ପୂଜ୍ଯାସି ମମ ମାନ୍ଯା ଚ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ହ୍ଯସି। ତ୍ଵତ୍ତୋପି ମେ ପୂଜ୍ଯତମୋ ରାଜର୍ଷିଃ କିଂ ନ ଵେତ୍ଥ ତତ୍
ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ପୂଜ୍ୟ ଓ ମାନ୍ୟ, ବଡ଼ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ। କିନ୍ତୁ ରାଜାର୍ଷି ମୋ ପାଇଁ ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ ପୂଜ୍ୟ, ଏହି କଥା ତୁମେ ଜାଣନାହଁ କି?
ତ୍ଵତ୍ପିତ୍ରା ମମ ଗୁରୁଣା ସହ ଦତ୍ତେ ଉଭେ ଶୁଭେ। ତତୋ ଭର୍ତା ଚ ପୂଜ୍ଯଶ୍ଚ ପୋଷ୍ଯାଂ ପୋଷଯତୀହ ମାମ୍
ତୁମ ପିତା, ଯିଏ ମୋ ଗୁରୁ, ଦୁହେଁ ଆମକୁ ଏକସাথে ଦେଇଥିଲେ, ହେ ଶୁଭାଙ୍ଗି। ତେଣୁ ବରା ପୂଜ୍ୟ ଓ ରକ୍ଷ୍ୟ, ସେ ଏଠାରେ ମୋତେ ପୋଷଣ କରୁଛନ୍ତି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତସ୍ଯାସ୍ତତୋ ଵାକ୍ଯଂ ଦେଵଯାନ୍ଯବ୍ରଵୀଦିଦମ୍। ରମସ୍ଵେହ ଯଥାକାମଂ ଦେଵ୍ଯା ଶର୍ମିଷ୍ଠଯା ସହ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦେବୟାନୀ କହିଲେ, "ତୁମେ ଏଠାରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସହ ରହ।"
ରାଜନ୍ନାଦ୍ଯେହ ଵତ୍ସ୍ଯାମି ଵିପ୍ରିଯଂ ମେ କୃତଂ ତ୍ଵଯା। ଇତି ଜଜ୍ଵାଲ କୋପେନ ଦେଵଯାନୀ ତତୋ ଭୃଶମ୍
ହେ ରାଜା, ଆଜି ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିବି ନାହିଁ; ତୁମେ ମୋତେ ଅପ୍ରିୟ କାମ କରିଛ। ଏଭଳି ଦେବୟାନୀ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଜଳିଉଠିଲେ।
ନିର୍ଦହନ୍ତୀଵ ସଵ୍ରୀଡାଂ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଂ ସମୁଦୀକ୍ଷ୍ଯ ଚ। ଅପଵିଧ୍ଯ ଚ ସର୍ଵାଣି ଭୂଷଣାନ୍ଯସିତେକ୍ଷଣା
ଲଜ୍ଜିତ ଶର୍ମିଷ୍ଠାକୁ ଦେଖି, ଦେବୟାନୀ ତାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଜଳାଉଥିବା ପରି ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର କଳା ଆଖିରେ ସମସ୍ତ ଗହଣା ଖୋଲି ଫେଲିଦେଲେ।
ସହସୋତ୍ପତିତାଂ ଶ୍ଯାମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ସାଶ୍ରୁଲୋଚନାମ୍। ତୂର୍ଣଂ ସକାଶଂ କାଵ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରସ୍ଥିତାଂ ଵ୍ଯଥିତସ୍ତଦା
ଏହି କଳା ଦେହି ଝିଅ ହଠାତ୍ ଉଠିଯିବା ଓ ତାଙ୍କର ଆଖିରେ ଅଶ୍ରୁ ଦେଖି, ଦେବୟାନୀ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ତୁରନ୍ତ କାବ୍ୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅନୁଵଵ୍ରାଜ ସଂଭ୍ରାନ୍ତଃ ପୃଷ୍ଠତଃ ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ନୃପଃ। ନ୍ଯଵର୍ତତ ନଚୈଵ ସ୍ମ କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନା
ରାଜା ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଛରୁ ଶାନ୍ତନ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦେବୟାନୀ କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଆଖି ହୋଇ ଫେରିଲେ ନାହିଁ।
ଅଵିବ୍ରୁଵନ୍ତୀ କିଂଚିତ୍ସା ରାଜାନଂ ସାଶ୍ରୁଲୋଚନା। ଅଚିରାଦେଵ ସଂପ୍ରାପ୍ତା କାଵ୍ଯସ୍ଯୋଶନସୋଽନ୍ତିକମ୍
ତାଙ୍କର ଆଖି ଅଶ୍ରୁଭରା ଥିଲା, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଶୀଘ୍ରେ କାବ୍ୟ ଉଶନାସଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲେ।
ସା ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈ ପିତରମଭିଵାଦ୍ଯାଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତା। ଅନନ୍ତରଂ ଯାଯାତିସ୍ତୁ ପୂଜଯାମାସ ଭାର୍ଗଵମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରଣାମ କରି ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ତାପରେ ଯୟାତି ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଅଧର୍ମେଣ ଜିତୋ ଧର୍ମଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତମଧରୋତ୍ତରମ୍। ଶର୍ମିଷ୍ଠଯାଽତିଵୃତ୍ତାଽସ୍ମି ଦୁହିତ୍ରା ଵୃଷପର୍ଵଣଃ
ଅଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମକୁ ହରାଯାଇଛି, ଅଧର୍ମର ଚଳିତ୍ର ଚାଲିଛି। ମୁଁ ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କ ଝିଅ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ୟାୟ ଭୋଗିଛି।
ତ୍ରଯୋଽସ୍ଯାଂ ଜନିତାଃ ପୁତ୍ରା ରାଜ୍ଞାଽନେନ ଯଯାତିନା। ଦୁର୍ଭଗାଯା ମମ ଦ୍ଵୌ ତୁ ପୁତ୍ରୌ ତାତ ବ୍ରଵୀମି ତେ
ଏହି ରାଜା ଯୟାତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ତିନି ଝିଅ ପୁଅ ହୋଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ, ହେ ପିତା, ମୋର ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ, ମୁଁ କେବଳ ଦୁଇଟି ପୁଅର ମାଆ।
ଧର୍ମଜ୍ଞ ଇତି ଵିଖ୍ଯାତ ଏଷ ରାଜା ଭୃଗୂଦ୍ଵହ। ଅତିକ୍ରାନ୍ତଶ୍ଚ ମର୍ଯାଦାଂ କାଵ୍ଯୈତତ୍କଥଯାମି ତେ
ଏହି ରାଜା ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ହେ ଭୃଗୁବଂଶୀ। କିନ୍ତୁ ସେ ସୀମା ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିଛନ୍ତି, ହେ କାବ୍ୟ, ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।
ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ସନ୍ମହାରାଜ ଯୋଽଧର୍ମମକୃଥାଃ ପ୍ରିଯମ୍। ତସ୍ମାଜ୍ଜରା ତ୍ଵାମଚିରାଦ୍ଧର୍ଷଯିଷ୍ଯତି ଦୁର୍ଜଯା
ହେ ମହାରାଜ, ଆପଣ ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଇଚ୍ଛାବଶତଃ ଅଧର୍ମ କାମ କରିଛନ୍ତି। ଏହିଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ଅଜୟ ଜରା ଆପଣଙ୍କୁ ଦମନ କରିଦେବ।
ଋତୁଂ ଵୈ ଯାଚମାନାଯା ଭଗଵନ୍ନାନ୍ଯଚେତସା। ଦୁହିତୁର୍ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଧର୍ମ୍ଯମେତତ୍କୃତଂ ମଯା
ହେ ପୁଜ୍ୟପାଦ, ସେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ତାଙ୍କର ଋତୁ ଚାହିଲେ, ମୁଁ ଦାନବନାୟକଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ଏହା ଦେଇ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରିଛି।
ଋତୁଂ ଵୈ ଯାଚମାନାଯା ନ ଦଦାତି ପୁମାନୃତୁମ୍। ଭ୍ରୂଣହେତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସ ଇହ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଦି କୌଣସି ପୁରୁଷ ତାଙ୍କୁ ଋତୁ ଚାହିଥିବା ଜଣେ ନାରୀଙ୍କୁ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ତେବେ ବେଦଜ୍ଞମାନେ ଏହାକୁ ଗର୍ଭ ହନ୍ତା ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଅଭିକାମାଂ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଯଶ୍ଚ ଗମ୍ଯାଂ ରହସି ଯାଚିତଃ। ନୋପୈତି ସ ଚ ଧର୍ମେଷୁ ଭ୍ରୂଣହେତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ
ଯଦି ଜଣେ ଅଭିଲାଷୀ ଓ ଯୋଗ୍ୟ ନାରୀ ଗୁପ୍ତରେ ଜଣେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଚାହିଲେ ଓ ସେ ଯାଉନାହାନ୍ତି, ତେବେ ପଣ୍ଡିତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ଗର୍ଭ ହନ୍ତା ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଯଦ୍ଯଦ୍ଵୃଣୋତି ମାଂ କଶ୍ଚିତ୍ତତ୍ତଦ୍ଦେଯମିତି ଵ୍ରତମ୍। ତ୍ଵଯା ଚ ସାପି ଦତ୍ତା ମେ ନାନ୍ଯଂ ନାଥମିହେଚ୍ଛତି
ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ହେଉଛି, ଯେଉଁଠିଏ ମୋତେ ଯାହା ମାଗିବେ, ସେଠିଏ ଦେବି। ତୁମେ ମୋତେ ସେଉଁଠିଏ ଦେଇଛ, ସେ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କାହାରି ଆଶ୍ରୟ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେତାନି ସମୀକ୍ଷ୍ଯାହଂ କାରଣାନି ଭୃଗୂଦ୍ଵହ। ଅଧର୍ମଭଯସଂଵିଗ୍ନଃ ଶର୍ମିଷ୍ଠାମୁପଜଗ୍ମିଵାନ୍। `ମତ୍ଵୈତନ୍ମେ ଧର୍ମ ଇତି କୃତଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍କ୍ଷମସ୍ଵ ମାମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ କାରଣ ବିଚାର କରି, ହେ ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଧର୍ମ ଭୟରେ ମୁଁ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ନିକଟ କଲି। ମନେ କଲି, 'ଏହି ମୋ ପାଇଁ ଧର୍ମ', ତେଣୁ ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମୋତେ ଖ୍ଷମା କର।
ନନ୍ଵହଂ ପ୍ରତ୍ଯଵେକ୍ଷ୍ଯସ୍ତେ ମଦଧୀନୋଽସି ପାର୍ଥିଵ। ମିଥ୍ଯାଚାରସ୍ଯ ଧର୍ମେଷୁ ଚୌର୍ଯଂ ଭଵତି ନାହୁଷ
ନିଶ୍ଚୟ, ମୁଁ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ବିଚାର କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି, କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ଅଧୀନ। ଧର୍ମରେ ମିଥ୍ୟାଚାର କୁ ଚୋରି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ହେ ନାହୁଷନନ୍ଦନ।
କ୍ରୁଦ୍ଧେନୋଶନସା ଶପ୍ତୋ ଯଯାତିର୍ନାହୁଷସ୍ତଦା। ପୂର୍ଵଂ ଵଯଃ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଜରାଂ ସଦ୍ଯୋଽନ୍ଵପଦ୍ଯତ
ତାପରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଉଶନାଙ୍କ ଶାପରେ ନାହୁଷପୁତ୍ର ଯୟାତି ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର ପୁରୁଣା ଯୌବନ ଛାଡ଼ି ଜରାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଅତୃପ୍ତୋ ଯୌଵନସ୍ଯାହଂ ଦେଵଯାନ୍ଯାଂ ଭୃଗୂଦ୍ଵହ। ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ମେ ବ୍ରହ୍ମଞ୍ଜରେଯଂ ନ ଵିଶେଚ୍ଚ ମାମ୍
ହେ ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବୟାନୀ ସହିତ ମୁଁ ଯୌବନରେ ତୃପ୍ତି ପାଇନି। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦୟାକରି ମୋତେ ଅନୁଗ୍ରହ କର, ଯେଉଁଠିଏ ଏହି ଜରା ମୋତେ ଛୁଇଁନପାରୁ।
ନାହଂ ମୃଷା ବ୍ରଵୀମ୍ଯେତଜ୍ଜରାଂ ପ୍ରାପ୍ତୋଽସି ଭୂମିପ। ଜରାଂ ତ୍ଵେତାଂ ତ୍ଵମନ୍ଯସ୍ମିନ୍ସଂକ୍ରାମଯ ଯଦୀଚ୍ଛସି
ମୁଁ ମିଥ୍ୟା କଥା କୁହୁନାହିଁ, ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଜରାରେ ପଡ଼ିଛ। ଯଦି ଚାହୁଁଛ, ଏହି ଜରାକୁ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଦେଇପାର।
ରାଜ୍ଯଭାକ୍ସ ଭଵେଦ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ପୁଣ୍ଯଭାକ୍କୀର୍ତିଭାକ୍ତଥା। ଯୋ ମେ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵଯଃ ପୁତ୍ରସ୍ତଦ୍ଭଵାନନୁମନ୍ଯତାମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯିଏ ମୋତେ ତାଙ୍କର ଯୌବନ ଦେବେ, ସେ ପୁଅ ରାଜ୍ୟ, ପୁଣ୍ୟ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ପାଇବ; ଏହା ତୁମେ ଅନୁମୋଦନ କର।
ସଂକ୍ରାମଯିଷ୍ଯସି ଜରାଂ ଯେଥେଷ୍ଟଂ ନହୁଷାତ୍ମଜ। ମାମନୁଧ୍ଯାଯ ଭାଵେନ ନ ଚ ପାପମଵାପ୍ସ୍ଯସି
ହେ ନାହୁଷନନ୍ଦନ, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ତୁମ ଜରାକୁ ଅନ୍ୟକୁ ଦେଇପାର; ମନେ ଦୁଇଧା ନ ରଖ, ଏଥିରେ କୌଣସି ପାପ ହେବନି।
ଵଯୋ ଦାସ୍ଯତି ତେ ପୁତ୍ରୋ ଯଃ ସ ରାଜା ଭଵିଷ୍ଯତି। ଆଯୁଷ୍ମାନ୍କୀର୍ତିମାଂଶ୍ଚୈଵ ବହ୍ଵପତ୍ଯସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଯେ ପୁଅ ତୁମକୁ ତାଙ୍କର ଯୌବନ ଦେବେ, ସେ ରାଜା ହେବେ; ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅନେକ ସନ୍ତାନର ମାଲିକ ହେବେ।
ଜରାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯଯାତିସ୍ତୁ ସ୍ଵପୁରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚୈଵ ହି। ପୁତ୍ରଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଵରିଷ୍ଠଂ ଚ ଯଦୁମିତ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ
ଜରାରେ ପଡ଼ି ଯୟାତି ତାଙ୍କର ସ୍ୱନଗରକୁ ଫେରିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଓ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ଯଦୁଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଜରାଵଲୀ ଚ ମାଂ ତାତ ପଲିତାନି ଚ ପର୍ଯଗୁଃ। କାଵ୍ଯସ୍ଯୋଶନସଃ ଶାପାନ୍ନ ଚ ତୃପ୍ତୋଽସ୍ମି ଯୌଵନେ
ହେ ପୁତ୍ର, ଜରା ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କରିଛି, ଚୁଲି ଧଳା ହୋଇଯାଇଛି। କାବ୍ୟ ଉଶନାଙ୍କ ଶାପରେ ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୌବନରେ ତୃପ୍ତି ପାଇନି।
ତ୍ଵଂ ଯଦୋ ପ୍ରତିପଦ୍ଯସ୍ଵ ପାପ୍ମାନଂ ଜରଯା ସହ। ଯୌଵନେନ ତ୍ଵଦୀଯେନ ଚରେଯଂ ଵିଷଯାନହମ୍
ହେ ଯଦୁ, ତୁମେ ମୋର ଜରା ସହିତ ଏହି ପାପ ନେଇଁ, ଯାହାଫଳରେ ମୁଁ ତୁମର ଯୌବନ ନେଇ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବି।
ପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷସହସ୍ରେ ତୁ ପୁନସ୍ତେ ଯୌଵନଂ ତ୍ଵହମ୍। ଦତ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵଂ ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯାମି ପାପ୍ମାନଂ ଜରଯା ସହ
କିନ୍ତୁ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ମୁଁ ତୁମର ଯୌବନ ତୁମକୁ ଫେରାଇଦେବି ଓ ମୋର ଜରା ସହିତ ପାପ ନେଇଁ।
ଜରାଯାଂ ବହଵୋ ଦୋଷାଃ ପାନଭୋଜନକାରିତାଃ। ତସ୍ମାଜ୍ଜରାଂ ନ ତେ ରାଜନ୍ଗ୍ରହୀଷ୍ଯ ଇତି ମେ ମତିଃ
ଜରାରେ ଖାଇବା ଓ ପିଇବା ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଦୋଷ ହୁଏ; ତେଣୁ ହେ ରାଜା, ମୋର ମନ ହେଉଛି ମୁଁ ତୁମର ଜରା ଗ୍ରହଣ କରିବିନାହିଁ।