କୁମାରଶ୍ଚ କଲିଙ୍ଗାନାମୀଶ୍ଵରୋ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦଃ । ଏତେଷାଂ ପ୍ରେଷ୍ଯତାଂ ଶୀଘ୍ରମେତଦ୍ଧି ମମ ରୋଚତେ
କଳିଙ୍ଗ ରାଜପୁତ୍ର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଦୂତ ଭାବରେ ପଠାଯିବା ଆମକୁ ଭଲ ଲାଗେ।
ଅଯଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ମମ ରାଜନ୍ପୁରୋହିତଃ। ପ୍ରେଷ୍ଯତାଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରାଯ ଵାକ୍ଯମସ୍ମୈ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋର ପୁରୋହିତ, ରାଜା; ତାଙ୍କୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଦୂତ ଭାବରେ ପଠାଯିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଏହି ସନ୍ଦେଶ ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ।
ଯଥା ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଵାଚ୍ଯୋ ଯଥା ସାନ୍ତନଵୋ ନୃପଃ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଯଥା ଵାଚ୍ଯୋ ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚ ରଥିନାଂ ଵରଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଶାନ୍ତନୁ ବଂଶର ରାଜା, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ରଥୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଏହି ସନ୍ଦେଶ କହିବା ଉଚିତ।
ଦ୍ରୁପଦେନୈଵମୁକ୍ତେ ତୁ ଵାକ୍ଯେ ଵାକ୍ଯଵିଦାଂ ଵରଃ। ଵସୁଦେଵସୁତସ୍ତତ୍ର ପୃଷ୍ଣିସିଂହୋଽବ୍ରଵୀଦିଦମ୍
ଦ୍ରୁପଦ ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ପୃଷ୍ଣି ବଂଶର ସିଂହ, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସେଠାରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଉପପନ୍ନମିଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ସୋମକାନାଂ ଧୁରଂଧରେ। ଅର୍ଥସିଦ୍ଧିକରଂ ରାଜ୍ଞଃ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯାମିତୌଜସଃ
ସୋମକ ଗୋଷ୍ଠୀର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକମାନେ କହିଥିବା ଏହି କଥା ଯଥାଯଥିକ ଏବଂ ପାଣ୍ଡବ ରାଜାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିବ।
ଏତଚ୍ଚ ପୂର୍ଵଂ କାର୍ଯଂ ନଃ ସୁନୀତିମଭିକାଙ୍କ୍ଷତାମ୍। ଅନ୍ଯଥା ହ୍ଯାଚରନ୍କର୍ମ ପୁରୁଷଃ ସ୍ଯାତ୍ସୁବାଲିଶଃ
ସୁବୁଧି ଆଚରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଆମେ ପ୍ରଥମେ ଏହି କାମ କରିବା ଉଚିତ; ନାହିଁଲେ ଅନ୍ୟ ଭାବରେ କାମ କଲେ ଲୋକ ଅତି ଅବୁଦ୍ଧି ହେବ।
କିଂ ତୁ ସଂବନ୍ଧକଂ ତୁଲ୍ଯମସ୍ମାକଂ କୁରୁପାଣ୍ଡୁଷୁ। ଯଥେଷ୍ଟଂ ଵର୍ତମାନେଷୁ ପାଣ୍ଡଵେଷୁ ଚ ତେଷୁ ଚ
କିନ୍ତୁ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ଆମର ସମ୍ପର୍କ ସମାନ, ସେମାନେ ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ବଞ୍ଚୁଛନ୍ତି।
ତେ ଵିଵାହାର୍ଥମାନୀତା ଵଯଂ ସର୍ଵେ ତଥା ଭଵାନ୍ । କୃତେ ଵିଵାହେ ମୁଦିତା ଗମିଷ୍ଯାମୋ ଗୃହାନ୍ପ୍ରତି
ସେମାନେ ବିବାହ ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲେ, ଆମେ ଏବଂ ଆପଣ ମଧ୍ୟ; ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ଆନନ୍ଦରେ ଆମେ ଘରକୁ ଫେରିବା।
ଭଵାନ୍ଵୃଦ୍ଧତମୋ ରାଜ୍ଞାଂ ଵଯସା ଚ ଶ୍ରୁତେନ ଚ। ଶିଷ୍ଯଵତ୍ତେ ଵଯଂ ସର୍ଵେ ଭଵାମେହ ନ ସଂଶଯଃ
ଆପଣ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୟସ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ସବୁଠୁ ବଡ; ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଭଳି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଭଵନ୍ତଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ସତତଂ ବହୁ ମନ୍ଯତେ। ଆଚାର୍ଯଯୋଃ ସଖା ଚାସି ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ଚ କୃପସ୍ଵ ଚ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ସଦା ଆପଣଙ୍କୁ ଅଧିକ ମାନେ; ଆପଣ ଦ୍ରୋଣ ଓ କୃପା ଦୁଇ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁ।
ସ ଭଵାନ୍ପ୍ରେଷଯତ୍ଵଦ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥକରଂ ଵଚଃ। ସର୍ଵେଷାଂ ନିଶ୍ଚିତଂ ତନ୍ନଃ ପ୍ରେଷଯିଷ୍ଯତି ଯଦ୍ଭଵାନ୍
ସେହିପାଇଁ ଆପଣ ଆଜି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରିବା ଏକ ସନ୍ଦେଶ ପଠାନ୍ତୁ; ଆପଣ ଯାହା ନିଷ୍ପତି କରିବେ, ସେହି ଆମ ପାଇଁ ପଠାନ୍ତୁ।
ଯଦି ତାଵଚ୍ଛମଂ କୁର୍ଯନ୍ନ୍ଯାଯେନ କୁରୁପୁଙ୍ଗଵଃ। ନ ଭଵେତ୍କୁରୁପାଣ୍ଡୂନାଂ ସୌଭ୍ରାତ୍ରେଣ ମହାନ୍କ୍ଷଯଃ
କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନ୍ୟାୟରେ ଶାନ୍ତି କରିଲେ, କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ଦ୍ୱାରା ବଡ ନଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ।
ଅଥ ଦର୍ପାନ୍ଵିତୋ ମୋହାନ୍ନ କୁର୍ଯାଦ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜଃ । ଅନ୍ଯେଷାଂ ପ୍ରେଷଯିତ୍ଵା ଚ ପଶ୍ଚାଦସ୍ମାନ୍ସଭାହ୍ଵଯେ
କିନ୍ତୁ ଅହଂକାର ଓ ମୂଢତାରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର କାମ ନ କଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ପଠାଇ ଆମକୁ ପରେ ସଭାକୁ ଡାକିଲେ,
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ମନ୍ଦଃ ସହାମାତ୍ଯଃ ସବାନ୍ଧଵଃ । ନିଷ୍ଠାମାପତ୍ସ୍ଯତେ ମୂଢଃ କ୍ରୁଦ୍ଧେ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନି
ତେବେ ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଅବୁଦ୍ଧି ଓ ଧୀର ନୁହେଁ, ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ, ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ନିଜ ଅନ୍ତ ପାଇବ।
ତତଃ ସତ୍କୃତ୍ଯ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯଂ ଵିରାଟଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ଗୃହାନ୍ପ୍ରସ୍ଥାପଯାମାସ ସଗଣଂ ସହବାନ୍ଧଵମ୍
ତାପରେ ଭୂମିପତି ବିରାଟ, ବାର୍ଷ୍ଣେୟଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ତାଙ୍କ ସାଥୀ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଘରକୁ ପଠାଇଲେ।
ଦ୍ଵାରକଂ ତୁ ଗତେ କୃଷ୍ଣେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରପୁରୋଗମାଃ। ଚକ୍ରୁଃ ସାଙ୍ଘ୍ରାମିକଂ ସର୍ଵଂ ଵିରାଟଶ୍ଚ ମହୀପତିଃ
କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯିବା ପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଆଗରେ ଏବଂ ବିରାଟ ରାଜା ସହିତ, ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି କଲେ।
ତତଃ ସଂପ୍ରେଷଯାମାସ ଵିରାଟଃ ସହ ବାନ୍ଧଵୈଃ । ସର୍ଵେଷାଂ ଭୂମିପାଲାନାଂ ଦ୍ରୁପଦଶ୍ଚ ମହୀପତିଃ
ତାପରେ ବିରାଟ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ, ଏବଂ ଦ୍ରୁପଦ ରାଜା, ସମସ୍ତ ଭୂମିପତିଙ୍କୁ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇଲେ।
ଵଚନାତ୍କୁରୁସିଂହାନାଂ ମତ୍ସ୍ଯପାଞ୍ଚାଲଯୋଶ୍ଚ ତେ । ସମାଜଗ୍ମୁର୍ମହୀପାଲାଃ ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟା ମହାବଲାଃ
କୁରୁ ସିଂହମାନେ, ମତ୍ସ୍ୟ ଓ ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜାଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୂମିପତିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ସମାଗଚ୍ଛନ୍ମହଦ୍ବଲମ୍ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସୁତାଶ୍ଚାପି ସମାନିନ୍ଯୁର୍ମହୀପତୀନ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ପ୍ରବଳ ଶକ୍ତି ସଂଗ୍ରହ କଲେ; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଏକଠା କରିଲେ।
ସମାକୁଲା ମହୀ ରାଜନ୍କୁରୁପାଣ୍ଡଵକାରଣାତ୍। ତଦା ସମଭଵତ୍କୃତ୍ସ୍ନା ସଂପ୍ରଯାଣେ ମହୀକ୍ଷିତାମ୍
ହେ ରାଜା, କୌରବ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲା; ସେ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଭୂପତିମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ସଂକୁଲା ଚ ତଦା ଭୂମିଶ୍ଚତୁରଙ୍ଗଵଲାନ୍ଵିତା। ବଲାନି ତେଷାଂ ଵୀରାଣାମାଗଚ୍ଛନ୍ତି ତତସ୍ତତଃ
ସେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ଚାରି ପ୍ରକାର ଶେନା ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଥିଲା; ସେ ସମସ୍ତ ବୀରମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଚାରିଦିଗରୁ ଆସୁଥିଲା।
ଚାଲଯନ୍ତୀଵ ଗାଂ ଦେଵୀଂ ସପର୍ଵତଵନାମିମାମ୍। ତତଃ ପ୍ରଜ୍ଞାଵଯୋଵୃଦ୍ଧଂ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଃ ସ୍ଵପୁରୋହିତମ୍। କୁରୁଭ୍ଯଃ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମତେ ସ୍ଥିତଃ
ପୃଥିବୀ ସହ ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଅନ୍ୟେକୁ ମାନେ ହେଉଛି, ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ଅଟୁଟ ଥିବା, ନିଜ ଗୃହପୁରୋହିତଙ୍କୁ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ବୟସ୍କ, କୁରୁମାନେଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ।
ଭୂତାନାଂ ପ୍ରାଣିନଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରାଣିନାଂ ବୁଦ୍ଧିଜୀଵିନଃ। ବୁଦ୍ଧିମତ୍ସୁ ନରାଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନରେଷ୍ଵପି ଦ୍ଵିଜାତଯଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭିତରେ ଜୀବମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଜୀବମାନେ ଭିତରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଭିତରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଭିତରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଦ୍ଵିଜେଷୁ ଵୈଦ୍ଯାଃ ଶ୍ରେଯାଂସୋ ଵୈଦ୍ଯେଷୁ କୃତବୁଦ୍ଧଯଃ। କୃତବୁଦ୍ଧିଷୁ କର୍ତାରଃ କର୍ତୃଷୁ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ
ଦ୍ୱିଜମାନେ ଭିତରେ ଚିକିତ୍ସକମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ; ଚିକିତ୍ସକମାନେ ଭିତରେ ଦୃଢ଼ ବୁଦ୍ଧି ଥିବାମାନେ; ଦୃଢ଼ ବୁଦ୍ଧି ଥିବାମାନେ ଭିତରେ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାମାନେ; କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାମାନେ ଭିତରେ ବ୍ରହ୍ମ ବିଷୟରେ କଥା କରୁଥିବାମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ସ ଭଵାନ୍କୃବୁଦ୍ଧୀନାଂ ପ୍ରଧାନ ଇତି ମେ ମତିଃ । କୁଲେନ ଚ ଵିଶିଷ୍ଟୋଽସି ଵଯସା ଚ ଶ୍ରୁତେନ ଚ। ପ୍ରଜ୍ଞଯା ସଦୃଶଶ୍ଚାସି ଶୁକ୍ରେଣାଙ୍ଗିରସେନ ଚ
ମୋ ମତରେ ଆପଣ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଭିତରେ ପ୍ରମୁଖ; ଆପଣ ବଂଶ, ବୟସ, ଶିକ୍ଷାରେ ବିଶିଷ୍ଟ; ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରଜ୍ଞା ଶୁକ୍ର ଓ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ସମାନ।
ଵିଦିତଂ ଚାପି ତେ ସର୍ଵଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଃ ସ କୌରଵଃ । ପାଣ୍ଡଵଶ୍ଚ ଯଥାଵୃତ୍ତଃ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଆପଣ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଛନ୍ତି: କୌରବ କିପରି ବ୍ୟବହାର କଲେ, ଏବଂ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର କିପରି ବ୍ୟବହାର କଲେ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଵିଦିତେ ଵଞ୍ଚିତାଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ପରୈଃ । ଵିଦୁରେଣାନୁନୀତୋଽପି ପୁତ୍ରମେଵାନୁଵର୍ତତେ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଠକାଯାଇଥିଲେ; ବିଦୁର ପରାମର୍ଶ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିଜ ପୁଅକୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ।
ଶକୁନିର୍ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵଂ ହି କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଂ ସମାହ୍ଵଯତ୍ । ଅନକ୍ଷଜ୍ଞଂ ମତାକ୍ଷଃ ସନ୍କ୍ଷତ୍ରଵୃତ୍ତେ ସ୍ଥିତଂ ଶୁଚିମ୍
ଶକୁନି ଚତୁର୍ୟ ଦ୍ୱାରା କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ଯିଏ ଦାୟ ଖେଳ ଜାଣିନଥିଲେ, ଶୁଚି ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।
ତେ ତଥା ଵଞ୍ଚଯିତ୍ଵା ତୁ ଧର୍ମରାଜଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍ । ନ କସ୍ଯାଂଚିଦଵସ୍ଥାଯାଂ ରାଜ୍ଯଂ ଦାସ୍ଯନ୍ତି ଵୈ ସ୍ଵଯମ୍
ଏଭଳି ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଠକି, ସେମାନେ କେହି ସମୟରେ ନିଜେ ରାଜ୍ୟ ଦେବେନାହିଁ।
ଭଵାଂସ୍ତୁ ଧର୍ମସଂଯୁକ୍ତଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ବ୍ରୁଵନ୍ଵଚଃ । ମନାଂସି ତସ୍ଯ ଯୋଧାନାଂ ଧ୍ରୁଵମାଵର୍ତଯିଷ୍ଯତି
କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଭିତିକ କଥା କହିଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କ ଯୋଧାମାନଙ୍କ ମନ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେବ।