂ ନ ପୌରୁଷେଣାପି ଵିକତ୍ଥତେଽନ୍ଯାନ୍। ନ ମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ କଟୁକାନ୍ଯାହ କିଂଚି- ତ୍ପ୍ରିଯଂ ସଦା ତଂ କୁରୁତେ ଜନୋ ହି
ଯିଏ କେବେ ଅହଂକାର ଦେଖାନ୍ତି ନାହିଁ, ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଅପମାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, କ୍ରୋଧରେ କଠୋର କଥା କହନ୍ତି ନାହିଁ—ଲୋକ ଏମିତି ଲୋକଙ୍କୁ ସଦା ପ୍ରିୟ ଭାବେ ମାନନ୍ତି।
ନ ଵୈରମୁଦ୍ଦିପଯତି ପ୍ରଶାନ୍ତଂ ନ ଦର୍ପମାରୋହତି ଶାନ୍ତିମେତି। ନ ଦୁର୍ଗତୋଽସ୍ମୀତି କରୋତ୍ଯକାର୍ଯଂ ତମାର୍ଯଶୀଲଂ ପରମାହୁରାର୍ଯାଃ
ଯିଏ ଶାନ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଅହଂକାରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଶାନ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଦୁଃଖରେ ଅନୁଚିତ କାମ କରନ୍ତି ନାହିଁ—ଏମିତି ଆଦର୍ଶ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ନବଳ ଲୋକ ମହାନ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ନ ସ୍ଵେ ସୁଖେ ଵୈ କୁରୁତେ ପ୍ରହର୍ଷଂ ନାନ୍ଯସ୍ଯ ଦୁଃଖେ ଭଵତି ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ। ଦତ୍ତ୍ଵା ନ ପଶ୍ଚାତ୍କୁରୁତେଽନୁତାପଂ ସ କଥ୍ଯତେ ସତ୍ପୁରୁଷାର୍ଯଶୀଲଃ
ନିଜ ସୁଖରେ ଅତିରିକ୍ତ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଦାନ କରି ସେଥିରେ ପଛରୁ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ କରନ୍ତି ନାହିଁ—ଏମିତି ଲୋକକୁ ସତ୍ପୁରୁଷ ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରବାନ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଦେଶାଚାରାନ୍ସମଯାଞ୍ଜାତିଧର୍ମାନ୍ ବୁଭୂଷତେ ଯଃ ସ ପରାଵରଜ୍ଞଃ। ସ ଯତ୍ର ତତ୍ରାଭିଗତଃ ସଦୈଵ ମହାଜନସ୍ଯାଧିପତ୍ଯଂ କରୋତି
ଯିଏ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦେଶର ଚଳଚଳନ, ନିୟମ ଓ ଜାତିର ଧର୍ମ ଜାଣିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି—ଏମିତି ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ, ସେ ଯେଉଁଠି ଯାଆନ୍ତି, ସେଠି ସଦା ମହାନ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନେତୃତ୍ୱ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଦମ୍ଭଂ ମୋହଂ ମତ୍ସରଂ ପାପକୃତ୍ଯଂ ରାଜଦ୍ଵିଷ୍ଟଂ ପୈଶୁନଂ ପୂଗଵୈରମ୍। ମତ୍ତୋନ୍ମତ୍ତୈର୍ଦୁର୍ଜନୈଶ୍ଚାପି ଵାଦଂ ଯଃ ପ୍ରଜ୍ଞାଵାନ୍ଵର୍ଜଯେତ୍ସ ପ୍ରଧାନଃ
ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ ଢୋଙ୍ଗ, ମୂଢ଼ତା, ଇର୍ଷ୍ୟା, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱେଷ, ଅପବାଦ, ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତା ଓ ମଦ ଅଥବା ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସହ ବିବାଦକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି—ସେ ସବୁଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଦମଂ ଶୌଚଂ ଦୈଵିକଂ ମଙ୍ଗଲାନି ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତାନ୍ଵିଵିଧାଁଲ୍ଲୋକଵାଦାନ୍। ଏତାନି ଯଃ କୁରୁତେ ନୈତ୍ଯକାନି ତସ୍ଯୋତ୍ଥାନଂ ଦେଵତା ରାଧଯନ୍ତି
ଯିଏ ନିୟମିତ ଭାବେ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି, ପବିତ୍ରତା ରଖନ୍ତି, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ଲୋକମତ ମାନନ୍ତି—ତାଙ୍କର ଉନ୍ନତିକୁ ଦେବତାମାନେ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତି।
ସମୈର୍ଵିଵାହଂ କୁରୁତେ ନ ହୀନୈଃ ସମୈଃ ସଖ୍ଯଂ ଵ୍ଯଵହାରଂ କଥାଂ ଚ। ଗୁଣୈର୍ଵିଶିଷ୍ଟାଂଶ୍ଚ ପୁରୋ ଦଧାତି ଵିପଶ୍ଚିତସ୍ତସ୍ଯ ନଯାଃ ସୁନୀତାଃ
ସମାନ ଲୋକଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରନ୍ତି, ଅପମାନ ଲୋକଙ୍କ ସହ ନୁହେଁ; ସମାନଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା, ବ୍ୟବହାର ଓ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରନ୍ତି; ଗୁଣରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖନ୍ତି—ଏମିତି ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ନୀତି ସର୍ବଦା ଉତ୍ତମ।
ମିତଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସଂଵିଭଜ୍ଯାଶ୍ରିତେଭ୍ଯୋ ମିତଂ ସ୍ଵପିତ୍ଯମିତଂ କର୍ମ କୃତ୍ଵା। ଦଦାତ୍ଯମିତ୍ରେଷ୍ଵପି ଯାଚିତଃ ସଂ- ସ୍ତମାତ୍ମଵନ୍ତଂ ପ୍ରଜହତ୍ଯନର୍ଥାଃ
ସେ ମାପରେ ଖାଆନ୍ତି, ନିଜ ଆଶ୍ରିତମାନେ ସହ ବାଣ୍ଟନ୍ତି, ମାପରେ ଶୋଇଥାନ୍ତି, ଅସୀମ ପରିଶ୍ରମ କରନ୍ତି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୋଧ କଲେ ଦେଇଦିଅନ୍ତି—ଏମିତି ଆତ୍ମସଂଯମୀ ଅସୁଭ କୁ ଦୂର କରନ୍ତି।
ଚିକୀର୍ଷିତଂ ଵିପ୍ରକୃତଂ ଚ ଯସ୍ଯ ନାନ୍ଯେ ଜନାଃ କର୍ମ ଜାନନ୍ତି କିଂଚିତ୍। ମନ୍ତ୍ରେ ଗୁପ୍ତେ ସମ୍ଯଗନୁଷ୍ଠିତେ ଚ ନାଲ୍ପୋଽପ୍ଯସ୍ଯ ଚ୍ଯଵତେ କଶ୍ଚିଦର୍ଥଃ
ଯାହା କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି କିମ୍ବା କରିଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ମନ୍ତ୍ର ଗୁପ୍ତ ରହିଲେ ଓ ଠିକ୍ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର କିଛି ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ବିଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଯଃ ସର୍ଵଭୂତପ୍ରଶମେ ନିଵିଷ୍ଟଃ ସତ୍ଯୋ ମୃଦୁର୍ମାନକୃଚ୍ଛୁଦ୍ଧଭାଵଃ ଅତୀଵ ସ ଜ୍ଞାଯତେ ଜ୍ଞାତିମଧ୍ଯେ ମହାମଣିର୍ଜାତ୍ଯ ଇଵ ସପ୍ରନ୍ନଃ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଶାନ୍ତିରେ ନିଶ୍ଚିତ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ମୃଦୁ, ଅହଂକାର ରହିତ, ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ଥାନ୍ତି—ସେ ନିଜ ପରିବାରରେ ଏମିତି ଚିହ୍ନଟ ହୁଅନ୍ତି, ଯେପରି ମହାମୂଲ୍ୟ ମଣି ଆଲୋକିତ ହୁଏ।
