ଶିଲ୍ପିଭିର୍ଵିଵିଧୈଶ୍ଚୈଵ କ୍ରୀଡାସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଯୋଜିତାଃ । ତତ୍ର ମାଲ୍ଯାନି ମାଂସାନି ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ପେଯଂ ଚ ସତ୍କୃତମ୍
ସେଠାରେ କୁଶଳ କଳାକାରମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମନୋରଞ୍ଜନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ। ସମ୍ମାନ ସହିତ ମାଳା, ମାଂସ, ମଜାଦାର ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା।
କୂପାଶ୍ଚ ଵିଵିଧାକାରା ଔଦକାନି ଗୃହାଣି ଚ ।। ସ ତାଃ ସଭାଃ ସମାସାଦ୍ଯ ପୂଜ୍ଯମାନୋ ଯଥାଽମରଃ
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର କୁଆଁ ଓ ପାଣି ଥିବା ଘର ଥିଲା। ସେ ସମସ୍ତ ସଭାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଅମରମାନେ ପାଇଁ ଯେପରି ସମ୍ମାନ ମିଳେ, ସେପରି ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ ସଚିଵୈର୍ଦେଶେ ଦେଶେ ସମନ୍ତତଃ ।। ଆଜଗାମ ସଭାମନ୍ଯାଂ ଦେଵାଵସଥଵର୍ଚସମ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସହଯୋଗ କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଏକ ଅନ୍ୟ ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ଦେବମନ୍ଦିର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା।
ସ ତତ୍ର ଵିଷଯୈର୍ଯୁକ୍ତୈଃ କଲ୍ଯାଣୈରତିମାନୁଷୈଃ ।। ମେନେଽଭ୍ଯଧିକମାତ୍ମାନମଵମେନେ ପୁରନ୍ଦରମ୍
ସେଠାରେ ଅତି ଉତ୍ତମ ଓ ମାନବ ସୀମାକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘିଥିବା ଭୋଗବିଲାସ ଦେଖି, ସେ ନିଜକୁ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବିଲେ ଏବଂ ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ନିଜକୁ ଉପରେ ଭାବିଲେ।
ପପ୍ରଚ୍ଛ ସ ତତଃ ପ୍ରେଷ୍ଯାନ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭଃ ।। ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ପୁରୁଷାଃ କେଽତ୍ର ଚକ୍ରୁଃ ସଭା ଇମାଃ
ଖୁସି ହୋଇଥିବା ଶୂର ବିର କ୍ଷତ୍ରିୟ, ସେଠାରେ ଥିବା ସେବକମାନେ ଉପରେ ପଚାରିଲେ—'ଏହି ସଭାଗୃହଗୁଡ଼ିକ କିଏ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି? ଏହିଠାରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କର କେଉଁ ଲୋକମାନେ ଏହି ସଭା ତିଆରି କରିଛନ୍ତି?'
ଆନୀଯନ୍ତାଂ ସଭାକାରାଃ ପ୍ରଦେଯାର୍ହା ହି ମେ ମତାଃ ।। ପ୍ରଦେଯମେଷାଂ ଦାସ୍ଯାମି କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋଽନୁମନ୍ଯତାମ୍
'ସଭା ତିଆରି କରିଥିବା ଲୋକମାନେ କୁ ଆଣନ୍ତୁ, ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେମାନେ ପୁରସ୍କାର ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ। ମୁଁ ସେମାନେକୁ ପୁରସ୍କାର ଦେବି—କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଏଥିରେ ସମ୍ମତି ଦିଅନ୍ତୁ।'
ତତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଂ ରାଜାନଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତେ ସଚିଵାସ୍ତଦା' ଦୁର୍ଯୋଧନାଯ ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯନ୍ତି ସ୍ମ ଵିସ୍ମିତାଃ
ରାଜା ଖୁସି ହେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ସମସ୍ତ କଥା ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କହିଦେଲେ।
ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ଯଦା ଶଲ୍ଯୋ ଦିଦିତ୍ସୁରପି ଜୀଵିତମ୍ । ଗୂଢୋ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତତ୍ର ଦର୍ଶଯାମାସ ମାତୁଲମ୍
ଶଲ୍ୟ ଖୁସି ହୋଇ ଏବଂ ଆପଣ ଜୀବନ ଦେବାକୁ ମଧ୍ୟ ଚାହୁଁଥିବାବେଳେ, ସେଠାରେ ଲୁଚିଥିବା ଦୁର୍ୟୋଧନ ତାଙ୍କର ମାମାଙ୍କୁ ନିଜକୁ ଦେଖାଇଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମଦ୍ରରାଜଶ୍ଚ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଯତ୍ନଂ ଚ ତସ୍ଯ ତମ୍। ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯାବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରୀତ ଇଷ୍ଟୋଽର୍ଥୋ ଧ୍ରିଯତାମିତି
ମଦ୍ରରାଜ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଚେଷ୍ଟା ବୁଝି, ସ୍ନେହ ସହିତ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ—'ତୁମର ଇଚ୍ଛିତ କାମ ସଫଳ ହେଉ।'
ସତ୍ଯଵାଗ୍ଭଵ କଲ୍ଯାଣ ଵରୋ ଵୈ ମମ ଦୀଯତାମ୍। ସର୍ଵସେନାପ୍ରଣେତା ଵୈ ଭଵାନ୍ଭଵିତୁମର୍ହତି
'ସତ୍ୟବାଦୀ ହେଉ, ଶୁଭ ହେଉ, ମୋତେ ମୋର ଚାହିଦା ଦିଅ। ସମସ୍ତ ସେନାର ନାୟକ ହେବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ।'
ଯଥୈଵ ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ତଥୈଵ ଭଵତୋ ହ୍ଯହମ୍। ଅନୁମାନ୍ଯଂ ଚ ପାଲ୍ଯଂ ଚ ଭକ୍ତଂ ଚ ଭଜ ମାଂ ଵିଭୋ
'ମୁଁ ଯେପରି ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଇଁ ଅଛି, ସେପରି ତୁମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ମୋତେ ସ୍ୱୀକାର କର, ରକ୍ଷା କର, ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।'
କୃତମିତ୍ଯବ୍ରଵୀଚ୍ଛଲ୍ଯଃ କିମନ୍ଯତ୍କ୍ରିଯତାମିତି। କୃତମିତ୍ଯେଵ ଗାନ୍ଧାରିଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ପୁନଃପୁନଃ
'ହୋଇଗଲା,' ବୋଲି ଶଲ୍ୟ କହିଲେ। 'ଅନ୍ୟ କିଛି କରିବାକୁ ଅଛି କି?' ଗାନ୍ଧାରୀ ମଧ୍ୟ ପୁନିପୁନି କହିଲେ—'ହୋଇଗଲା।'
ଗଚ୍ଛ ଦୁର୍ଯୋଧନ ପୁରଂ ସ୍ଵକମେଵ ନରର୍ଷଭ । ଅହଂ ଗମିଷ୍ଯେ ଦ୍ରୁଷ୍ଟୁଂ ଵୈ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମରିଂଦମମ୍
'ଦୁର୍ୟୋଧନ, ତୁମେ ନିଜ ସହରକୁ ଯାଅ, ମହାନ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମୁଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବି।'
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ରାଜନ୍କ୍ଷିପ୍ରମେଷ୍ଯେ ନରାଧିପ । ଅଵଶ୍ଯଂ ଚାପି ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଃ ପାଣ୍ଡଵଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ
'ମୁଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦେଖି ଶୀଘ୍ର ଫେରିଆସିବି, ନରାଧିପ। ପାଣ୍ଡବ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦେଖିବା ଉଚିତ।'
କ୍ଷିପ୍ରାମାଗମ୍ଯତାଂ ରାଜନ୍ପାଣ୍ଡଵଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ପାର୍ଥିଵ । ତ୍ଵଯ୍ଯଧୀନାଃ ସ୍ମ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଵରଦାନଂ ସ୍ମରସ୍ଵ ନଃ
'ରାଜା, ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଦେଖି ଶୀଘ୍ର ଫେରିଆସ, ଭୂପତି। ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଛୁ—ତୁମେ ଆମ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ମନେ ରଖ।'
କ୍ଷିପ୍ରମେଷ୍ଯାମି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଗଚ୍ଛସ୍ଵ ସ୍ଵପୁରଂ ନୃପ। ` ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ରାଜନ୍ନ ମିଥ୍ଯା କର୍ତୁମୁତ୍ସହେ
'ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଆସିବି—ତୁମର ଭଲ ହେଉ! ରାଜା, ତୁମେ ନିଜ ସହରକୁ ଯାଅ। ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଦେଖି, ମୁଁ ମିଥ୍ୟା କାମ କରିପାରିବି ନାହିଁ, ରାଜା।'
ପର୍ଯଷ୍ଵଜେତାମନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଶଲ୍ଯଦୁର୍ଯୋଧନାଵୁଭୌ
ତାପରେ ଶଲ୍ୟ ଓ ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଦୁଇଜଣେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ସ ତଥା ଶଲ୍ଯମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ପୁରାଯାତ୍ସ୍ଵକଂ ପୁରମ୍। ଶଲ୍ଯୋ ଜଗାମ କୌନ୍ତେଯାନାଖ୍ଯାତୁଂ କର୍ମ ତସ୍ଯ ତତ୍
ଏଭଳି ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ନିଜ ସହରକୁ ଚାଲିଗଲେ; ଶଲ୍ୟ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରମାନେଙ୍କ ଠାରେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କହିବାକୁ ଗଲେ।
ଉପପ୍ଲାଵ୍ଯଂ ସ ଗତ୍ଵା ତୁ ସ୍କନ୍ଧାଵାରଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚ। ପାଣ୍ଡଵାନଥ ତାନ୍ସର୍ଵାଞ୍ଶଲ୍ଯସ୍ତତ୍ର ଦଦର୍ଶ ହ
ଉପପ୍ଲବ୍ୟକୁ ଯାଇ, ଶାଲ୍ୟ ଶିବିରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ।
ଚିରାତ୍ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜାନଂ ମାତୁଲଂ ସମିତିଞ୍ଜଯମ୍। ଆସନେଭ୍ଯଃ ସମୁତ୍ପେତୁଃ ସର୍ଵେ ସହଯୁଧିଷ୍ଠିରାଃ
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ରାଜା, ତାଙ୍କ ମାମା, ସେଉଁଠି ଆସିବାକୁ ଦେଖି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସହ ସମସ୍ତେ ଆସନରୁ ଉଠି ଦଣ୍ଡବତ୍ କଲେ।
ତଥା ଭୀମାର୍ଜୁନୌ ହୃଷ୍ଟୌ ସ୍ଵସ୍ତ୍ରୀଯୌ ଚ ଯମାଵୁଭୌ । ଦ୍ରୌପଦୀ ଚ ସୁଭଦ୍ରା ଚ ଅଭିମନ୍ଯୁଶ୍ଚ ଭାରତ
ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଖୁସି ହେଲେ, ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇପୁଅ ଯମ ଓ ନକୁଲ, ଦ୍ରୌପଦୀ, ସୁଭଦ୍ରା ଓ ଅଭିମନ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ସମେତ୍ଯ ଚ ମହାପାହୁଂ ଶଲ୍ଯଂ ପାଣ୍ଡୁସୁତସ୍ତଦା । ପାଦ୍ଯମର୍ଘ୍ଯଂ ଚ ଗାଂ ଚୈଵ ପ୍ରତିଗ୍ରାହ୍ଯ ପୁରୋଧସା
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶାଲ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ପୁରୋହିତଙ୍କ ହାତରେ ପାଦଧୋଇବା ପାଣି, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଗାଁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
କତାଞ୍ଜଲିରଦୀନାତ୍ମା ଧର୍ମାତ୍ମା ଶଲ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ସ୍ଵାଗତଂ ତେଽସ୍ତୁ ଵୈ ରାଜନ୍ନେତଦାସନମାସ୍ଯତାମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ହାତ ଜୋଡି, ନିର୍ଭୟ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାବେ ଶାଲ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମହାରାଜ, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ, ଦୟାକରି ଏହି ଆସନରେ ବସନ୍ତୁ।'
ତତୋ ନ୍ଯଷୀଦଚ୍ଛଲ୍ଯଶ୍ଚ କାଞ୍ଚନେ ପରମାସନେ । ତତ୍ର ପାଦ୍ଯଥାର୍ଘ୍ଯଂ ଚ ନ୍ଯଵେଦଯତ ପାଣ୍ଡଵଃ
ତାପରେ ଶାଲ୍ୟ ସୁନାର ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ବସିଲେ, ଏଠି ପାଣ୍ଡବ ତାଙ୍କୁ ପାଦଧୋଇବା ପାଣି ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ।
ଦୁଃଖସ୍ଯୈତସ୍ଯ ମହତୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରକୃତସ୍ଯ ଵୈ। ଅଵାପ୍ସ୍ଯସି ଫଲଂ ରାଜନ୍ହତ୍ଵା ଶତ୍ରୂନ୍ପରନ୍ତପ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ଯେଉଁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାହାର ଫଳ ଆପଣ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରି ପାଇବେ, ହେ ରାଜା।
ଵିଦିତଂ ତେ ମହାରାଜ ଲୋକତନ୍ତ୍ରଂ ନରାଧିପ । ତସ୍ମାଲ୍ଲୋକକୃତଂ କିଞ୍ଚିତ୍ତଵ ତାତ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ହେ ମହାରାଜ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଚଳାଚଳ ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ତେଣୁ ଲୋକେ କଣ କରନ୍ତି, ତାହା ଆପଣଙ୍କୁ ଅଜଣା ନୁହେଁ, ପ୍ରିୟ।
ନିଵେଦ୍ଯ ଚାର୍ଘ୍ଯଂ ଵିଧିଵନ୍ମଦ୍ରରାଜାଯ ଭାରତ। କୁଶଲଂ ପାଣ୍ଡଵୋଽପୃଚ୍ଛଚ୍ଛଲ୍ଯଂ ସର୍ଵସୁଖାଵହମ୍
ବିଧିମତ ଭାବେ ମଦ୍ରରାଜଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ପାଣ୍ଡବ ଶାଲ୍ୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଅଭିଲାଷା କରି କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ସ ତୈଃ ପରିଵୃତଃ ସର୍ଵୈଃ ପାଣ୍ଡଵୈର୍ଧର୍ମଚାରିଭିଃ । ଆସନେ ଚୋପଵିଷ୍ଟଃ ସ ଶଲ୍ଯଃ ପାର୍ଥମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ଶାଲ୍ୟ ଆସନରେ ବସି ପର୍ଥଙ୍କୁ କହିଲେ।
କୁଶଲଂ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ସର୍ଵତ୍ର କୁରୁନନ୍ଦନ । ଅରଣ୍ଯଵାସାଦ୍ଦିଷ୍ଟ୍ଯାଽସି ଵିମୁକ୍ତୋ ଜଯତାଂ ଵର
ସବୁଠି ଭଲ ଅଛି, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆପଣ ଅରଣ୍ୟବାସରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇଛନ୍ତି, ବିଜୟୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଦୁଷ୍କରଂ ତେ କୃତଂ ରାଜନ୍ନିର୍ଜନେ ଗହନେ ଵନେ। ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ କୌନ୍ତେଯ କୃଷ୍ଣାଯା ଚାନଯାଽନଘ
ଅପରିଚିତ, ଘନ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭାଇମାନେ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀ ସହିତ ଯେଉଁ କଷ୍ଟ ଆପଣ ସହିଛନ୍ତି, ଏହା ବଡ଼ କଠିନ କାମ ଥିଲା, ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ।