ସଂକୁଲା ଚ ତଦା ଭୂମିଶ୍ଚତୁରଙ୍ଗଵଲାନ୍ଵିତା। ବଲାନି ତେଷାଂ ଵୀରାଣାମାଗଚ୍ଛନ୍ତି ତତସ୍ତତଃ
ସେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ଚାରି ପ୍ରକାର ଶେନା ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଥିଲା; ସେ ସମସ୍ତ ବୀରମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଚାରିଦିଗରୁ ଆସୁଥିଲା।
ଚାଲଯନ୍ତୀଵ ଗାଂ ଦେଵୀଂ ସପର୍ଵତଵନାମିମାମ୍। ତତଃ ପ୍ରଜ୍ଞାଵଯୋଵୃଦ୍ଧଂ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଃ ସ୍ଵପୁରୋହିତମ୍। କୁରୁଭ୍ଯଃ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମତେ ସ୍ଥିତଃ
ପୃଥିବୀ ସହ ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଅନ୍ୟେକୁ ମାନେ ହେଉଛି, ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ଅଟୁଟ ଥିବା, ନିଜ ଗୃହପୁରୋହିତଙ୍କୁ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ବୟସ୍କ, କୁରୁମାନେଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ।
ଭୂତାନାଂ ପ୍ରାଣିନଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରାଣିନାଂ ବୁଦ୍ଧିଜୀଵିନଃ। ବୁଦ୍ଧିମତ୍ସୁ ନରାଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନରେଷ୍ଵପି ଦ୍ଵିଜାତଯଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭିତରେ ଜୀବମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଜୀବମାନେ ଭିତରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଭିତରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଭିତରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଦ୍ଵିଜେଷୁ ଵୈଦ୍ଯାଃ ଶ୍ରେଯାଂସୋ ଵୈଦ୍ଯେଷୁ କୃତବୁଦ୍ଧଯଃ। କୃତବୁଦ୍ଧିଷୁ କର୍ତାରଃ କର୍ତୃଷୁ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ
ଦ୍ୱିଜମାନେ ଭିତରେ ଚିକିତ୍ସକମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ; ଚିକିତ୍ସକମାନେ ଭିତରେ ଦୃଢ଼ ବୁଦ୍ଧି ଥିବାମାନେ; ଦୃଢ଼ ବୁଦ୍ଧି ଥିବାମାନେ ଭିତରେ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାମାନେ; କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାମାନେ ଭିତରେ ବ୍ରହ୍ମ ବିଷୟରେ କଥା କରୁଥିବାମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ସ ଭଵାନ୍କୃବୁଦ୍ଧୀନାଂ ପ୍ରଧାନ ଇତି ମେ ମତିଃ । କୁଲେନ ଚ ଵିଶିଷ୍ଟୋଽସି ଵଯସା ଚ ଶ୍ରୁତେନ ଚ। ପ୍ରଜ୍ଞଯା ସଦୃଶଶ୍ଚାସି ଶୁକ୍ରେଣାଙ୍ଗିରସେନ ଚ
ମୋ ମତରେ ଆପଣ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଭିତରେ ପ୍ରମୁଖ; ଆପଣ ବଂଶ, ବୟସ, ଶିକ୍ଷାରେ ବିଶିଷ୍ଟ; ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରଜ୍ଞା ଶୁକ୍ର ଓ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ସମାନ।
ଵିଦିତଂ ଚାପି ତେ ସର୍ଵଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଃ ସ କୌରଵଃ । ପାଣ୍ଡଵଶ୍ଚ ଯଥାଵୃତ୍ତଃ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଆପଣ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଛନ୍ତି: କୌରବ କିପରି ବ୍ୟବହାର କଲେ, ଏବଂ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର କିପରି ବ୍ୟବହାର କଲେ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଵିଦିତେ ଵଞ୍ଚିତାଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ପରୈଃ । ଵିଦୁରେଣାନୁନୀତୋଽପି ପୁତ୍ରମେଵାନୁଵର୍ତତେ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଠକାଯାଇଥିଲେ; ବିଦୁର ପରାମର୍ଶ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିଜ ପୁଅକୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ।
ଶକୁନିର୍ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵଂ ହି କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଂ ସମାହ୍ଵଯତ୍ । ଅନକ୍ଷଜ୍ଞଂ ମତାକ୍ଷଃ ସନ୍କ୍ଷତ୍ରଵୃତ୍ତେ ସ୍ଥିତଂ ଶୁଚିମ୍
ଶକୁନି ଚତୁର୍ୟ ଦ୍ୱାରା କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ଯିଏ ଦାୟ ଖେଳ ଜାଣିନଥିଲେ, ଶୁଚି ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।
ତେ ତଥା ଵଞ୍ଚଯିତ୍ଵା ତୁ ଧର୍ମରାଜଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍ । ନ କସ୍ଯାଂଚିଦଵସ୍ଥାଯାଂ ରାଜ୍ଯଂ ଦାସ୍ଯନ୍ତି ଵୈ ସ୍ଵଯମ୍
ଏଭଳି ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଠକି, ସେମାନେ କେହି ସମୟରେ ନିଜେ ରାଜ୍ୟ ଦେବେନାହିଁ।
ଭଵାଂସ୍ତୁ ଧର୍ମସଂଯୁକ୍ତଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ବ୍ରୁଵନ୍ଵଚଃ । ମନାଂସି ତସ୍ଯ ଯୋଧାନାଂ ଧ୍ରୁଵମାଵର୍ତଯିଷ୍ଯତି
କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଭିତିକ କଥା କହିଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କ ଯୋଧାମାନଙ୍କ ମନ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେବ।
ଵିଦୁରଶ୍ଚାପି ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ସାଧଯିଷ୍ଯତି ତାଵକମ୍। ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣକୃପାଦୀନାଂ ଭେଦଂ ସଂଜନଯିଷ୍ଯତି
ବିଦୁର ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ କଥାକୁ ସମର୍ଥନ କରିବେ; ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭିତରେ ଭିନ୍ନତା ଆଣିବେ।
ଅମାତ୍ଯେଷୁ ଚ ଭିନ୍ନେଷୁ ଯୋଧେଷୁ ଵିମୁଖେଷୁ ଚ। ପୁନରେକତ୍ର କରଣଂ ତେଷାଂ କର୍ମ ଭଵିଷ୍ଯତି
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଭିନ୍ନ ହେଲେ ଓ ଯୋଧାମାନେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ସେମାନେ ପୁନି ଏକଠା ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ପାର୍ଥାଃ ସୁଖମେକାଗ୍ରବୁଦ୍ଧଯଃ। ସେନାକର୍ମ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ଦ୍ରଵ୍ଯାଣାଂ ଚୈଵ ସଞ୍ଚଯମ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ପୃଥାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଓ ଏକାଗ୍ର ମନେ ସେନାର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦ୍ରବ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିବେ।
ଭିଦ୍ଯମାନେଷୁ ଚ ସ୍ଵେଷୁ ଲମ୍ବମାନେ ତଥା ତ୍ଵଯି। ନ ତଥା ତେ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ସେନାକର୍ମ ନ ସଂଶଯଃ
ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ଲୋକମାନେ ଭିନ୍ନ ହେଲେ ଓ ଆପଣ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ, ଆପଣଙ୍କ ସେନା କାର୍ଯ୍ୟ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କରିପାରିବେନାହିଁ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏତତ୍ପ୍ରଯୋଜନଂ ଚାତ୍ର ପ୍ରାଧାନ୍ଯେନୋପଲଭ୍ଯତେ। ସଂଗତ୍ଯା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ କୁର୍ଯାଦ୍ଧର୍ମ୍ଯଂ ଵଚସ୍ତଵ
ଏଠାରେ ପ୍ରଧାନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଏହି: ଏକଠା ହେଇ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଆପଣଙ୍କ ଧର୍ମ ଭିତିକ କଥା ଅନୁସରଣ କରିପାରନ୍ତି।
ସ ଭଵାନ୍ଧର୍ମଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ଧର୍ମ୍ଯଂ ତେଷୁ ସମାଚରନ୍ । କୃପାଲୁଷୁ ପରିକ୍ଲେଶାନ୍ପାଣ୍ଡଵୀଯାନ୍ପ୍ରକୀର୍ତଯନ୍
ଏହିପରି ଆପଣ ଧର୍ମ ଭିତିକ ହୋଇ ସେମାନେ ଭିତରେ ନ୍ୟାୟ କରିବେ, ଓ ଦୟାଳୁମାନେଙ୍କ ପାଖରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ କଥା କହିବେ।
ଵୃଦ୍ଧେଷୁ କୁଲଧର୍ମଂ ଚ ବ୍ରୁଵନ୍ପୂର୍ଵୈରନୁଷ୍ଠିତମ୍ । ଵିଭେତ୍ସ୍ଯତି ମନାଂସ୍ଯେଷମିତି ମେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ବୟସ୍କ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବଜମାନେ ଅନୁଷ୍ଠିତ କୁଳର ନୀତି ଓ ଆଚାର ଉପଦେଶ କରିବା ସହିତ, ସେ ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କର ମନକୁ ଅସ୍ଥିର କରିଦେବେ—ଏଥିରେ ମୋର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ନ ଚ ତେଭ୍ଯୋ ଭଯଂ ତେଽସ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ହ୍ଯସି ଵେଦଵିତ୍ । ଦୂତକର୍ମଣି ଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ସ୍ଥଵିରଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ
ତୁମେ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ କିଛି ଭୟ କରିବାକୁ ପଡିବ ନାହିଁ, କାରଣ ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବେଦରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିବା, ଦୂତି କାମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ବୟସ୍କ ଲୋକ।
ସ ଭଵାନ୍ପୁଷ୍ଯଯୋଗେନ ମୁହୂର୍ତେନ ଜଯେନ ଚ। କୌରଵେଯାନ୍ପ୍ରଯାତ୍ଵାଶୁ କୌନ୍ତେଯସ୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ
ଏହିପରି, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଜୟ ମୁହୂର୍ତ୍ତର ଶୁଭ ସମୟରେ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର କୌରବମାନଙ୍କଠାରେ ଯାଇ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କର କାମ ସାଧନ କରିବା ଉଚିତ।
ତଥାଽନୁଶିଷ୍ଟଃ ପ୍ରଯଯୌ ଦ୍ରୁପଦେନ ମହାତ୍ମନା। ପୁରୋଧା ଵୃତ୍ତସଂପନ୍ନୋ ନଗରଂ ନାଗସାହ୍ଵଯମ୍
ମହାତ୍ମା ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ନିର୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ, ଦକ୍ଷ ପୁରୋହିତ ନାଗସାହ୍ବୟ ନାମକ ନଗରକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଶିଷ୍ଯୈଃ ପରିଵୃତୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥକୋଵିଦଃ । ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ହିତାର୍ଥାଯ କୌରଵାନ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ମିଵାନ୍
ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘିରା, ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିବା, ସେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ କୌରବମାନଙ୍କଠାରେ ଯାଇଲେ।
ପୁରୋହିତଂ ତେ ପ୍ରସ୍ଥାପ୍ଯ ନଗରଂ ନାଗସାହ୍ଵଯମ୍। ଦୂତାନ୍ପ୍ରସ୍ଥାପଯାମାସୁଃ ପାର୍ଥିଵେଭ୍ଯସ୍ତତସ୍ତତଃ
ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ନାଗସାହ୍ବୟ ନଗରକୁ ପଠାଇ, ସେ ପରେ ବିଭିନ୍ନ ରାଜାମାନଙ୍କଠାରେ ଦୂତମାନେ ପଠାଇଲେ।
ପ୍ରସ୍ଥାପ୍ଯ ଦୂତାନନ୍ଯତ୍ର ଦ୍ଵାରକାଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ । ସ୍ଵଯଂ ଜଗାମ କୌରଵ୍ଯଃ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ଅନ୍ୟ ନଗରକୁ ଦୂତମାନେ ପଠାଇବା ପରେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧନଞ୍ଜୟ ନିଜେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ।
ଗତେ ଦ୍ଵାରଵତୀଂ କୃଷ୍ଣ ବଲଦେଵେ ଚ ମାଧଵେ। ସହ ଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଭୋଜୈଶ୍ଚ ଶତଶସ୍ତଦା
କୃଷ୍ଣ, ମାଧବ ଓ ବଳଦେବ ଦ୍ୱାରାବତୀକୁ ଯିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ବୃଷ୍ଣି, ଅନ୍ଧକ ଓ ଶତ-ଶତ ଭୋଜମାନେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଗଲେ।
ସର୍ଵମାଗମଯାମାସ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରାତ୍ମଜୋ ରାଜା ଗୂଢୈଃ ପ୍ରଣିହିତୈଶ୍ଚରୈଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜା, ଗୁପ୍ତ ଓ ବିଶ୍ୱାସୀ ଚରମାନେ ଦ୍ୱାରା, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣିଲେ।
ସ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାଧଵଂ ଯାନ୍ତଂ ସଦଶ୍ଵୈରନିଲୋପମୈଃ । ବଲେନ ନାତିମହତା ଦ୍ଵାରକାମଭ୍ଯଯାତ୍ପୁରୀମ୍
ମାଧବ ଅତି ତୀବ୍ର ବାୟୁ ସମାନ ଘୋଡାରେ ଯାଉଛନ୍ତି ଏବଂ ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ନାହିଁ ବୋଲି ଶୁଣି, ସେ ଦ୍ୱାରକା ନଗରକୁ ଗଲେ।
ତମେଵ ଦିଵସଂ ଚାପି କୌନ୍ତେଯଃ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନଃ । ଆନନ୍ରତନଗରୀଂ ରମ୍ଯାଂ ଜଗାମାଶୁ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ସେହି ଦିନ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଧନଞ୍ଜୟ ଶୀଘ୍ର ଅନର୍ତ୍ତ ନଗରରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତୌ ଯାତ୍ଵା ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୌ ଦ୍ଵାରକାଂ କୁରୁନନ୍ଦନୌ । ସୁପ୍ତଂ ଦଦୃଶତୁଃ କୃଷ୍ଣଂ ଶଯାନଂ ଚାଭିଜଗ୍ମତୁଃ
ସେ ଦୁଇଜଣ କୁରୁବଂଶର ବୀର, ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଶୁଇଥିବା ଦେଖି, ଶୟାନାବସ୍ଥାରେ ସେଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଗଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତୁ ପ୍ରଥମଂ ଵାସୁଦେଵମୁପାଶ୍ରଯତ୍ । ଉଚ୍ଛୀର୍ଷତଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ନିଷସାଦ ଵରାସନେ
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ପ୍ରଥମେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡଠାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆସନରେ ବସିଲେ।
ତତଃ କିରୀଟୀ ତସ୍ଯାନୁ ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାମନାଃ । ପଶ୍ଚାର୍ଧେ ତୁ ସ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପ୍ରହ୍ଵୋଽତିଷ୍ଠତ୍କୃତାଞ୍ଜଲିଃ
ତାପରେ ମହାମନା ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦଠାରେ ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ରତାରେ ଦଣ୍ଡାତ୍ମକ ଭାବରେ ଦଉଁଥିଲେ।