ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ନହୁଷଃ ପ୍ରାହୃଷ୍ଯତ ତଦା କିଲ। ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଚାପି ସୁରେନ୍ଦ୍ରସ୍ତାମନିନ୍ଦିତାମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି ନହୁଷ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ତାଙ୍କୁ, ଯିଏ କୌଣସି ଦୋଷରୁ ଦୂର, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅପୂର୍ଵଂ ଵାହନମିଦଂ ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ ଵରଵର୍ଣିନି। ଦୃଢଂ ମେ ରୁଚିରଂ ଦେଵି ତ୍ଵଦ୍ଵଶୋଽସ୍ମି ଵରାନନେ
ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣା, ତୁମେ ଏମିତି ଏକ ଯାନର କଥା କହିଲା, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ କେହି ଭାବିନଥିଲେ; ଏହା ମୋତେ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଲାଗିଲା, ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୁମ ଇଚ୍ଛାରେ ଅଛି।
ନ ହ୍ଯଲ୍ପଵୀର୍ଯୋ ଭଵତି ଯୋ ଵାହାନ୍କୁରୁତେ ମୁନୀନ୍ । ଅହଂ ତପସ୍ଵୀ ବଲଵାନ୍ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ଯିଏ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କର ଯାନ ବନାଇଥାଏ, ସେ କେବେ ଦୁର୍ବଳ ନୁହଁ; ମୁଁ ତପସ୍ୱୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏବଂ ତିନି କାଳର ସ୍ୱାମୀ।
ମଯି କ୍ରୁଦ୍ଧେ ଜଗନ୍ନ ସ୍ଯାନ୍ମଯି ସର୍ଵଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍। ଦେଵଦାନଵଗନ୍ଧର୍ଵାଃ କିନ୍ନରୋରଗରାକ୍ଷସାଃ
ମୋତେ ଯଦି କ୍ରୋଧ ଆସିଯାଏ, ଏହି ସଂସାର ରହିପାରିବ ନାହିଁ; ସମସ୍ତ କିଛି ମୋ ଉପରେ ଭିତି କରି ଅଛି—ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ।
ନ ମେ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ପର୍ଯାପ୍ତାଃ ସର୍ଵେ ଲୋକାଃ ଶୁଚିସ୍ମିତେ। ଚକ୍ଷୁଷା ଯଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ତସ୍ଯ ତେଜୋ ହରାମ୍ଯହମ୍
ହେ ମୃଦୁସ୍ମିତା, ମୁଁ ଯେତେବେଳେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ ମୋ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହଁ; ଯାହାକୁ ମୁଁ ଦୃଷ୍ଟିପାତ କରେ, ସେଠାରୁ ତାଙ୍କର ତେଜ ନେଇ ନେଉଛି।
ଅହମିନ୍ଦ୍ରୋଽସ୍ମି ଦେଵାନାଂ ଲୋକାନାଂ ଚ ମହେଶ୍ଵରଃ। ମଯି ହଵ୍ଯଂ ଚ କଵ୍ଯଂ ଚ ଲୋକାଶ୍ଚୈଵ ସନାତନାଃ ।' ତସ୍ମାତ୍ତେ ଵଚନଂ ଦେଵି କରିଷ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ
ମୁଁ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଲୋକର ମହାସ୍ୱାମୀ; ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ହୋମ ଓ ତିରୋଧାନ ଅଛି, ଏବଂ ଏହି ସଂସାର ଚିରକାଳ ରହିଛି। ତେଣୁ ଦେବୀ, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କରିବି।
ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ମାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯସ୍ତଥା । ପଶ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଯୋଗଂ ମେ ଋଦ୍ଧିଂ ଚ ଵରଵର୍ଣିନି
ସପ୍ତ ଋଷି ଏବଂ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ମୋତେ ବହିବେ; ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣା, ମୋର ମହିମା ଓ ଶ୍ରୀମାନ୍ୟତା ଦେଖ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତାଂ ଦେଵୀଂ ଵିସୃଜ୍ଯ ଚ ଵରାନନାମ୍ । ` ଅଥ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ନହୁଷୋ ବଲଵୀର୍ଯେଣ ଭାରତ
ଏପରି କହି ଏବଂ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦୂର କରି, ନହୁଷ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଵିସୃଜ୍ଯ ସୁପ୍ରତୀକଂ ଚ ନାଗମୈରାଵତଂ ତଥା। ହଂସଯୁକ୍ତଂ ଵିମାନଂ ଚ ହରିଯୁକ୍ତଂ ତଥା ରଥମ୍
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ ସୁପ୍ରତୀକ, ଏବଂ ଏୟାରାବତ, ହଁସ ଯୁକ୍ତ ବିମାନ ଓ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ରଥକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସ ତୁ ଦର୍ପେଣ ମହତା ପରିଭୂଯ ମହାମୁନୀନ୍।' ଵିମାନେ ଯୋଜଯିତ୍ଵା ଚ ଋଷୀନ୍ନିଯମାମାସ୍ଥିତାନ୍
ବଡ଼ ଅହଂକାରରେ, ସେ ମହାମୁନିମାନେଙ୍କୁ ଅବହେଳା କଲେ, ଏବଂ ନିୟମିତ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଯାନରେ ଯୋଡ଼ି, ତାହାରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ଅବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋ ବଲୋପେତୋ ମତ୍ତୋ ମଦବଲେନ ଚ। କାମଵୃତ୍ତଃ ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଵାହଯାମାସ ତାନୃଷୀନ୍
ଧର୍ମହୀନ, ଶକ୍ତିରେ ମଦମତ୍ତ, ଅଭିମାନରେ ଅନ୍ଧ, ଅଭିଲାଷାରେ ଚଳିତ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନବଳିଆ ନହୁଷ ଏହି ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଯାନ ବହିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ।
ନହୁଷେଣ ଵିସୃଷ୍ଟା ଚ ବୃହସ୍ପତିମଥାବ୍ରଵୀତ୍। ସମଯୋଽଲ୍ପାଵଶେଷୋ ମେ ନହୁଷେଣେହ ଯଃ କୃତଃ
ନହୁଷ ଦ୍ୱାରା ଦୂର କରାଯିବା ପରେ, ସେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ନହୁଷ ଯେତେବେଳେ ମୋତେ ଏଠାରେ ରହିବା ପାଇଁ ସମୟ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ସମୟ ପ୍ରାୟ ଶେଷ ହେଉଛି।'
ଶକ୍ରଂ ମୃଗଯ ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ଭକ୍ତାଯାଃ କୁରୁ ମେ ଦଯାମ୍। ବାଢମିତ୍ଯେଵ ଭଗଵାନ୍ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚ ତାମ୍
'ଶୀଘ୍ର ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଖୋଜ, ଏବଂ ତୁମ ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କର।' ବୃହସ୍ପତି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଠିକ ଅଛି।'
ନ ଭେତଵ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଦେଵି ନହୁଷାଦ୍ଦୁଷ୍ଟଚେତସଃ । ନ ହ୍ଯେଷ ସ୍ଥାସ୍ଯତି ଚିରଂ ଗତ ଏଷ ନରାଧମଃ
ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟମନ ନହୁଷକୁ ଭୟ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ; ଏହି ନିଚ ମଣିଷ ଅତି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ—ସେ ଆଗରୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି।
ଅଧର୍ମଜ୍ଞୋ ମହର୍ଷୀଣାଂ ଵାହନାଚ୍ଚ ହତଃ ଶୁଭେ । ଇଷ୍ଟିଂ ଚାହଂ କରିଷ୍ଯାମି ଵିନାଶାଯାସ୍ଯ ଦୁର୍ମତେଃ
ଯିଏ ଧର୍ମକୁ ଜାଣିନଥିବା, ମହାର୍ଷିମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଯାନ ବନାଇ ଅପରାଧ କରିଛି, ହେ ଶୁଭେ; ଏହି ଦୁଷ୍ଟମନ ନହୁଷଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ମୁଁ ଏକ ଯଜ୍ଞ କରିବି।
ଶକ୍ରଂ ଚାଧିଗମିଷ୍ଯାମି ମାଭୈସ୍ତ୍ଵଂ ଭଦ୍ରମସ୍ତୁ ତେ। ତତଃ ପ୍ରଜ୍ଵାଲ୍ଯ ଵିଧିଵଜ୍ଜୁହାଵ ପରମଂ ହଵିଃ
ମୁଁ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଖୋଜିବି; ତୁମେ ଭୟ କରନି, ତୁମର ଭଲ ହେଉ। ତାପରେ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନି ଜାଳି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହବିଷ୍ୟ ଅର୍ପଣ କଲେ।
ବୃହସ୍ପତିର୍ମହାତେଜା ଦେଵରାଜୋପଲବ୍ଧଯେ। ହୁତ୍ଵାଽଗ୍ନିଂ ସୋବ୍ରଵୀଦ୍ରାଜଞ୍ଛକ୍ର ଅନ୍ଵିଷ୍ଯତାମିତି
ବୃହସ୍ପତି, ଅତି ତେଜସ୍ବୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କଲେ। ତାପରେ ସେ କହିଲେ, 'ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଖୋଜ।'
ତସ୍ମାଚ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ଦେଵଃ ସ୍ଵଯମେଵ ହୁତାଶନଃ । ସ୍ତ୍ରୀଵେଷମଦ୍ଭୁତଂ କୃତ୍ଵା ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ
ତାପରେ ଦେବତା ଅଗ୍ନି ନିଜେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ନାରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ସ ଦିଶଃ ପ୍ରଦିଶଶ୍ଚୈଵ ପର୍ଵତାଂଶ୍ଚ ଵନାନି ଚ। ପୃଥିଵୀଂ ଚାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଚ ଵିଚିତ୍ଯାଥ ମନୋଗତିଃ। ନିମେଷାନ୍ତରମାତ୍ରେଣ ବୃହସ୍ପତିମୁପାଗମତ୍
ସେ ମନର ଗତିରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗ, ଉପଦିଗ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ଖୋଜି, ଏକ ଦୃଷ୍ଟିରେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।
ବୃହସ୍ପତେ ନ ପଶ୍ଯାମି ଦେଵରାଜମିହ କ୍ଵଚିତ୍। ଆପଃ ଶେଷାଃ ସଦା ଚାପଃ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁଂ ନୋତ୍ସହାମ୍ଯହମ୍
'ହେ ବୃହସ୍ପତି, ମୁଁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜାକୁ ଦେଖିପାରୁନି; ସେଠାରେ କେବଳ ଜଳ ଅଛି, ସବୁବେଳେ ଜଳ, ଏବଂ ମୁଁ ସେଠି ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବିନି।'
ନ ମେ ତତ୍ର ଗତିର୍ବ୍ରହ୍ମନ୍କିମନ୍ଯତ୍କରଵାଣି ତେ। ତମବ୍ରଵୀଦ୍ଦେଵଗୁରୁରପୋ ଵିଶ ମହାଦ୍ଯୁତେ
'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର ସେଠି କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ; ଆଉ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କଣ କରିବି?' ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୁରୁ କହିଲେ, 'ହେ ମହାତେଜସ୍ବୀ, ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କର।'
ନାପଃ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁଂ ଶକ୍ଷ୍ଯାମି କ୍ଷଯୋ ମେଽତ୍ର ଭଵିଷ୍ଯତି। ଶରଣଂ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରପନ୍ନୋଽସ୍ମି ସ୍ଵସ୍ତି ତେସ୍ତୁ ମହାଦ୍ଯୁତେ
'ମୁଁ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବିନି; ସେଠି ମୋର ନାଶ ହେବ। ମୁଁ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛି; ହେ ମହାତେଜସ୍ବୀ, ତୁମେ ଭଲ ରୁହ।'
ଅଦ୍ଭ୍ଯୋଽଗ୍ନିର୍ବ୍ରହ୍ମତଃ କ୍ଷତ୍ରମଶ୍ମନୋ ଲୋହମୁତ୍ଥିତମ୍ । ତେଷାଂ ସର୍ଵତ୍ରଗଂ ତେଜଃ ସ୍ଵାସୁ ଯୋନିଷୁ ଶାମ୍ଯତି
ଜଳରୁ ଅଗ୍ନି, ବ୍ରାହ୍ମଣରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ପାଥରରୁ ଲୋହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ସମସ୍ତଠାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ନିଜ ଉତ୍ସରେ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।
ଅଥ ସଂଚିନ୍ତଯାନସ୍ଯ ଦେଵରାଜସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ନହୁଷସ୍ଯ ଵଧୋପାଯଂ ଲୋକପାଲୈଃ ସଦୈଵତୈଃ
ତାପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ନହୁଷଙ୍କୁ କିପରି ନଶ୍ଟ କରିବାଯିବ, ଏହି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ଲୋକପାଳ ଓ ଦେବତାମାନେ ଏକାଠି ଆଲୋଚନା କଲେ।
ତପସ୍ଵୀ ତତ୍ର ଭଗଵାନଗସ୍ତ୍ଯଃ ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ। ସୋଽବ୍ରଵୀଦର୍ଚ୍ଯ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଂ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଵୈ ଵର୍ଧତେ ଭଵାନ୍
ସେଠାରେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ମହାନ ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଦେଖାଦେଲେ; ସେ ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହ କହିଲେ, 'ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆପଣ ବଢ଼ୁଛନ୍ତି, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ।'
ଵିଶ୍ଵରୂପଵିନାଶେନ ଵୃତ୍ରାସୁରଵଧେନ ଚ। ଦିଷ୍ଟ୍ଯାଦ୍ଯ ନହୁଷୋ ଭ୍ରଷ୍ଟୋ ଦେଵରାଜ୍ଯାତ୍ପୁରନ୍ଦର
ବିଶ୍ୱରୂପଙ୍କର ବିନାଶ ଓ ବୃତ୍ରାସୁରଙ୍କ ହତ୍ୟା ପରେ, ଭାଗ୍ୟରେ ଆଜି ନହୁଷ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜ୍ୟରୁ ପଡ଼ିଯାଇଛନ୍ତି, ହେ ପୁରନ୍ଦର।
ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ମହର୍ଷେଽସ୍ତୁ ପ୍ରୀତୋଽହଂ ଦର୍ଶନାତ୍ତତ। ପାଦ୍ଯମାଚମନୀଯଂ ଚ ଗାମର୍ଘ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରତୀଚ୍ଛ ମେ
'ହେ ମହାର୍ଷି, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ। ଏହି ଦର୍ଶନରେ ମୁଁ ଖୁସି। ମୋ ପକ୍ଷରୁ ପାଦଧୋଇବା ପାଇଁ ଜଳ, ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଗାଈ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।'
ପୂଜିତଂ ଚୋପଵିଷ୍ଟଂ ତମାସେନ ମୁନିସତ୍ତମମ୍। ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ ଦେଵେଶଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ବ୍ରାହ୍ମଣର୍ଷଭମ୍
ସେ ମହାନ ମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ବସାଇବା ପରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ ଖୁସି ହୋଇ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କର ଖବର ନେଲେ।
ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଭଗଵନ୍କଥ୍ଯମାନଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ପରିଭ୍ରଷ୍ଟଃ କଥଂ ସ୍ଵର୍ଗାନ୍ନହୁଷଃ ପାପନିଶ୍ଚଯଃ
'ହେ ଭଗବାନ, ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କିପରି ପାପରେ ଲିନ ନହୁଷ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ିଗଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'
ଶ୍ରୃଣୁ ଶକ୍ର ପ୍ରିଯଂ ଵାକ୍ଯଂ ଯଥା ରାଜା ଦୁରାତ୍ମଵାନ୍ । ସ୍ଵର୍ଗାଦ୍ଭ୍ରଷ୍ଟୋ ଦୁରାଚାରୋ ନହୁଷୋ ବଲଦର୍ପିତଃ
'ହେ ଶକ୍ର, ଏହି ମଧୁର କଥା ଶୁଣ; କିପରି ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଓ ଅହଂକାରରେ ଭରିଥିବା ରାଜା ନହୁଷ ଦୁରାଚାର ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ିଗଲେ।'