ଇନ୍ଦ୍ରଂ ତୁଷ୍ଟାଵ ଚେନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଵିଶ୍ରୁତୈଃ ପୂର୍ଵକର୍ମଭିଃ। ସ୍ତୂଯମାନସ୍ତତୋ ଦେଵଃ ଶଚୀମାହ ପୁରନ୍ଦରଃ
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କରି ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏପରି ପ୍ରଶଂସିତ ହେବା ପରେ, ପୁରନ୍ଦର ଦେବତା ଶଚୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
କିମର୍ଥମସି ସଂପ୍ରାପ୍ତା ଵିଜ୍ଞାତଶ୍ଚ କଥଂ ତ୍ଵହମ୍। ତତଃ ସା କଥଯାମାସ ନହୁଷସ୍ଯ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍
ତୁମେ କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ମୁଁ କିପରି ତୁମ ପକ୍ଷରୁ ଚିହ୍ନାଯାଇଛି? ଏପରେ ଶଚୀ ନହୁଷଙ୍କ କର୍ମକଳାପ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରତ୍ଵଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵୀର୍ଯସମନ୍ଵିତଃ । ଦର୍ପାଵିଷ୍ଟଶ୍ଚ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ମାମୁଵାଚ ଶତକ୍ରତୋ
ତିନି ଲୋକର ଇନ୍ଦ୍ରତ୍ୱ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଅହଂକାରରେ ଭରିଯାଇଥିବା ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା ନହୁଷ, ହେ ଶଚୀ, ମୋତେ କିଛି କହିଥିଲେ।
ଉପତିଷ୍ଠେତି ସ କ୍ରୂରଃ କାଲଂ ଚ କୃତଵାନ୍ମମ । ଯଦି ନ ତ୍ରାସ୍ଯସି ଵିଭୋ କରିଷ୍ଯତି ସ ମାଂ ଵଶେ
ସେ କ୍ରୁର ନହୁଷ ମୋତେ କହିଲେ—‘ମୋ ପାଖରେ ରୁହ’, ଏବଂ ଏହା ପାଇଁ ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ। ଯଦି ଆପଣ ଭୟଭିତ ହେବେ ନାହିଁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ସେ ମୋତେ ନିଜ ଅଧୀନ କରି ନେବେ।
ଏତେନ ଚାହଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ଦ୍ରୁତଂ ଶକ୍ର ତଵାନ୍ତିକମ୍। ଜହି ରୌଦ୍ରଂ ମହାବାହୋ ନହୁଷଂ ପାପନିଶ୍ଚଯମ୍
ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ହେ ଶକ୍ର। ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଦୁଷ୍ଟ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିବା ରୌଦ୍ର ନହୁଷକୁ ବଧ କର।
ପ୍ରକାଶଯସ୍ଵ ଚାତ୍ମାନଂ ଦୈତ୍ଯଦାନଵସୂଦନ। ତେଜଃ ସମାପ୍ନୁହି ଵିଭୋ ଦେଵରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାଧି ଚ
ହେ ଦେତ୍ୟ ଓ ଦାନବ ନାଶକ, ତୁମ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କର। ତୁମ ତେଜ ଫେରାଇ ଆଣ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କର।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଭଗଵାଞ୍ଶଚ୍ଯା ତାଂ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍। ଵିକ୍ରମସ୍ଯ ନ କାଲୋଽଯଂ ନହୁଷୋ ବଲଵତ୍ତରଃ
ଏପରି ଶଚୀଙ୍କ ଉପରେ ଭଗବାନ୍ କହିଲେ—‘ଏହି ସମୟ ଶୌର୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନର ନୁହେଁ; ନହୁଷ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।’
