ଯତ୍ତତ୍କର୍ଣୋ ମନ୍ଯତେ ପାରଣୀଯଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଗୃହୀତାଯୁଧମର୍ଜୁନଂ ଵୈ । ଆସଂଶ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧାନି ପୁରା ମହାନ୍ତି କଥଂ କର୍ଣୋ ନାଭଵଦ୍ଦ୍ଵୀପ ଏଷାମ୍
କର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଯେଉଁଥିରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ହରାଇପାରିବ, ଏହା ଅସମ୍ଭବ। ପୂର୍ବରୁ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଛି; ତେବେ କର୍ଣ୍ଣ କିପରି ସେମାନଙ୍କ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ହେବାକୁ ପାରିଲେ ନାହିଁ?
କର୍ଣଶ୍ଚ ଜାନାତି ସୁଯୋଧନଶ୍ଚ ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚ ଜାନାତି ପିତାମହଶ୍ଚ। ଅନ୍ଯେ ଚ ଯେ କୁଗ୍ଵସ୍ତତ୍ର ସନ୍ତି ଯଥାଽର୍ଜୁନାନ୍ନାମ୍ତ୍ଯପରୋ ଧନୁର୍ଧରଃ
କର୍ଣ୍ଣ, ସୁଯୋଧନ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ପିତାମହ, ଏଉଁଠି ଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି — ଅର୍ଜୁନ ଭଳି ଧନୁର୍ଧର ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।
ଜାନନ୍ତ୍ଯେତନ୍କୁରଵଃ ସର୍ଵ ଏଵ ଯେ ଚାପ୍ଯନ୍ଯେ ଭୂମିପାଲାଃ ସମେତାଃ। ଦୁର୍ଯୋଧନେ ରାଜ୍ଯମିହାଭଵଦ୍ଯଥା ଅରିନ୍ଦମେ ଫାଲ୍ଗୁନେଽଵିଦ୍ଯମାନେ
ସମସ୍ତ କୁରୁ ଏହା ଜାଣନ୍ତି, ଏଉଁଠି ଥିବା ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି: ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଏଠାରେ ହେବା ସମ୍ଭବ, ଯଦି ଶତ୍ରୁ ଦଳନ ଫାଲ୍ଗୁନୀ ଅର୍ଜୁନ ନ ଥାନ୍ତେ।
ତେନାନୁବନ୍ଧଂ ମନ୍ଯତେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ଶକ୍ଯଂ ହର୍ତୁଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମମତ୍ଵମ୍ । କିରୀଟିନା ତାଲମାତ୍ରାଯୁଧେନ ତଦ୍ଵେଦିନା ସଂଯୁଗଂ ତତ୍ର ଗତ୍ଵା
ତଥାପି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ଯେ ମିଳିତ ଶକ୍ତିରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଅଂଶ ନେଇପାରିବ, କିନ୍ତୁ ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ, ସତ୍ୟ ଜାଣି, ତେବେ କଣ ହେବ?
ଗାଣ୍ଡୀଵଵିଷ୍ଫାରିତଶବ୍ଦମାତ୍ରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ତେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରା ମ୍ରିଯନ୍ତେ। କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ନ ଚେଦୀକ୍ଷତେ ଭୀମସେନଂ ସୁଯୋଧନୋ ମନ୍ଯତେ ସିଦ୍ଧମର୍ଥମ୍
ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ୍ୟର ତାଣି ଶବ୍ଦ ମାତ୍ର ଶୁଣି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଭୟରେ ମରିଯାନ୍ତି। ଯଦି ସୁଯୋଧନ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ସେ ଭାବନ୍ତି ତାଙ୍କ କାମ ସଫଳ।
ଇନ୍ଦ୍ରୋଽପ୍ଯେତନ୍ନୋତ୍ସହେତ୍ତାତ ହର୍ତୁ- ମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ନୋ ଜୀଵତି ଭୀମସେନେ। ଧନଞ୍ଜଯେ ନକୁଲେ ଚୈଵ ସୂତ ତଥା ଵୀରେ ସହଦେଵେଽସହିଷ୍ଣୌ
ଭୀମସେନ ବଞ୍ଚିଥିବା ସମୟରେ, ଧନଞ୍ଜୟ, ନକୁଳ ଓ ଶୂର ସହଦେବ ଥିବା ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଛିନିପାରିବେ ନାହିଁ, ସଉତ।
ସଚେଦେତାଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯେତ ବୁଦ୍ଧିଂ ଵୃଦ୍ଧୋ ରାଜା ସହ ପୁତ୍ରେଣ ସୂତ। ଏଵଂ ରଣେ ପାଣ୍ଡଵକୋପଦଗ୍ଧା ନ ନଶ୍ଯେଯୁଃ ସଞ୍ଜଯ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଃ
ଯଦି ବୃଦ୍ଧ ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ ଏହି ବୁଦ୍ଧି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ, ସଞ୍ଜୟ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦହିଯାଇ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ।
ଜାନାମି ତ୍ଵଂ କ୍ଲେଶମସ୍ମାସୁ ଵୃତ୍ତଂ ତ୍ଵାଂ ପୂଜଯନ୍ମଞ୍ଜଯାହଂ କ୍ଷମେଯମ୍। ଵଚ୍ଚାସ୍ମାକଂ କୌରଵୈର୍ଭୃତପୂର୍ଵଂ ଯା ନୋ ଵୃତ୍ତିଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେ ତଦାଽଽସୀତ୍
ମୁଁ ଜାଣିଛି, ସଞ୍ଜୟ, ଆମ ପରି ଏହି ଦୁଃଖ ଆସିଛି। ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରି, ମୁଁ ଏହା ସହିପାରିଥାନ୍ତି। କୌରବମାନେ ଯେଉଁ ଜୀବିକା ଆମକୁ ଦେଇଥିଲେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଶାସନରେ ଯେଉଁ ଜୀବନ ଥିଲା, ସେ ଏବେ ନାଷ୍ଟ।
ଅଦ୍ଯାପି ସା ତତ୍ର ତଥୈଵ ଵର୍ତତାଂ ଯାନ୍ତି ଗମିଷ୍ଯାମି ଯଥା ନ୍ଵମାତ୍ଥ । ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ରାପ୍ରଵ୍ଯେ ଭଵତୁ ମମୈଵ ରାଜ୍ଯଂ ସୂଯୋଧନୋ ଯଚ୍ଛତୁ ଭାଗ୍ନାଗ୍ର୍ଯଃ
ସେ ଏଯାଁ ଯେପରି ଅଛି, ଏବେ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ଏହିପରି ରହିବା ଦିଅ। ମୁଁ ତୁମେ କହିଥିବା ପରି ଯିବି। ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧରେ ମତେ ରାଜ୍ୟ ମିଳିଲେ ମାତ୍ର, ମୋ ଭାଗ୍ନା ସୂୟୋଧନ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଦେଉ।
ଧର୍ମନିତ୍ଯା ପାଣ୍ଡଵ ତେ ଵିଚେଷ୍ଟା ଲୋକେ ଶ୍ରୁତା ଦୃଶ୍ଯତେ ଚାପି ପାର୍ଥ । ମହାଶ୍ରାଵଂ ଜୀଵିତ ଚାପ୍ଯନିତ୍ଯଂ ସଂପଶ୍ଯ ତ୍ଵଂ ପାଣ୍ଡଵ ମା ଵ୍ଯନୀନଶଃ
ପାଣ୍ଡବ, ତୁମର ଆଚରଣ ସଦା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ; ଏହା ଲୋକେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ଏବଂ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ପାର୍ଥ। ମହାନ ଯଶ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜୀବନ ଅସ୍ଥିର ଏବଂ ଅସ୍ଥାୟୀ; ଏହି କଥା ଦେଖ, ପାଣ୍ଡବ, ଅତି ଅସାବଧାନ ହେବାନି।
ନଚେଦ୍ଭାଗଂ କୁରଵୋଽନ୍ଯତ୍ର ଯୁଦ୍ଧା- ତ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛେରଂସ୍ତୁଭ୍ଯମଜାତଶତ୍ରୋ। ଭୈକ୍ଷଚର୍ଯାମନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣିରାଜ୍ଯେ ଶ୍ରେଯୋ ମନ୍ଯେ ନ ତୁ ଯୁଦ୍ଧେନ ରାଜ୍ଯମ୍
ଯଦି କୁରୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଛଡା ତୁମକୁ ତୁମର ଅଂଶ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ଅଜାତଶତ୍ରୁ, ତେବେ ମୁଁ ଭିକ୍ଷା ମାଗି ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣି ରାଜ୍ୟରେ ରହିବାକୁ ଭଲ ବୋଲି ଭାବେ, ଯୁଦ୍ଧ କରି ରାଜ୍ୟ ନେବାକୁ ନୁହେଁ।
ଅଲ୍ପକାଲଂ ଜୀଵିତଂ ଯନ୍ମନୁଷ୍ଯେ ମହାସ୍ରାଵଂ ନିତ୍ଯଦୁଃଖଂ ଚଲଂ ଚ। ଭୂଯଶ୍ଚ ତଦ୍ଯଶସୋ ନାନୁରୂପଂ ତସ୍ମାତ୍ପାପଂ ପାଣ୍ଡଵ ମା କୃଥାସ୍ତ୍ଵମ୍
ମନୁଷ୍ୟର ଜୀବନ ଅତି ଅଳ୍ପ ସମୟର, ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅସ୍ଥିର ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଶେଷ ହୋଇଯାଏ; ଏପରି ଯଶ ମଧ୍ୟ ଯଥାଯଥିକ ନୁହେଁ। ତେଣୁ, ପାଣ୍ଡବ, ତୁମେ ପାପ କରନି।
କାମା ମନୁଷ୍ଯଂ ପ୍ରସଜନ୍ତ ଏତେ ଧର୍ମସ୍ଯ ଯେ ଵିଘ୍ନମୂଲଂ ନରେନ୍ଦ୍ର । ପୂର୍ଵଂ ନରସ୍ତାନ୍ମତିମାନ୍ପ୍ରଣିଘ୍ନନ୍ ଲୋକେ ପ୍ରଶଂସାଂ ଲଭତେଽନଵଦ୍ଯାମ୍
ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଆସ୍ତା ଲାଗିଥାଏ, ରାଜା, ଏହି ଆସ୍ତା ଧର୍ମର ବାଧାର ମୂଳ। ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଏହି ଆସ୍ତାକୁ ପୂର୍ବରୁ ଦମନ କରିଲେ, ସେ ଲୋକରେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପ୍ରଶଂସା ପାଏ।
ନିବନ୍ଧନୀ ହ୍ଯର୍ଥତୃଷ୍ଣେହ ପାର୍ଥ ତାମିଚ୍ଛତାଂ ବାଧ୍ଯତେ ଧର୍ମ ଏଵ। ଧର୍ମଂ ତୁ ଯଃ ପ୍ରଣୃଣୀତେ ସ ବୁଦ୍ଧଃ କାମେ ଗୃଧ୍ନୋ ହୀଯତେଽର୍ଥାନୁରୋଧାତ୍
ପାର୍ଥ, ଧନ ଲାଗି ଆସ୍ତା ଏଠାରେ ବନ୍ଧନ ଦେଇଥାଏ; ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଧର୍ମରେ ବାଧା ପାନ୍ତି। ଯେଉଁ ଆସ୍ତାକୁ ଜୟ କରିଥାଏ, ସେ ନିଜେ ବୁଦ୍ଧିମାନ; ଯେଉଁ ଲୋକ ଭୋଗ ଲାଗି ଲୋଭୀ, ସେ ଧନ ଲାଗି ଧର୍ମରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇଯାଏ।
ଧର୍ମଂ କୃତ୍ଵା କର୍ମଣାଂ ତାତ ମୁଖ୍ଯଂ ମହାପ୍ରତାପଃ ସଵିତେଵ ଭାତି। ହୀନୋ ହି ଧର୍ମେଣ ମହୀମପୀମାଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ନରଃ ସୀଦତି ପାପବୁଦ୍ଧିଃ
ଯେଉଁ ଲୋକ ମୁଖ୍ୟ କର୍ମ ଭାବରେ ଧର୍ମ କରିଥାଏ, ସେ ମହା ପ୍ରଭା ଦେଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି। ଯେଉଁ ଲୋକ ଧର୍ମ ଛଡା ଏହି ପୃଥିବୀ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ପାପ ଭାବରେ ତଳକୁ ଯାଏ।
ଵେଦୋଽଧୀତଶ୍ଚରିତଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ଯଜ୍ଞୈରିଷ୍ଟଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଦତ୍ତମ୍ । ପରଂ ସ୍ଥାନଂ ମନ୍ଯମାନେନ ଭୂଯ ଆତ୍ମା ଦତ୍ତୋ ଵର୍ଷପୂଗଂ ସୁଖେଭ୍ଯଃ
ବେଦ ପଢି, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଯଜ୍ଞ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ, ଉଚ୍ଚ ଦଶା ମିଳିଛି ବୋଲି ଭାବି, ଜଣେ ଲୋକ ବର୍ଷ ଦୀର୍ଘ ଭୋଗରେ ନିଜକୁ ଦେଇ ଦିଅନ୍ତି।
ସୁଖପ୍ରିଯେ ସେଵମାନୋଽତିଵେଲଂ ଯୋଗାଭ୍ଯାସେ ଯୋ ନ କରୋତି କର୍ମ। ଵିତ୍ତକ୍ଷଯେ ହୀନସୁଖୋଽତିଵେଲଂ ଦୁଃଖଂ ଶେତେ କାମଵେଗପ୍ରଣୁନ୍ନଃ
ଯେଉଁ ଲୋକ ଅତିରିକ୍ତ ଭୋଗରେ ଲାଗିଥାଏ ଏବଂ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରେନାହିଁ, ତାଙ୍କର ଧନ ଶେଷ ହେଲେ ଏବଂ ସୁଖ ହରାଇଗଲେ, ସେ କାମର ଚାପରେ ଦୁଃଖରେ ପଡି ଶୋଇଥାଏ।
ଏଵଂ ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାଽପ୍ରସକ୍ତୋ ହିତ୍ଵା ଧର୍ମଂ ଯଃ ପ୍ରକରୋତ୍ଯଧର୍ମମ୍। ଅଶ୍ରଦ୍ଦଧତ୍ପରଲୋକାଯ ମୂଢୋ ହିତ୍ଵା ଦେହଂ ତପ୍ଯତେ ପ୍ରେତ୍ଯ ମନ୍ଦଃ
ଏପରି, ଯେଉଁ ଲୋକ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଛାଡି ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଅଧର୍ମ କରେ, ପରଲୋକରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ନଥିବା ମୂଢ଼, ଦେହ ଛାଡି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଅବୁଦ୍ଧିରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ।
ନ କର୍ମଣାଂ ଵିପ୍ରଣାଶୋଽସ୍ତ୍ଯମୁତ୍ର ପୁଣ୍ଯାନାଂ ଵାଽପ୍ଯଥଵା ପାପକାନାମ୍ । ପୂର୍ଵଂ କର୍ତୁର୍ଗଚ୍ଛତି ପୁଣ୍ଯପାପଂ ପଶ୍ଚାତ୍ତ୍ଵେନମନୁଯାତ୍ଯେଵ କର୍ତା
ଏଠାରେ କର୍ମର ନାଶ ନାହିଁ—ସେଥିରେ ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କର୍ମ ହେଉ। କର୍ତ୍ତାର ଶୁଭ ଅଶୁଭ କର୍ମ ସେଙ୍କୁ ସାଥି ଦିଏ; କର୍ତ୍ତା ସଦା ନିଜ କର୍ମ ସହିତ ରହେ।
ନ୍ଯାଯୋପେତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋଽଥ ଦତ୍ତଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂତଂ ଗନ୍ଧରସୋପପନ୍ନମ୍ । ଅନ୍ଵାହାର୍ଯେଷୂତ୍ତମଦକ୍ଷିଣେଷୁ ତଥାରୂପଂ କର୍ମ ଵିଖ୍ଯାଯତେ ତେ
ନ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପବିତ୍ର, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ରସ ଯୋଗୁ ଉତ୍ତମ, ଉତ୍ତମ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ଅନ୍ୱାହାର୍ଯ୍ୟ ଯଜ୍ଞରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ, ଏପରି କର୍ମ ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ।
ଇହ କ୍ଷେତ୍ରେ କ୍ରିଯତେ ପାର୍ଥ କାର୍ଯଂ ନ ଵୈ କିଂଚିତ୍କ୍ରିଯତେ ପ୍ରେତ୍ଯ କାର୍ଯମ୍ । କୃତଂ ତ୍ଵଯା ପାରଲୋକ୍ଯଂ ଚ କର୍ମ ପୁଣ୍ଯଂ ମହତ୍ସଦ୍ଭିରତିପ୍ରଶସ୍ତମ୍
ଏଠି, ପାର୍ଥ, କର୍ମ କରାଯାଏ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କିଛି କରାଯାଏ ନାହିଁ। ତୁମେ ଏଠି କରିଥିବା ଶୁଭ କର୍ମ, ପରଲୋକ ପାଇଁ, ମହାତ୍ମାମାନେ ବହୁତ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
ଜହାତି ମୃତ୍ଯୁଂ ଚ ଜରାଂ ଭଯଂ ଚ ନ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସେ ମନସୋଽପ୍ରିଯାଣି। ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ ତତ୍ର କିଂଚି- ଦନ୍ଯତ୍ର ଵୈ ଚେନ୍ଦ୍ରିଯପ୍ରୀଣନାଦ୍ଧି
ସେଠି, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଓ ଭୟ ଛାଡାଯାଏ; ଖୁଦା, ପିପାସା ଓ ମନର ଅପ୍ରିୟତା ନାହିଁ। ସେଠି କିଛି କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, କେବଳ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖ ଭୋଗ ଛଡା।
ଏଵଂରୂପଂ କର୍ମଫଲଂ ନରେନ୍ଦ୍ର ମାତାପିତ୍ରୋର୍ହୃଦଯସ୍ଯାପ୍ରିଯେଣ। ତ୍ଯଜ କ୍ରୋଧଂ ପାଣ୍ଡଵ ହର୍ଷଜଂ ଚ ଲୋକାଵୁଭୌ ମା ପ୍ରହାସୀଶ୍ଚିରାଯା
ଏପରି କର୍ମର ଫଳ, ରାଜା, ଯେତେବେଳେ ମାତାପିତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଖୁସି ହୁଏନାହିଁ। ପାଣ୍ଡବ, କ୍ରୋଧ ଓ ଅଭିମାନରୁ ଜନିଥିବା ଆନନ୍ଦ ଛାଡିଦିଅ; ଦୁଇ ଲୋକକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ତ୍ୟାଗ କରନି।
ଅନ୍ତଂ ଗତ୍ଵା କର୍ମଣାଂ ଯା ପ୍ରଶଂସା ସତ୍ଯଂ ଦମଂ ଚାର୍ଜଵମାନୃଶଂସ୍ଯମ୍ । ଅଶ୍ଵମେଧଂ ରାଜସୂଯଂ ତଥେଷ୍ଟ୍ଵା ପାପସ୍ଯାନ୍ତଂ କର୍ମଣୋ ମା ପୁନର୍ଗାଃ
କର୍ମର ପ୍ରଶଂସା ଶେଷ ହେଲା—ସତ୍ୟ, ଦମ, ସରଳତା ଓ ଦୟା; ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିବା ପରେ, ପାପ କର୍ମକୁ ପୁନି କରିବାକୁ ଯାଅନି।
ତଚ୍ଚେଦେଵଂ ଦ୍ଵେଷରୂପେଣ ପାର୍ଥାଃ କରିଷ୍ଯଧ୍ଵଂ କର୍ମ ପାପଂ ଚିରାଯ। ନିଵସଧ୍ଵଂ ଵର୍ଷପୂଗାନ୍ଵନେଷୁ ଦୁଃଖଂ ଵାସଂ ପାଣ୍ଡଵା ଧର୍ମ ଏଵ
ଯଦି, ପାର୍ଥମାନେ, ତୁମେ ଦ୍ୱେଷରୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ପାପ କର୍ମ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ତେବେ ବର୍ଷ ଦୀର୍ଘ ଅଟାରେ ଅରଣ୍ୟରେ ରହ, ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଦୁଃଖରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରୁହ।
ପ୍ରଵ୍ରଜ୍ଯଯା ଯାତଯିତ୍ଵା ପୁରସ୍ତା- ଦାତ୍ମାଧୀନଂ ଯଦ୍ବଲଂ ତେ ତଦାଽସୀତ୍। ନିତ୍ଯଂ ଚ ଵଶ୍ଯାଃ ସଚିଵାସ୍ତଵେମେ ଜନାର୍ଦନୋ ଯୁଯୁଧାଶ୍ଚ ଵୀରଃ
ପୂର୍ବରୁ ବନବାସ କରି, ତୁମର ଶକ୍ତି ସେତେବେଳେ ନିଜ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥିଲା; ତୁମର ସଚିବମାନେ ସଦା ଅନୁଗତ ଥିଲେ—ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଓ ବୀର ଯୁୟୁଧାନ।
ମତ୍ସ୍ଯୋ ରାଜା ରୁକ୍ମରଥଃ ସପୁତ୍ରଃ ପ୍ରହାରିଭିଃ ସହପୁତ୍ରୈର୍ଵିରାଟଃ। ରାଜାନସ୍ତେ ଯେ ଵିଜିତାଃ ପୁରସ୍ତା- ତ୍ତ୍ଵାମେଵ ତେ ସଂଶ୍ରଯେଯୁଃ ସମସ୍ତାଃ
ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ରୁକ୍ମରଥ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ, ଏବଂ ବିରାଟ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସହିତ—ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଜିତିଥିଲା, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏବେ ତୁମ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ ନେବେ।
ମହାସହାଯଃ ପ୍ରତପନ୍ବଲସ୍ଥଃ ପୁରସ୍କୃତୋ ଵାସୁଦେଵାର୍ଜୁନାଭ୍ଯାମ୍। ଵରାନ୍ହନିଷ୍ଯନ୍ଦ୍ଵିଷତୋ ରଙ୍ଗମଧ୍ଯେ ଵ୍ଯନେଷ୍ଯଥା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଦର୍ପମ୍
ବଡ଼ ସହାୟମାନେ ସହିତ, ଶକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ, ବାସୁଦେବ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ ମଝିରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେର ଅହଂକାରକୁ ଦମନ କରିବା।
ବଲଂ କସ୍ମାଦ୍ଵର୍ଧଯିତ୍ଵା ପରସ୍ଯ ନିଜାନ୍କସ୍ମାତ୍କର୍ଶଯିତ୍ଵା ସହାଯାନ୍। ନିରୁଷ୍ଯ କସ୍ମାଦ୍ଵର୍ଷପୂଗାନ୍ଵନେଷୁ ଯୁଯୁତ୍ସସେ ପାଣ୍ଡଵ ହୀନକାଲେ
ତୁମେ କାହିଁକି ଶତ୍ରୁମାନେର ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଉଛ, ଏବଂ ନିଜ ସହାୟମାନେକୁ କମ କରୁଛ? ବନରେ ବର୍ଷାଗଣା ଭୋଗିବା ପରେ, ପାଣ୍ଡବ, ଏପରି ଅନୁକୂଳ ନହୋଇଥିବା ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ କାହିଁକି ଚାହୁଁଛ?
ଅପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵା ପାଣ୍ଡଵ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯମାନୋ- ଽଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଵା ଭୂତିମଥୋଽଭ୍ଯୁପୈତି। ପ୍ରଜ୍ଞାଵାନ୍ଵା ବୁଦ୍ଧ୍ଯମାନୋଽପି ଧର୍ମଂ ସଂସ୍ତମ୍ଭାଦ୍ଵା ସୋଽପି ଭୂତେରପୈତି
ପାଣ୍ଡବ ଯଦି ଅଜ୍ଞାନରେ କିମ୍ବା ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନ ନଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ସେ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟ ପାଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ଯଦି ଜ୍ଞାନ ଓ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା କରି ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ଯଦି ବାଧା ଆସେ, ତେବେ ସେ ଭାଗ୍ୟ ହରାଇପାରେ।