ଷଡିମାନ୍ପୁରୁଷୋ ଜହ୍ଯାଦ୍ଭିନ୍ନାଂ ନାଵମିଵାର୍ଣଵେ। ଅପ୍ରଵକ୍ତାରମାଚାର୍ଯମନଧୀଯାନମୃତ୍ଵିଜମ୍
ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଛଅଟି ଜିନିଷକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ୍, ଯେପରି ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ନୌକାକୁ ସମୁଦ୍ରରେ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି— ଶିକ୍ଷା ନ ଦେଇଥିବା ଗୁରୁ, ପଢ଼ିନଥିବା ପୁରୋହିତ, ରକ୍ଷା ନ କରୁଥିବା ରାଜା, ଅପ୍ରିୟ କଥା କହୁଥିବା ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଗ୍ରାମକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଗୋପାଳ ଓ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାହୁଁଥିବା ନାପିତ।
ଅରକ୍ଷିତାରଂ ରାଜାନଂ ଭାର୍ଯାଂ ଚାପ୍ରିଯଵାଦିନୀମ୍ । ଗ୍ରାମକାମଂ ଚ ଗୋପାଲଂ ଵନକାମଂ ଚ ନାପିତମ୍
ଯେ ରାଜା ରକ୍ଷା କରୁନାହାନ୍ତି, ଯେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅପ୍ରିୟ କଥା କହନ୍ତି, ଯେ ଗୋପାଳ ଗ୍ରାମକୁ ଚାହୁଁଥିବେ ଓ ଯେ ନାପିତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାହୁଁଥିବେ, ସେମାନେ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ୍।
ଷଡେଵ ତୁ ଗୁଣାଃ ପୁଂସା ନ ହାତଵ୍ଯାଃ କଦାଚନ। ସତ୍ଯଂ ଦାନମନାଲସ୍ଯମନସୂଯା କ୍ଷମା ଧୃତିଃ
ମନୁଷ୍ୟ କେବେ ଏହି ଛଅଟି ଗୁଣ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ— ସତ୍ୟବାଦିତା, ଦାନଶୀଳତା, ଉତ୍ସାହ, ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିବା, କ୍ଷମାଶୀଳତା ଓ ଧୃତି।
ଅର୍ଥାଗମୋ ନିତ୍ଯମରୋଗିତା ଚ ପ୍ରିଯା ଚ ଭାର୍ଯା ପ୍ରିଯଵାଦିନୀ ଚ। ଵଶ୍ଯଶ୍ଚ ପୁତ୍ରୋଽର୍ଥକରୀ ଚ ଵିଦ୍ଯା ଷଡ୍ଜୀଵଲୋକସ୍ଯ ସୁଖାନି ରାଜନ୍
ଧନ ଅର୍ଜନ, ସଦା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ରହିବା, ଭଲ ଓ ମିଠା କଥା କହୁଥିବା ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଆଜ୍ଞାକାରୀ ପୁଅ ଓ ଧନ ଆଣିଦେଇଥିବା ଜ୍ଞାନ— ଏହି ଛଅଟି ଜିନିଷ ଲୋକର ସୁଖର କାରଣ, ରାଜନ।
ଷଣ୍ଣାମାତ୍ମନି ନିତ୍ଯାନାମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଯୋଽଧିଗଚ୍ଛତି। ନ ସ ପାପୈଃ କୁତୋଽନର୍ଥୈର୍ଯୁଜ୍ଯତେ ଵିଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ଯିଏ ନିଜ ମନରେ ଏହି ଛଅଟି ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧିକାର ରଖେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଛି, ସେ କେବେ ମନ୍ଦ କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଅପଶ୍ରୟରେ ପଡ଼େନି।
ଷଡିମେ ଷଟ୍ସୁ ଜୀଵନ୍ତି ସପ୍ତମୋ ନୋପଲଭ୍ଯତେ। ଚୋରାଃ ପ୍ରମତ୍ତେ ଜୀଵନ୍ତି ଵ୍ଯାଧିତେଷୁ ଚିକିତ୍ସକାଃ
ଏହି ଛଅଟି ଅନ୍ୟ ଛଅଟି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଜୀବନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସପ୍ତମ ମିଳେନାହିଁ— ଅସାବଧାନ ଲୋକ ଉପରେ ଚୋର, ରୋଗୀ ଉପରେ ଡାକ୍ତର।
ପ୍ରମଦାଃ କାମଯାନେଷୁ ଯଜମାନେଷୁ ଯାଜକାଃ । ରାଜା ଵିଵଦମାନେଷୁ ନିତ୍ଯଂ ମୂର୍ଖେଷୁ ପଣ୍ଡିତାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଚାହାଁଥିବେ, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ନାରୀମାନେ; ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଉପରେ ପୁରୋହିତ; ବିବାଦ କରୁଥିବା ଉପରେ ରାଜା; ମୂର୍ଖମାନେ ଉପରେ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଜୀବନ୍ତି।
ଷଡିମାନି ଵିନଶ୍ଯନ୍ତି ମୁହୂର୍ତମନଵେକ୍ଷଣାତ୍। ଗାଵଃ ସେଵା କୃଷିର୍ଭାର୍ଯା ଵିଦ୍ଯା ଵୃଷଲସଙ୍ଗତିଃ
ଏହି ଛଅଟି ଜିନିଷକୁ ଯଦି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରି ଅବହେଳା କରାଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ— ଗାଈ, ସେବା, ଚାଷ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଶିକ୍ଷା ଓ ନିମ୍ନ ଲୋକଙ୍କ ସାଙ୍ଗ।
ଷଡେତେ ହ୍ଯଵମନ୍ଯନ୍ତେ ନିତ୍ଯଂ ପୂର୍ଵୋପକାରିଣମ୍ । ଆଚାର୍ଯଂ ଶିକ୍ଷିତାଃ ଶିଷ୍ଯାଃ କୃତଦାରାଶ୍ଚ ମାତରଂ
ଯେଉଁଛଅଟି ଲୋକ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଉପକାର କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଅବମାନ କରନ୍ତି: ଶିକ୍ଷା ଶେଷ କରିଥିବା ଶିଷ୍ୟମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଭୁଲିଯାନ୍ତି, ବିବାହ କରିଥିବା ପୁଅମାନେ ମାଆଙ୍କୁ ଅନଦେଖା କରନ୍ତି।
ନାରୀଂ ଵିଗତକାମାସ୍ତୁ କୃତାର୍ଥାଶ୍ଚ ପ୍ରଯୋଜକମ୍ । ନାଵଂ ନିସ୍ତୀର୍ଣକାନ୍ତାରା ନାତୁରାଶ୍ଚ ଚିକିତ୍ସକଂ
ଯେ ନାରୀମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଇଛା ହରାଇଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ନିଜ କାମନା ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଉପକାରୀଙ୍କୁ ଭୁଲିଯାନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ନଦୀ ପାରି ଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନୌକାକୁ ଭୁଲିଯାନ୍ତି; ଯେ ରୋଗୀ ସୁସ୍ଥ ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ଡାକ୍ତରଙ୍କୁ ଭୁଲିଯାନ୍ତି।
ଆରୋଗ୍ଯମାନୃଣ୍ଯମଵିପ୍ରଵାସଃ ସଦ୍ଭିର୍ମନୁଷ୍ଯୈଃ ସହ ସଂପ୍ରଯୋଗଃ। ସ୍ଵପ୍ରତ୍ଯଯା ଵୃତ୍ତିରଭୀତଵାସଃ ଷଟ୍ ଜୀଵଲୋକସ୍ଯ ସୁଖାନି ରାଜନ୍
ହେ ରାଜା, ଏହି ଛଅଟି ଜୀବମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ ସୁଖ: ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଋଣମୁକ୍ତି, ପ୍ରବାସର ଅଭାବ, ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ, ନିଜ ଶ୍ରମରେ ଉପାର୍ଜନ, ଓ ଭୟ ଛାଡ଼ି ରହିବା।
ଈର୍ଷୁର୍ଧୃଣୀ ନସନ୍ତୁଷ୍ଟଃ କ୍ରୋଧନୋ ନିତ୍ଯଶଙ୍କିତଃ। ପରଭାଗ୍ଯୋପଜୀଵୀ ଚ ଷଡେତେ ନିତ୍ଯଦୁଃଖିତାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଇର୍ଷ୍ୟା କରନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ରହନ୍ତି, କେବେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତିନାହିଁ, କ୍ରୋଧୀ, ସନ୍ଦେହପରା, ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଭାଗ୍ୟରେ ଜୀବିକା କରନ୍ତି—ଏହି ଛଅଟି ଲୋକ ସଦା ଦୁଃଖି।
ସପ୍ତ ଦୋଷାଃ ସଦା ରାଜ୍ଞା ହାତଵ୍ଯା ଵ୍ଯସନୋଦଯାଃ। ପ୍ରାଯଶୋ ଯୈର୍ଵିନଶ୍ଯନ୍ତି କୃତମୂଲା ଅପୀଶ୍ଵରାଃ
ସପ୍ତଟି ଦୋଷ ରହିଛି, ଯାହାକୁ ରାଜା ସଦା ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ଦୁର୍ଗତିକୁ ଆଣେ; ଏହି ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ବିନଶିଯାନ୍ତି।
ସ୍ତ୍ରିଯୋଽକ୍ଷା ମୃଗଯା ପାନଂ ଵାକ୍ପାରୁଷ୍ଯଂ ଚ ପଞ୍ଚମମ୍। ମହଚ୍ଚ ଦଣ୍ଡପାରୁଷ୍ଯମର୍ଥଦୂଷଣମେଵ ଚ
ସ୍ତ୍ରୀ, ଜୁଆ, ଶିକାର, ମଦପାନ, କଠୋର କଥା, ଅତି ଦଣ୍ଡ ଦେବା, ଓ ଧନର ଦୁର୍ବ୍ୟବହାର—ଏହି ସପ୍ତଟି ଦୋଷ ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ରହିଲେ ଦୁର୍ଗତି ଆସେ।
ଅଷ୍ଟୌ ପୂର୍ଵନିମିତ୍ତାନି ନରସ୍ଯ ଵିନଶିଷ୍ଯତଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ପ୍ରଥମଂ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ଚ ଵିରୁଧ୍ଯତେ
ଅଷ୍ଟଟି ଚିହ୍ନ ରହିଛି, ଯାହା ଦେଖିଲେ ବୁଝିବାକୁ ମିଳେ ଏକ ଲୋକ ବିନଶିବାକୁ ଯାଉଛି: ପ୍ରଥମେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ବିରୋଧ କରେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଵାନି ଚାଦତ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚ ଜିଘାଂସତି। ରମତେ ନିନ୍ଦଯା ଚୈଷାଂ ପ୍ରଶଂସାଂ ନାଭିନନ୍ଦତି
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇଯାଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଚାହାଏ, ସେମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ହେଲେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତିନାହିଁ।
ନୈନାନ୍ସ୍ମରତି କୃତ୍ଯେଷୁ ଯାଚିତଶ୍ଚାଭ୍ଯସୂଯତି। ଏତାନ୍ଦୋଷାନ୍ନରଃ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ବୁଧ୍ଵା ଵିସର୍ଜଯେତ୍
ସେ ଗୁରୁଜନଙ୍କୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାମରେ ମନେ ରଖେନାହିଁ, ଓ ଯେତେବେଳେ ମାଗିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ; ଏହି ଦୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝି, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ।
ଅଷ୍ଟାଵିମାନି ହର୍ଷସ୍ଯ ନଵନୀତାନି ଭାରତ। ଵର୍ତମାନାନି ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ତାନ୍ଯେଵ ସ୍ଵସୁଖାନ୍ଯପି
ହେ ଭାରତ, ଅଷ୍ଟଟି ଆନନ୍ଦ ଓ ନବଟି ହର୍ଷ ଅଛି; ଏହି ଗୁଡ଼ିକୁ ଏହି ଜଗତରେ ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ଏହିଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ସୁଖର ଉପାୟ ମଧ୍ୟ।
ସମାଗମଶ୍ଚ ସଖିଭିର୍ମହାଂଶ୍ଚୈଵ ଧନାଗମଃ । ପୁତ୍ରେଣ ଚ ପରିଷ୍ଵଙ୍ଗଃ ସନ୍ନିପାତଶ୍ଚ ମୈଥୁନେ
ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ମିଳିବା, ବହୁତ ଧନ ମିଳିବା, ପୁଅଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବା, ଏବଂ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ସଂଯୋଗରେ ଏକତ୍ରିତ ହେବା।
ସମଯେ ଚ ପ୍ରିଯାଲାପଃ ସ୍ଵଯୂଥ୍ଯେଷୁ ସମୁନ୍ନତିଃ । ଅଭିପ୍ରେତସ୍ଯ ଲାଭଶ୍ଚ ପୂଜା ଚ ଜନସଂସଦି
ଠିକ୍ ସମୟରେ ପ୍ରିୟ କଥା ହେବା, ନିଜ ଦଳରେ ଉନ୍ନତି, ଇଚ୍ଛିତ ଜିନିଷ ମିଳିବା, ଓ ସମାଜରେ ସମ୍ମାନ ପାଇବା।
ଅଷ୍ଟୌ ଗୁମାଃ ପୁରୁଷଂ ଦୀପଯନ୍ତି ପ୍ରଜ୍ଞା ଚ କୌଲ୍ଯଂ ଚ ଦମଃ ଶ୍ରୁତଂ ଚ। ପରାକ୍ରମଶ୍ଚାବହୁଭାଷିତା ଚ ଦାନଂ ଯଥାଶକ୍ତି କୃତଜ୍ଞତା ଚ
ଅଷ୍ଟଟି ଗୁଣ ଲୋକକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରେ: ବୁଦ୍ଧି, ଉତ୍ତମ କୁଳ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଶିକ୍ଷା, ପ୍ରାକ୍ରମ, ଅଧିକ କଥା ନ କହିବା, ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ ଦାନ, ଓ କୃତଜ୍ଞତା।
ନଵଦ୍ଵାରମିଦଂ ଵେଶ୍ମ ତ୍ରିସ୍ଥୂଣଂ ପଞ୍ଚସାକ୍ଷିକମ୍। କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞାଧିଷ୍ଠିତଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଯୋ ଵେଦ ସ ପରଃ କଵିଃ
ଏହି ଶରୀରଟି ନଅଟି ଦ୍ୱାର, ତିନିଟି ଖୁଟି, ପାଞ୍ଚଟି ଆଧାର ଥିବା ଘର; ଏହାର ଅଧିପତି ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ; ଯିଏ ଏହାକୁ ବୁଝେ, ସେଠାରେ ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ।
ଦଶ ଧର୍ମଂ ନ ଜାନନ୍ତି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ନିବୋଧ ତାନ୍। ମତ୍ତଃ ପ୍ରମତ୍ତ ଉନ୍ମତ୍ତଃ ଶ୍ରାନ୍ତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ବୁଭୁକ୍ଷିତଃ
ଦଶଜଣ ଅଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ କୁ ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ, ହେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଶୁଣ: ମଦମସ୍ତ, ଅସାବଧାନ, ପାଗଳ, କ୍ଲାନ୍ତ, କ୍ରୋଧୀ, ଭୁଖା,
ତ୍ଵରମାଣଶ୍ଚ ଲୁବ୍ଧଶ୍ଚ ଭୀତଃ କାମୀ ଚ ତେ ଦଶ। ତସ୍ମାଦେତେଷୁ ଭାଵେଷୁ ନ ପ୍ରସଞ୍ଜେତ ପଣ୍ଡିତଃ
ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ, ଲୋଭୀ, ଭୟଭିତ, ଏବଂ କାମନାପରାୟଣ—ଏହି ଦଶଜଣ; ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ପଣ୍ଡିତ ଲୋକ ସହଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅତ୍ରୈଵୋଦାହରନ୍ତୀମମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍। ପୁତ୍ରାର୍ଥମସୁରେନ୍ଦ୍ରେଣ ଗୀତଂ ଚୈଵ ସୁଧନ୍ଵନା
ଏଠାରେ ପୁରୁଣା ଗଳ୍ପ ଓ ଏକ ଗୀତ ଉଦାହରଣ ଦିଆଯାଏ, ଯାହା ସୁଧନ୍ବନ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ଗାଇଥିଲେ, ଏବଂ ଏହା ଅସୁରନାୟକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିଲା।
ଯଃ କାମମନ୍ଯୂ ପ୍ରଜହାତି ରାଜା ପାତ୍ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପଯତେ ଧନଂ ଚ। ଵିଶେଷଵିଚ୍ଛ୍ରୁତଵାନ୍କ୍ଷିପ୍ରକାରୀ ତଂ ସର୍ଵଲୋକଃ କୁରୁତେ ପ୍ରମାଣମ୍
ଯେ ରାଜା ଆସକ୍ତି ଓ କ୍ରୋଧକୁ ଛାଡ଼ନ୍ତି, ଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଧନ ଦିଅନ୍ତି, ବିବେକ ଓ ଶିକ୍ଷାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି—ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆଦର କରନ୍ତି।
ଜାନାତି ଵିଶ୍ଵାସଯିତୁଂ ମନୁଷ୍ଯାନ୍ ଵିଜ୍ଞାତଦୋଷେଷୁ ଦଧାତି ଦଣ୍ଡମ୍। ଜାନାତି ମାତ୍ରାଂ ଚ ତଥା କ୍ଷମାଂ ଚ ତଂ ତାଦୃଶଂ ଶ୍ରୀର୍ଜୁଷତେ ସମଗ୍ରା
ସେ ଲୋକଙ୍କର ଭରସା ଜିତିବା ଉପାୟ ଜାଣନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଦୋଷ କରନ୍ତି ସେମାନେ ପ୍ରତି ଯଥାଯଥ ଶାସନ ଦିଅନ୍ତି, ମାପ ଓ କ୍ଷମା କେତେ ଦରକାର ତାହା ଜାଣନ୍ତି; ଏମିତି ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଗ୍ୟ ଦୟା କରେ।
ସୁଦୁର୍ବଲଂ ନାଵଜାନାତି କଂଚି- ଦ୍ଯୁକ୍ତୋ ରିପୁଂ ସେଵତେ ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵମ୍। ନ ଵିଗ୍ରହଂ ରୋଚଯତେ ବଲସ୍ଥୈଃ କାଲେ ଚ ଯୋ ଵିକ୍ରମତେ ସ ଧୀରଃ
ସେ କେହି ଦୁର୍ବଳକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମତାରେ ସେବା କରନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ସହ ବିବାଦ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ଠିକ୍ ସମୟରେ ସାହସ ଦେଖାନ୍ତି—ଏମିତି ଲୋକ ଦୃଢ଼ଚିତ୍ତ।
ପ୍ରାପ୍ଯାପ.. ନ ଵ୍ଯଥତେ କଦାଚି- ଦୁଦ୍ଯୋଗମାନ୍ଵଚ୍ଛତି ଚାପ୍ରମତ୍ତଃ । ଦୁଃଖଂ ଚ କାଲେ ସହତେ ମହାତ୍ମା ଧୁରନ୍ଧରସ୍ତସ୍ଯ ଜିତାଃ ସପତ୍ନାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଯାହା ଚାହିଁଥିଲେ ତାହା ପାଇଲେ, ସେ କେବେ ଭୟଭିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଅସାବଧାନ ହୋଇ ଚେଷ୍ଟା ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ, ଦୁଃଖ ଆସିଲେ ଠିକ୍ ସମୟରେ ସହିନ୍ତି—ଏମିତି ମହାନ ଆତ୍ମା, ଭାର ବୋହିବାରେ ସମର୍ଥ, ନିଜ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଜିତନ୍ତି।
ଅନର୍ଥକଂ ଵିପ୍ରଵାସଂ ଗୃହେଭ୍ଯଃ ପାପୈଃ ସନ୍ଧିଂ ପରଦାରାଭିମର୍ଶମ୍। ଦମ୍ଭଂ ସ୍ତୈନ୍ଯଂ ପୈଶୁନଂ ମଦ୍ଯମାନଂ ନ ସେଵତେ ଯଃ ସ ସୁଖୀ ସଦୈଵ
ଅନାବଶ୍ୟକ ଘର ଛାଡ଼ିବା, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା, ପରସ୍ତ୍ରୀ ସଂସ୍ପର୍ଶ, ଢୋଙ୍ଗ, ଚୋରି, ଅପବାଦ, ମଦ୍ୟପାନ କିମ୍ବା ଜୁଆ ଖେଳିବା—ଏହା କିଛି କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏମିତି ଲୋକ ସଦା ସୁଖୀ।