ଅପରେ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରାଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷୌହିଣୀସମାଃ । ସାତ୍ଯକିର୍ଭୀମସେନଶ୍ଚ ଯମୌ ଚ ସୁମହାବଲୌ
ଅନ୍ୟ ଅନେକ ବଳଶାଳୀ ନାୟକ, ଯେଉଁମାନେ ହଜାର ସେନା ସମାନ, ସେମାନେ ସାତ୍ୟକି, ଭୀମସେନ ଓ ଦୁଇ ଭାଇ ଯମ।
ଏକାଦଶୈତାଃ ପୃତନା ଏକତଶ୍ଚ ସମାଗତାଃ । ଏକତଶ୍ଚ ମହାବାହୁର୍ବହୁରୂପୀ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ଏହି ଏଗାରୋଟି ସେନା ଏକ ପକ୍ଷରେ ଏକଠା ହୋଇଛି, ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ବହୁ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବଳଶାଳୀ ଧନଞ୍ଜୟ ଅଛନ୍ତି।
ଯଥା କିରୀଟୀ ସର୍ଵାଭ୍ଯଃ ସେନାଭ୍ଯୋ ଵ୍ଯତିରିଚ୍ଯତେ। ଏଵମେଵ ମହାବାହୁର୍ଵାସୁଦେଵୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ଯେପରି ବିଶାଳ ମୁକୁଟ ଧାରୀ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି, ସେପରି ବଳଶାଳୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ବାସୁଦେବ ମଧ୍ୟ।
ବହୁଲତ୍ଵଂ ଚ ସେନାନାଂ ଵିକ୍ରମଂ ଚ କିରୀଟିନଃ। ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତ୍ଵଂ ଚ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଯୁଧ୍ଯେତ କୋ ନରଃ
ସେନାର ବିପୁଳତା, ମୁକୁଟଧାରୀଙ୍କ ବୀରତା ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିମତା ଦେଖି, କିଏ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ସାହସ କରିପାରିବ?
ତେ ଭଵନ୍ତୋ ଯଥାଧର୍ମଂ ଯଥାସମଯମେଵ ଚ। ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତୁ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ ମା ଵଃ କାଲୋଽତ୍ଯଗାଦଯମ୍
ଆପଣମାନେ ଯେଉଁଠି ଦେବାକୁ ଉଚିତ, ଧର୍ମ ଓ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ସେଠି ଦିଅନ୍ତୁ; ଏହି ସୁଯୋଗ ହାରାଇ ଯିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଜ୍ଞାଵୃଦ୍ଧୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ସଂପୂଜ୍ଯୈନଂ ଯଥାକାଲଂ ଭୀଷ୍ମୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ତେଜସ୍ବୀ ଭୀଷ୍ମ, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଆଦର କରି, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା କୁଶଲିନଃ ସର୍ଵେ ସହ ଦାମୋଦରେଣ ତେ। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ସହାଯଵନ୍ତଶ୍ଚ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଧର୍ମେ ଚ ତେ ରତାଃ
ଭଲ ଭାଗ୍ୟରେ, ତୁମେ ଓ ଦାମୋଦର ସହିତ ସମସ୍ତେ ସୁସ୍ଥ ଅଛ; ଭଲ ଭାଗ୍ୟରେ, ତୁମେ ସହଯୋଗୀ ମିଳିଛ; ଭଲ ଭାଗ୍ୟରେ, ତୁମେ ଧର୍ମରେ ଲାଗିଛ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଚ ସନ୍ଧିକାମାସ୍ତେ ଭ୍ରାତରଃ କୁରୁନନ୍ଦନାଃ । ଦିଷ୍ଟା ନ ଯୁଦ୍ଧମନସଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସହ ବାନ୍ଧଵୈଃ
କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ଭଲ ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମର ଭାଇମାନେ ସମ୍ଧି ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ଭଲ ଭାଗ୍ୟରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି।
ଭଵତା ସତ୍ଯମୁକ୍ତଂ ତୁ ସର୍ଵମେତନ୍ନ ସଂଶଯଃ। ଅତିତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ତୁ ତେ ଵାକ୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯାଦିତି ମେ ମତିଃ
ତୁମେ ସତ୍ୟ କହିଛ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ, ତୁମର କଥା ବହୁତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଯେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ—ମୋ ମନେ ଏହିପରି।
ଅସଂଶଯଂ କ୍ସେଶିତାସ୍ତେ ଵନେ ଚେହ ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ପ୍ରାପ୍ତାଶ୍ଚ ଧର୍ମତଃ ସର୍ଵଂ ପିତୁର୍ଧନମସଂଶଯମ୍
ନିଶ୍ଚୟ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅରଣ୍ୟରେ ଓ ଏଠି ଅନ୍ୟାୟ ଭୋଗିଛନ୍ତି; ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ, ସେମାନେ ଧର୍ମରେ ନିଜ ବାପାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧନ ହାସଲ କରିଛନ୍ତି।
କିରୀଟି ବଲଵାନ୍ପାର୍ଥଃ କୃତାସ୍ତ୍ରଶ୍ଚ ମହାରଥଃ । କୋ ହି ପାଣ୍ଡୁସୁତଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଵିଷହେତ ଧନଞ୍ଜଯମ୍
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ ମୁକୁଟଧାରୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶସ୍ତ୍ରଚତୁର ଓ ମହାରଥୀ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ କିଏ ସହିପାରିବ?
ଅପି ଵଜ୍ରଧରଃ ସାକ୍ଷାତ୍କିମୁତାନ୍ଯେ ଧନୁର୍ଭୃତଃ । ତ୍ରଯାଣାମପି ଲୋକାନାଂ ସମର୍ଥ ଇତି ମେ ମତିଃ
ଏକଥା କହିବାକୁ ହେଲେ, ବଜ୍ରଧାରୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ, ଅନ୍ୟ ଧନୁର୍ଧରମାନେ ତ କଥା ହେଲା ଦୂର। ମୋ ମତରେ, ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିବେ।
ଭୀଷ୍ମେ ବ୍ରୁଵତି ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଧୃଷ୍ଟମାକ୍ଷିପ୍ଯ ମନ୍ଯୁନା। ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ସମାଲୋକ୍ଯ କର୍ଣୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଭୀଷ୍ମ ଏହି କଥା କହିବା ସମୟରେ, କର୍ଣ୍ଣ କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଦେଖି, ସାହସିକ ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ନ ତତ୍ରାଵିଦିତଂ ବ୍ରହ୍ମଁଲ୍ଲୋକେ ଭୂତେନ କେନଚିତ୍ । ପୁନରୁକ୍ତେନ କିଂ ତେନ ଭାଷିତେନ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏଠି କାହା ପାଖରେ କିଛି ଅଜଣା ନାହିଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଏହି କଥାକୁ ପୁନିପୁନି କହିବାର କଣ ଦରକାର?
ଦୁର୍ଯୋଧନାର୍ଥେ ଶକୁନିର୍ଦ୍ଯୂତେ ନିର୍ଜିତଵାନ୍ପୁରା । ସମଯେନ ଗତୋଽରଣ୍ଯଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ପାଇଁ, ଶକୁନି ଏକଥା ସମୟରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦ୍ୟୁତରେ ହରାଇଥିଲେ; ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ।
ସ ତଂ ସମଯମାଶ୍ରିତ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ ନେଚ୍ଛତି ପୈତୃକମ୍। ବଲମାଶ୍ରିତ୍ଯ ମତ୍ସ୍ଯାନାଂ ପାଞ୍ଚାଲାନାଂ ଚ ମୂର୍ଖଵତ୍
ସେଇ ଚୁକ୍ତି ଧରି, ସେ ନିଜ ପୈତୃକ ରାଜ୍ୟ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମୂର୍ଖ ସଦୃଶ, ମତ୍ସ୍ୟ ଓ ପାଞ୍ଚାଳମାନେର ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରୁଛନ୍ତି।
ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଭଯାଦ୍ଵିଦ୍ଵନ୍ନ ଦଦ୍ଯାତ୍ପାଦମନ୍ତତଃ। ଧର୍ମତସ୍ତୁ ମହୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ପ୍ରଦଦ୍ଯାଚ୍ଛତ୍ରଵେଽପି ଚ
ବିଦ୍ୱାନ୍, ଭୟରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଏକ ପଦ ମାଟି ମଧ୍ୟ ଦେବେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ସେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଶତ୍ରୁକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଇପାରିବେ।
ଯଦି କାଙ୍କ୍ଷନ୍ତି ତେ ରାଜ୍ଯଂ ପିତୃପୈତାମହଂ ପୁନଃ । ଯଥାପ୍ରତିଜ୍ଞଂ କାଲଂ ତଂ ଚରନ୍ତୁ ଵନମାଶ୍ରିତାଃ
ଯଦି ସେମାନେ ପୁଣି ନିଜ ବାପା ଓ ପୁରୁଷଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ସେଇ ସମୟ ଅରଣ୍ୟରେ କାଟନ୍ତୁ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯାଙ୍କେ ଵର୍ତନ୍ତାମକୁତୋଭଯାଃ । ଅଧାର୍ମିକୀଂ ତୁ ମା ବୁଦ୍ଧିଂ ମୌର୍ଖ୍ଯାତ୍କୁର୍ଵନ୍ତୁ କେଵଲାତ୍
ତାପରେ, ସେମାନେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଦୟାରେ ଭୟ ଛାଡି ରୁହନ୍ତୁ; କିନ୍ତୁ କେବଳ ମୂର୍ଖତାରେ ଅଧର୍ମ ଭାବନା କରିବେ ନାହିଁ।
ଅଥ ତେ ଧର୍ମମୁତ୍ସୃତ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧମିଚ୍ଛନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ। ଆସାଦ୍ଯେମାନ୍କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠାନ୍ସ୍ମରିଷ୍ଯନ୍ତି ଵଚୋ ମମ
ଯଦି ପାଣ୍ଡବମାନେ ଧର୍ମକୁ ଛାଡି ଯୁଦ୍ଧ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ଏହି କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସହିତ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେବା ପରେ, ମୋର କଥା ସ୍ମରଣ କରିବେ।
କିଂ ନୁ ରାଧେଯ ଵାଚା ତେ କର୍ମ ତତ୍ସ୍ମର୍ତୁମର୍ହସି। ଏକ ଏଵ ଯଦା ପାର୍ଥଃ ଷଡ୍ରଥାଞ୍ଜିତଵାନ୍ଯୁଧି
ରାଧାନନ୍ଦନ, ତୁମ କଥାର କଣ ଦରକାର? ଯେଉଁ ସମୟରେ ପାର୍ଥ ଏକା ଯୁଦ୍ଧରେ ଛଅ ରଥୀଙ୍କୁ ହରାଇଥିଲେ, ସେ କାମକୁ ମନେ ପକାଅ।
ଵିରାଟନଗରେ ଧୀରଃ କିଂ ତ୍ଵଂ ତତ୍ରୈଵ ନାଗତଃ'। ବହୁଶୋ ଜୀଯମାନସ୍ଯ କର୍ମ ଦୃଷ୍ଟଂ ତଦୈଵ ତେ
ବିରାଟନଗରରେ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ସେଠି ତୁମେ କାହିଁକି ଆସିଲେ ନାହିଁ? ସେଠି ତୁମେ ବାରମ୍ବାର ହାରିଥିବା କାମ ଦେଖିଛ।
ନ ଚେଦେଵଂ କରିଷ୍ଯାମୋ ଯଦଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ଧ୍ରୁଵଂ ଯୁଧି ହତାସ୍ତେନ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମ ପାଂସୁକାନ୍
ଯଦି ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେପରି ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ଆମେ ସେହିପରି କାମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା ନକରିଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ମରିଯିବା ପରେ ଆମେ ମାଟି ଖାଇବାକୁ ପଡିବ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତତୋ ଭୀଷ୍ମମନୁମାନ୍ଯ ପ୍ରସାଦ୍ଯ ଚ। ଅଵଭର୍ତ୍ସ୍ଯ ଚ ରାଧେଯମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ଏକମତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ତିରସ୍କାର କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅସ୍ମଦ୍ଧିତଂ ଵାକ୍ଯମିଦଂ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ହିତଂ ଚୈଵ ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତସ୍ତଥା
ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଯେଉଁ କଥା କହିଛନ୍ତି, ସେଟି ଆମ ପାଇଁ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏବଂ ସମଗ୍ର ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ହେଉଛି।
ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ତୁ ପାର୍ଥେଭ୍ଯଃ ପ୍ରେଷଯିଷ୍ଯାମି ସଞ୍ଜଯମ୍ । ସ ଭଵାନ୍ପ୍ରତିଯାତ୍ଵଦ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାନେଵ ମାଚିରମ୍
ମୁଁ ଭଲଭାବେ ଭାବି ଦେଖିବି, ତାପରେ ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇବି। ସେ ଆଜି ଦେରି ନକରି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଖରୁ ତୁମ ପାଖକୁ ଫେରିଆସନ୍ତୁ।
ସ ତଂ ସତ୍କୃତ୍ଯ କୌରଵ୍ଯଃ ପ୍ରେଷଯାମାସ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ । ସଭାମଧ୍ଯେ ସମାହୂଯ ସଞ୍ଜଯଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ କୌରବ ତାଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ସମ୍ମାନ କରି, ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ। ସଭା ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଡାକି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରାପ୍ତାନାହୁଃ ସଞ୍ଜଯ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରା- ନୁପପ୍ଲଵ୍ଯେ ତାନ୍ଵିଜାନୀହି ଗତ୍ଵା। ଅଜାତଶତ୍ରୁଂ ଚ ସଭାଜଯେଥା ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଵନାଦ୍ଗ୍ରାମମୁପସ୍ଥିତସ୍ତ୍ଵମ୍
ସଞ୍ଜୟ, କୁହାଯାଉଛି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଉପପ୍ଲବ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି—ତୁମେ ଯାଇ ସେମାନେ ଆସିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ ଦେଖ। ଅଜାତଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ସହିତ, ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଗାଁକୁ ଆସିଥିବାରେ ଖୁସି ହେଉ।
ସର୍ଵାନ୍ଵଦେଃ ସଞ୍ଜଯ ସ୍ଵସ୍ତିମନ୍ତଃ କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ଵାସମତଦର୍ହା ନିରୁଷ୍ଯ। ତେଷାଂ ଶାନ୍ତିର୍ଵିଦ୍ଯତେଽସ୍ମାସୁ ଶୀଘ୍ରଂ ମିଥ୍ଯାପେତାନାମୁପକାରିଣାଂ ସତାମ୍
ସଞ୍ଜୟ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କର। ସେମାନେ ଯେଉଁ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଛନ୍ତି, ସେଠି ସେମାନେ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି। ଯଦି ଆମ ଓ ସେହି ସତ୍ୟବାନ, ଉପକାରୀ ଲୋକମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟାୟ ଭୋଗିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଶାନ୍ତି ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ଶୀଘ୍ର ହେବ।
ନାହଂ କ୍ଵଚିତ୍ସଞ୍ଜଯ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମିଥ୍ଯାଵୃତ୍ତିଂ କାଂଚନ ଜାତ୍ଵପଶ୍ଯମ୍। ସର୍ଵାଂ ଶ୍ରିଯଂ ହ୍ଯାତ୍ମଵୀର୍ଯେଣ ଲବ୍ଧାଂ ପର୍ଯାକାର୍ଷୁଃ ପାଣ୍ଡଵା ମହ୍ଯମେଵ
ସଞ୍ଜୟ, କେବେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ମିଥ୍ୟା ଆଚରଣ ଦେଖିନାହିଁ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରୟାସରେ ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି, ତଥାପି ସେମାନେ ସେଇ ସମ୍ମାନକୁ ମୋ ପାଖକୁ ଦେଇଛନ୍ତି।