ଅବୁଦ୍ଧ୍ଵା ତ୍ଵଂ ଧର୍ମମେତଂ ସଭାଯା- ଅଥେଚ୍ଛସେ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯୋପଦେଷ୍ଟୁମ୍ । କୃଷ୍ଣା ତ୍ଵେତତ୍କର୍ମ ଚକାର ଶୁଦ୍ଧଂ ସୁଦୁଷ୍କରଂ ତତ୍ର ସଭାଂ ସମେତ୍ଯ
ସଭାରେ ଏହି ଧର୍ମକୁ ବୁଝିନାହିଁ, ତୁମେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ। କୃଷ୍ଣା ସେଠାରେ ପବିତ୍ର ଓ ଦୁର୍ଲଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଯେନ କୃଚ୍ଛ୍ରାତ୍ପାଣ୍ଡଵାନୁଜ୍ଜହାର ତଥାଽଽତ୍ମାନଂ ନୌରିଵ ସାଗରୌଘାତ୍। ଯତ୍ରାବ୍ରଵୀତ୍ସୂତପୁତ୍ରଃ ସଭାଯାଂ କୃଷ୍ଣାଂ ସ୍ଥିତାଂ ଶ୍ଵଶୁରାଣାଂ ସମୀପେ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଦୁଃଖରେ ଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ନିଜକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ, ଯେପରି ନୌକା ସମୁଦ୍ର ତରଙ୍ଗରୁ ଉଦ୍ଧାର ହୁଏ। ସେଠାରେ ସୂତପୁତ୍ର ସଭା ମଧ୍ୟରେ, ଶ୍ୱଶୁରମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
ନ ତେ ଗତିର୍ଵିଦ୍ଯତେ ଯାଜ୍ଞସେନି ପ୍ରପଦ୍ଯେଥା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଵେଶ୍ମ। ପରାଜିତାସ୍ତେ ପତଯୋ ନ ସନ୍ତି ପତିଂ ଚାନ୍ଯଂ ଭାମିନି ତ୍ଵଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ
ଯଜ୍ଞସେନୀ, ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ; ତୁମେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ପଡିବ। ତୁମ ପତିମାନେ ହାରିଗଲେ, ସେମାନେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ—ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ଅନ୍ୟ ପତି ବାଛ।
ଯୋ ବୀଭତ୍ସୋର୍ହୃଦଯେ ପ୍ରୋତ ଆସୀ- ଦସ୍ଥି ଛିନ୍ଦନ୍ମର୍ମଘାତୀ ସୁଘୋରଃ । କର୍ଣାଚ୍ଛରୋ ଵାଙ୍ଭଯସ୍ତିଗ୍ମତେଜାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତୋ ହୃଦଯେ ଫାଲ୍ଗୁନସ୍ଯ
ଯେ ଭୟଙ୍କର ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଭୀମସେନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଘୁସିଥିଲା, ଅସ୍ଥି ଭାଙ୍ଗି ମର୍ମକୁ ଘାତ କରିଥିଲା, କିମ୍ବା କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ବାଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଘୁସି ରହିଥିଲା।
କୃଷ୍ଣାଜିନାନି ପରିଧିତ୍ସମାନାନ୍ ଦୁଃଶାସନଃ କଟୁକାନ୍ଯଭ୍ଯଭାଷତ୍। ଏତେ ସର୍ଵେ ଷଣ୍ଡତିଲା ଵିନଷ୍ଟାଃ କ୍ଷଯଂ ଗତା ନରକଂ ଦୀର୍ଘକାଲମ୍
ସେମାନେ କୃଷ୍ଣାଜିନ ପିନ୍ଧିବାକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଦୁଃଶାସନ କଠୋର କଥା କହିଲା—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ନପୁଂସକ, ନଶ୍ଟ ହୋଇଗଲେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ନରକରେ ପଡ଼ି ରହିବେ।
ଦ୍ଯୂତେ ଵାକ୍ଯଂ ଗର୍ହ୍ଯମେଵଂ ଯଥୋକ୍ତମ୍
ଯେପରି ଦ୍ୟୂତକ୍ରୀଡ଼ାରେ ଏଭଳି ନିନ୍ଦାସ୍ପଦ କଥା କୁହାଯାଇଥିଲା।
ସ୍ଵଯଂ ତ୍ଵହଂ ପ୍ରାର୍ଥଯେ ତତ୍ର ଗନ୍ତୁଂ ସମାଧାତୁଂ କାର୍ଯମେତଦ୍ଵିପନ୍ନମ୍ । ` ଜାନାସି ତ୍ଵଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ମୋହଂ ଦୁରାତ୍ମନଃ ପାପଵଶାନୁଗସ୍ଯ
ମୁଁ ନିଜେ ଏଠାକୁ ଯାଇ, ଏହି ବିଫଳ କାମକୁ ସମାଧାନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ତୁମେ ଜାଣ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ମୂଢ଼ ଓ ପାପରେ ଲିପ୍ତ।
ଅହାପଯିତ୍ଵା ଯଦି ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥଂ ଶମଂ କୁରୂଣାମପି ଚେଚ୍ଛକେଯମ୍। ପୁଣ୍ଯଂ ଚ ମେ ସ୍ଯାଚ୍ଚରିତଂ ମହୋଦଯଂ ମୁଚ୍ଯେରଂଶ୍ଚ କୁରଵୋ ମୃତ୍ଯୁପାଶାତ୍
ଯଦି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ଫେରାଇ ଦେଇ, କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ଆଣିପାରିବି, ତେବେ ମୋ ପାଇଁ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ହେବ, ଏବଂ କୁରୁମାନେ ମୃତ୍ୟୁର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ।
ଅପି ମେ ଵାଚଂ ଭାଷମାଣସ୍ଯ କାଵ୍ଯାଂ ଧର୍ମାରାମାମର୍ଥଵତୀମହିଂସ୍ରାମ୍ । ଅଵେକ୍ଷେରନ୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଃ ସମକ୍ଷଂ ମାଂ ଚ ପ୍ରାପ୍ତଂ କୁରଵଃ ପୂଜଯେଯୁଃ
ମୁଁ ଯେଉଁ ଶବ୍ଦ କହୁଛି, ସେଗୁଡିକ ଧର୍ମମୟ, ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ କାହାରି ଅପକାର କରୁନାହିଁ—ଯଦି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହାକୁ ଗଭୀରତାରେ ଶୁଣନ୍ତି ଏବଂ କୌରବମାନେ ମୋ ଆଗମନରେ ମୋତେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି—
ଅତୋଽନ୍ଯଥା ରଥିନା ଫାଲ୍ଗୁନେନ ଭୀମେନ ଚୈଵାହଵଦଂଶିତେନ। ବଲୋତ୍ସିକ୍ତାନ୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଂଶ୍ଚ ଵିଦ୍ଧି ପ୍ରଦହ୍ଯମାନାନ୍କର୍ମଣା ସ୍ଵେନ ପାପାନ୍
ନହେଲେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉତ୍ସୁକ ଭୀମଙ୍କ ହାତରେ, ନିଜ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପୁଣି, ନିଜେ ଦଗ୍ଧ ହେବେ—ଏହି କଥା ଜାଣ।
ପରାଜିତାନ୍ପାଣ୍ଡଵେଯାଂସ୍ତୁ ଵାଚୋ ରୌଦ୍ରା ରୂକ୍ଷା ଭାଷତେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଃ । ଗଦାହସ୍ତୋ ଭୀମସେନୋଽପ୍ରମତ୍ତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ସ୍ମାରଯିତା ହି କାଲେ
ଯଦି ପାଣ୍ଡବମାନେ ପରାଜିତ ହେବେ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କଠୋର ଓ କ୍ରୁର କଥା କହିବ; କିନ୍ତୁ ଗଦାଧାରୀ ଭୀମ ଏବଂ ଅଚଳ ମନେ, ସମୟ ଆସିଲେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଦିଆ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମନେ ପକାଇଦେବେ।
ସୁଯୋଧନୋ ମନ୍ଯୁମଯୋ ମହାଦ୍ରୁମଃ ସ୍କନ୍ଧଃ କର୍ଣଃ ଶକୁନିସ୍ତସ୍ଯ ଶାଖାଃ । ଦୁଃଶାସନଃ ପୁଷ୍କଫଲେ ସମୃଦ୍ଧେ ମୂଲଂ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽମନୀଷୀ
ସୁଯୋଧନ ରୋଷରେ ଗଢ଼ିଥିବା ବଡ଼ ଗଛ; କର୍ଣ୍ଣ ତାହାର ତଣ୍ଡ, ଶକୁନି ତାହାର ଶାଖା; ଦୁଃଶାସନ ତାହାର ଫଳ ଓ ପ୍ରଚୁର ଫଳ, ଏବଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା ଅବିବେକୀ ମୂଳ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଧର୍ମମଯୋ ମହାଦ୍ରୁମଃ ସ୍କନ୍ଧୋଽର୍ଜୁନୋ ଭୀମସେନୋଽସ୍ଯ ଶାଖାଃ । ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ପୁଷ୍ପଫଲେ ସମୃଦ୍ଧେ ମୂଲଂ ତ୍ଵହଂ ବ୍ରହ୍ମ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଧର୍ମରେ ଗଢ଼ିଥିବା ବଡ଼ ଗଛ; ଅର୍ଜୁନ ତାହାର ତଣ୍ଡ, ଭୀମ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ତାହାର ଶାଖା; ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ତାହାର ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳ; ମୁଁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହି ଗଛର ମୂଳ।
