ଅଵିନାଶଂ ସଞ୍ଜଯ ପାଣ୍ଡଵାନା- ମିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଭୂତିମେଷାଂ ପ୍ରିଯଂ ଚ। ତଥା ରାଜ୍ଞୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସୂତ ସମାଶଂସେ ବହୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵୃଦ୍ଧିମ୍
ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ନିରାପତ୍ତା, ଉନ୍ନତି ଓ ସୁଖ ଚାହେ, ଏହିପରି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜାଙ୍କ ଅନେକ ପୁଅମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ଆଶା କରେ।
କାମୋ ହି ମେ ସଞ୍ଜଯ ନିତ୍ଯମେଵ ନାନ୍ଯଦ୍ବ୍ରୂଯାଂ ତାନ୍ପ୍ରତି ଶାମ୍ଯତେତି। ରାଜ୍ଞଶ୍ଚ ହି ପ୍ରିଯମେତଚ୍ଛୃଣୋମି ମନ୍ଯେ ଚୈତତ୍ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ସମକ୍ଷମ୍
ସଞ୍ଜୟ, ମୋର ସଦା ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି ସେମାନେ ସମ୍ମିଳନ କରନ୍ତୁ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ କିଛି କହିବିନାହିଁ। ଏହା ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ବୋଲି ଶୁଣିଛି, ଏହା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ମନେ କରେ।
ସୁଦୁଷ୍କରସ୍ତତ୍ର ଶମୋ ହି ନୂନଂ ପ୍ରଦର୍ଶିତଃ ସଞ୍ଜଯ ପାଣ୍ଡଵେନ। ଯସ୍ମିନ୍ଗୃଦ୍ଧୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସପୁତ୍ରଃ କସ୍ମାଦେଷାଂ କଲହୋ ନାଵମୂର୍ଚ୍ଛେତ୍
ସଞ୍ଜୟ, ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ସମ୍ମିଳନ ଏଠାରେ ଏକ ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମ। ଯେଉଁଠି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଲୋଭୀ, ସେଠାରେ ଏହି ବିବାଦ କାହିଁକି ଅଧିକ ତୀବ୍ର ହେବ ନାହିଁ?
ନ ତ୍ଵଂ ଧର୍ମଂ ଵିଚରଂ ସଞ୍ଜଯେହ ମତ୍ତଶ୍ଚ ଜାନାମି ଯୁଧିଷ୍ଠିରାଚ୍ଚ ଅଥୋ କସ୍ମାତ୍ସଜ୍ଜଯ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ଉତ୍ସାହିନଃ ପୂରଯତଃ ସ୍ଵକର୍ମ
ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ଏଠାରେ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁନାହିଁ; ଏହାକୁ ମୁଁ ନିଜରୁ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଠାରୁ ଜାଣିଛି। ତେଣୁ, ସଞ୍ଜୟ, କାହିଁକି ଉତ୍ସାହୀ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂରଣ କରିବାକୁ ବାଧା ଦେଉଛ?
ଯଥାଖ୍ଯାତମାଵମତଃ କୁଟୁମ୍ବେ ପୁରା କସ୍ମାନ୍ସାଧୁଵିଲୋପମାତ୍ଥ। ଅସ୍ମିନ୍ଵିଧୌ ଵର୍ତମାନେ ଯଥାଵ- ଦୁଚ୍ଚାଵଚା ମତଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାମ୍
ପୂର୍ବରୁ ପରିବାରରେ ଯେପରି ଘୋଷଣା ହୋଇଥିଲା, ତୁମେ ନିଜକୁ ସଦ୍ଗୁଣୀ ଭାବି ଏହି ନାଶକୁ କାହିଁକି ସମ୍ମତି ଦେଲା? ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ମତ ଉଚ୍ଚ-ନିମ୍ନ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଅଛି।
କର୍ମଣାଽଽହୁଃ ସିଦ୍ଧିମେକେ ପରତ୍ର ହିନ୍ଵା କର୍ମ ଵିଦ୍ଯଯା ସିଦ୍ଧିମେକେ। ନାଭୁଞ୍ଜାନୋ ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯସ୍ଯ ତୃପ୍ଯେ- ଦ୍ଵିଦ୍ଵାନପୀହ ଵିହିତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାମ୍