ଵିଵର୍ଦ୍ଧିତଶ୍ଚ ଋଷିଭିର୍ହଵ୍ଯକଵ୍ଯୈଶ୍ଚ ଭାମିନି । ନୀତିମତ୍ର ଵିଧାସ୍ଯାମି ଦେଵି ତାଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ସେ ଋଷିମାନେ ଏବଂ ପିତୃମାନେ ଦେଇଥିବା ହବ୍ୟ କବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଛି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ। ଏଠାରେ ମୁଁ ଏକ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରିବି, ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଏହା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଗୁହ୍ଯଂ ଚୈତତ୍ତ୍ଵଯା କାର୍ଯଂ ନାଖ୍ଯାତଵ୍ଯଂ ଶୁଭେ କ୍ଵଚିତ୍ । ଗତ୍ଵା ନହୁଷମେକାନ୍ତେ ବ୍ରଵୀହି ଚ ସୁମଧ୍ଯମେ
ଏହି କଥା ତୁମେ ଗୁପ୍ତ ରଖିବା ଦରକାର, ହେ ଶୁଭେ, କେଉଁଠି ବି ଖୋଲାସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏବେ ତୁମେ ଏକାକି ନହୁଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ, ହେ ସୁସ୍ଥଳୀ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କହ।
ଋଷିଯାନେନ ଦିଵ୍ଯେନ ମାମୁପୈହି ଜଗତ୍ପତେ । ଏଵଂ ତଵ ଵଶେ ପ୍ରୀତା ଭଵିଷ୍ଯାମୀତି ତଂ ଵଦ
‘ହେ ଜଗତ୍ପତି, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଋଷିଙ୍କୁ ତୁମ ଯାନ ବନ୍ଦି କରି ମୋ ପାଖକୁ ଆସ; ତେବେ ମୁଁ ତୁମର ଅଧୀନ ହେବି’—ଏହି କଥା ତାଙ୍କୁ କହ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ଦେଵରାଜେନ ପତ୍ନୀ ସା କମଲେକ୍ଷଣା । ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତ୍ଯଥୋକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଜଗାମ ନହୁଷଂ ପ୍ରତି
ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, କମଳନୟନୀ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ କହିଲେ—‘ଏହିପରି ହେଉ’, ଏବଂ ତାପରେ ନହୁଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ନହୁଷସ୍ତାଂ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସସ୍ମିତୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ଵରାରୋହେ କିଂ କରୋମି ଶୁଚିସ୍ମିତେ
ନହୁଷ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ହସି କହିଲେ—‘ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିଅଳୀ, ତୁମକୁ ସ୍ବାଗତ। ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି, ହେ ମୃଦୁହାସିନୀ?’
ଭକ୍ତଂ ମାଂ ଭଜ କଲ୍ଯାଣି କିମିଚ୍ଛସି ମନସ୍ଵିନି । ତଵ କଲ୍ଯାଣି ଯତ୍କାର୍ଯଂ ତତ୍କରିଷ୍ଯେ ସୁମଧ୍ଯମେ
‘ହେ ଶୁଭେ, ମୋତେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେବନ କର। ହେ ମନୋବଳଶାଳିନୀ, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା, ହେ ସୁସ୍ଥଳୀ, ମୁଁ ସେହି କାମ କରିଦେବି।’
ନ ଚ ଵ୍ରୀଡା ତ୍ଵଯା କାର୍ଯା ସୁଶ୍ରୋଣି ମଯି ଵିଶ୍ଵସେଃ। ସତ୍ଯେନ ଵୈ ପଶେ ଦେଵି କରିଷ୍ଯେ ଵଚନଂ ତଵ
‘ହେ ସୁନ୍ଦର ଶୋଣିତଳୀ, ମୋ ପାଖରେ ତୁମେ କେବେ ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ମୋ ଉପରେ ଭରସା ରଖ। ମୁଁ ସତ୍ୟର ଶପଥ ଦେଉଛି, ହେ ଦେବୀ, ତୁମ କଥା ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ପୂରଣ କରିବି।’
ଯୋ ମେ କୃତସ୍ତ୍ଵଯା କାଲସ୍ତମାକାଙ୍କ୍ଷେ ଜଗତ୍ପତେ। ତତସ୍ତ୍ଵମେଵ ଭର୍ତା ମେ ଭଵିଷ୍ଯସି ସୁରାଧିମ
‘ହେ ଜଗତ୍ପତି, ତୁମେ ଯେ ସମୟ ମୋ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛ, ମୁଁ ସେହି ସମୟ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି। ତାପରେ ତୁମେ ମୋ ପତି ହେବ। ହେ ସୁରମଣି, ତୁମେ ମୋ ପତି ହେବେ।’
କାର୍ଯଂ ଚ ହୃଦି ମେ ଯତ୍ତଦ୍ଦେଵରାଜାଵଧାରଯ। ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଦି ମେ ରାଜନ୍ପ୍ରିଯମେତତ୍କରିଷ୍ଯସି
‘ମୋ ହୃଦୟରେ ଯାହା ଅଛି, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା, ତାହା ଭଲଭାବେ ଶୁଣ। ଯଦି ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ହେ ରାଜା, ତୁମେ ସେହି ପ୍ରିୟ କାମ କରିଦେବେ।’
ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରଣଯସଂଯୁକ୍ତଂ ତତଃ ସ୍ଯାଂ ଵଶଗା ତଵ। ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵାଜିନୋ ଵାହା ହସ୍ତିନୋଽଥ ରଥାସ୍ତଥା
‘ମୋ ଅନୁରୋଧ ପ୍ରେମ ସହିତ ପୂରଣ କରିଲେ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମ ଅଧୀନ ହେଇଯିବି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ରଥମାନେ—’
ଇଚ୍ଛାମ୍ଯହମଥାପୂର୍ଵଂ ଵାହନଂ ତେ ସୁରାଧିପ । ଯନ୍ନ ଵିଷ୍ଣୋର୍ନ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ନ ସୁରାଣାଂ ନ ରକ୍ଷସାମ୍
‘ମୁଁ ଏପରି ଏକ ଯାନ ଚାହେଁ, ହେ ସୁରପତି, ଯାହା ପୂର୍ବେ କେହି ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ଦେବତା କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସମାନେ କାହାର ନୁହେଁ।’
ଵହନ୍ତୁ ତ୍ଵାଂ ମହାଭାଗା ଋଷଯଃ ସଙ୍ଗତା ଵିଭୋ। ସର୍ଵେ ଶିବିକଯା ରାଜନ୍ନେତଦ୍ଧି ମମ ରୋଚତେ
ହେ ମହାଭାଗ, ଏହି ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଏକଠି ହୋଇ ତୁମକୁ ଶିବିକାରେ ବହିବେ; ରାଜା, ଏହି କଥା ମୋତେ ଖୁବ ଭଲ ଲାଗିଲା।
ନାସୁରେଷୁ ନ ଦେଵେଷୁ ତୁଲ୍ଯୋ ଭଵିତୁମର୍ହସି । ସର୍ଵେଷାଂ ତେଜ ଆଦତ୍ସେ ସ୍ଵେନ ଵୀର୍ଯେଣ ଦର୍ଶନାତ୍
ତୁମେ ନ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ନ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ ଭାବିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ; ତୁମର ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ତେଜକୁ ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଆକର୍ଷଣ କରୁଛ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ନହୁଷଃ ପ୍ରାହୃଷ୍ଯତ ତଦା କିଲ। ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଚାପି ସୁରେନ୍ଦ୍ରସ୍ତାମନିନ୍ଦିତାମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି ନହୁଷ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ତାଙ୍କୁ, ଯିଏ କୌଣସି ଦୋଷରୁ ଦୂର, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅପୂର୍ଵଂ ଵାହନମିଦଂ ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ ଵରଵର୍ଣିନି। ଦୃଢଂ ମେ ରୁଚିରଂ ଦେଵି ତ୍ଵଦ୍ଵଶୋଽସ୍ମି ଵରାନନେ
ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣା, ତୁମେ ଏମିତି ଏକ ଯାନର କଥା କହିଲା, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ କେହି ଭାବିନଥିଲେ; ଏହା ମୋତେ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଲାଗିଲା, ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୁମ ଇଚ୍ଛାରେ ଅଛି।
ନ ହ୍ଯଲ୍ପଵୀର୍ଯୋ ଭଵତି ଯୋ ଵାହାନ୍କୁରୁତେ ମୁନୀନ୍ । ଅହଂ ତପସ୍ଵୀ ବଲଵାନ୍ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ଯିଏ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କର ଯାନ ବନାଇଥାଏ, ସେ କେବେ ଦୁର୍ବଳ ନୁହଁ; ମୁଁ ତପସ୍ୱୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏବଂ ତିନି କାଳର ସ୍ୱାମୀ।
ମଯି କ୍ରୁଦ୍ଧେ ଜଗନ୍ନ ସ୍ଯାନ୍ମଯି ସର୍ଵଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍। ଦେଵଦାନଵଗନ୍ଧର୍ଵାଃ କିନ୍ନରୋରଗରାକ୍ଷସାଃ
ମୋତେ ଯଦି କ୍ରୋଧ ଆସିଯାଏ, ଏହି ସଂସାର ରହିପାରିବ ନାହିଁ; ସମସ୍ତ କିଛି ମୋ ଉପରେ ଭିତି କରି ଅଛି—ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ।
ନ ମେ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ପର୍ଯାପ୍ତାଃ ସର୍ଵେ ଲୋକାଃ ଶୁଚିସ୍ମିତେ। ଚକ୍ଷୁଷା ଯଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ତସ୍ଯ ତେଜୋ ହରାମ୍ଯହମ୍
ହେ ମୃଦୁସ୍ମିତା, ମୁଁ ଯେତେବେଳେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ ମୋ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହଁ; ଯାହାକୁ ମୁଁ ଦୃଷ୍ଟିପାତ କରେ, ସେଠାରୁ ତାଙ୍କର ତେଜ ନେଇ ନେଉଛି।
ଅହମିନ୍ଦ୍ରୋଽସ୍ମି ଦେଵାନାଂ ଲୋକାନାଂ ଚ ମହେଶ୍ଵରଃ। ମଯି ହଵ୍ଯଂ ଚ କଵ୍ଯଂ ଚ ଲୋକାଶ୍ଚୈଵ ସନାତନାଃ ।' ତସ୍ମାତ୍ତେ ଵଚନଂ ଦେଵି କରିଷ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ
ମୁଁ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଲୋକର ମହାସ୍ୱାମୀ; ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ହୋମ ଓ ତିରୋଧାନ ଅଛି, ଏବଂ ଏହି ସଂସାର ଚିରକାଳ ରହିଛି। ତେଣୁ ଦେବୀ, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କରିବି।
ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ମାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯସ୍ତଥା । ପଶ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଯୋଗଂ ମେ ଋଦ୍ଧିଂ ଚ ଵରଵର୍ଣିନି
ସପ୍ତ ଋଷି ଏବଂ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ମୋତେ ବହିବେ; ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣା, ମୋର ମହିମା ଓ ଶ୍ରୀମାନ୍ୟତା ଦେଖ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତାଂ ଦେଵୀଂ ଵିସୃଜ୍ଯ ଚ ଵରାନନାମ୍ । ` ଅଥ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ନହୁଷୋ ବଲଵୀର୍ଯେଣ ଭାରତ
ଏପରି କହି ଏବଂ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦୂର କରି, ନହୁଷ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଵିସୃଜ୍ଯ ସୁପ୍ରତୀକଂ ଚ ନାଗମୈରାଵତଂ ତଥା। ହଂସଯୁକ୍ତଂ ଵିମାନଂ ଚ ହରିଯୁକ୍ତଂ ତଥା ରଥମ୍
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ ସୁପ୍ରତୀକ, ଏବଂ ଏୟାରାବତ, ହଁସ ଯୁକ୍ତ ବିମାନ ଓ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ରଥକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସ ତୁ ଦର୍ପେଣ ମହତା ପରିଭୂଯ ମହାମୁନୀନ୍।' ଵିମାନେ ଯୋଜଯିତ୍ଵା ଚ ଋଷୀନ୍ନିଯମାମାସ୍ଥିତାନ୍
ବଡ଼ ଅହଂକାରରେ, ସେ ମହାମୁନିମାନେଙ୍କୁ ଅବହେଳା କଲେ, ଏବଂ ନିୟମିତ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଯାନରେ ଯୋଡ଼ି, ତାହାରେ ଚଢ଼ିଲେ।