ଵନଂ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସପୁତ୍ରଃ ସିଂହା ଵନେ ସଞ୍ଜଯ ପାଣ୍ଡଵେଯାଃ। ସିଂହାଭିଗୁପ୍ତଂ ନ ଵନଂ ଵିନଶ୍ଯେତ୍ ସିଂହୋ ନ ନଶ୍ଯେତ ଵନାଭିଗୁପ୍ତଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଜଙ୍ଗଲ; ସଞ୍ଜୟ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେଇ ଜଙ୍ଗଲର ସିଂହ। ସିଂହ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଜଙ୍ଗଲ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ, ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ସିଂହ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ।
ନିର୍ଵନୋ ଵଧ୍ଯତେ ସିଂହୋ ନିଃସିଂହଂ ଵଧ୍ଯତେ ଵନମ୍। ତସ୍ମାତ୍ସିଂହୋ ଵନଂ ରକ୍ଷେଦ୍ଵନଂ ସିଂହଂ ଚ ପାଲଯେତ୍
ଜଙ୍ଗଲ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ସିଂହ ମରିଯାଏ, ସିଂହ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଜଙ୍ଗଲ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ତେଣୁ, ସିଂହ ଜଙ୍ଗଲକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟ ସିଂହକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଵନଂ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ଵନେ ଵ୍ଯାଘ୍ରାଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ମା ଵନଂ ଛିନ୍ଧି ସଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଵ୍ଯାଘ୍ରା ନେଶୁର୍ଵନଂ ଵିନା
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା ହେଉଛନ୍ତି ଜଙ୍ଗଲ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେଇ ଜଙ୍ଗଲର ବାଘ। ଜଙ୍ଗଲ ସହିତ ବାଘମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ନଷ୍ଟ କରନିଅ, କାରଣ ବାଘମାନେ ଜଙ୍ଗଲ ବିନା ବଞ୍ଚିପାରିବେନାହିଁ।
ନିର୍ଵନୋ ଵଧ୍ଯତେ ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ନିର୍ଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଛିଦ୍ଯତେ ଵନମ୍। ତସ୍ମାଦ୍ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଵନଂ ରକ୍ଷେଦ୍ଵଯଂ ଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଚ ପାଲଯେତ୍
ଜଙ୍ଗଲ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ବାଘ ମରିଯାଏ, ବାଘ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଜଙ୍ଗଲ କାଟିଯାଏ; ତେଣୁ, ବାଘ ଜଙ୍ଗଲକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଆମେ ବାଘକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଲତାଧର୍ମା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଃ ସାଲାଃ ସଞ୍ଜଯ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ନ ଲତା ଵର୍ଧତେ ଜାତୁ ମହାଦ୍ରୁମମନାଶ୍ରିତା
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଲତା ପରି, ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ସଞ୍ଜୟ, ବଡ଼ ଗଛ ପରି। ଲତା କେବେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଗଛକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିନଥିଲେ ବଢ଼ିପାରେନାହିଁ।
ସ୍ଥିତାଃ ଶୁଶ୍ରୂଷିତୁଂ ପାର୍ଥାଃ ସ୍ଥିତା ଯୋଦ୍ଧୁମରିନ୍ଦମାଃ। ଯତ୍କୃତ୍ଯଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ତତ୍କରୋତୁ ନରାଧିପଃ
ପୃଥାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସେବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି, ଏହି ବୀରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜାଙ୍କ ଯେଉଁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ସେହି କଥା କରନ୍ତୁ।
ସ୍ଥିତାଃ ଶମେ ମହାତ୍ମାନଃ ପାଣ୍ଡଵା ଧର୍ମଚାରିଣଃ। ଯୋଧାଃ ସମର୍ଥାସ୍ତଦ୍ଵିଦ୍ଵନ୍ନାଚକ୍ଷୀଥା ଯଥାତଥମ୍
ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଏହି ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶାନ୍ତିରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ସେନା ଶକ୍ତିଶାଳୀ—ଏହି କଥା, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ଠିକ୍ ଭାବେ ଅନ୍ୟଠାରେ କହିବାକୁ ଭୁଲିନାହ।
ଆମନ୍ତ୍ରଯେ ତ୍ଵାଂ ନରଦେଵଦେଵ ଗଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ପାଣ୍ଡଵ ସ୍ଵସ୍ତି ତେଽସ୍ତୁ। କଚ୍ଚିନ୍ନ ଵାଚା ଵୃଜିନଂ ହି କିଂଚି- ଦୁଚ୍ଚାରିତଂ ମେ ମନସୋଽଭିଷଙ୍ଗାତ୍
ହେ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବିଦାୟ ଦେଉଛି; ମୁଁ ଚାଲିଯାଉଛି, ହେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୋ ମନର ଅସ୍ଥିରତାରେ କିଛି ଅନୁଚିତ କିମ୍ବା ଅପରାଧ କଥା କହିଯାଇଛି କି ନାହିଁ, ଆଶା କରେ।
ଜନାର୍ଦନଂ ଭୀମସେନାର୍ଜୁନୌ ଚ ମାଦ୍ରୀସୁତୌ ସାତ୍ଯକିଂ ଚେକିତାନମ୍ । ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଗଚ୍ଛାମି ଶିଵଂ ସୁଖଂ ଵଃ ସୌମ୍ଯେନ ମାଂ ପଶ୍ଯତ ଚକ୍ଷୁଷା ନୃପାଃ
ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଭୀମସେନ, ଅର୍ଜୁନ, ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ସାତ୍ୟକି ଓ ଚେକିତାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଉଛି; ମୁଁ ଚାଲିଯାଉଛି, ତୁମମାନେ ସମସ୍ତେ ଶୁଭ ଓ ସୁଖରେ ରୁହ; ହେ ରାଜାମାନେ, ମୋତେ ମୃଦୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖ।
ଅନୁଜ୍ଞାତଃ ସଞ୍ଜଯ ସ୍ଵସ୍ତି ଗଚ୍ଛ ନ ନଃ ସ୍ମରସ୍ଯପ୍ରିଯଂ ଜାତୁ ଵିଦ୍ଵନ୍। ଵିଦ୍ମଶ୍ଚ ତ୍ଵାଂ ତେ ଚ ଵଯଂ ଚ ସର୍ଵେ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମାନଂ ମଧ୍ଯଗତଂ ସଭାସ୍ଥମ୍
ସଞ୍ଜୟ, ତୁମକୁ ଅନୁମତି ମିଳିଲା—ଶାନ୍ତିରେ ଯାଅ। ତୁମେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିନାହଁ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ଜାଣୁଛୁ, ତୁମେ ଆମକୁ ଜାଣୁଛ, ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ, ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଓ ସଭାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକ।
ଆପ୍ତୋ ଦୂତଃ ସଞ୍ଜଯ ସୁପ୍ରିଯୋଽସି କଲ୍ଯାଣଵାକ୍ ଶୀଲଵାଂସ୍ତୃପ୍ତିମାଂଶ୍ଚ। ନ ମୁହ୍ଯେସ୍ତ୍ଵଂ ସଞ୍ଜଯ ଜାତୁ ମତ୍ଯା ନ ଚ କ୍ରୁଦ୍ଧ୍ଯେରୁଚ୍ଯମାନୋଽପି ତତ୍ତ୍ଵମ୍
ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ଆମର ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଦୂତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ, ଶୁଭ କଥା କହୁଥିବା, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ତୁମେ କେବେ ମଧ୍ୟ ମନରେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନାହଁ, ଏବଂ ତୁମ କଥା ବିପରୀତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନାହଁ।
ନ ମର୍ମଗାଂ ଜାତୁ ଵକ୍ତାଽସି ରୂକ୍ଷାଂ ନୋପଶ୍ରୁତିଂ କଟୁକାଂ ନୋତି ଶୁଷ୍କାମ୍। ଧର୍ମାରାମାମର୍ଥଵତୀମହିଂସ୍ରା- ମେତାଂ ଵାଚଂ ତଵ ଜାନୀମ ସୂତ
ତୁମେ କେବେ ମଧ୍ୟ କାହାକୁ ଚୋଟ ଦେଇଥିବା କଠୋର କଥା କହୁନାହଁ, କେବେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, କଢ଼ା କିମ୍ବା ଶୁଷ୍କ କଥା କହୁନାହଁ। ତୁମର କଥା ଧର୍ମମୟ, ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ କାହାରି ଅପକାର କରୁନାହିଁ—ଏହି କଥା ଆମେ ଭଲଭାବେ ଜାଣୁ।
ତ୍ଵମେଵ ନଃ ପ୍ରିଯତମୋଽସି ଦୂତ ଇହାଗଚ୍ଛେଦ୍ଵିଦୁରୋ ଵା ଦ୍ଵିତୀଯଃ। ଅଭୀକ୍ଷ୍ଣଦୃଷ୍ଟୋଽସି ପୁରାତନସ୍ତ୍ଵଂ ଧନଞ୍ଜଯସ୍ଯାତ୍ମସମଃ ସଖାଽସି
ତୁମେ ଆମ ପାଖରେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଦୂତ; ତୁମେ ନ ଆସିଲେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବେ ବିଦୁର ଆସନ୍ତୁ। ତୁମେ ପୁରୁଣା ଚିନା, ବାରମ୍ବାର ଦେଖାଯାଉଛ; ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ହେଉଛ।
ଇତୋ ଗତ୍ଵା ସଞ୍ଜଯ କ୍ଷିପ୍ରମେଵ ଉପାତିଷ୍ଠେଥା ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଯେ ତଦର୍ହାଃ। ଵିଶୁଦ୍ଧଵୀର୍ଯାଶ୍ଚରଣୋପପନ୍ନାଃ କୁଲେ ଜାତାଃ ସର୍ଵଧର୍ମାପପନ୍ନାଃ
ଏଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ, ସଞ୍ଜୟ, ସମ୍ମାନ ପାଇବାଯୋଗ୍ୟ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବୁ। ଯେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଉଚ୍ଚ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯିନୋ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଭିକ୍ଷଵଶ୍ଚ ତପସ୍ଵିନୋ ଯେ ଚ ନିତ୍ଯା ଵନେଷୁ । ଅଭିଵାଦ୍ଯ ତାନ୍ମଦ୍ଵଚନେନ ଵୃଦ୍ଧାଂ- ସ୍ତଥୈଵ ତାନ୍କୁଶଲଂ ତାତ ପୃଚ୍ଛେଃ
ଯେମାନେ ନିତ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ କରନ୍ତି, ଭିକ୍ଷା ମାଗନ୍ତି, ଅରଣ୍ୟରେ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କୁ ମୋ ନାମରେ ବନ୍ଦନା କରିବୁ, ଏବଂ ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବୁ।
ପୁରୋହିତଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ରାଜ୍ଞ- ସ୍ତଥାଚାର୍ଯାନୃତ୍ଵିଜୋ ଯେ ଚ ତସ୍ଯ। ତାଂଶ୍ଚୈଵତ୍ଵଂ ସହିତାନ୍ଵୈ ଯଥାଵତ୍ ସଙ୍ଗଚ୍ଛେଥାଃ କୁଶଲେନୈଵ ସୂତ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜାଙ୍କ ପୁରୋହିତ, ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ ଓ ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଏକାଠି ଦେଖିବୁ ଏବଂ ସମ୍ମାନ ସହିତ ବନ୍ଦନା କରିବୁ, ହେ ସୂତ।
ଅଶ୍ରୋତ୍ରିଯା ଯେ ଚ ଵସନ୍ତି ଵୃଦ୍ଧା ମନସ୍ଵିନଃ ଶୀଲବଲୋପପନ୍ନାଃ । ଆଶଂସନ୍ତୋଽସ୍ମାକମନୁସ୍ମରନ୍ତୋ ଯଥାଶକ୍ତି ଧର୍ମମାତ୍ରାଂ ଚରନ୍ତଃ
ଯେଉଁ ବୟସ୍କ ଲୋକମାନେ ସେଠାରେ ରହନ୍ତି, ବେଦ ଜ୍ଞାନ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭଲ ଚିନ୍ତା ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ଶକ୍ତି ଥିବା, ଆମ ପ୍ରତି ଆଶା ଓ ସ୍ମୃତି ରଖନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଯେତେପରି ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି—