ନ ଚ ତଦ୍ଵାକ୍ଯମୁକ୍ତଂ ଵୈ କେଶଵଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ। ନ ଚାହମୁତ୍ସହେ କୃଷ୍ଣଂ ଵିନା ସ୍ଥାତୁମପି କ୍ଷଣମ୍
କିନ୍ତୁ ସେ କଥା କେଶବ ଗ୍ରହଣ କରିନାହିଁ; ଏବଂ ମୁଁ କୃଷ୍ଣ ବିନା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ରହିପାରିବି ନାହିଁ।
ନାହଂ ସହାଯଃ ପାର୍ଥସ୍ଯ ନାପି ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ ଵୈ । ଇତି ମେ ନିଶ୍ଚିତା ବୁଦ୍ଧିର୍ଵାସୁଦେଵମଵେକ୍ଷ୍ଯ ହ
ମୁଁ ପାର୍ଥଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ନୁହେଁ, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହି ମୋର ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ, ଭାସୁଦେବଙ୍କୁ ଭାବି।
ଜାତୋଽସି ଭାରତେ ଵଂଶେ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵପୂଜିତେ । ଗଚ୍ଛ ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ଧର୍ମେଣ କ୍ଷାତ୍ରେଣ ପୁରୁଷର୍ଷଭ
ତୁମେ ଭାରତ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କର ସମ୍ମାନ ପାଇଛ। ଏବେ ଯାଉ, ନିଜ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଯୁଦ୍ଧ କର, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ତଦା ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ହଲାଯୁଧମ୍। କୃଷ୍ଣଂ ଚାପି ମହାବାହୁମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଭରତର୍ଷଭ
ଏପରି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସେ ହଳାୟୁଧଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲା। ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଭାରତ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଚାଲିଗଲା।
ସୋଽଭ୍ଯଯାତ୍କୃତଵର୍ମାଣଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସୁତୋ ନୃପଃ । କୃତଵର୍ମା ଦଦୌ ତସ୍ଯ ସେନାମକ୍ଷୌହିଣୀଂ ତଦା
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ରାଜା କୃତବର୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲା। ସେ ସମୟରେ କୃତବର୍ମା ତାଙ୍କୁ ଏକ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ଦେଲେ।
ସ ତେନ ସର୍ଵସୈନ୍ଯେନ ଭୀମେନ କୁରୁନନ୍ଦନଃ । ଵୃତଃ ପରିଯଯୌ ହୃଷ୍ଟଃ ସୁହୃଦଃ ସଂପ୍ରହର୍ଷଯନ୍
ସମସ୍ତ ସେନା ସହିତ କୁରୁନନ୍ଦନ ଭୀମଙ୍କ ସହ ଖୁସି ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ମିତ୍ରମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ତତଃ ପୀତାମ୍ବରଧରୋ ଜଗତ୍ସ୍ରଷ୍ଟା ଜନାର୍ଦନଃ । ଗତେ ଦୁର୍ଯୋଧନେ କୃଷ୍ଣଃ କିରୀଟିନମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ସଂସାରର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଚାଲିଗଲା ପରେ, କିରୀଟିଧାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭଵାନ୍ସମର୍ଥସ୍ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ନିହନ୍ତୁଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ନିହନ୍ତୁମହମଷ୍ଯେକଃ ସମର୍ଥଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ
ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏକା ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଭଵାଂସ୍ତୁ କୀର୍ତିମାଁଲ୍ଲୋକେ ତଦ୍ଯଶସ୍ତ୍ଵାଂ ଗମିଷ୍ଯତି। ଯଶସାଂ ଚାହମପ୍ଯର୍ଥୀ ତସ୍ମାଦସି ମଯା ଵୃତଃ
କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଜଗତରେ କୀର୍ତି ଅର୍ଜନ କରିବା, ସେ ଯଶ ତୁମକୁ ମିଳିବ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଯଶ ଚାହେ, ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଚୟନ କରିଛି।
ସାରଥ୍ଯଂ ତୁ ତ୍ଵଯା କାର୍ଯମିତି ମେ ମାନସଂ ସଦା। ଚିରରାତ୍ରେପ୍ସିତଂ କାମଂ ତଦ୍ଭଵାନ୍କର୍ତୁମର୍ହତି
ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ସାରଥି ହେବା ଦାୟିତ୍ୱ ଅଛି, ଏହା ମୋର ଦୀର୍ଘକାଳର ଇଚ୍ଛା। ଏହି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ।
ଉପପନ୍ନମିଦଂ ପାର୍ଥ ଯତ୍ସ୍ପର୍ଧସି ମଯା ସହ। ସାରଥ୍ଯଂ ତେ କରିଷ୍ଯାମି କାମଃ ସଂପଦ୍ଯତାଂ ତଵ