କିଛି ଲୋକ କହନ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏକା ସଫଳତା ମିଳେ, ଅନ୍ୟେ କହନ୍ତି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡି ସଫଳତା ମିଳେ। ତଥାପି, ଏଠାରେ ଜଣେ ବିଦ୍ୱାନ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରିବା ବିନା ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ନାହିଁ।
ଯା ଵୈ ଵିଦ୍ଯାଃ ସାଧଯନ୍ତୀହ କର୍ମ ତାସାଂ ଫଲଂ ଵିଦ୍ଯତେ ନେତରାସାମ୍। ତତ୍ରେହ ଵୈ ଦୃଷ୍ଟଫଲଂ ତୁ କର୍ମ ପୀତ୍ଵୋଦକଂ ଶାମ୍ଯତି ତୃଷ୍ଣଯାଽଽର୍ତଃ
ଯେଉଁ ଶିକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରେ, ସେମାନେ ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଅନ୍ୟମାନେ ଦେଇନାହିଁ। ଏଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟର ଦୃଶ୍ୟ ଫଳ ଅଛି, ଯେପରି ତିଆଁରେ ପିଡିତ ଜଣେ ଜଳ ପିଇ ତୃଷ୍ଣା ନିବାରେ।
ସୋଽଯଂ ଵିଧିର୍ଵିହିତଃ କର୍ମଣୈଵ ସଂଵର୍ତତେ ସଞ୍ଜଯ ତତ୍ର କର୍ମ। ତତ୍ର ଯୋଽନ୍ଯତ୍କର୍ମଣଃ ସାଧୁ ମନ୍ଯେ- ନ୍ମୋଘଂ ତସ୍ଯାଲପିତଂ ଦୁର୍ବଲସ୍ଯ
ଏହି ନିୟମ ହେଉଛି: କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଫଳ ମିଳେ, ସଞ୍ଜୟ; ସେଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯଦି କିଏ ଅନ୍ୟଥା ଭାବେ, ତାଙ୍କ କଥା ଅର୍ଥହୀନ, ଦୁର୍ବଳଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରଣ।
କର୍ମଣାଽମୀ ଭାନ୍ତି ଦେଵାଃ ପରତ୍ର କର୍ମଣୈଵେହ ପ୍ଲଵତେ ମାତରିଶ୍ଵା। ଅହୋରାତ୍ରେ ଵିଦଧତ୍କର୍ମଣୈଵ ଅତନ୍ଦ୍ରିତୋ ନିତ୍ଯମୁଦେତି ସୂର୍ଯଃ
କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ପରଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ପବନ ଚଳିଥାଏ। କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିନ ଓ ରାତି ନିର୍ଲାଜ୍ୟ ଭାବେ ଉଦୟ କରେ।
ମାସାର୍ଧମାସାନଥ ନକ୍ଷତ୍ରଯୋଗା- ନତନ୍ଦ୍ରିତଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମାଶ୍ଚାଭ୍ଯୁପୈତି। ଅତନ୍ଦ୍ରିତୋ ଦହତେ ଜାତଵେଦାଃ ସମିଦ୍ଧ୍ଯମାନଃ କର୍ମ କୁର୍ଵନ୍ପ୍ରଜାଭ୍ଯଃ
ଚନ୍ଦ୍ରମା ଅରାମ୍ଭ ଭାବେ ମାସ ଓ ଅର୍ଦ୍ଧମାସ ଏବଂ ନକ୍ଷତ୍ର ସଂଯୋଗ ପାଇଥାଏ; ଅଗ୍ନି ନିର୍ଲାଜ୍ୟ ଭାବେ ଜଳି, ଜନମାନେ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଦହିଥାଏ।
ଅତନ୍ଦ୍ରିତା ଭାରମିମଂ ମହାନ୍ତଂ ବିଭର୍ତି ଦେଵୀ ପୃଥିଵୀ ଵଲେନ। ଅତନ୍ଦ୍ରିତାଃ ଶୀଘ୍ରସପୋ ଵହନ୍ତି ସନ୍ତର୍ପଯନ୍ତ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନି ନଦ୍ଯଃ
ପୃଥିବୀ ଦେବୀ ନିର୍ଲାଜ୍ୟ ଭାବେ ଏହି ବଡ଼ ଭାର କୁ ଶକ୍ତିରେ ବୋହିଥାଏ; ନଦୀମାନେ ତେଜ ଭାବେ ଜଳ ବୋହି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି।
ଅତନ୍ଦ୍ରିତୋ ଵର୍ଷତି ଭୂରିତେଜାଃ ସନ୍ନାଦଯନ୍ନନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଦିଶଶ୍ଚ। ଅତନ୍ଦ୍ରିତୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ଚଚାର ଶ୍ରେଷ୍ଠତ୍ଵମିଚ୍ଛନ୍ବଲଭିଦ୍ଦେଵତାନାମ୍
ତେଜସ୍ୱୀ ଅନ୍ଦ୍ର ନିର୍ଲାଜ୍ୟ ଭାବେ ବର୍ଷା କରି, ଆକାଶ ଓ ଦିଗ୍ଗୁଡିକୁ ଗୁଞ୍ଜାଇ ଦେଇଥାଏ; ନିର୍ଲାଜ୍ୟ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତ୍ୱ ଚାହିଁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ।
ହିତ୍ଵା ସୁଖଂ ମନସଶ୍ଚ ପ୍ରିଯାଣି ତେନ ଶକ୍ରଃ କର୍ମଣା ଶ୍ରୈଷ୍ଠ୍ଯମାପ। ସତ୍ଯଂ ଧର୍ମଂ ପାଲଯନ୍ନପ୍ରମତ୍ତୋ ଦମଂ ତିତିକ୍ଷାଂ ସମତାଂ ପ୍ରିଯଂ ଚ
ମନର ଆନନ୍ଦ ଓ ପ୍ରିୟ ଜିନିଷଗୁଡିକୁ ଛାଡି ଦେଇ, ଏହି କାରଣରେ ଶକ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଇଲେ। ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମକୁ ସଚେତନ ଭାବରେ ରକ୍ଷା କରି, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା, ସହିଷ୍ଣୁତା, ସମତା ଓ ପ୍ରେମ ପ୍ରତି ଅଟୁଟ ରହିଲେ।
ଏତାନି ସର୍ଵାଣ୍ଯୁପସେଵମାନୋ ଯୋ ଦେଵରାଜ୍ଯଂ ମଘଵାନ୍ପ୍ରାପ ମୁଖ୍ଯମ୍। ବୃହସ୍ପତିର୍ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ଚଚାର ସମୀହିତଃ ସଂଶିମାତ୍ମା ଯଥାଵତ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ମଘବାନ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ଶାସନ ପାଇଲେ। ବୃହସ୍ପତି ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ମନ ରଖି, ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ।
ହିତ୍ଵା ସୁଖ ପ୍ରତିରୁଧ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ତେନ ଦେଵାନାମଗମଦ୍ଗୌରଵଂ ସଃ। ତଥା ନକ୍ଷତ୍ରାଣି କର୍ମଣାଽମୁତ୍ର ଭାନ୍ତି ରୁଦ୍ରାଦିତ୍ଯା ଵସଵୋଽଥାପି ଵିଶ୍ଵେ
ସୁଖକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନ ଲାଗିଲେ। ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ତାରାମାନେ, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ ଓ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱେ ଦେବତାମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି।
ଯମୋ ରାଜା ଵୈଶ୍ରଵଣଃ କୁବେରୋ ଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷାପ୍ସରସଶ୍ଚ ସୂତ। ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ କ୍ରିଯାଂ ଚ ନିପେଵମାଣା ଋଷଯୋଽମୁତ୍ର ଭାନ୍ତି
ୟମ, ରାଜା ବୈଶ୍ରବଣ (କୁବେର), ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ଅପ୍ସରା ଓ ସୂତମାନେ—ପବିତ୍ର ଜ୍ଞାନ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ କ୍ରିୟା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହାଁଠାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି।
ଜାନନ୍ନିମଂ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ଧର୍ମଂ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ଵିଶାଂ ଚ। ସ କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଜାନତାଂ ଜ୍ଞାନଵାନ୍ସନ୍ ଵ୍ଯାଯଚ୍ଛସେକ ସଞ୍ଜଯ କୌରଵାର୍ଥେ
ସମସ୍ତ ଲୋକର ଧର୍ମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କର ନୀତି ଜାଣି, ତୁମେ ଜାଣିଥିବା ସଂଜୟ, କୌରବମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କାହିଁକି ଅପ୍ରତ୍ୟୟ ହେଉଛ?
ଆମ୍ନାଯେଷୁ ନିତ୍ଯସଂଯୋଗମସ୍ଯ ତଥାଽଶ୍ଵମେଧେ ରାଜସୂଯେ ଚ ଵିଦ୍ଧି। ସଂଯୁଜ୍ଯତେ ଧନୁପା ଵର୍ମଣା ଚ ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵାଦ୍ଯୈ ରଥଶସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଭୂଯଃ
ବେଦ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ ସଦା ଅସ୍ତ୍ର, କବଚ, ହାତୀ, ଘୋଡା, ରଥ ଓ ଶସ୍ତ୍ର ସହିତ ସଂଯୋଗ ରହିଥାଏ।
ତେ ଚେଦିମେ କୌରଵାଣାମ୍ରୁପାଯ- ମଵଗଚ୍ଛେଯୁଵଧେନୈଵ ପାର୍ଥାଃ। ଧର୍ମତ୍ରାଣଂ ପୁଣ୍ଯମେଷାଂ କୃତଂ ସ୍ଯା- ଦାର୍ଯେ ଵୃତ୍ତେ ଭୀମସେନଂ ନିଗୃହ୍ଯ
ଯଦି କୌରବମାନେ ଏହି ଉପାୟ ବୁଝନ୍ତି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ହତ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବେ; ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଧର୍ମ ଓ ପୁଣ୍ୟ ହେବ, ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଚରଣରେ ଅଟକାଇ।
ତେ ଚେତ୍ପିତ୍ର୍ଯେ କର୍ମଣି ଵର୍ତମାନା ଆପଦ୍ଯେରନ୍ଦିଷ୍ଟଵଶେନ ମୃତ୍ଯୁମ୍। ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯାପୂରଯନ୍ତଃ ସ୍ଵକର୍ମ ତଦପ୍ଯେଷାଂ ନିଧନଂ ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରଶସ୍ତମ୍
ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଯଦି ଦୁର୍ଦ୍ୱାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ଆସେ, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଯଥାଶକ୍ତି ପୂରଣ କରି, ସେ ଶେଷ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ହେବ।
ଉତାହୋ ତ୍ଵଂ ମନ୍ଯସେ ଶାମ୍ଯମେଵ ରାଜ୍ଞାଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଵର୍ତତେ ଧର୍ମତନ୍ତ୍ରମ୍। ଅଯୁଦ୍ଧେ ଵା ଵର୍ତତେ ଧର୍ମତନ୍ତ୍ରଂ ତଥୈଵ ତେ ଵାଚମିମାଂ ଶ୍ରୃଣୋମି
କିମ୍ବା ତୁମେ ଭାବୁଛ, ରାଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ହିଁ ସଠିକ ଧର୍ମ, ଯୁଦ୍ଧ ରହିଲେ ଧର୍ମ ନାହିଁ; ଯୁଦ୍ଧ ନ କରିଲେ ଧର୍ମ ରହିଥାଏ, ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଶୁଣୁଛି।
ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରଥମଂ ସଂଵିଭାଗ- ମଵେକ୍ଷ୍ଯ ତ୍ଵଂ ସଞ୍ଜଯ ସ୍ଵଂ ଚ କର୍ମ। ନିଶମ୍ଯାଥୋ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ କର୍ମ ପ୍ରଶଂସ ଵା ନିନ୍ଦ ଵା ଯା ମତିସ୍ତେ
ଚାରି ଜାତିର ପ୍ରଥମ ବିଭାଗ ଓ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ସଂଜୟ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣି, ତୁମ ମତାନୁସାରେ ପ୍ରଶଂସା କିମ୍ବା ନିନ୍ଦା କର।
ଅଧୀଯୀତ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵୈ ଯଜେତ ଦଦ୍ଯାଦୀଯାତ୍ତୀର୍ଥମୁଖ୍ଯାନି ଚୈଵ। ଅଧ୍ଯାପ୍ରଯେଦ୍ଯାଜଯେଚ୍ଚାପି ଯାଜ୍ଯାନ୍ ପ୍ରତିଗ୍ରହାନ୍ଵା ଵିହିତାନ୍ପ୍ରତୀଚ୍ଛେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା, ଯଜ୍ଞ କରିବା, ଦେବା, ଗ୍ରହଣ କରିବା, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଯାଇବା, ପଢ଼ାଇବା, ଯଜ୍ଞ କରାଇବା ଓ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଧୀଯୀତ କ୍ଷତ୍ରିଯୋଽଥୋ ଯଜେତ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଧନଂ ନ ତୁ ଯାଚେତ କିଂଚିତ୍। ନ ଯାଜଯେନ୍ନ ତୁ ଚାଧ୍ଯାପଯୀତ ଏଵଂ ସ୍ମୃତଃ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମଃ ପୁରାଣଃ
କ୍ଷତ୍ରିୟ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା, ଯଜ୍ଞ କରିବା, ଧନ ଦେବା, କିଛି ମାଗିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯଜ୍ଞ କରାଇବା ଓ ପଢ଼ାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ—ଏହି ପୁରାତନ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ।
ତଥା ରାଜନ୍ଯୋ ରକ୍ଷଣଂ ଵୈ ପ୍ରଜାନାଂ କୃତ୍ଵା ଧର୍ମେଣାପ୍ରମତ୍ତୋଽଥ ଦତ୍ତ୍ଵା। ଯଜ୍ଞୈଦିଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵଵେଦାନଧୀତ୍ଯ ଦାରାନ୍କୃଵା ପୁଣ୍ଯକୃଦାଵସେଦ୍ଗୃହାନ୍
ରାଜା ନିଜ ପ୍ରଜାମାନେକୁ ଧର୍ମରେ ରକ୍ଷା କରି, ଦେଇ, ଯଜ୍ଞ କରି, ସମସ୍ତ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ବିବାହ କରି ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଗୃହରେ ବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ଧର୍ମମଧୀତ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ଯଦୃଚ୍ଛଯା ଵ୍ରଜତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକମ୍। ଵୈଶ୍ଯୋଽଧୀତ୍ଯ କୃଷିଗୋରକ୍ଷପଣ୍ଯୈ- ର୍ଵିତ୍ତଂ ଚିନ୍ଵନ୍ପାଲଯନ୍ନପ୍ରମତ୍ତଃ
ସେ ଧର୍ମପରାୟଣ ହୋଇ, ଧର୍ମ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ଅପେକ୍ଷା ଅନୁସାରେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପାଇଁ ଯାଉଛି। ବୈଶ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ଚାଷ, ଗୋପାଳନ ଓ ବ୍ୟବସାୟ ଦ୍ୱାରା ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରି, ଏହାକୁ ସଚେତନ ଭାବରେ ରକ୍ଷା କରେ।
ଦେଵଂ ସ୍ମୃତଃ ଶୂଦ୍ରଧର୍ମଃ ପୁରାଣଃ
ଏହି ଶୂଦ୍ରର ପୁରାତନ ଧର୍ମ ଭାବିତ।
ଏତାନ୍ରାଜା ପାଲଯନ୍ନପ୍ରମତ୍ତୋ ନିଯୋଜଯନ୍ସର୍ଵଵର୍ଣାନ୍ସ୍ଵଧର୍ମେ। ଅକାମାତ୍ମା ସମଵୃତ୍ତିଃ ପ୍ରଜାସୁ ନାଧାର୍ମିକାନନୁରୁଧ୍ଯେତ କାମାତ୍
ରାଜା ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅପ୍ରମାଦରେ ରକ୍ଷା କରି, ସମସ୍ତ ଜାତିକୁ ନିଜ ଧର୍ମରେ ନିଯୁକ୍ତ କରି, ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟେ ସମତା ଓ ଅସ୍ୱାର୍ଥ ରଖି, ଚାହିଦାରେ ଅଧର୍ମୀଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଶ୍ରେଯାଂସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଯଦି ଵିଦ୍ଯେତ କଶ୍ଚି- ଦଭିଜ୍ଞାତଃ ସର୍ଵଧର୍ମୋପପନ୍ନଃ । ସ ତଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମନୁଶିଷ୍ଯନ୍ପ୍ରଜାନାଂ ନ ଚୈତଦ୍ବୁଧ୍ଯେଦିତି ତସ୍ମିନ୍ନସାଧୁଃ
ଯଦି କେହି ଜଣେ ଶିକ୍ଷିତ ଓ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଗୁଣ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଅଛନ୍ତି, ସେ ପ୍ରଜାମାନେକୁ ଶିଖାଇବା ଉଚିତ; ଯଦି ଏହା ବୁଝିନାହିଁ, ସେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଉତ୍ପାଦିତଂ ଵର୍ମ ଶସ୍ତ୍ରଂ ଧନୁଶ୍ଚ
କବଚ, ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଧନୁ ତିଆରି ହୋଇଛି।