ଯ ଆତ୍ମନାଽପତ୍ରପତେ ଭୃଶଂ ନରଃ ସ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ଗୁରୁର୍ଭଵତ୍ଯୁତ ଅନନ୍ତଜେଜାଃ ସୁମନାଃ ସମାହିତଃ ସ ତେଜସା ସୂର୍ଯ ଇଵାଵଭାସତେ
ଯିଏ ନିଜ ଦୋଷ ପାଇଁ ଗଭୀର ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଗୁରୁ ହୁଅନ୍ତି; ଅସୀମ ଶକ୍ତି, ଖୁସି ମନ ଓ ଏକାଗ୍ରତା ଥିବା ସେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଵନେ ଜାତାଃ ଶାପଦଗ୍ଧସ୍ଯ ରାଜ୍ଞଃ ପାଣ୍ଡୋଃ ପୁତ୍ରାଃ ପଞ୍ଚ ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରକଲ୍ପାଃ । ତ୍ଵଯୈଵ ବାଲା ଵର୍ଧିତାଃ ଶିକ୍ଷିତାଶ୍ଚ ତଵାଦେଶଂ ପାଲଯନ୍ତ୍ଯାମ୍ବିକେଯ
ବନରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଶାପ ଦ୍ୱାରା ରାଜା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ବନବାସ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେହି ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ, ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ତୁମେ ଏକାକି ତାଙ୍କୁ ବଢ଼ାଇଲେ ଓ ଶିଖାଇଲେ, ଆମ୍ବିକାନନ୍ଦନ, ସେମାନେ ତୁମ ଆଦେଶ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
ପ୍ରଦାଯୈଷାମୁଚିତଂ ତାତରାଜ୍ଯଂ ସୁଖୀ ପୁତ୍ରୈଃ ସହିତୋ ମୋଦମାନଃ । ନ ଦେଵାନାଂ ନାପି ଚ ମାନୁଷାଣାଂ ଭଵିଷ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ଗର୍ହଣୀଯୋ ନରେନ୍ଦ୍ର
ଏମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଉଚିତ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ, ରାଜା, ଆପଣ ପୁଅମାନଙ୍କ ସହ ଖୁସିରେ ରହିବେ; ତେବେ ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ, କେହି ଆପଣଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦେବେ ନାହିଁ।
ଜାଗ୍ରତୋ ଦହ୍ଯମାନସ୍ଯ ଯତ୍କାର୍ଯମନୁପଶ୍ଯସି। ତଦ୍ବ୍ରୂହି ତ୍ଵଂ ହି ନସ୍ତାତ ଧର୍ମାର୍ଥକୁଶଲଃ ଶୁଚିଃ
ଏହି ଦୁଃଖ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଜାଗିଥିବା ବେଳେ ଆପଣ ଯେଉଁ କାମ କରିବାକୁ ଠିକ୍ ବୁଝନ୍ତି, ସେଇ କଥା ଆମକୁ କହନ୍ତୁ, ପିତା; କାରଣ ଆପଣ ନିଷ୍ପାପ ଓ ଧର୍ମ ଓ ଲାଭରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯଥାଵଦ୍ଵିଦୁର ପ୍ରଶାଧି ପ୍ରଜ୍ଞାପୂର୍ଵଂ ସର୍ଵମଜାତଶତ୍ରୋଃ। ଯନ୍ମନ୍ଯସେ ପଥ୍ଯମଦୀନସତ୍ଵ ଶ୍ରେଯସ୍କରଂ ବ୍ରୂହି ତଦ୍ଵୈ କୁରୂଣାମ୍
ତେଣୁ, ବିଦୁର, ଅଜାତଶତ୍ରୁ ପାଇଁ ସମସ୍ତ କାମ ବୁଝିବାକୁ ଏବଂ ଠିକ୍ ଭାବେ ଚାଲାନ୍ତୁ; ଆପଣ କୁରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ଭଲ ଓ ଉପକାରୀ ବୁଝନ୍ତି, ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ସେଇ କଥା କହନ୍ତୁ।
ପାପାଶଙ୍କୀ ପାପମେଵାନୁପଶ୍ଯନ୍ ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାଂ ଵ୍ଯାକୁଲେନାତ୍ମନାହମ୍ । କଜେ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ତତ୍ପଂ ଯଥାଵ- ନ୍ମନୀଷିତଂ ସର୍ଵମଜାତଶତ୍ରୋଃ
ମୁଁ ଅପରାଧ ଭୟରେ ଏବଂ ମନରେ ଅଶାନ୍ତି ନେଇ ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରୁଛି; ଆପଣ ଯାହା ଠିକ୍ ବୁଝନ୍ତି, ଅଜାତଶତ୍ରୁ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଭଲ କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ଶୁଭଂ ଵା ଯଦି ଵା ପାପଂ ଦ୍ଵେଷ୍ଯଂ ଵା ଯଦି ଵା ପ୍ରିଯମ୍। ନାପୃଷ୍ଟଃ କସ୍ଯଚିଦ୍ବ୍ରୂଯାଦ୍ଯଃ ସ ନେଚ୍ଛେତ୍ପରାଭଵମ୍
ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, ଘୃଣା ହୋଇଥିଲେ କିମ୍ବା ପ୍ରିୟ, ଯେଉଁଠି ନ ପଚାରାଯାଏ, ସେଠି କେହି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏମିତି ଲୋକ ଅନ୍ୟର ହାନି ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତେ ରାଜନ୍ହିତଂ ଯତ୍ସ୍ଯାନ୍କୁରୂନ୍ପ୍ରତି। ଵଚଃ ଶ୍ରେଯସ୍କରଂ ଧର୍ମ୍ଯଂ ବ୍ରୁଵତସ୍ତନ୍ନିବୋଧ ମେ
ତେଣୁ, ରାଜା, ମୁଁ କୁରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ଉପକାରୀ, ସେଇ କଥା କହିବି; ମୋର ଧର୍ମମୟ ଓ ଭଲ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ମିଥ୍ଯୋପେତାନି କର୍ମାଣି ସିଦ୍ଧ୍ଯେତାଦୀନି ଭାରତ। ଅନୁପାଯପ୍ରଯୁକ୍ତାନି ମା ସ୍ମ ତେ....ମନଃ କୃଥାଃ
ଭାରତ, ଭୁଲ ଉପାୟରେ କରାଯାଇଥିବା କାମ କେବେ କେବେ ସଫଳ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ କାମ ଠିକ୍ ଉପାୟ ଛାଡ଼ି କରାଯାଏ, ସେଠି ଆପଣଙ୍କ ମନ ଲଗାନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ତଥୈଵ ଯୋଗଵିହିତଂ ଯତ୍ତୁ କର୍ମ ନ ସିଧ୍ଯତି। ଉପାଯଯୁକ୍ତଂ ମେଧାଵୀ ନ ତତ୍ର ଗ୍ଲପଯେନ୍ମନଃ
ଏଭଳି, ଯଦି ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରାଯାଇଥିବା କାମ ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ, ତେବେ ଯଦି ଠିକ୍ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଛି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ତାହାରେ ମନ ଦୁଃଖିତ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅନୁବନ୍ଧାନଵେକ୍ଷେତ ସାନୁବନ୍ଧେଷୁ କର୍ମସୁ। ସଂପ୍ରଧାର୍ଯ ଚ କୁର୍ଵୀତ ସହସା ନ ସମାଚରେତ୍
ଯେଉଁ କାମର ଫଳ ରହିଛି, ସେଠି ତାହାର ପରିଣାମ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍; ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍, ଅତି ତ୍ୱରା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅନୁବନ୍ଧଂ ଚ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଵିପାକଂ ଚୈଵ କର୍ମଣାମ୍। ଉତ୍ଥାନମାତ୍ମନଶ୍ଚୈଵ ଧୀରଃ କୁର୍ଵୀତ ଵା ନ ଵା
କାମର ପରିଣାମ ଓ ଫଳ, ଏବଂ ନିଜର ସମର୍ଥ୍ୟ ବିଚାର କରି, ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଲୋକ ଯଥାଯଥା କାମ କରିବା କିମ୍ବା ନ କରିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଛନ୍ତି।
ଯଃ ପ୍ରମାଣଂ ନ ଜାନାତି ସ୍ଥାନେ ଵୃଦ୍ଧୌ ତଥା କ୍ଷଯେ। କୋଶେ ଜନପଦେ ଦଣ୍ଡେ ନ ସ ରାଜ୍ଯେଽଵତିଷ୍ଠତେ
ଯିଏ ବୃଦ୍ଧି-ହ୍ରାସ, ଧନ, ଦେଶ ଓ ଶାସନର ଠିକ୍ ମାପ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ସେ ରାଜ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିପାରେ ନାହିଁ।
ଯସ୍ତ୍ଵେତାନି ପ୍ରମାଣାନି ଯଥୋକ୍ତାନ୍ଯନୁପଶ୍ଯତି। ଯୁକ୍ତୋ ଧର୍ମାର୍ଥଯୋର୍ଜ୍ଞାନେ ସ ରାଜ୍ଯମଧିଗଚ୍ଛତି
କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଏହି ସମସ୍ତ ମାପ ଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝନ୍ତି, ଧର୍ମ ଓ ଲାଭର ଜ୍ଞାନ ଥିବା, ସେ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ନ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତମିତ୍ଯେଵ ଵର୍ତିତଵ୍ଯମସାଂପ୍ରତମ୍। ଶ୍ରିଯଂ ହ୍ଯଵିନଯୋ ହନ୍ତି ଜରା ରୂପମିଵୋତ୍ତମମ୍
ରାଜ୍ୟ ମିଳିଗଲା ବୋଲି ଏବେ ମଧ୍ୟ ଅଭିମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯେପରି ଜରା ସୁନ୍ଦରତାକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ଏମିତି ଅନୁଶାସନ ନଥିଲେ ଶ୍ରୀ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଭକ୍ଷ୍ଯୋତ୍ତମପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନଂ ମତ୍ସ୍ଯୋ ବଡିଶମାଯସମ୍। ଅନ୍ନାଭିଲାଷୀ ଗ୍ରସତେ ନାନୁବନ୍ଧମଵେକ୍ଷତେ
ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ଭିତରେ ଲୁଚିଥିବା ଇରନ ଆଞ୍ଚ ମାଛ ଖାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ଖାଇବାର ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ପରିଣାମ ଭାବିନାହିଁ।
ଯଚ୍ଛକ୍ଯଂ ଗ୍ରସିତୁଂ ଗ୍ରସ୍ଯଂ ଗ୍ରସ୍ତଂ ପରିଣମେଚ୍ଚ ଯତ୍। ହିତଂ ଚ ପରିଣାମେ ଯତ୍ତଦାଦ୍ଯଂ ଭୂତିମିଚ୍ଛତା
ଯାହା ପଚିପାରିବ, ସେଠି ଖାଇବା ଉଚିତ୍; ଯାହା ଖାଇଛି, ସେ ଭଲଭାବେ ହଜମ ହେବା ଉଚିତ୍; ଯାହାର ଶେଷରେ ଉପକାର ମିଳେ, ଭାଗ୍ୟ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ପ୍ରଥମେ ସେଠି ଚୟନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵନସ୍ପତେରପକ୍ଵାନି ଫଲାନି ପ୍ରଚିନୋତି ଯଃ। ସ ନାପ୍ନୋତି ରସଂ ତେଭ୍ଯୋ ବୀଜଂ ଚାସ୍ଯ ଵିନଶ୍ଯତି
ଯିଏ ଗଛର କଚ୍ଚା ଫଳ ତୁଳେ, ସେ ସେଥିରୁ ରସ ପାଉନାହିଁ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ବୀଜ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।