ପାର୍ଥ, ତୁମେ ମୋ ସହ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରୁଛ, ଏହା ଯଥାଯଥ। ମୁଁ ତୁମ ସାରଥି ହେବି, ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ।
ଏଵଂ ପ୍ରମୁଦିତଃ ପାର୍ଥଃ କୁଷ୍ଣେନ ସହିତସ୍ତଦା। ଵୃତୋ ଦାଶାର୍ହପ୍ରଵରୈଃ ପୁନରାଯାଦ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
ଏପରି ଖୁସି ହୋଇ, ପାର୍ଥ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଦାଶାର୍ହମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୟନ ହୋଇ, ପୁନି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଲେ।
ଶଲ୍ଯଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଦୂତାନାଂ ସୈନ୍ଯେନ ମହତା ଵୃତଃ। ଅଭ୍ଯାତ୍ପାଣ୍ଡଵାନ୍ରାଜନ୍ସହ ପୁତ୍ରୈର୍ମହାରଥୈଃ
ଶାଲ୍ୟ ଦୂତମାନଙ୍କ ଖବର ଶୁଣି, ବଡ଼ ସେନା ସହ ଏବଂ ପୁଅମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀମାନେ ସହିତ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ରାଜା।
ତସ୍ଯ ସେନାନିଵେଶୋଽଭୂଦଧ୍ଵର୍ଧମିଵ ଯୋଜନମ୍ । ତଥା ହି ଵିପୁଲାଂ ସେନାଂ ବିଭର୍ତି ସ ନରର୍ଷଭଃ
ତାଙ୍କ ସେନା ଶିବିର ଅଧ୍ୱର ଅର୍ଧ ଯୋଜନ ଯାଏଁ ଫାଇଲିଥିଲା, କାରଣ ସେ ନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ବଡ଼ ସେନା ରଖିଥିଲେ।
ଅକ୍ଷୌହିଣୀପତୀ ରାଜନ୍ମହାଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମାଃ। ଵିଚିତ୍ରକଵଚାଃ ଶୂରା ଵିଚିତ୍ରଧ୍ଵଜକାର୍ମୁକାଃ
ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ନାୟକମାନେ, ରାଜା, ବଡ଼ ପ୍ରତାପ ଓ ସାହସ ଥିଲେ; ବିଭିନ୍ନ କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା ଶୂରମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ଧ୍ୱଜ ଓ ଧନୁ ଧରିଥିଲେ।
ଵିଚିତ୍ରାଭରଣାଃ ସର୍ଵେ ଵିଚିତ୍ରରଥଵାହନାଃ । ଵିଚିତ୍ରସ୍ରଗ୍ଧରାଃ ସର୍ଵେ ଵିଵିତ୍ରାମ୍ବରଭୂଷଣାଃ
ସମସ୍ତେ ବିଭିନ୍ନ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ରଥ ଓ ଯାନରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ବିଭିନ୍ନ ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ସ୍ଵଦେଶଵେଷାଭରଣା ଵୀରାଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ। ତସ୍ଯ ସେନାପ୍ରଣେତାରୋ ବଭୂଵୁଃ କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭାଃ
ନିଜ ଦେଶର ପୋଷାକ ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା ଶତ-ସହସ୍ର ବୀରମାନେ, ତାଙ୍କ ସେନାର ନେତୃତ୍ୱ କରିଥିଲେ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵ୍ଯଥଯନ୍ନିଵ ଭୂତାନି କମ୍ପଯନ୍ନିଵ ମେଦିନୀମ୍ । ଶନୈର୍ଵିଶ୍ରାମଯନ୍ସେନାଂ ସ ଯଯୌ ଯତ୍ର ପାଣ୍ଡଵଃ
ସେ ଭୂତମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଉଥିବା ଭଳି ଏବଂ ଭୂମିକୁ କମ୍ପିତ କରୁଥିବା ଭଳି, ଦୀରେ ଦୀରେ ସେନାକୁ ନେଇ, ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହାତ୍ମାନଂ ମହାରଥମ୍ । ଉପାଯାନ୍ତମଭିଦ୍ରୁତ୍ଯ ସ୍ଵଯମାନର୍ଚ ଭରତ
ତାପରେ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଶୁଣିଲେ ଯେ, ବଡ଼ ଆତ୍ମା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ ଆସୁଛନ୍ତି; ସେ ନିଜେ ଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଭାରତ।
କାରଯାମାସ ପୂଜାର୍ଥଂ ତସ୍ଯ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ ସଭାଃ । ରମଣୀଯେଷୁ ଦେଶେଷୁ ରତ୍ନଚିତ୍ରାଃ ସ୍ଵଲଙ୍କୃତାଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ପାଇଁ, ସୁନ୍ଦର ସ୍ଥାନରେ, ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏବଂ ଭଲ ଭାବରେ ସଜାଯାଇଥିବା ସଭା ତିଆରି କରିଲେ।
ଶିଲ୍ପିଭିର୍ଵିଵିଧୈଶ୍ଚୈଵ କ୍ରୀଡାସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଯୋଜିତାଃ । ତତ୍ର ମାଲ୍ଯାନି ମାଂସାନି ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ପେଯଂ ଚ ସତ୍କୃତମ୍
ସେଠାରେ କୁଶଳ କଳାକାରମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମନୋରଞ୍ଜନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ। ସମ୍ମାନ ସହିତ ମାଳା, ମାଂସ, ମଜାଦାର ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା।
କୂପାଶ୍ଚ ଵିଵିଧାକାରା ଔଦକାନି ଗୃହାଣି ଚ ।। ସ ତାଃ ସଭାଃ ସମାସାଦ୍ଯ ପୂଜ୍ଯମାନୋ ଯଥାଽମରଃ
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର କୁଆଁ ଓ ପାଣି ଥିବା ଘର ଥିଲା। ସେ ସମସ୍ତ ସଭାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଅମରମାନେ ପାଇଁ ଯେପରି ସମ୍ମାନ ମିଳେ, ସେପରି ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ ସଚିଵୈର୍ଦେଶେ ଦେଶେ ସମନ୍ତତଃ ।। ଆଜଗାମ ସଭାମନ୍ଯାଂ ଦେଵାଵସଥଵର୍ଚସମ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସହଯୋଗ କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଏକ ଅନ୍ୟ ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ଦେବମନ୍ଦିର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା।
ସ ତତ୍ର ଵିଷଯୈର୍ଯୁକ୍ତୈଃ କଲ୍ଯାଣୈରତିମାନୁଷୈଃ ।। ମେନେଽଭ୍ଯଧିକମାତ୍ମାନମଵମେନେ ପୁରନ୍ଦରମ୍
ସେଠାରେ ଅତି ଉତ୍ତମ ଓ ମାନବ ସୀମାକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘିଥିବା ଭୋଗବିଲାସ ଦେଖି, ସେ ନିଜକୁ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବିଲେ ଏବଂ ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ନିଜକୁ ଉପରେ ଭାବିଲେ।
ପପ୍ରଚ୍ଛ ସ ତତଃ ପ୍ରେଷ୍ଯାନ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭଃ ।। ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ପୁରୁଷାଃ କେଽତ୍ର ଚକ୍ରୁଃ ସଭା ଇମାଃ
ଖୁସି ହୋଇଥିବା ଶୂର ବିର କ୍ଷତ୍ରିୟ, ସେଠାରେ ଥିବା ସେବକମାନେ ଉପରେ ପଚାରିଲେ—'ଏହି ସଭାଗୃହଗୁଡ଼ିକ କିଏ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି? ଏହିଠାରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କର କେଉଁ ଲୋକମାନେ ଏହି ସଭା ତିଆରି କରିଛନ୍ତି?'
ଆନୀଯନ୍ତାଂ ସଭାକାରାଃ ପ୍ରଦେଯାର୍ହା ହି ମେ ମତାଃ ।। ପ୍ରଦେଯମେଷାଂ ଦାସ୍ଯାମି କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋଽନୁମନ୍ଯତାମ୍
'ସଭା ତିଆରି କରିଥିବା ଲୋକମାନେ କୁ ଆଣନ୍ତୁ, ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେମାନେ ପୁରସ୍କାର ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ। ମୁଁ ସେମାନେକୁ ପୁରସ୍କାର ଦେବି—କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଏଥିରେ ସମ୍ମତି ଦିଅନ୍ତୁ।'
ତତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଂ ରାଜାନଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତେ ସଚିଵାସ୍ତଦା' ଦୁର୍ଯୋଧନାଯ ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯନ୍ତି ସ୍ମ ଵିସ୍ମିତାଃ
ରାଜା ଖୁସି ହେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ସମସ୍ତ କଥା ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କହିଦେଲେ।
ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ଯଦା ଶଲ୍ଯୋ ଦିଦିତ୍ସୁରପି ଜୀଵିତମ୍ । ଗୂଢୋ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତତ୍ର ଦର୍ଶଯାମାସ ମାତୁଲମ୍
ଶଲ୍ୟ ଖୁସି ହୋଇ ଏବଂ ଆପଣ ଜୀବନ ଦେବାକୁ ମଧ୍ୟ ଚାହୁଁଥିବାବେଳେ, ସେଠାରେ ଲୁଚିଥିବା ଦୁର୍ୟୋଧନ ତାଙ୍କର ମାମାଙ୍କୁ ନିଜକୁ ଦେଖାଇଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମଦ୍ରରାଜଶ୍ଚ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଯତ୍ନଂ ଚ ତସ୍ଯ ତମ୍। ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯାବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରୀତ ଇଷ୍ଟୋଽର୍ଥୋ ଧ୍ରିଯତାମିତି
ମଦ୍ରରାଜ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଚେଷ୍ଟା ବୁଝି, ସ୍ନେହ ସହିତ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ—'ତୁମର ଇଚ୍ଛିତ କାମ ସଫଳ ହେଉ।'
ସତ୍ଯଵାଗ୍ଭଵ କଲ୍ଯାଣ ଵରୋ ଵୈ ମମ ଦୀଯତାମ୍। ସର୍ଵସେନାପ୍ରଣେତା ଵୈ ଭଵାନ୍ଭଵିତୁମର୍ହତି
'ସତ୍ୟବାଦୀ ହେଉ, ଶୁଭ ହେଉ, ମୋତେ ମୋର ଚାହିଦା ଦିଅ। ସମସ୍ତ ସେନାର ନାୟକ ହେବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ।'