ଅନାମଯଂ ପୃଚ୍ଛତି ତ୍ଵାମ୍ବିକେଯୋ ଵୃଦ୍ଧୋ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ମନୀଷୀ । କଚ୍ଚିଦ୍ଭୀମଃ କୁଶଲୀ ପାଣ୍ଡଵାଗ୍ର୍ଯୋ ଧନଞ୍ଜଯସ୍ତୌ ଚ ମାଦ୍ରୀତନୂଜୌ
ଅମ୍ବିକାପୁତ୍ର, ବୟସ୍କ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା ଆପଣଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛନ୍ତି। ଭୀମ, ପାଣ୍ଡବମାନେଂକ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଧନଞ୍ଜୟ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ସୁସ୍ଥ କି ନାହିଁ?
କଚ୍ଚିତ୍କୃଷ୍ଣା ଦ୍ରୌପଦୀ ରାଜପୁତ୍ରୀ ସତ୍ଯଵ୍ରତା ଵୀରପତ୍ନୀ ସୁପୁତ୍ରା। ମନସ୍ଵିନୀ ଯତ୍ର ଚ ଵାଞ୍ଛସି ତ୍ଵ- ମିଷ୍ଟାନ୍କାମାନ୍ଭାରତ ସ୍ଵସ୍ତିକାମଃ
କୃଷ୍ଣା ଦ୍ରୌପଦୀ, ରାଜକୁମାରୀ, ସତ୍ୟବ୍ରତା, ବୀରଙ୍କ ଜନନୀ, ଉତ୍ତମ ପୁଅମାନେଂକ ମା, ସେ ସୁସ୍ଥ କି? ଆପଣ ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ଭାରତ, ସେଠି ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରେ।
ଗାଵଲ୍ଗଣେ ସଞ୍ଜଯ ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ପ୍ରୀତାତ୍ମାଽହଂ ତ୍ଵାଽଭିନନ୍ଦାମି ସୂତ। ଅନାମଯଂ ପ୍ରତିମାନେ ତଵାହଂ ସହାନୁଜୈଃ କୁଶଲୀ ଚାସ୍ମି ଵିଦ୍ଵନ୍
ହେ ଗାବଲ୍ଗଣି ସଞ୍ଜୟ, ତୁମକୁ ସ୍ବାଗତ। ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କରେ, ସୂତ। ମୋ ସୁସ୍ଥତା ତୁମକୁ ଜଣାଉଛି, ଭାଇମାନେଂ ସହିତ ମୁଁ ସୁସ୍ଥ ଅଛି, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ।
ଚିରାଦିଦଂ କୁଶଲଂ ଭାରତସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜ୍ଞଃ କୁରୁଵୃଦ୍ଧସ୍ଯ ସୂତ। ମନ୍ଯେ ସାକ୍ଷାଦ୍ଦୃଷ୍ଟମହଂ ନରେନ୍ଦ୍ରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ତ୍ଵାଂ ସଞ୍ଜଯ ପ୍ରୀତିଯୋଗାତ୍
ଦୀର୍ଘଦିନ ପରେ ଭାରତର ପୁରୁଣା ରାଜାଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ଶୁଣି, ମୁଁ ଭାବୁଛି ଯେପରି ନିଜେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଛି। ତୁମକୁ ଦେଖି, ସଞ୍ଜୟ, ମୋର ମନେ ଆନନ୍ଦ ହେଉଛି।
ପିତାମହୋ ନଃ ସ୍ଥଵିରୋ ମନସ୍ଵୀ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଧର୍ମୋପପନ୍ନଃ। ସକୌରଵ୍ଯଃ କୁଶଲୀ ତାତ ଭୀଷ୍ମୋ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ଵୃତ୍ତିରସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ କଚ୍ଚିତ୍
ଆମ ପିତାମହ, ବୟସ୍କ ଓ ମନୋବଳୀୟ, ମହାଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ କୌରବମାନେଂ ସହିତ ଭୀଷ୍ମ ସୁସ୍ଥ କି, ପ୍ରିୟ? ସେଁଠି ତାଙ୍କ ଆଚରଣ ପୂର୍ବପରି ଅଛି କି?
କଚ୍ଚିଦ୍ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସପୁତ୍ରୋ ଵୈଚିତ୍ରଵୀର୍ଯଃ କୁଶଲୀ ମହାତ୍ମା। ମହାରାଜୋ ବାହ୍ଲିକଃ ପ୍ରାତିପେଯଃ କଚ୍ଚିଦ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍କୁଶଲୀ ସୂତପୁତ୍ର
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା, ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ, ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ବଂଶର ମହାନ୍ ଆତ୍ମା, ସେ ସୁସ୍ଥ କି? ପ୍ରତୀପଙ୍କ ପୁଅ, ମହାରାଜା ବାହ୍ଲିକ ସୁସ୍ଥ କି? ବୁଦ୍ଧିମାନ ସୂତପୁତ୍ର ସୁସ୍ଥ କି?
ସ ସୋମଦତ୍ତଃ କୁଶଲୀ ତାତ କଚ୍ଚି- ଦ୍ଭୂରିଶ୍ରଵାଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧଃ ଶଲଶ୍ଚ। ଦ୍ରୋଣଃ ସପୁତ୍ରଶ୍ଚ କୃପଶ୍ଚ ଵିପ୍ରୋ ମହେଷ୍ଵାସାଃ କଚ୍ଚିଦେତେଽପ୍ଯରୋଗାଃ
ପ୍ରିୟ, ସୋମଦତ୍ତ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି କି? ସତ୍ୟବାନ ଭୂରିଶ୍ରବା, ଶଳ ଏବଂ ଡ୍ରୋଣ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କୃପା, ଏହି ସମସ୍ତ ବଡ଼ ଧନୁର୍ଧାରୀମାନେ ସୁସ୍ଥ ଓ ନିରାପଦ ଅଛନ୍ତି କି?
ସର୍ଵେ କୁରୁଭ୍ଯଃ ସ୍ପୃହଯନ୍ତି ସଞ୍ଜଯ ଧନୁର୍ଧରା ଯେ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପ୍ରଧାନାଃ । ମହାପ୍ରଜ୍ଞାଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାଵଦାତା ଧନୁର୍ଭୃତାଂ ମୁଖ୍ଯତମାଃ ପୃଥିଵ୍ଯାମ୍
ସଞ୍ଜୟ, ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧାରୀ, ମହାପ୍ରଜ୍ଞା ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ପରିଶୁଦ୍ଧ, ସେମାନେ କି ଏଉଁଯାଁ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌରବମାନେ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ରଖିଛନ୍ତି?
କଚ୍ଚିନ୍ମାନଂ ତାତ ଲଭନ୍ତ ଏତେ ଧନୁର୍ଭୃତଃ କଚିଦେତେଽପ୍ଯରୋଗାଃ। ଯେଷାଂ ରାଷ୍ଟ୍ରେ ନିଵସତି ଦର୍ଶନୀଯୋ ମହେଷ୍ଵାସଃ ଶୀଲଵାନ୍ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଃ
ପ୍ରିୟ, ଏହି ଧନୁର୍ଧାରୀମାନେ କି ଏଉଁଯାଁ ଦିନ ସମ୍ମାନ ଓ ସୁସ୍ଥତା ଭୋଗୁଛନ୍ତି? ଯାହାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଶୀଳବାନ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ବସୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ କି ନିରାପଦ ଅଛନ୍ତି?
ଵୈଶ୍ଯାପୁତ୍ରଃ କୁଶଲୀ ତାତ କଚ୍ଚିତ୍ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ରାଜପୁତ୍ରୋ ଯୁଯୁତ୍ସୁଃ । କର୍ଣୋ ମାନୀ କୁଶଲୀ ତାତ କଚ୍ଚିତ୍ ସୁଯୋଧନୋ ଯସ୍ଯ ମନ୍ଦୋ ଵିଧେଯଃ
ପ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ପୁଅ, ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ରାଜପୁତ୍ର ଯୁୟୁତ୍ସୁ କି ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି? ଏବଂ ଅହଂକାରୀ କର୍ଣ୍ଣ କି ଭଲ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ମୂର୍ଖ ସୁୟୋଧନ ସଦା ଶୁଣେ?
ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଵୃଦ୍ଧା ଭାରତାନାଂ ଜନନ୍ଯୋ ମହାଦାସ୍ଯୋ ଦାସଭାର୍ଯାଶ୍ଚ ସୂତ। ଵଧ୍ଵଃ ପୁତ୍ରା ଭାଗିନେଯା ଭଗିନ୍ଯୋ ଦୌହିତ୍ରା ଵା କଚ୍ଚିଦପ୍ଯଵ୍ଯଲୀକାଃ
ସୂତ, ଭାରତବଂଶୀମାନଙ୍କ ଜଣନୀମାନେ, ବୃଦ୍ଧମାନେ, ବଡ଼ ଦାସୀମାନେ, ଦାସମାନଙ୍କ ଜଣୀମାନେ, ବଧୂମାନେ, ପୁଅ, ଭାଉଣୀ, ଭାଗିନୀ, ନାତିମାନେ—ସମସ୍ତେ କି ନିରାପଦ ଅଛନ୍ତି?
କଚ୍ଚିଦ୍ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଯଥାଵତ୍ ପ୍ରଵର୍ତତେ ପୂର୍ଵଵତ୍ତାତ ଵୃତ୍ତିମ୍। କଚ୍ଚିଦ୍ଦାଯାନ୍ମାମକାନ୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ସଞ୍ଜଯ ନୋପହନ୍ତି
ପ୍ରିୟ, ରାଜା କି ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ନ୍ୟାୟ ଓ ଭଲ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି? ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ କି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସମ୍ପତିକୁ କ୍ଷତି କରୁନାହାନ୍ତି, ସଞ୍ଜୟ?
କଚ୍ଚିଦ୍ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସପୁତ୍ର ଉପେକ୍ଷତେ ବ୍ରାହ୍ମଣାତିକ୍ରମାନ୍ଵୈ। ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ କଚ୍ଚିନ୍ନ ତଥା ଵର୍ତ୍ମଭୂତା- ମୁପେକ୍ଷତେ ତେଷୁ ସଦୈଵ ଵୃତ୍ତିମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ କି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ ହେଲେ ଦେଖି ଅନଦେଖା କରନ୍ତି? ସେମାନେ କି ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ନ୍ୟାୟ ଓ ଧର୍ମର ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯାଏ?
ଏତଞ୍ଜ୍ଯୋତିଶ୍ଚୋତ୍ତମଂ ଜୀଵଲୋକେ ଶୁକ୍ଲଂ ପ୍ରଜାନାଂ ଵିହିତଂ ଵିଧାତ୍ରା। ତେ ଚେଦ୍ଦୋଷଂ ନ ନିଯଚ୍ଛନ୍ତି ମନ୍ଦାଃ କୃତ୍ସ୍ନୋ ନାଶୋ ଭଵିତା କୌରଵାଣାମ୍
ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଲୋକ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ମହାନ—ଯଦି ମୂର୍ଖମାନେ ନିଜ ଦୋଷକୁ ଦମନ କରିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୌରବମାନଙ୍କ ନାଶ ହେବ।
କଚ୍ଚିଦ୍ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସପୁତ୍ରୋ ବୁଭୂଷତେ ଵୃତ୍ତିମମାତ୍ଯଵର୍ଗେ। କଚ୍ଚିନ୍ନ ଭେଦେନ ଜିଜୀଵିଷନ୍ତି ମୁହୃଦ୍ରୂପା ଦୁର୍ହୃଦଶ୍ଚୈକମତ୍ଯାତ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅ କି ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନ୍ୟାୟ ଓ ଭଲ ବ୍ୟବହାର ଚାହାନ୍ତି? ସେମାନେ କି ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ଟିକି ରହିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ, ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଠାରୁ ଦୂରେ ରହି, ସମ୍ମିଳିତ ମନ ରଖିଛନ୍ତି?
କଚ୍ଚିନ୍ନ ପାପଂ କଥଯନ୍ତି ତାତ ତେ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ କୁରଵଃ ସର୍ଵ ଏଵ। ଦ୍ରୋଣଃ ସପୁତ୍ରଶ୍ଚ କୃପଶ୍ଚ ଵୀରୋ ନାସ୍ମାସୁ ପାପାନି ଵଦନ୍ତି କଚ୍ଚିତ୍
ପ୍ରିୟ, କୌରବମାନେ କି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ କିଛି ଖରାପ କଥା କହୁନାହାନ୍ତି? ଡ୍ରୋଣ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ଶୂର କୃପା, ସେମାନେ କି ଆମ ପ୍ରତି ମନରେ ଖରାପ କଥା ରଖୁନାହାନ୍ତି?
କଚ୍ଚିଦ୍ରାଜ୍ଯେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ସପୁତ୍ରଂ ସମେତ୍ଯାହୁଃ କୁରଵଃ ସର୍ଵ ଏଵ। କଚ୍ଚିଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦସ୍ଯୁସଙ୍ଘାନ୍ସମେତା- ନ୍ସ୍ମରନ୍ତି ପାର୍ଥସ୍ଯ ଯୁଧାଂ ପ୍ରଣେତୁଃ
ସମସ୍ତ କୌରବମାନେ କି ଏକାଠି ହୋଇ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ମାଲିକ ବୋଲି ମାନିଛନ୍ତି? ଯେତେବେଳେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ କି ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି?
ମୌର୍ଵୀଭୁଜାଗ୍ରପ୍ରହିତାନ୍ସ୍ମ ତାତ ଦୋଧୂଯମାନେନ ଧନୁର୍ଧରେଣ। ଗାଣ୍ଡୀଵନୁନ୍ନାଂସ୍ତନଯିତ୍ନୁଘୋଷା- ନଜିହ୍ମଗାନ୍କଚ୍ଚିଦନୁସ୍ମରନ୍ତି
ପ୍ରିୟ, ଧନୁର୍ଧାରୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁର ତାରର ଗର୍ଜନ, ଶତ୍ରୁମାନେ କମ୍ପିତ ହେବା, ବିଦ୍ୟୁତ ଗର୍ଜନ ପରି ସିଧା ଏବଂ ଅପ୍ରମାଦୀ—ସେ ସବୁ ଧ୍ୱନିକୁ କିଏ ସ୍ମରଣ କରେ?
ନ ଚାପଶ୍ଯଂ କଂଚିଦହଂ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯୋଧଂ ସମଂ ଵାଽଧିକମର୍ଜୁନେନ। ଯସ୍ଯୈକଷଷ୍ଟିର୍ନିଶିତାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଧାରାଃ ସୁଵାସସଃ ସମଂତୋ ହସ୍ତଵାପଃ
ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ଅର୍ଜୁନ ସମାନ କିମ୍ବା ତାଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯୋଦ୍ଧା କୌଣସି ଦେଖିନାହିଁ, ଯିଏ ଏକ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ହାତରୁ ସାଠିଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏବଂ ଭଲ ଫଳା ଥିବା ବାଣ ଛାଡିପାରିବ।
ଗଦାପାଣିର୍ଭୀମସେନସ୍ତରସ୍ଵୀ ପ୍ରଵେପଯଞ୍ଛତ୍ରୁସଙ୍ଘାନନୀକେ। ନାଗଃ ପ୍ରଭିନ୍ନ ଇଵ ନଙ୍ଘଲେଷୁ ଚଂକ୍ରମ୍ଯତେ କଚ୍ଚିଦେନଂ ସ୍ମରନ୍ତି
ଗଦାଧାରୀ ଭୀମସେନ, ତୀବ୍ର ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରି, ଭାଙ୍ଗିଯାଉଥିବା ହାତୀ ପରି ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଯାଏ—ସେଉଁଠି କିଏ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ?
ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରଃ ସହଦେଵଃ କଲିଙ୍ଗାନ୍ ସମାଗତାନଜଯଦ୍ଦନ୍ତକୂରେ। ଵାମେନାସ୍ଯନ୍ଦକ୍ଷିଣେନୈଵ ଯୋ ଵୈ ମହାବଲଂ କଚ୍ଚିଦେନଂ ସ୍ମରନ୍ତି
ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ ସହଦେବ, ଯିଏ ଏକଥିରେ କଳିଙ୍ଗମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଥିଲେ, ବାମ ଓ ଡାହାଣ ହାତରେ ଶକ୍ତି ଥିଲା, ସେ ମହାବଳୀକୁ କିଏ ସ୍ମରଣ କରେ?
ପୁରା ଜେତୁଂ ନକୁଲଃ ପ୍ରେଷିତୋଽଯଂ ଶିବୀଂସ୍ତ୍ରିଗର୍ତାନ୍ସଞ୍ଜଯ ପଶ୍ଯତସ୍ତେ। ଦିଶଂ ପ୍ରତୀଚୀଂ ଵଶମାନଯନ୍ମେ ମାଦ୍ରୀସୁତଂ କଚ୍ଚିଦେନଂ ସ୍ମରନ୍ତି
ପୂର୍ବେ ମୁଁ ନକୁଳଙ୍କୁ ଶିବି ଓ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତମାନେକୁ ଜିତିବା ପାଇଁ ପଠାଇଥିଲି, ସଞ୍ଜୟ, ସେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୋ ଅଧୀନ କରିଥିଲେ—ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅକୁ କିଏ ସ୍ମରଣ କରେ?
ପରାଭଵୋ ଦ୍ଵୈତଵନେ ଯ ଆସୀ- ଦ୍ଦୁର୍ମନ୍ଵିତେ ଘୋପଯାତ୍ରାଗତାନାମ୍ । ଯତ୍ର ମନ୍ଦାଞ୍ଛତ୍ରୁଵଶଂ ପ୍ରଯାତା- ନମୋଚଯଦ୍ଭୀମସେନୋ ଜଯଶ୍ଚ
ଦ୍ୱୈତବନରେ ଯେଉଁ ସମୟରେ ଗାଁ ଚୋରି ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଦୁଃଖିତମାନେ ଶତ୍ରୁ ହାତରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଭୀମସେନ ସେମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କରି ଜୟ ଆଣିଥିଲେ—ଏହି ଘଟଣା କିଏ ସ୍ମରଣ କରେ?
ଅହଂ ପଶ୍ଚାଦର୍ଜୁନମଭ୍ଯରକ୍ଷଂ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ଭୀମସେନୋଽପ୍ଯରକ୍ଷତ୍। ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵା ଶତ୍ରୁସଙ୍ଘାନୁଦସ୍ଯ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯାଗମତ୍କଚ୍ଚିଦେନଂ ସ୍ମରନ୍ତି
ମୁଁ ପଛରୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲି, ଭୀମସେନ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ; ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଚିଁଡ଼ି ଦେଇ ସୁସ୍ଥ ଫେରିଥିଲେ—ଏହି ଘଟଣା କିଏ ସ୍ମରଣ କରେ?
ନ କର୍ମଣା ସାଧୁନୈକେନ ନୂନଂ ସୁଖଂ ଶକ୍ଯଂ ଵୈ ଭଵତୀହ ସଞ୍ଜଯ । ସର୍ଵାତ୍ମନା ପରିଜେତୁଂ ଵଯଂ ଚେ- ନ୍ନ ଶକ୍ନୁମୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରମ୍
ସଞ୍ଜୟ, ଏଠାରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଭଲ କାମ କରି ମାନେ ସୁଖ ପାଇବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଯଦି ଆମେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜୟ କରିପାରିବା ନାହିଁ, ତେବେ—
ଯଥାଽଽତ୍ଥ ମେ ପାଣ୍ଡଵ ତତ୍ତଥୈଵ କୁରୂନ୍କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନଂ ଚ ପୃଚ୍ଛସି। ଅନାମଯାସ୍ତାତ ମନସ୍ଵିନସ୍ତେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠାନ୍ପୃଚ୍ଛସି ପାର୍ଥ ଯାଂସ୍ତ୍ଵମ୍
କୁରୁମାନ୍ୟ, ତୁମେ ଯେପରି ମୋତେ ପଚାରିଛ, ସେପରି ମୁଁ ତୁମକୁ କୁରୁମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଲୋକମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହୁଛି। ପାର୍ଥ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଉତ୍ତମ ମନ୍ତିମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ବିଷୟରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରୁଛ।
ସନ୍ତ୍ଯେଵ ଵୃଦ୍ଧାଃ ସାଧଵୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେ ସନ୍ତ୍ଯେଵ ପାପାଃ ପାଣ୍ଡଵ ତସ୍ଯ ଵିଦ୍ଧି। ଦଦ୍ଯାଦ୍ରିପୁଭ୍ଯୋଽପି ହି ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଃ କୁତୋ ଦାଯାଂଲ୍ଲୋପଯେଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନାମ୍
ପାଣ୍ଡବ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୟସ୍କ ଓ ଭଲ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ କିଛି ଖରାପ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଏହି କଥା ଜାଣ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଶତ୍ରୁମାନେ ପାଖକୁ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିପାରିବେ, ତେଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ରୋକିବେ କିପରି?
ଯଦ୍ଯୁଷ୍ମାସୁ ଵର୍ତତେଽସାଵଧର୍ମ୍ଯ- ମଦ୍ରୁଗ୍ଧେଷୁ ଦ୍ରୁଗ୍ଧଵତ୍ତନ୍ନ ସାଧୁ। ମିତ୍ରଧ୍ରୁକ୍ ସ୍ଯାଦ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଯୁଷ୍ମାନ୍ଦ୍ଵିପନ୍ସାଧୁଵୃତ୍ତାନସାଧୁଃ
ଯଦି ସେ ତୁମେମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କିଛି ଦୋଷ କରିନାହାଁ, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନ୍ୟାୟ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ଭଲ ନୁହେଁ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ତାହେଲେ ବନ୍ଧୁଦ୍ରୋହୀ ହେବେ, ଏବଂ ଭଲ ଚରିତ୍ର ଥିବା ତୁମେମାନେ ପ୍ରତି ଶତ୍ରୁତା କରିବେ, ଯଦିଓ ସେ ନିଜେ ଭଲ ନୁହେଁ।
ସ ଚାପି ଜାନାତି ଭୃଶଂ ଚ ତପ୍ଯତେ ଶୋଚତ୍ଯନ୍ତଃ ସ୍ଥଵିରୋଽଜାତଶତ୍ରୋ। ଶୃଣୋତି ହି ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ସମେତ୍ଯ ମିତ୍ରଦ୍ରୋହଃ ପାତକେଭ୍ଯୋ ଯରୀଯାନ୍
ସେ ଏହା ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି ଏବଂ ଭିତରେ ଅତି ଦୁଃଖ ପାଉଛନ୍ତି; ବୟସ୍କ ଅଜାତଶତ୍ରୁ ମନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏକଠା ହେଇ କହିଥିବା, ବନ୍ଧୁଦ୍ରୋହ ସମସ୍ତ ପାପଠାରୁ ବଡ଼, ଏହି କଥା ସେ ଶୁଣିଛନ୍ତି।
ସ୍ମରନ୍ତି ତୁଭ୍ଯଂ ନରଦେଵ ସଙ୍ଗମେ ଯୁଦ୍ଧେ ଚ ଜିଷ୍ଣୋଶ୍ଚ ଯୁଧାଂ ପ୍ରଣେତୁଃ। ସମୁଦ୍ଧୁଷ୍ଟେ ଦୁନ୍ଦୁଭିଶଙ୍ଖଶବ୍ଦେ ଗଦାପାଣିଂ ଭୀମସେନଂ ସ୍ମରନ୍ତି
ମହାରାଜ, ସମ୍ମିଳନ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ସେମାନେ ତୁମକୁ ମନେ ପକାନ୍ତି, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ଢୋଳ ଓ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି ଉଠିଲେ, ଗଦାଧାରୀ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ସେମାନେ ମନେ କରନ୍ତି।