ଅବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋ ବଲୋପେତୋ ମତ୍ତୋ ମଦବଲେନ ଚ। କାମଵୃତ୍ତଃ ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଵାହଯାମାସ ତାନୃଷୀନ୍
ଧର୍ମହୀନ, ଶକ୍ତିରେ ମଦମତ୍ତ, ଅଭିମାନରେ ଅନ୍ଧ, ଅଭିଲାଷାରେ ଚଳିତ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନବଳିଆ ନହୁଷ ଏହି ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଯାନ ବହିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ।
ନହୁଷେଣ ଵିସୃଷ୍ଟା ଚ ବୃହସ୍ପତିମଥାବ୍ରଵୀତ୍। ସମଯୋଽଲ୍ପାଵଶେଷୋ ମେ ନହୁଷେଣେହ ଯଃ କୃତଃ
ନହୁଷ ଦ୍ୱାରା ଦୂର କରାଯିବା ପରେ, ସେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ନହୁଷ ଯେତେବେଳେ ମୋତେ ଏଠାରେ ରହିବା ପାଇଁ ସମୟ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ସମୟ ପ୍ରାୟ ଶେଷ ହେଉଛି।'
ଶକ୍ରଂ ମୃଗଯ ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ଭକ୍ତାଯାଃ କୁରୁ ମେ ଦଯାମ୍। ବାଢମିତ୍ଯେଵ ଭଗଵାନ୍ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚ ତାମ୍
'ଶୀଘ୍ର ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଖୋଜ, ଏବଂ ତୁମ ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କର।' ବୃହସ୍ପତି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଠିକ ଅଛି।'
ନ ଭେତଵ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଦେଵି ନହୁଷାଦ୍ଦୁଷ୍ଟଚେତସଃ । ନ ହ୍ଯେଷ ସ୍ଥାସ୍ଯତି ଚିରଂ ଗତ ଏଷ ନରାଧମଃ
ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟମନ ନହୁଷକୁ ଭୟ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ; ଏହି ନିଚ ମଣିଷ ଅତି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ—ସେ ଆଗରୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି।
ଅଧର୍ମଜ୍ଞୋ ମହର୍ଷୀଣାଂ ଵାହନାଚ୍ଚ ହତଃ ଶୁଭେ । ଇଷ୍ଟିଂ ଚାହଂ କରିଷ୍ଯାମି ଵିନାଶାଯାସ୍ଯ ଦୁର୍ମତେଃ
ଯିଏ ଧର୍ମକୁ ଜାଣିନଥିବା, ମହାର୍ଷିମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଯାନ ବନାଇ ଅପରାଧ କରିଛି, ହେ ଶୁଭେ; ଏହି ଦୁଷ୍ଟମନ ନହୁଷଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ମୁଁ ଏକ ଯଜ୍ଞ କରିବି।
ଶକ୍ରଂ ଚାଧିଗମିଷ୍ଯାମି ମାଭୈସ୍ତ୍ଵଂ ଭଦ୍ରମସ୍ତୁ ତେ। ତତଃ ପ୍ରଜ୍ଵାଲ୍ଯ ଵିଧିଵଜ୍ଜୁହାଵ ପରମଂ ହଵିଃ
ମୁଁ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଖୋଜିବି; ତୁମେ ଭୟ କରନି, ତୁମର ଭଲ ହେଉ। ତାପରେ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନି ଜାଳି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହବିଷ୍ୟ ଅର୍ପଣ କଲେ।
ବୃହସ୍ପତିର୍ମହାତେଜା ଦେଵରାଜୋପଲବ୍ଧଯେ। ହୁତ୍ଵାଽଗ୍ନିଂ ସୋବ୍ରଵୀଦ୍ରାଜଞ୍ଛକ୍ର ଅନ୍ଵିଷ୍ଯତାମିତି
ବୃହସ୍ପତି, ଅତି ତେଜସ୍ବୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କଲେ। ତାପରେ ସେ କହିଲେ, 'ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଖୋଜ।'
ତସ୍ମାଚ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ଦେଵଃ ସ୍ଵଯମେଵ ହୁତାଶନଃ । ସ୍ତ୍ରୀଵେଷମଦ୍ଭୁତଂ କୃତ୍ଵା ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ
ତାପରେ ଦେବତା ଅଗ୍ନି ନିଜେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ନାରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ସ ଦିଶଃ ପ୍ରଦିଶଶ୍ଚୈଵ ପର୍ଵତାଂଶ୍ଚ ଵନାନି ଚ। ପୃଥିଵୀଂ ଚାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଚ ଵିଚିତ୍ଯାଥ ମନୋଗତିଃ। ନିମେଷାନ୍ତରମାତ୍ରେଣ ବୃହସ୍ପତିମୁପାଗମତ୍
ସେ ମନର ଗତିରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗ, ଉପଦିଗ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ଖୋଜି, ଏକ ଦୃଷ୍ଟିରେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।
ବୃହସ୍ପତେ ନ ପଶ୍ଯାମି ଦେଵରାଜମିହ କ୍ଵଚିତ୍। ଆପଃ ଶେଷାଃ ସଦା ଚାପଃ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁଂ ନୋତ୍ସହାମ୍ଯହମ୍
'ହେ ବୃହସ୍ପତି, ମୁଁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜାକୁ ଦେଖିପାରୁନି; ସେଠାରେ କେବଳ ଜଳ ଅଛି, ସବୁବେଳେ ଜଳ, ଏବଂ ମୁଁ ସେଠି ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବିନି।'
ନ ମେ ତତ୍ର ଗତିର୍ବ୍ରହ୍ମନ୍କିମନ୍ଯତ୍କରଵାଣି ତେ। ତମବ୍ରଵୀଦ୍ଦେଵଗୁରୁରପୋ ଵିଶ ମହାଦ୍ଯୁତେ
'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର ସେଠି କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ; ଆଉ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କଣ କରିବି?' ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୁରୁ କହିଲେ, 'ହେ ମହାତେଜସ୍ବୀ, ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କର।'
ନାପଃ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁଂ ଶକ୍ଷ୍ଯାମି କ୍ଷଯୋ ମେଽତ୍ର ଭଵିଷ୍ଯତି। ଶରଣଂ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରପନ୍ନୋଽସ୍ମି ସ୍ଵସ୍ତି ତେସ୍ତୁ ମହାଦ୍ଯୁତେ
'ମୁଁ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବିନି; ସେଠି ମୋର ନାଶ ହେବ। ମୁଁ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛି; ହେ ମହାତେଜସ୍ବୀ, ତୁମେ ଭଲ ରୁହ।'
ଅଦ୍ଭ୍ଯୋଽଗ୍ନିର୍ବ୍ରହ୍ମତଃ କ୍ଷତ୍ରମଶ୍ମନୋ ଲୋହମୁତ୍ଥିତମ୍ । ତେଷାଂ ସର୍ଵତ୍ରଗଂ ତେଜଃ ସ୍ଵାସୁ ଯୋନିଷୁ ଶାମ୍ଯତି
ଜଳରୁ ଅଗ୍ନି, ବ୍ରାହ୍ମଣରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ପାଥରରୁ ଲୋହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ସମସ୍ତଠାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ନିଜ ଉତ୍ସରେ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।
ଅଥ ସଂଚିନ୍ତଯାନସ୍ଯ ଦେଵରାଜସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ନହୁଷସ୍ଯ ଵଧୋପାଯଂ ଲୋକପାଲୈଃ ସଦୈଵତୈଃ
ତାପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ନହୁଷଙ୍କୁ କିପରି ନଶ୍ଟ କରିବାଯିବ, ଏହି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ଲୋକପାଳ ଓ ଦେବତାମାନେ ଏକାଠି ଆଲୋଚନା କଲେ।
ତପସ୍ଵୀ ତତ୍ର ଭଗଵାନଗସ୍ତ୍ଯଃ ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ। ସୋଽବ୍ରଵୀଦର୍ଚ୍ଯ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଂ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଵୈ ଵର୍ଧତେ ଭଵାନ୍
ସେଠାରେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ମହାନ ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଦେଖାଦେଲେ; ସେ ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହ କହିଲେ, 'ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆପଣ ବଢ଼ୁଛନ୍ତି, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ।'
ଵିଶ୍ଵରୂପଵିନାଶେନ ଵୃତ୍ରାସୁରଵଧେନ ଚ। ଦିଷ୍ଟ୍ଯାଦ୍ଯ ନହୁଷୋ ଭ୍ରଷ୍ଟୋ ଦେଵରାଜ୍ଯାତ୍ପୁରନ୍ଦର
ବିଶ୍ୱରୂପଙ୍କର ବିନାଶ ଓ ବୃତ୍ରାସୁରଙ୍କ ହତ୍ୟା ପରେ, ଭାଗ୍ୟରେ ଆଜି ନହୁଷ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜ୍ୟରୁ ପଡ଼ିଯାଇଛନ୍ତି, ହେ ପୁରନ୍ଦର।
ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ମହର୍ଷେଽସ୍ତୁ ପ୍ରୀତୋଽହଂ ଦର୍ଶନାତ୍ତତ। ପାଦ୍ଯମାଚମନୀଯଂ ଚ ଗାମର୍ଘ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରତୀଚ୍ଛ ମେ
'ହେ ମହାର୍ଷି, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ। ଏହି ଦର୍ଶନରେ ମୁଁ ଖୁସି। ମୋ ପକ୍ଷରୁ ପାଦଧୋଇବା ପାଇଁ ଜଳ, ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଗାଈ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।'
ପୂଜିତଂ ଚୋପଵିଷ୍ଟଂ ତମାସେନ ମୁନିସତ୍ତମମ୍। ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ ଦେଵେଶଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ବ୍ରାହ୍ମଣର୍ଷଭମ୍
ସେ ମହାନ ମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ବସାଇବା ପରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ ଖୁସି ହୋଇ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କର ଖବର ନେଲେ।
ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଭଗଵନ୍କଥ୍ଯମାନଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ପରିଭ୍ରଷ୍ଟଃ କଥଂ ସ୍ଵର୍ଗାନ୍ନହୁଷଃ ପାପନିଶ୍ଚଯଃ
'ହେ ଭଗବାନ, ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କିପରି ପାପରେ ଲିନ ନହୁଷ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ିଗଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'
ଶ୍ରୃଣୁ ଶକ୍ର ପ୍ରିଯଂ ଵାକ୍ଯଂ ଯଥା ରାଜା ଦୁରାତ୍ମଵାନ୍ । ସ୍ଵର୍ଗାଦ୍ଭ୍ରଷ୍ଟୋ ଦୁରାଚାରୋ ନହୁଷୋ ବଲଦର୍ପିତଃ
'ହେ ଶକ୍ର, ଏହି ମଧୁର କଥା ଶୁଣ; କିପରି ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଓ ଅହଂକାରରେ ଭରିଥିବା ରାଜା ନହୁଷ ଦୁରାଚାର ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ିଗଲେ।'
ଶ୍ରମାର୍ତାଶ୍ଚ ଵହନ୍ତସ୍ତଂ ନହୁଷଂ ପାପକାରିଣମ୍ । ଦେଵର୍ଷଯୋ ମହାଭାଗାସ୍ତଥା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯୋଽମଲାଃ
ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ନହୁଷଙ୍କୁ ବୋହିବାରେ ଦେବ ଋଷି ଓ ବ୍ରହ୍ମ ଋଷିମାନେ ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ଲାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ।
ପପ୍ରଚ୍ଛୁର୍ନହୁଷଂ ଦେଵଂ ସଂଶଯଂ ଜଯତାଂ ଵର। ଯ ଇମେ ବ୍ରହ୍ମଣା ପ୍ରୋକ୍ତା ମନ୍ତ୍ରା ଵୈ ପ୍ରୋକ୍ଷଣେ ଗଵାମ୍
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଜେତା ଋଷିମାନେ ନହୁଷଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗାଈଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରିବା ପାଇଁ କହାଯାଇଛି, ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରମାଣ କି?'
ଏତେ ପ୍ରମାଣଂ ଭଵତ ଉତାହୋ ନେତି ଵାସଵ। ନହୁଷୋ ନେତି ତାନାହ ତମସା ମୂଢଚେତନଃ
'ଏଗୁଡ଼ିକ ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରମାଣ କି ନୁହେଁ, ହେ ବାସବ?' ତେବେ ନହୁଷ, ଅନ୍ଧକାରରେ ମନ ମୁଢ଼ିଯାଇ, ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ନୁହେଁ।'
ଅଧର୍ମେ ସଂପ୍ରଵୃତ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ଧର୍ମଂ ନ ପ୍ରତିପଦ୍ଯସେ। ପ୍ରମାଣମେତଦସ୍ମାକଂ ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମହର୍ଷିଭିଃ
'ତୁମେ ଅଧର୍ମରେ ଲିନ ହେଉଛ; ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରୁନାହଁ। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ମହାର୍ଷିମାନେ ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରମାଣ ବୋଲି କହିଥିଲେ।'
ତତୋ ଵିଵଦମାନଃ ସ ମୁନିଭିଃ ସହ ଵାସଵ । ଅଥ ମାମସ୍ପୃଶନ୍ମୂର୍ଧ୍ନି ପାଦେନାଧର୍ମପୀଡିତଃ
ଏହିପରେ, ମୁଁ ମୁନିମାନେ ସହିତ ବିବାଦ କରୁଥିବାବେଳେ, ବାସବ, ଅଧର୍ମରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ମୋ ମୁଣ୍ଡକୁ ତାଙ୍କ ପାଦରେ ଛୁଇଁଲେ।
ତେନାଭୂଦ୍ଧତତେଜାଶ୍ଚ ନିଃଶ୍ରୀକଶ୍ଚ ମହୀପତିଃ । ତତସ୍ତଂ ତମସା ଵିଗ୍ନମଵୋଚଂ ଭୃଶପୀଡିତମ୍
ଏହି କାରଣରୁ ରାଜାଙ୍କର ତେଜ ଓ ଶ୍ରୀ ହରାଇଗଲା; ପରେ, ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଦେଖି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲି।
ଯସ୍ମାତ୍ପୂର୍ଵୈଃ କୃତଂ ରାଜନ୍ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଭିରନୁଷ୍ଠିତମ୍ । ଅଦୃଷ୍ଟଂ ଦୂଷଯସି ମେ ଯଚ୍ଚ ମୂର୍ଧ୍ଯ୍ରସ୍ପୃଶଃ ପଦା
ହେ ରାଜା, ପ୍ରାଚୀନ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ଯେଉଁ ନିୟମ ରଖିଥିଲେ, ତୁମେ ତାହାକୁ ଅପବିତ୍ର କରିଛ; ଏବଂ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ନ ଆସି, ମୋ ମୁଣ୍ଡକୁ ପାଦରେ ଛୁଇଁଛ।
ଯଚ୍ଚାପି ତ୍ଵମୃଷୀନ୍ମୂଢ ବ୍ରହ୍ମକଲ୍ପାନ୍ଦୁରାସଦାନ୍
ଏବଂ ତୁମେ, ମୂଢ଼, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରି ଅଗ୍ରହଣୀୟ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଛ।
ଵାହାନ୍କୃତ୍ଵ୍ରା ଵାହଯସି ତେନ ସ୍ଵର୍ଗାଦ୍ଧତପ୍ରଭଃ । ଧ୍ଵଂସ ପାପ ପରିଭ୍ରଷ୍ଟଃ କ୍ଷୀଣପୁଣ୍ଯୋ ମହୀତଲେ
ଏହି ଦୁଷ୍କର୍ମରୁ, ତୁମେ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଜଣେ ଜଣ୍ତୁ ପରି ବ୍ୟବହାର କରି, ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଇଛ; ତୁମ ତେଜ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତଳେ ପଡ଼ିଛ; ପାପୀ, ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବା, ମୃତ୍ୟୁଲୋକରେ ତୁମ ଶୁଭ କର୍ମ ଶେଷ ହୋଇଛି।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସର୍ପରୂପଧରୋ ମହାନ୍। ଵିଚରିଷ୍ଯସି ପୂର୍ଣେଷୁ ପୁନଃ ସ୍ଵର୍ଗମଵାପ୍ସ୍ଯସି
ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ତୁମେ ଏକ ବଡ଼ ସାପ ରୂପେ ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚିବା; ସେ ସମୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ତୁମେ ପୁନି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା।