ତତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ସମଭଵଦ୍ଵୃତ୍ରଵାସଵଯୋର୍ମହତ୍। ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଯୋର୍ମହାଘୋରଂ ପ୍ରସକ୍ତଂ କୁରୁସତ୍ତମ
ତାପରେ ବୃତ୍ର ଓ ବାସବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୀଷଣ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଦୁହେଁ ଖୁବ ରାଗିଥିଲେ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତୋ ଜଗ୍ରାହ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଂ ଵୃତ୍ରୋ ଵୀରଃ ଶତକ୍ରତୁମ୍ । ଅପାଵୃତ୍ଯାକ୍ଷିପଦ୍ଵକ୍ରେ ଶକ୍ରଂ କୋପସମନ୍ଵିତଃ
ତାପରେ ବୀର ବୃତ୍ର ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଧରିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଅପରାଜିତ କରି, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ଚାଲିଦେଲେ।
ଗ୍ରସ୍ତେ ଵୃତ୍ରେଣ ଶକ୍ରେ ତୁ ସଂଭ୍ରାନ୍ତାସ୍ତ୍ରିଦିଵେଶ୍ଵରାଃ। ଅସୃଜଂସ୍ତେ ମହାସତ୍ଵା ଜୃମ୍ଭିକାଂ ଵୃତ୍ରନାଶିନୀମ୍
ବୃତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ଗିଲାଯିବା ପରେ, ତିନି ଲୋକର ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ସେମାନେ ବୃତ୍ରକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ବିଶାଳ ଜମ୍ଭା ଦେଲେ।
ଵିଜୃମ୍ଭମାଣସ୍ଯ ତତୋ ଵୃତ୍ରସ୍ଯାସ୍ଯାଦପାଵୃତାତ୍। ସ୍ଵାନ୍ଯଙ୍ଗାନ୍ଯଭିସଂକ୍ଷିପ୍ଯ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତୋ ବଲନାଶନଃ
ତାପରେ ବୃତ୍ରଙ୍କ ମୁହଁ ବଡ଼ ଭାବେ ଖୋଲିଗଲାବେଳେ, ଶକ୍ତିକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ସଂକୁଚିତ କରି, ଭିତରୁ ବାହାରିଆସିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଲୋକସ୍ଯ ଜୃମ୍ଭିକା ପ୍ରାଣିସଂଶ୍ରିତା। ଜହୃଷୁଶ୍ଚ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଶକ୍ରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିନିଃସୃତମ୍
ସେଇ ସମୟରୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜମ୍ଭା ଆସିଗଲା; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବାହାରିଆସିଥିବା ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଵଵୃତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ଵୃତ୍ରଵାସଵଯୋଃ ପୁନଃ । ସଂରବ୍ଧଯୋସ୍ତଦା ଘୋରଂ ସୁଚିରଂ ଭରତର୍ଷଭ
ତାପରେ ବୃତ୍ର ଓ ବାସବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁଣି ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୀର୍ଘ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଦୁହେଁ ରାଗିଥିଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯଦା ଵ୍ଯଵର୍ଧତ ରଣେ ଵୃତ୍ରୋ ବଲସମନ୍ଵିତଃ। ତ୍ଵଷ୍ଟୁସ୍ତେଜୋବଲାଵିଦ୍ଧସ୍ତଦା ଶକ୍ରୋ ନ୍ଯଵର୍ତତ
ଯେତେବେଳେ ବୃତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ, ତ୍ୱଷ୍ଟାଙ୍କ ତେଜ ଓ ବଳରେ ବିଧ୍ଧ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ନିଵୃତ୍ତେ ଚ ତଦା ଦେଵା ଵିଷାଦମଗମନ୍ପରମ୍ । ସମେତ୍ଯ ସହ ଶକ୍ରେଣ ତ୍ଵଷ୍ଟୁସ୍ତେଜୋଵିମୋହିତାଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ପଛକୁ ହଟିଯିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ତ୍ୱଷ୍ଟାଙ୍କ ତେଜରେ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଏକଠି ହୋଇ ଭୟରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ଅମନ୍ତ୍ରଯନ୍ତ ତେ ସର୍ଵେ ମୁନିଭିଃ ସହ ଭାରତ। କିଂ କାର୍ଯମିତି ଵୈ ରାଜନ୍ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ଭଯମୋହିତାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଋଷିମାନେ ସହିତ ଏକଠି ହୋଇ, 'ଏବେ କଣ କରିବା ଉଚିତ?' ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରି, ଭୟରେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଜଗ୍ମୁଃ ସର୍ଵେ ମହାତ୍ମାନଂ ମନୋଭିର୍ଵିଷ୍ଣୁମଵ୍ଯଯମ୍। ଉପଵିଷ୍ଟା ମନ୍ଦରାଗ୍ରେ ସର୍ଵେ ଵୃତ୍ରଵଧେପ୍ସଵଃ
ସମସ୍ତେ ମନରେ ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ବସିଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୃତ୍ର ବଧ ପାଇଁ ଥିଲା।
ସର୍ଵଂ ଵ୍ଯାପ୍ତମିଦଂ ଦେଵା ଵୃତ୍ରେଣ ଜଗଦଵ୍ଯଯମ୍। ନ ହ୍ଯସ୍ଯ ସଦୃଶଂ କିଞ୍ଚିତ୍ପ୍ରତିଘାତାଯ ଯଦ୍ଭଵେତ୍
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: ବୃତ୍ର ସମଗ୍ର ଅବିନାଶୀ ଜଗତକୁ ଆବୃତ କରିଛି; ତାଙ୍କ ସମାନ କିଛି ନାହିଁ ଯାହା ତାଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିପାରିବ।
ସମର୍ଥୋ ହ୍ଯଭଵଂ ପୂର୍ଵମସମର୍ଥୋଽସ୍ମି ସାଂପ୍ରତମ୍। କଥଂ ନୁ କାର୍ଯଂ ଭଦ୍ରଂ ଵୋ ଦୁର୍ଧର୍ଷଃ ସ ହି ମେ ମତଃ
ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଏବେ ଅଶକ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଛି; ତୁମମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କଣ କରିବି? ସେ ମୋତେ ଅଜୟ୍ୟ ଲାଗୁଛନ୍ତି।
ତେଜସ୍ଵୀ ଚ ମହାତ୍ମା ଚ ଯୁଦ୍ଧେ ଚାମିତଵିକ୍ରମଃ । ଗ୍ରସେତ୍ରିଭୁଵନଂ ସର୍ଵଂ ସଦେଵାସୁରମାନୁଷମ୍
ସେ ତେଜସ୍ୱୀ, ମହାତ୍ମା ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପାର ଶୌର୍ୟଶାଳୀ; ସେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମାନବକୁ ଗିଲିପାରିବେ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵିନିଶ୍ଚଯମିମଂ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ତ୍ରିଦିଵୌକସଃ। ଵିଷ୍ଣୋଃ କ୍ଷଯମୁପାଗମ୍ଯ ସମେତ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନା
ସେଇଥିରୁ, ହେ ଦେବଲୋକବାସୀମାନେ, ଏଇ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଶୁଣ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଇ, ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେବା ଉଚିତ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ମଘଵତା ଦେଵାଃ ଶର୍ଷିଗଣାସ୍ତଦା। ଶରଣ୍ଯଂ ଶରମଂ ଦେଵଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ମହାବଲମ୍
ମଘବାନ୍ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ସମସ୍ତେ ଶରଣ ଦେବା ଓ ରକ୍ଷାକାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଊଚୁଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ଦେଵେଶଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଵୃତ୍ରଭଯାର୍ଦିତାଃ। ତ୍ରଯୋ ଲୋକାସ୍ତ୍ଵଯା କ୍ରାନ୍ତାସ୍ତ୍ରିଭିର୍ଵିକ୍ରମଣୈଃ ପୁରା
ସମସ୍ତେ, ବୃତ୍ରଙ୍କ ଭୟରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଦେବତାଙ୍କର ନାଥ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ପୂର୍ବେ ତୁମ ତିନିଟି ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପରେ ତିନି ଲୋକକୁ ବ୍ୟାପିଥିଲେ।'
ଅମୃତଂ ଚାହୃତଂ ଵିଷ୍ଣୋ ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚ ନିହତା ରଣେ। ବଲିଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ମହାଦୈତ୍ଯଂ ଶକ୍ରୋ ଦେଵାଧିପଃ କୃତଃ
ବିଷ୍ଣୁ ଅମୃତ ଆଣିଲେ, ଦେତ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ବଳି ନାମକ ମହାଦେତ୍ୟକୁ ବାନ୍ଧାଗଲା, ଏବଂ ଶକ୍ର ଦେବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ହେଲେ।
ତ୍ଵଂ ପ୍ରଭୁଃ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ତ୍ଵଯା ସର୍ଵମିଦଂ ତତମ୍। ତ୍ଵଂ ହି ଦେଵୋ ମହାଦେଵ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତଃ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମ ପ୍ରଭାବରେ ଭରିଯାଇଛି। ତୁମେ ହେଉଛ, ମହାଦେବ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପୂଜିତ।
ଗତିର୍ଭଵ ତ୍ଵଂ ଦେଵାନାଂ ସେନ୍ଦ୍ରାଣାମମରୋତ୍ତମ। ଜଗଦ୍ଵ୍ଯାପ୍ତମିଦଂ ସର୍ଵଂ ଵୃତ୍ରେଣାସୁରସୂଦନ
ତୁମେ ଦେବମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ହେ ଅମରମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମେ ଭରି ରହିଛ। ହେ ଭୃତ୍ର ଓ ଦେତ୍ୟ ହନ୍ତା, ଏହି ସବୁ ତୁମେ।
ଅଵଶ୍ଯଂ କରଣୀଯଂ ମେ ଭଵତାଂ ହିତମୁତ୍ତମମ୍। ତସ୍ମାଦୁପାଯଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥାଽସୌ ନଭଵିଷ୍ଯତି
ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ତୁମମାନଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭଲ କରିବାକୁ ଚାହେଁ। ତେଣୁ, କିପରି ସେ ରହିବ ନାହିଁ, ତାହାର ଉପାୟ ମୁଁ କହିବି।
ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ସର୍ଷିଗନ୍ଧର୍ଵା ଯତ୍ରାସୌ ଵିଶ୍ଵରୂପଧୃକ୍। ସାମ ତସ୍ଯ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜଧ୍ଵଂ ତତ ଏନଂ ଵିଜେଷ୍ଯଥ
ତୁମେ ଋଷି ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହିତ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ସମସ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଛନ୍ତି। ସାମ ଗୀତ ଉପଯୋଗ କର, ତାପରେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବ।
ଭଵିଷ୍ଯତି ଜଯୋ ଦେଵାଃ ଶକ୍ରସ୍ଯ ମମ ତେଜସା । ଅଦୃଶ୍ଯଶ୍ଚ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ଵଜ୍ରେ ହ୍ଯସ୍ଯାଯୁଧୋତ୍ତମେ
ମୋର ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବମାନେ ଜିତିବେ। ମୁଁ ଦୃଶ୍ୟ ହେଉନଥିବା ଭାବରେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ବଜ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି।
ଗଚ୍ଛଧ୍ଵମୃଷିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ଗନ୍ଧର୍ଵୈଶ୍ଚ ସୁରୋତ୍ତମାଃ । ଵୃତ୍ରସ୍ଯ ସହ ଶକ୍ରେଣ ସନ୍ଧିଂ କୁରୁତ ମାଚିରମ୍
ହେ ଦେବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଋଷି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହିତ ଯାଅ। ଭୃତ୍ର ଓ ଶକ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୀଘ୍ର ସନ୍ଧି କର।
ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ ଦେଵେନ ଋଷଯସ୍ତ୍ରିଦଶାସ୍ତଥା । ଯଯୁଃ ସମେତ୍ଯ ସହିତାଃ ଶକ୍ରଂ କୃତ୍ଵା ପୁରଃସରମ୍
ଦେବତା ଏପରି କହିଲେ ପରେ, ଋଷି ଓ ଦେବମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ, ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଯାଇଲେ।
ସମୀପମେତ୍ଯ ଚ ଯଦା ସର୍ଵ ଏଵ ମହୌଜସଃ। ତଂ ତେଜସା ପ୍ରଜ୍ଵଲିତଂ ପ୍ରତପନ୍ତଂ ଦିଶୋ ଦଶ
ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ନିକଟକୁ ଯିବାବେଳେ, ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଦଶ ଦିଗକୁ ଜଳାଇ ଦେଉଛନ୍ତି।
ଗ୍ରସନ୍ତମିଵ ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସୌ ଯଥା। ଦଦୃଶୁସ୍ତେ ତତୋ ଵୃତ୍ରଂ ଶକ୍ରେଣ ସହ ଦେଵତାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ତିନି ଲୋକକୁ ଗିଲିଯିବା ପରି, ଦେବମାନେ ଏପରି ଭାବରେ ଭୃତ୍ରଙ୍କୁ ଶକ୍ର ସହିତ ଦେଖିଲେ।
ଋଷଯୋଽଥ ତତୋଽଭ୍ଯେତ୍ଯ ଵୃତ୍ରମୂଚୁଃ ପ୍ରିଯଂ ଵଚଃ। ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ଜଗଦିଦଂ ସର୍ଵଂ ତେଜସା ତଵ ଦୁର୍ଜଯ
ତାପରେ ଋଷିମାନେ ଭୃତ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ: 'ତୁମର ଅଜୟ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଭରିଯାଇଛି।'
ନ ଚ ଶକ୍ନୋଷି ନିର୍ଜେଷୁଂ ଵାସଵଂ ବଲିନାଂ ଵର। ଯୁଧ୍ଯତୋଶ୍ଚାପି ଵାଂ କାଲୋ ଵ୍ଯତୀତଃ ସୁମହାନିହ
ହେ ବଳଶାଳୀ, ତୁମେ ବାସବଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବ ନାହାଁ। ଏଠାରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲ, ସେ ସମୟ ବହୁତ ଦିନ ହେବାକୁ ଚାଲିଗଲା।
ପୀଡ୍ଯନ୍ତେ ଚ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ ସଦେଵାସୁରମାନୁଷାଃ । ସଖ୍ଯଂ ଭଵତୁ ତେ ଵୃତ୍ର ଶକ୍ରେଣ ସହ ନିତ୍ଯଦା
ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା, ଦେବ, ଦେତ୍ୟ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖିତ। ଭୃତ୍ର, ତୁମେ ଏବଂ ଶକ୍ର ସଦା ସାଙ୍ଗ ହେଉ।
ଅଵାପ୍ସ୍ଯସି ସୁଖଂ ତ୍ଵଂ ଚ ଶକ୍ରଲୋକାଂଶ୍ଚ ଶାଶ୍ଵତାନ୍। ଋଷିଵାକ୍ଯଂ ନିଶମ୍ଯାଥ ଵୃତ୍ରଃସ ତୁ ମହାବଲଃ
ତୁମେ ଶକ୍ରଙ୍କ ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକ ଓ ସୁଖ ପାଇବ। ଋଷିମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମହାବଳୀ ଭୃତ୍ର—