ଯତ୍ତୁ ସ୍ଵଯଂ ପାଣ୍ଡୁସୁତୈର୍ଵିଜିତ୍ଯ ସମାହୃତଂ ଭୂମିପତୀନ୍ପ୍ରପୀଡ୍ଯ ତତ୍ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତେ ପୁରୁଷପ୍ରଵୀରାଃ କୁନ୍ତୀସୁତା ମାଦ୍ରଵତୀସୁତୌ ଚ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏବଂ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଏବେ ଯାହା ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ସେଟିଏ ସେମାନେ ନିଜେ ଶକ୍ତିରେ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଜିତି ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ—ଏହି ଅଧିକାର ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ।
ବଲାଭିଯୁକ୍ତୈର୍ଵିଵିଧୈରୁପାଯୈଃ ସଂପ୍ରାର୍ଥିତା ହନ୍ତୁମମିତ୍ରସଙ୍ଘୈଃ। ରାଜ୍ଯଂ ଜିହୀର୍ଷଦ୍ଭିରସଦ୍ଭିରୁଗ୍ରୈଃ ସର୍ଵଂ ଚ ତଦ୍ଵୋ ଵିଦିତଂ ଯଥାଵତ୍
ଶକ୍ତି ଓ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା କିପରି ନିଷ୍ଠୁର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ଓ ରାଜ୍ୟ ଦାଖଲ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ଆପଣମାନେ ଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।
ତେଷାଂ ଚ ଲୋଭଂ ପ୍ରସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଵୃଦ୍ଧଂ ଧର୍ମଜ୍ଞତାଂ ଚାପି ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ। ସଂବନ୍ଧିତାଂ ଚାପି ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ତେଷାଂ ମତିଂ କୁରୁଧ୍ଵଂ ସହିତାଃ ପୃଥକ୍ଵ
ସେମାନଙ୍କର ଅତିରିକ୍ତ ଲୋଭ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଏବଂ ଦୁଇପକ୍ଷର ସମ୍ବନ୍ଧ ଭାବି, ସମସ୍ତେ ମିଶି କିମ୍ବା ଅଲଗା ଭାବେ ଯାହା ଉଚିତ ଭାବିବେ, ତାହା ନିଷ୍ପତ୍ତି କରନ୍ତୁ।
ଇମେ ଚ ସତ୍ଯେଽଭିରତାଃ ସଦୈଵ ତଂ ପାଲଯିତ୍ଵା ସମଯଂ ଯଥାଵତ୍। ଅତୋଽନ୍ଯଥା ତୈରୁପଚର୍ଯମାଣା ହନ୍ଯୁଃ ସମେତାନ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରାନ୍
ଏହି ଲୋକମାନେ ସଦା ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଓ ନିଜ ଉଚ୍ଚାରଣ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର ପାଇବେ, ତେବେ ସେମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବେ।
ତୈର୍ଵିପ୍ରକାରଂ ଚ ନିଶମ୍ଯ କାର୍ଯେ ସୁହୃଜ୍ଜନାସ୍ତାନ୍ପରିଵାରଯେଯୁଃ। ଯୁଦ୍ଧେନ ବାଧେଯୁରିମାଂସ୍ତଥୈଵଂ ତୈର୍ବାଧ୍ଯମାନା ଯୁଧି ତାଂଶ୍ଚ ହନ୍ଯୁଃ
ଏପରି ଅନ୍ୟାୟ ଘଟିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରଖିବେ, ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ ଆସିଯାଏ, ତେବେ ସେମାନେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇ ମାରିଦେବେ।
ତଥାଽପି ନେମେଽଲ୍ପତଯାଽସମର୍ଥା- ସ୍ତେଷାଂ ଜଯାଯେତି ଭଵେନ୍ମତିର୍ଵଃ । ସମେତ୍ଯ ସର୍ଵେ ସହିତାଃ ସୁହୃଦ୍ଭି- ସ୍ତେଷାଂ ଵିନାଶାଯ ଯତେଯୁରେଵ
ତଥାପି, ଏହା ଭାବିବେ ନାହିଁ ଯେ ସେମାନେ ଦୁର୍ବଳ କିମ୍ବା ଅସମର୍ଥ; ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ସେମାନେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେଙ୍କ ନଶ୍ଟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯାପି ମତଂ ଯଥାଵ- ନ୍ନ ଜ୍ଞାଯତେ କିଂ ନୁ କରିଷ୍ଯତୀତି ଅଜ୍ଞାଯମାନେ ଚ ମତେ ପରସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ପାରଂ କଥମଭ୍ଯୁପେମଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ମନସ୍କାମନା କ’ଣ ଏବଂ ସେ କ’ଣ କରିବେ, ଏହି କଥା ଠିକ୍ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ; ଓ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରତିପକ୍ଷର ମନ ଅଜଣା, ସେତେବେଳେ ଏହି ଆଲୋଚନାର ଶେଷକୁ କିପରି ପହଞ୍ଚିବା?
ତସ୍ମାଦିତୋ ଗଚ୍ଛତୁ ଧର୍ମଶୀଲଃ ଶୁଚିଃ କୁଲୀନଃ ପୁରୁଷୋଽପ୍ରମତ୍ତଃ। ଦୂତଃ ସମର୍ଥଃ ପ୍ରଶମାଯ ତେଷାଂ ରାଜ୍ଯାର୍ଧଦାନାଯ ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ
ସେଥିପାଇଁ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ପବିତ୍ର, ଉଚ୍ଚ ବଂଶର ଏବଂ ସଚେତନ ବ୍ୟକ୍ତି ଦୂତ ଭାବେ ଯାଉନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଶାନ୍ତି ଆଣିବା ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଦ୍ଧ ଅଂଶ ମାଗିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ରହିବ।
ନିଶମ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ତୁ ଜନାର୍ଦନସ୍ଯ ଧର୍ମାର୍ଥଯୁକ୍ତଂ ମଧୁରଂ ସମଂ ଚ। ସମାଦଦେ ଵାକ୍ଯମଥାଗ୍ରଜୋଽସ୍ଯ ସଂପୂଜ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ତଦତୀଵ ରାଜନ୍
ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ଧର୍ମ ଓ ନ୍ୟାୟ ଭର୍ପୂର, ମଧୁର ଏବଂ ସମତାପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, ବଡ଼ ଭାଇ ଏହି କଥାକୁ ବଡ଼ ଆଦରରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ରାଜା।
ଶ୍ରୁତଂ ଭଵଦ୍ଭିର୍ଗଦପୂର୍ଵଜସ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ଯଥା ଧର୍ମଵଦର୍ଥଵଚ୍ଚ। ଅଜାତଶତ୍ରୋଶ୍ଚ ହିତଂ ଚ ଯୁକ୍ତଂ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯାପି ତଥୈଵ ରାଜ୍ଞଃ
ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ବଡ଼ ଭାଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଧର୍ମ ଓ ଉପକାରୀ କଥା, ଅଜାତଶତ୍ରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଏବଂ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ—ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଆପଣମାନେ ଶୁଣିଛନ୍ତି।
ଅର୍ଧଂ ହି ରାଜ୍ଯସ୍ଯ ଵିସୃଜ୍ଯ ଵୀରାଃ କୁନ୍ତୀସୁତାସ୍ତସ୍ଯ କୃତେ ଯତନ୍ତେ। ପ୍ରଦାଯ ଚାର୍ଧଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଃ ସୁଖୀ ସହାସ୍ମାଭିରତୀଵ ମୋଦେତ୍
କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ସେହି ଶୂରବୀରମାନେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଦ୍ଧ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି; ଏବଂ ଯଦି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଦ୍ଧ ଦେଇଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ସେ ଆମ ସହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ରହିପାରିବେ।
ଲବ୍ଧ୍ଵା ହି ରାଜ୍ଯଂ ପୂରୁଷପ୍ରଵୀରାଃ ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତେଷୁ ପରେଷୁ ଚୈଵ । ଧ୍ରୁଵଂ ପ୍ରଶାନ୍ତାଃ ସୁଖମାଵିଶେଯୁ- ସ୍ତେଷାଂ ପ୍ରଶାନ୍ତିଶ୍ଚ ହିତଂ ପ୍ରଜାନାମ୍
ରାଜ୍ୟ ମିଳିଗଲେ, ସେମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଠିକ୍ ଭାବେ ଚାଲିଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେମାନେ ଶାନ୍ତି ଓ ସୁଖରେ ବସିବେ; ସେମାନଙ୍କର ଶାନ୍ତି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଭଲ ହେବ।
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯାପି ମତଂ ଚ ଵେତ୍ତୁଂ ଵକ୍ତୁଂ ଚ ଵାକ୍ଯାନି ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ। ପ୍ରିଯଂ ଚ ମେ ସ୍ଯାଦ୍ଯଦି ତତ୍ର କଶ୍ଚି- ଦ୍ଵ୍ରଜେଚ୍ଛମାର୍ଥଂ କୁରୁପାଣ୍ଡଵାନାମ୍
ଯଦି କେହି ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଏକାନ୍ତ ମନସ୍କାମନା ଜାଣିବାକୁ ଏବଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ କଥା ରଖିବାକୁ ଯିବେ, ତେବେ ମୋତେ ବହୁତ ଭଲ ଲାଗିବ—ଯଦି କେହି କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଏହି କାମ କରିପାରିବେ।
ସ ଭୀଷ୍ମମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ କୁରୁପ୍ରଵୀରଂ ଵୈଚିତ୍ରଵୀର୍ଯଂ ଚ ମହାନୁଭାଵମ୍ । ଦ୍ରୋଣଂ ସପୁତ୍ରଂ ଵିଦୁରଂ କୃପଂ ଚ ଗାନ୍ଧାରରାଜଂ ଚ ସମୂତପୁତ୍ରମ୍
ସେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ, କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଓ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅଙ୍କୁ, ଡ୍ରୋଣ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ବିଦୁର, କୃପ ଏବଂ ଗାନ୍ଧାର ରାଜା ସହ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ସହ କଥା କହୁନ୍ତୁ।
ସଵେ ଚ ଯେଽନ୍ଯେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରା ବଲପ୍ରଧାନା ନିଗମପ୍ରଧାନାଃ । ସ୍ଥିତାଶ୍ଚ ଧର୍ମେଷୁ ଯଥା ସ୍ଵକେଷୁ ଲୋକପ୍ରଵୀରାଃ ଶ୍ରୁତଶୀଲଵୃଦ୍ଧାଃ
ଏହାସହ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ, କିଏ ଶକ୍ତିରେ, କିଏ ନୀତିରେ ପ୍ରବଳ, ନିଜ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ଲୋକମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶିକ୍ଷା ଓ ଚରିତ୍ରରେ ଉତ୍ତମ ଏବଂ ବୟସ୍କ—ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ।
ଏତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ସମାଗତେଷୁ ପୌରେଷୁ ଵୃଦ୍ଧେଷୁ ଚ ସଂଗତେଷୁ। ବ୍ରଵୀତୁ ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରଣିପାତଯୁକ୍ତଂ କୁନ୍ତୀସୁତସ୍ଯାର୍ଥକରଂ ଯଥା ସ୍ଯାତ୍
ଏହି ସମସ୍ତେ, ବୃଦ୍ଧମାନେ ଓ ପ୍ରଜାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ସେଠାରେ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଉପକାର ହେବା ଭଳି ଆଦର ସହ କଥା କହିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵାସ୍ଵଵସ୍ଥାସୁ ଚ ତେ ନ କୋପ୍ଯା ଗ୍ରସ୍ତୋ ହି ସୋଽର୍ଥୋ ବଲମାଶ୍ରିତୈସ୍ତୈଃ। ପ୍ରିଯାଭ୍ଯୁପେତସ୍ଯ ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ଦ୍ଯୂତେ ପ୍ରସକ୍ତସ୍ଯ ହୃତଂ ଚ ରାଜ୍ଯମ୍
ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ, ବଳ ଉପରେ ଭରସା କରିଥିବା କେହି ମଧ୍ୟ ସେ ସମ୍ପଦକୁ ହସ୍ତଗତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ନିଜ ପ୍ରିୟଜନମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, କେବଳ ଜୂଆ ଖେଳିବାରେ ଆସକ୍ତ ହେବାରୁ ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିଲେ।
ନିଵାର୍ଯମାଣଶ୍ଚ କୁରୁପ୍ରଵୀରଃ ସର୍ଵୈଃ ସୁହୃଦ୍ଭିର୍ହ୍ଯମପ୍ଯତଞ୍ଝଃ। ସ ଦୀଵ୍ଯମାନଃ ପ୍ରତିଦୀଵ୍ଯ ଚୈନଂ ଗାନ୍ଧାରରାଜସ୍ଯ ସୁତଂ ମତାକ୍ଷମ୍
ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ବାରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରୁକିଲେ ନାହିଁ; ଜୂଆ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ ସେ ଗାନ୍ଧାର ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ, ଯିଏ ଦାୟ ଖେଳରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଆହ୍ୱାନ କରୁଥିଲେ।
ହିତ୍ଵା ହି କର୍ଣଂ ଚ ସୁଯୋଧନଂ ଚ ସମାହ୍ଵଯଦ୍ଦେଵିତୁମାଜମୀଢଃ। ଦୁରୋଦରାସ୍ତତ୍ର ସହସ୍ରଶୋଽନ୍ଯେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଯାନ୍ଵିଷହେତ ଜେତୁମ୍
କର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ଅନଦେଖା କରି, ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କେବଳ ତାଙ୍କୁ ଖେଳିବାକୁ ଡାକିଥିଲେ; ସେଠାରେ ହଜାର-ହଜାର ଲୋକ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର କେବଳ ସେମାନଙ୍କୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ, ଯାହାକି ସେ ଜିତିପାରିବେ ବୋଲି ଭାବିଥିଲେ।
ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ତାନ୍ସୌବଲମେଵ ଚାଯଂ ସମାହ୍ଵଯତ୍ତେନ ଜିତୋଽକ୍ଷଵତ୍ଯାମ୍। ସ ଦୀଵ୍ଯମାନଃ ପ୍ରତିଦେଵନେନ ଅକ୍ଷେଷୁ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵପରାଙ୍ଭୁଖେଷୁ
ଅନ୍ୟମାନେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କେବଳ ସୌବଳଙ୍କୁ ଡାକିଥିଲେ; ଏବଂ ଏହି ଦାୟ ଖେଳରେ ସେ ତାଙ୍କ ହାତରେ ପରାଜିତ ହେଲେ। ଖେଳ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ପ୍ରତିପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ, ଦାୟ ସବୁବେଳେ ପ୍ରତିପକ୍ଷ ପକ୍ଷରେ ହେଉଥିଲା।
ସଂରମ୍ଭମାଣୋ ଵିଜିତଃ ପ୍ରସହ୍ଯ ତତ୍ରାପରାଧଃ ଶକୁନେର୍ନ କଶ୍ଚିତ୍। ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଣମ୍ଯୈଵ ଵଚୋ ବ୍ରଵୀତୁ ଵୈଚିତ୍ରଵୀର୍ଯଂ ବହୁସାମଯୁକ୍ତମ୍
କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଜୋରକରି ପରାଜିତ ହେଲେ; ଏଠାରେ ଶକୁନିଙ୍କ କୌଣସି ଦୋଷ ନଥିଲା। ତେଣୁ, ଶିର ନମାଇ, ବହୁ ସମ୍ମତି ଥିବା ମିଠା କଥା ନେଇ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ।
ତଥା ହି ଶକ୍ଯୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଃ ସ୍ଵାର୍ଥେଂ ନିