କର୍ଣାର୍ଜୁନାଭ୍ଯାଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଦ୍ଵୈରଥେ ରାଜସତ୍ତମ । କର୍ଣସ୍ଯ ଭଵତା କାର୍ଯଂ ସାରଥ୍ଯଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯେତେବେଳେ କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଏକାନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧରେ ମିଳିବେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ସେତେବେଳେ ତୁମେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ରଥଚାଳକ ହେବାକୁ ପଡିବ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତତ୍ର ପାଲ୍ଯୋଽର୍ଜୁନୋ ରାଜନ୍ଯଦି ମତ୍ପ୍ରିଯମିଚ୍ଛସି। ତେଜୋଵଧଶ୍ଚ ତେ କାର୍ଯଃ ସୌତେରସ୍ମଞ୍ଜଯାଵହ୍ନଃ । ଅକର୍ତଵ୍ଯମପି ହ୍ଯେତତ୍କର୍ମୁମର୍ହସି ମାତୁଲ
ସେଠାରେ ଯଦି ମୋ ପ୍ରିୟ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ତୁମେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ଓ ତାଙ୍କ ରଥକୁ ଦହିଦେବା ଦରକାର; ଏହି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ, ହେ ମାମା।
ଶ୍ରୃଣୁ ପାଣ୍ଡଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯଦ୍ବ୍ରଵୀଷି ମହାତ୍ମନଃ । ତେଜୋଵଧନିମିତ୍ତଂ ମାଂ ସୂତପୁତ୍ରସ୍ଯ ସଙ୍ଗମେ
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଭଲ ହେଉ, ତୁମେ ଯେଉଁ କଥା କହିଛ, ମୁଁ ଶୁଣୁଛି; ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ମିଳିବାବେଳେ ମୋର ଉପସ୍ଥିତି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କମେଇବା ପାଇଁ।
ଅହଂ ତସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯାମି ସଙ୍ଘ୍ରାମେ ସାରଥିର୍ଧ୍ରୁଵମ୍। ଵାସୁଦେଵେନ ହି ସମଂ ନିତ୍ଯଂ ମାଂ ସୋଽଭିମନ୍ଯତୋ
ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ରଥଚାଳକ ହେବି; କାରଣ ସେ ସଦା ମୋତେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି।
ତସ୍ଯାହଂ କୁରୁଶାର୍ଦୂଲ ପ୍ରତୀପମହିତଂ ଵଚଃ। ଧ୍ରୁଵଂ ସଂକଥଯିଷ୍ଯାମି ଯୋଦ୍ଧୁକାମସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେତେବେଳେ ସେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହିବେ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କ ପ୍ରତିକୂଳ କଥା କହିବି।
ଯଥା ସ ହୃତଦର୍ପଶ୍ଚ ହୃତତେଜାଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵ । ଭଵିଷ୍ଯତି ସୁଖଂ ହନ୍ତୁଂ ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ
ଏଭଳି ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଗର୍ବ ଓ ଶକ୍ତି ହରାଯିବ, ହେ ପାଣ୍ଡବ, ସେ ସହଜରେ ମରିବେ; ଏହି କଥା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ଏଵମେତତ୍କରିଷ୍ଯାମି ଯଥା ତାତ ତ୍ଵମାତ୍ଥ ମାମ୍। ଯଚ୍ଚାନ୍ଯଦପି ଶକ୍ଷ୍ଯାମି ତତ୍କରିଷ୍ଯାମି ତେ ପ୍ରିଯମ୍
ହେ ବାପା, ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ମୁଁ ସେଭଳି କରିବି; ଏବଂ ଆଉ ଯେଉଁ କିଛି ପାରିବି, ତୁମ ପ୍ରିୟ ପାଇଁ ସେମାନେ କରିବି।
ଯଚ୍ଚ ଦୁଃଖଂ ତ୍ଵଯା ପ୍ରାପ୍ତଂ ଦ୍ଯୂତେ ଵୈ କୃଷ୍ଣଯା ସହ। ପରୁଷାଣି ଚ ଵାକ୍ଯାନି ସୂତପୁତ୍ରକୃତାନି ଵୈ
ଏବଂ ତୁମେ ଯେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲ, ଦ୍ୟୂତରେ କୃଷ୍ଣା ସହିତ, ଏବଂ ସୂତପୁତ୍ର କହିଥିବା କଠୋର କଥାଗୁଡ଼ିକ, ସେସବୁ ମଧ୍ୟ।
ଜଟାସୁରାତ୍ପରିକ୍ଲେଶଃ କୀଚକାଚ୍ଚ ମହାଦ୍ଯୁତେ। ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଽଧିଗତଂ ସର୍ଵଂ ଦମଯନ୍ତ୍ଯା ଯଥାଽଶୁଭମ୍
ଯଟାସୁର ଓ କୀଚକ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଦୁଃଖ, ଏବଂ ବଡ଼ ଦ୍ୟୂତରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ଦ୍ରୌପଦୀ ଯେପରି ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ, ସେଠି ଦମୟନ୍ତୀ ଭଳି ଅସୁଭ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ।
ସର୍ଵଂ ଦୁଃଖମିଦଂ ଵୀର ସୁଖୋଦର୍କଂ ଭଵିଷ୍ଯତି। ନାତ୍ର ମନ୍ଯୁସ୍ତ୍ଵଯା କାର୍ଯୋ ଵିଧିର୍ହି ବଲଵତ୍ତରଃ
ହେ ବୀର, ଏ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଶେଷରେ ସୁଖ ଆଣିଦେବ; ଏଠିରେ କୌଣସି କ୍ରୋଧ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଭାଗ୍ୟ ସବୁଠୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଦୁଃଖାନି ହି ମହାତ୍ମାନଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଦେଵୈରପି ହି ଦୁଃଖାନି ପ୍ରାପ୍ତାନି ଜଗତୀପତେ
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ବଡ଼ ମନ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି; ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଛନ୍ତି।
ଇନ୍ଦ୍ରେଣ ଶ୍ରୂଯତେ ରାଜନ୍ସଭାର୍ଯେଣ ମହାତ୍ମନା । ଅନୁଭୂତଂ ମହଦ୍ଦୁଃଖଂ ଦେଵରାଜେନ ଭାରତ
ଶୁଣାଯାଇଛି, ହେ ରାଜା, ମହାତ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
କଥମିନ୍ଦ୍ରେଣ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସଭାର୍ଯେଣ ମହାତ୍ମନା । ଦୁଃଖଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ପରଂ ଘୋରମେତଦିଚ୍ଛାମି ଵେଦିତୁମ୍
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ମହାତ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ କିପରି ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ? ମୁଁ ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ପୁରାଵୃତ୍ତମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍। ସଭାର୍ଯେଣ ଯଥା ପ୍ରାପ୍ତଂ ଦୁଃଖମିନ୍ଦ୍ରେଣ ଭାରତ
ହେ ରାଜା, ପୁରାତନ ଏହି କଥା ଶୁଣ; କିପରି ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ତ୍ଵଷ୍ଟା ପ୍ରଜାପତିର୍ହ୍ଯାସୀଦ୍ଦେଵଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମହାତପାଃ । ସ ପୁତ୍ରଂ ଵୈ ତ୍ରିଶିରସମିନ୍ଦ୍ରଦ୍ରୋହାତ୍କିଲାସୃଜତ୍
ତ୍ୱଷ୍ଟା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କର ମାଲିକ ଏବଂ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ମହାତପସ୍ବୀ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ବିରୋଧ ହେତୁ ତିନିଟି ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ଏକ ପୁଅ, ତ୍ରିଶିରାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଐନ୍ଦ୍ରଂ ସ ପ୍ରାର୍ଥଯତ୍ସ୍ଥାନଂ ଵିଶ୍ଵରୂପୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ । ତୈସ୍ତ୍ରିଭିର୍ଵଦନୈର୍ଘୋରୈଃ ସୂର୍ଯେନ୍ଦୁଜ୍ଵଲନୋପମୈଃ
ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବିଶ୍ୱରୂପ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଚାହିଲେ। ତାଙ୍କର ତିନିଟି ଭୟଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିଲେ।
ଵେଦାନେକେନ ସୋଽଧୀତେ ସୁରାମେକେନ ଚାପିବତ୍। ଏକେନ ଚ ଦିଶଃ ସର୍ଵାଃ ପିବନ୍ନିଵ ନିରୀକ୍ଷତେ
ତିନିଟି ମୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଦ୍ୱାରା ସେ ବେଦ ପଢ଼ୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟଟି ଦ୍ୱାରା ସୋମପାନ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ତୃତୀୟ ମୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦୃଷ୍ଟିପାତ କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଗିଲିଯାଉଛନ୍ତି।
ସ ତପସ୍ଵୀ ମୁଦୁର୍ଦାନ୍ତୋ ଧର୍ମେ ତପସି ଚୋଦ୍ଯତଃ । ତପସ୍ତସ୍ଯ ମହତ୍ତୀଵ୍ରଂ ସୁଦୁଶ୍ଚରମରିନ୍ଦମ
ସେ ଏକ ତପସ୍ବୀ, ମୃଦୁ ଓ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରୁଥିବା, ଧର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ବହୁତ ବଡ଼, ତୀବ୍ର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଥିଲା।
ତସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତପୋଵୀର୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ଚାମିତତେଜସଃ । ଵିଷାଦମଗମଚ୍ଛକ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରୋଽଯଂ ମା ଭଵେଦିତି
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଓ ତାଙ୍କର ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀତା ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ, 'ଏହି ଲୋକଟି ମୋ ପଦବୀ ନେଇନେଇପାରେ' ବୋଲି ଭାବିଲେ।
କଥଂ ସଜ୍ଜେଚ୍ଚ ଭୋଗେଷୁ ନ ଚ ତପ୍ଯେନ୍ମହତ୍ତପଃ । ଵିଵର୍ଧମାନସ୍ତ୍ରିଶିରାଃ ସର୍ଵଂ ହି ଭୁଵନଂ ଗ୍ରସେତ୍
କିପରି ଏହି ତ୍ରିଶିରା ଭୋଗବିଲାସରେ ଆସକ୍ତ ହେବେ ଏବଂ ଏପରି ମହାତପସ୍ୟା କରିବେ ନାହିଁ? ଯଦି ସେ ଏଭଳି ବଢ଼ିଚାଲିବେ, ତେବେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଗିଲିଯାଇପାରିବେ।
ଇତି ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ବହୁଧା ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ଭରତର୍ଷଭ । ଆଜ୍ଞାପଯତ୍ସୋଽପ୍ସରସସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟୃପୁତ୍ରପ୍ରଲୋଭନେ
ଏଭଳି ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଭାରତବଂଶୀ, ଇନ୍ଦ୍ର ଅପ୍ସରାମାନେକୁ ତ୍ୱଷ୍ଟାଙ୍କ ପୁଅକୁ ମୋହିତ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ଯଥା ସ ସଜ୍ଜେତ୍ରିଶିରାଃ କାମଭୋଗେଷୁ ଵୈ ଭୃଶମ୍ । କ୍ଷିପ୍ରଂ କୁରୁତ ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ପ୍ରଲୋଭଯତ ମାଚିରମ୍
ଏଭଳି କର, ଯେଉଁପରି ତ୍ରିଶିରା ଭଲଭାବରେ କାମଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ ହେଉନ୍ତି। ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ ଏବଂ ବିଲମ୍ବ ନକରି ତାଙ୍କୁ ମୋହିତ କର।
ଶୃଙ୍ଗାରଵେଷାଃ ସୁଶ୍ରୋଣ୍ଯୋ ହାରୈର୍ଯୁକ୍ତା ମନୋହରୈଃ । ହାଵଭାଵସମାଯୁକ୍ତାଃ ସର୍ଵାଃ ସୌନ୍ଦର୍ଯଶୋଭିତାଃ
ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧ, ଶୋଭାମୟ କଟି ଓ ମନୋହର ହାର ପିନ୍ଧ, ଭଙ୍ଗିମା ଓ ଭାବରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସମସ୍ତେ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଦେଖା।
ପ୍ରଲୋଭଯତ ଭଦ୍ରଂ ଵଃ ଶମଯଧ୍ଵଂ ଭଯଂ ମମ। ଅସ୍ଵସ୍ଥଂ ହ୍ଯାତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ଲକ୍ଷଯାମି ଵରାଙ୍ଗନାଃ
ତୁମେ ଯାଅ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ମୋହିତ କର, ତୁମମାନେ ଭଲ ରୁହ। ମୋ ଭୟ ଦୂର କର। ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ମୋ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି, ହେ ମହିଳାମାନେ।
ତଥା ଯତ୍ନଂ କରିଷ୍ଯାମଃ ଶକ୍ର ତସ୍ଯ ପ୍ରଲୋଭନେ। ଯଥା ନାଵାପ୍ସ୍ଯସି ଭଯଂ ତସ୍ମାଦ୍ବଲନିଷୂଦନ
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିବାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚେଷ୍ଟା କରିବୁ, ଯେପରି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଆଉ ଭୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ।
ନିର୍ଦହନ୍ନିଵ ଚକ୍ଷୁର୍ଭ୍ଯାଂ ଯୋଽସାଵାସ୍ତେ ତପୋନିଧିଃ। ତଂ ପ୍ରଲୋଯିତୁଂ ଦେଵ ଗଚ୍ଛାମଃ ସହିତା ଵଯମ୍
ଯିଏ ତପସ୍ୟାର ଧନ ହୋଇ ବସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ସବୁକିଛି ଜଳିଯାଉଛି ବୋଲି ଲାଗେ—ସେହି ଦେବତାଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିବା ପାଇଁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଯିବୁ।
ଇନ୍ଦ୍ରେଣ ତାସ୍ତ୍ଵନୁଜ୍ଞାତା ଜଗ୍ମୁସ୍ତ୍ରିଶିରସୋଽନ୍ତିକମ୍। ତତ୍ର ତା ଵିଵିଧୈର୍ଭାଵୈର୍ଲୋଭଯନ୍ତ୍ଯୋ ଵରାଙ୍ଗନାଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ, ସେମାନେ ତ୍ରିଶିରାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେ ମହିଳାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ନୃତ୍ତଂ ସଂଦର୍ଶଯାମାସୁସ୍ତଥୈଵାଙ୍ଗେଷୁ ସୌଷ୍ଠଵମ୍। ନାଭ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍ପ୍ରହର୍ଷଂ ତାଃ ସ ପଶ୍ଯନ୍ସୁମହାତପାଃ
ସେମାନେ ନୃତ୍ୟ ଦେଖାଇଲେ ଏବଂ ଦେହର ଚଳନରେ କୌଶଳ ଦେଖାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କୌଣସି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ।
ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଵଶେ କୃତ୍ଵା ପୂର୍ଣସାଗରସନ୍ନିଭଃ। ତାସ୍ତୁ ଯତ୍ନଂ ପରଂ କୃତ୍ଵା ପୁନଃ ଶକ୍ରମୁପସ୍ଥିତାଃ
ସେ ନିଜେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥିଲେ, ଯେପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାଗର। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ କରି, ପୁଣିଥରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଫେରିଗଲେ।
କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟାଃ ସର୍ଵା ଦେଵରାଜମଥାବ୍ରୁଵନ୍। ନ ସ ଶକ୍ଯଃ ସୁଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ଧୈର୍ଯାଚ୍ଚାଲଯିତୁଂ ପ୍ରଭୋ
ସମସ୍ତେ ଅଞ୍ଜଳି ଜୋଡ଼ି ଦେବରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ପ୍ରଭୁ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ଓ ଅପରାଜେୟ, ତାଙ୍କୁ କେହି ମୋହିତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।'