ପ୍ରାପ୍ତୈଶ୍ଵର୍ଯୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽଦ୍ଯ ରାଜା ଲାଲପ୍ଯତେ ସଞ୍ଜଯ କସ୍ଯ ହେତୋଃ । ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିମନାର୍ଜଵେ ରତଂ ପୁତ୍ରଂ ମନ୍ଦଂ ମୂଢମମନ୍ତ୍ରିଣଂ ତୁ
ଏବେ ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ପ୍ରାପ୍ତ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ସଞ୍ଜୟ, କାହିଁକି ଏପରି ଆତ୍ମସୁଖରେ ଲିନ ହେଉଛନ୍ତି? ସେ ତାଙ୍କର ମୂର୍ଖ, ଅସତ୍ୟପ୍ରିୟ, ଅବିବେକୀ, ଅସୁଜାନ, ଅପରାମର୍ଶଦାତା ପୁଅକୁ ଧରି ରହିଛନ୍ତି।
ଅନାପ୍ତଵଚ୍ଚାପ୍ତତମସ୍ଯ ଵାଚଃ ସୁଯୋଧନୋ ଵିଦୁରସ୍ଯାଵମତ୍ଯ। ସୁତସ୍ଯ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ପ୍ରିଯୈଷୀ ସଂବୁଧ୍ଯମାନୋ ଵିଶତେଽଧର୍ମମେଵ
ସୁଯୋଧନ ବିଦୁରଙ୍କର କଥାକୁ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କ କଥା ପରି ଅପମାନ କରେ, ଯେଉଁଥିରେ ବିଦୁର ସବୁଠାରୁ ଜ୍ଞାନୀ। ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟଧିକ ସ୍ନେହ ରଖି, ସ୍ପଷ୍ଟ ଜାଣିଥିବା ସତ୍ୱେ ଅଧର୍ମରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।
ମେଧାଵିନଂ ହ୍ଯର୍ଥକାମଂ କୁରୂଣାଂ ବହୁଶ୍ରୁତଂ ଵାଗ୍ମିନଂ ଶୀଲଵନ୍ତମ୍ । ସ ତଂ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ କୁରୁଭ୍ଯୋ ନ ସସ୍ମାର ଵିଦୁରଂ ପୁତ୍ରକାମ୍ଯାତ୍
ବିଦୁର କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନୀ, ଅନେକ ଶିକ୍ଷା ପାଇଥିବା, ଚତୁର, ଶିଳବାନ୍, ନୀତିବାନ୍ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କୁରୁମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ପୁଅ ପ୍ରତି ଅଧିକ ସ୍ନେହ ରଖିଥିଲେ।
ମାନଘ୍ନସ୍ଯାସୌ ମାନକାମସ୍ଯ ଚେର୍ଷୋଃ ସଂରମ୍ଭିଣଶ୍ଚାର୍ଥଧର୍ମାତିଗସ୍ଯ। ଦୁର୍ଭାଷିଣୋ ମନ୍ଯୁଵଶାନୁଗସ୍ଯ କାମାତ୍ମନୋ ଦୌର୍ହୃଦୈର୍ଭାଵିତସ୍ଯ
ସେଇ ପୁଅ ସମ୍ମାନ ନଷ୍ଟ କରେ, ସମ୍ମାନ ପାଇବାକୁ ଲାଲସା କରେ, ଇର୍ଷ୍ୟାପରାୟଣ, ତୁର୍କିରେ କ୍ରୋଧୀ, ଲାଭ ଓ ଧର୍ମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରେ, କଠୋର ଭାଷା କହେ, କ୍ରୋଧରେ ଚାଲିଥାଏ, ଇଚ୍ଛାପରାୟଣ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ମନର ଅନୁସରଣ କରେ।
ଅନେଯସ୍ଯାଶ୍ରେଯସୋ ଦୀର୍ଘମନ୍ଯୋ- ର୍ମିତ୍ରଦ୍ରୁହଃ ସଞ୍ଜଯ ପାପବୁଦ୍ଧେଃ। ସୁତସ୍ଯ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ପ୍ରିଯୈଷୀ ପ୍ରପଶ୍ଯମାନଃ ପ୍ରାଜହାଦ୍ଧର୍ମକାମୌ
ସଞ୍ଜୟ, ଶୁଣ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା ପୁଅର ଭଲ ପାଇଁ ଧର୍ମ ଓ ନୀତିକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଯେଉଁପୁଅ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ଦେଖେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁଷ୍ଟ ଚିନ୍ତାରେ ରହେ, ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧିର ଅଧିକାରୀ।
ତଦୈଵ ମେ ସଞ୍ଜଯ ଦୀଵ୍ଯତୋଽଭୂ- ନ୍ମତିଃ କୁରୂଣାମାଗତଃ ସ୍ଯାଦଭାଵଃ । କାଵ୍ଯାଂ ଵାଚଂ ଵିଦୁରୋ ଭାଷମାଣୋ ନ ଵିନ୍ଦତେ ଯଦ୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାତ୍ପ୍ରଶଂସାମ୍
ସଞ୍ଜୟ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଦ୍ୟୁତ କ୍ରୀଡ଼ା କରୁଥିଲି, ସେଠି ମୋତେ ଲାଗିଲା କୁରୁମାନେ ନଶ୍ୱରତାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ବିଦୁର ଜେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନମୟ କଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କୌଣସି ପ୍ରଶଂସା ମିଳିଲା ନାହିଁ, ସେଠି ଏହା ପ୍ରମାଣ ହେଲା।
କ୍ଷତ୍ତୁର୍ଯଦା ନାନ୍ଵଵର୍ତନ୍ତ ବୁଦ୍ଧିଂ କୃଚ୍ଛ୍ରଂ କୁରୂନ୍ସୂତ ତଦାଽଭ୍ଯାଜଗାମ। ଯାଵତ୍ପ୍ରଜ୍ଞାମନ୍ଵଵର୍ତନ୍ତ ତସ୍ଯ ତାଵତ୍ତେଷାଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଵୃଦ୍ଧିର୍ବଭୂଵ
ଯେତେବେଳେ ବିଦୁରଙ୍କର ବୁଦ୍ଧିକୁ ଅନୁସରଣ କରାଯାଇଲା ନାହିଁ, ସଉତ, ସେତେବେଳେ କୁରୁମାନେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଉନ୍ନତି ହେଉଥିଲା।
ତଦର୍ଥଲୁବ୍ଧସ୍ଯ ନିବୋଧ ମେଽଦ୍ଯ ଯେ ମନ୍ତ୍ରିଣୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସୂତ। ଦୁଃଶାସନଃ ଶକୁନିଃ ସୂତପୁତ୍ରୋ ଗାଵଲ୍ଗଣେ ପଶ୍ଯ ସଂମୋହମସ୍ଯ
ଏବେ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ, ସଞ୍ଜୟ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଲୋଭୀ ପୁଅଙ୍କର କେଉଁମାନେ ପରାମର୍ଶଦାତା: ଦୁଃଶାସନ, ଶକୁନି, ସୂତପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଗାବଲ୍ଗଣ। ଦେଖ, ସେ କେତେ ମୂଢ଼ତାରେ ଘେରାଯାଇଛି।
ସୋଽହଂ ନ ପଶ୍ଯାମି ପରୀକ୍ଷମାଣଃ କଥଂ ସ୍ଵସ୍ତି ସ୍ଯାତ୍କୁରୁସୃଞ୍ଜଯାନାମ୍ । ଆତ୍ତୈଶ୍ଵର୍ଯୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ପରେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଵ୍ରାଜିତେ ଵିଦୁରେ ଦୀର୍ଘଦୃଷ୍ଟୌ
ମୁଁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି ଦେଖି, କୁରୁ ଓ ଶୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେମିତି ଭଲ ହେବ, ଦେଖୁନି। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅପସାରଣ କରି ଶକ୍ତି ନେଲେ, ଦୀର୍ଘଦୃଷ୍ଟି ବିଦୁରଙ୍କୁ ଦେଶଛାଡ଼ି ଦେଲେ।
ଆଶଂସତେ ଵୈ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସପୁତ୍ରୋ ମହାରାଜ୍ଯମସପତ୍ନଂ ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍। ତସ୍ମିଞ୍ଶମଃ କେଵଲଂ ନୋପଲଭ୍ଯଃ ସର୍ଵଂ ସ୍ଵକଂ ମଦ୍ଗତେ ମନ୍ଯତେଽର୍ଥମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବିପକ୍ଷ ନଥିବା ବଡ଼ ରାଜ୍ୟ ଆଶା କରନ୍ତି। ଏହି ଆଶାରେ ସେମାନେ କେବେ ଶାନ୍ତି ମିଳାନ୍ତି ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଧନକୁ ନିଜର ବୋଲି ଭାବନ୍ତି।
ଯତ୍ତତ୍କର୍ଣୋ ମନ୍ଯତେ ପାରଣୀଯଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଗୃହୀତାଯୁଧମର୍ଜୁନଂ ଵୈ । ଆସଂଶ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧାନି ପୁରା ମହାନ୍ତି କଥଂ କର୍ଣୋ ନାଭଵଦ୍ଦ୍ଵୀପ ଏଷାମ୍
କର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଯେଉଁଥିରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ହରାଇପାରିବ, ଏହା ଅସମ୍ଭବ। ପୂର୍ବରୁ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଛି; ତେବେ କର୍ଣ୍ଣ କିପରି ସେମାନଙ୍କ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ହେବାକୁ ପାରିଲେ ନାହିଁ?
କର୍ଣଶ୍ଚ ଜାନାତି ସୁଯୋଧନଶ୍ଚ ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚ ଜାନାତି ପିତାମହଶ୍ଚ। ଅନ୍ଯେ ଚ ଯେ କୁଗ୍ଵସ୍ତତ୍ର ସନ୍ତି ଯଥାଽର୍ଜୁନାନ୍ନାମ୍ତ୍ଯପରୋ ଧନୁର୍ଧରଃ
କର୍ଣ୍ଣ, ସୁଯୋଧନ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ପିତାମହ, ଏଉଁଠି ଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି — ଅର୍ଜୁନ ଭଳି ଧନୁର୍ଧର ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।
ଜାନନ୍ତ୍ଯେତନ୍କୁରଵଃ ସର୍ଵ ଏଵ ଯେ ଚାପ୍ଯନ୍ଯେ ଭୂମିପାଲାଃ ସମେତାଃ। ଦୁର୍ଯୋଧନେ ରାଜ୍ଯମିହାଭଵଦ୍ଯଥା ଅରିନ୍ଦମେ ଫାଲ୍ଗୁନେଽଵିଦ୍ଯମାନେ
ସମସ୍ତ କୁରୁ ଏହା ଜାଣନ୍ତି, ଏଉଁଠି ଥିବା ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି: ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଏଠାରେ ହେବା ସମ୍ଭବ, ଯଦି ଶତ୍ରୁ ଦଳନ ଫାଲ୍ଗୁନୀ ଅର୍ଜୁନ ନ ଥାନ୍ତେ।
ତେନାନୁବନ୍ଧଂ ମନ୍ଯତେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ଶକ୍ଯଂ ହର୍ତୁଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମମତ୍ଵମ୍ । କିରୀଟିନା ତାଲମାତ୍ରାଯୁଧେନ ତଦ୍ଵେଦିନା ସଂଯୁଗଂ ତତ୍ର ଗତ୍ଵା
ତଥାପି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ଯେ ମିଳିତ ଶକ୍ତିରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଅଂଶ ନେଇପାରିବ, କିନ୍ତୁ ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ, ସତ୍ୟ ଜାଣି, ତେବେ କଣ ହେବ?
ଗାଣ୍ଡୀଵଵିଷ୍ଫାରିତଶବ୍ଦମାତ୍ରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ତେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରା ମ୍ରିଯନ୍ତେ। କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ନ ଚେଦୀକ୍ଷତେ ଭୀମସେନଂ ସୁଯୋଧନୋ ମନ୍ଯତେ ସିଦ୍ଧମର୍ଥମ୍
ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ୍ୟର ତାଣି ଶବ୍ଦ ମାତ୍ର ଶୁଣି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଭୟରେ ମରିଯାନ୍ତି। ଯଦି ସୁଯୋଧନ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ସେ ଭାବନ୍ତି ତାଙ୍କ କାମ ସଫଳ।
ଇନ୍ଦ୍ରୋଽପ୍ଯେତନ୍ନୋତ୍ସହେତ୍ତାତ ହର୍ତୁ- ମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ନୋ ଜୀଵତି ଭୀମସେନେ। ଧନଞ୍ଜଯେ ନକୁଲେ ଚୈଵ ସୂତ ତଥା ଵୀରେ ସହଦେଵେଽସହିଷ୍ଣୌ
ଭୀମସେନ ବଞ୍ଚିଥିବା ସମୟରେ, ଧନଞ୍ଜୟ, ନକୁଳ ଓ ଶୂର ସହଦେବ ଥିବା ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଛିନିପାରିବେ ନାହିଁ, ସଉତ।
ସଚେଦେତାଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯେତ ବୁଦ୍ଧିଂ ଵୃଦ୍ଧୋ ରାଜା ସହ ପୁତ୍ରେଣ ସୂତ। ଏଵଂ ରଣେ ପାଣ୍ଡଵକୋପଦଗ୍ଧା ନ ନଶ୍ଯେଯୁଃ ସଞ୍ଜଯ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଃ
ଯଦି ବୃଦ୍ଧ ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ ଏହି ବୁଦ୍ଧି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ, ସଞ୍ଜୟ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦହିଯାଇ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ।
ଜାନାମି ତ୍ଵଂ କ୍ଲେଶମସ୍ମାସୁ ଵୃତ୍ତଂ ତ୍ଵାଂ ପୂଜଯନ୍ମଞ୍ଜଯାହଂ କ୍ଷମେଯମ୍। ଵଚ୍ଚାସ୍ମାକଂ କୌରଵୈର୍ଭୃତପୂର୍ଵଂ ଯା ନୋ ଵୃତ୍ତିଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେ ତଦାଽଽସୀତ୍
ମୁଁ ଜାଣିଛି, ସଞ୍ଜୟ, ଆମ ପରି ଏହି ଦୁଃଖ ଆସିଛି। ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରି, ମୁଁ ଏହା ସହିପାରିଥାନ୍ତି। କୌରବମାନେ ଯେଉଁ ଜୀବିକା ଆମକୁ ଦେଇଥିଲେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଶାସନରେ ଯେଉଁ ଜୀବନ ଥିଲା, ସେ ଏବେ ନାଷ୍ଟ।
ଅଦ୍ଯାପି ସା ତତ୍ର ତଥୈଵ ଵର୍ତତାଂ ଯାନ୍ତି ଗମିଷ୍ଯାମି ଯଥା ନ୍ଵମାତ୍ଥ । ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ରାପ୍ରଵ୍ଯେ ଭଵତୁ ମମୈଵ ରାଜ୍ଯଂ ସୂଯୋଧନୋ ଯଚ୍ଛତୁ ଭାଗ୍ନାଗ୍ର୍ଯଃ
ସେ ଏଯାଁ ଯେପରି ଅଛି, ଏବେ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ଏହିପରି ରହିବା ଦିଅ। ମୁଁ ତୁମେ କହିଥିବା ପରି ଯିବି। ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧରେ ମତେ ରାଜ୍ୟ ମିଳିଲେ ମାତ୍ର, ମୋ ଭାଗ୍ନା ସୂୟୋଧନ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଦେଉ।
ଧର୍ମନିତ୍ଯା ପାଣ୍ଡଵ ତେ ଵିଚେଷ୍ଟା ଲୋକେ ଶ୍ରୁତା ଦୃଶ୍ଯତେ ଚାପି ପାର୍ଥ । ମହାଶ୍ରାଵଂ ଜୀଵିତ ଚାପ୍ଯନିତ୍ଯଂ ସଂପଶ୍ଯ ତ୍ଵଂ ପାଣ୍ଡଵ ମା ଵ୍ଯନୀନଶଃ
ପାଣ୍ଡବ, ତୁମର ଆଚରଣ ସଦା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ; ଏହା ଲୋକେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ଏବଂ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ପାର୍ଥ। ମହାନ ଯଶ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜୀବନ ଅସ୍ଥିର ଏବଂ ଅସ୍ଥାୟୀ; ଏହି କଥା ଦେଖ, ପାଣ୍ଡବ, ଅତି ଅସାବଧାନ ହେବାନି।
ନଚେଦ୍ଭାଗଂ କୁରଵୋଽନ୍ଯତ୍ର ଯୁଦ୍ଧା- ତ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛେରଂସ୍ତୁଭ୍ଯମଜାତଶତ୍ରୋ। ଭୈକ୍ଷଚର୍ଯାମନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣିରାଜ୍ଯେ ଶ୍ରେଯୋ ମନ୍ଯେ ନ ତୁ ଯୁଦ୍ଧେନ ରାଜ୍ଯମ୍
ଯଦି କୁରୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଛଡା ତୁମକୁ ତୁମର ଅଂଶ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ଅଜାତଶତ୍ରୁ, ତେବେ ମୁଁ ଭିକ୍ଷା ମାଗି ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣି ରାଜ୍ୟରେ ରହିବାକୁ ଭଲ ବୋଲି ଭାବେ, ଯୁଦ୍ଧ କରି ରାଜ୍ୟ ନେବାକୁ ନୁହେଁ।
ଅଲ୍ପକାଲଂ ଜୀଵିତଂ ଯନ୍ମନୁଷ୍ଯେ ମହାସ୍ରାଵଂ ନିତ୍ଯଦୁଃଖଂ ଚଲଂ ଚ। ଭୂଯଶ୍ଚ ତଦ୍ଯଶସୋ ନାନୁରୂପଂ ତସ୍ମାତ୍ପାପଂ ପାଣ୍ଡଵ ମା କୃଥାସ୍ତ୍ଵମ୍
ମନୁଷ୍ୟର ଜୀବନ ଅତି ଅଳ୍ପ ସମୟର, ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅସ୍ଥିର ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଶେଷ ହୋଇଯାଏ; ଏପରି ଯଶ ମଧ୍ୟ ଯଥାଯଥିକ ନୁହେଁ। ତେଣୁ, ପାଣ୍ଡବ, ତୁମେ ପାପ କରନି।
କାମା ମନୁଷ୍ଯଂ ପ୍ରସଜନ୍ତ ଏତେ ଧର୍ମସ୍ଯ ଯେ ଵିଘ୍ନମୂଲଂ ନରେନ୍ଦ୍ର । ପୂର୍ଵଂ ନରସ୍ତାନ୍ମତିମାନ୍ପ୍ରଣିଘ୍ନନ୍ ଲୋକେ ପ୍ରଶଂସାଂ ଲଭତେଽନଵଦ୍ଯାମ୍
ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଆସ୍ତା ଲାଗିଥାଏ, ରାଜା, ଏହି ଆସ୍ତା ଧର୍ମର ବାଧାର ମୂଳ। ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଏହି ଆସ୍ତାକୁ ପୂର୍ବରୁ ଦମନ କରିଲେ, ସେ ଲୋକରେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପ୍ରଶଂସା ପାଏ।
ନିବନ୍ଧନୀ ହ୍ଯର୍ଥତୃଷ୍ଣେହ ପାର୍ଥ ତାମିଚ୍ଛତାଂ ବାଧ୍ଯତେ ଧର୍ମ ଏଵ। ଧର୍ମଂ ତୁ ଯଃ ପ୍ରଣୃଣୀତେ ସ ବୁଦ୍ଧଃ କାମେ ଗୃଧ୍ନୋ ହୀଯତେଽର୍ଥାନୁରୋଧାତ୍
ପାର୍ଥ, ଧନ ଲାଗି ଆସ୍ତା ଏଠାରେ ବନ୍ଧନ ଦେଇଥାଏ; ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଧର୍ମରେ ବାଧା ପାନ୍ତି। ଯେଉଁ ଆସ୍ତାକୁ ଜୟ କରିଥାଏ, ସେ ନିଜେ ବୁଦ୍ଧିମାନ; ଯେଉଁ ଲୋକ ଭୋଗ ଲାଗି ଲୋଭୀ, ସେ ଧନ ଲାଗି ଧର୍ମରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇଯାଏ।
ଧର୍ମଂ କୃତ୍ଵା କର୍ମଣାଂ ତାତ ମୁଖ୍ଯଂ ମହାପ୍ରତାପଃ ସଵିତେଵ ଭାତି। ହୀନୋ ହି ଧର୍ମେଣ ମହୀମପୀମାଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ନରଃ ସୀଦତି ପାପବୁଦ୍ଧିଃ
ଯେଉଁ ଲୋକ ମୁଖ୍ୟ କର୍ମ ଭାବରେ ଧର୍ମ କରିଥାଏ, ସେ ମହା ପ୍ରଭା ଦେଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି। ଯେଉଁ ଲୋକ ଧର୍ମ ଛଡା ଏହି ପୃଥିବୀ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ପାପ ଭାବରେ ତଳକୁ ଯାଏ।
ଵେଦୋଽଧୀତଶ୍ଚରିତଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ଯଜ୍ଞୈରିଷ୍ଟଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଦତ୍ତମ୍ । ପରଂ ସ୍ଥାନଂ ମନ୍ଯମାନେନ ଭୂଯ ଆତ୍ମା ଦତ୍ତୋ ଵର୍ଷପୂଗଂ ସୁଖେଭ୍ଯଃ
ବେଦ ପଢି, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଯଜ୍ଞ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ, ଉଚ୍ଚ ଦଶା ମିଳିଛି ବୋଲି ଭାବି, ଜଣେ ଲୋକ ବର୍ଷ ଦୀର୍ଘ ଭୋଗରେ ନିଜକୁ ଦେଇ ଦିଅନ୍ତି।
ସୁଖପ୍ରିଯେ ସେଵମାନୋଽତିଵେଲଂ ଯୋଗାଭ୍ଯାସେ ଯୋ ନ କରୋତି କର୍ମ। ଵିତ୍ତକ୍ଷଯେ ହୀନସୁଖୋଽତିଵେଲଂ ଦୁଃଖଂ ଶେତେ କାମଵେଗପ୍ରଣୁନ୍ନଃ
ଯେଉଁ ଲୋକ ଅତିରିକ୍ତ ଭୋଗରେ ଲାଗିଥାଏ ଏବଂ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରେନାହିଁ, ତାଙ୍କର ଧନ ଶେଷ ହେଲେ ଏବଂ ସୁଖ ହରାଇଗଲେ, ସେ କାମର ଚାପରେ ଦୁଃଖରେ ପଡି ଶୋଇଥାଏ।
ଏଵଂ ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାଽପ୍ରସକ୍ତୋ ହିତ୍ଵା ଧର୍ମଂ ଯଃ ପ୍ରକରୋତ୍ଯଧର୍ମମ୍। ଅଶ୍ରଦ୍ଦଧତ୍ପରଲୋକାଯ ମୂଢୋ ହିତ୍ଵା ଦେହଂ ତପ୍ଯତେ ପ୍ରେତ୍ଯ ମନ୍ଦଃ
ଏପରି, ଯେଉଁ ଲୋକ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଛାଡି ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଅଧର୍ମ କରେ, ପରଲୋକରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ନଥିବା ମୂଢ଼, ଦେହ ଛାଡି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଅବୁଦ୍ଧିରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ।
ନ କର୍ମଣାଂ ଵିପ୍ରଣାଶୋଽସ୍ତ୍ଯମୁତ୍ର ପୁଣ୍ଯାନାଂ ଵାଽପ୍ଯଥଵା ପାପକାନାମ୍ । ପୂର୍ଵଂ କର୍ତୁର୍ଗଚ୍ଛତି ପୁଣ୍ଯପାପଂ ପଶ୍ଚାତ୍ତ୍ଵେନମନୁଯାତ୍ଯେଵ କର୍ତା
ଏଠାରେ କର୍ମର ନାଶ ନାହିଁ—ସେଥିରେ ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କର୍ମ ହେଉ। କର୍ତ୍ତାର ଶୁଭ ଅଶୁଭ କର୍ମ ସେଙ୍କୁ ସାଥି ଦିଏ; କର୍ତ୍ତା ସଦା ନିଜ କର୍ମ ସହିତ ରହେ।
ନ୍ଯାଯୋପେତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋଽଥ ଦତ୍ତଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂତଂ ଗନ୍ଧରସୋପପନ୍ନମ୍ । ଅନ୍ଵାହାର୍ଯେଷୂତ୍ତମଦକ୍ଷିଣେଷୁ ତଥାରୂପଂ କର୍ମ ଵିଖ୍ଯାଯତେ ତେ
ନ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପବିତ୍ର, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ରସ ଯୋଗୁ ଉତ୍ତମ, ଉତ୍ତମ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ଅନ୍ୱାହାର୍ଯ୍ୟ ଯଜ୍ଞରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ, ଏପରି କର୍ମ ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ।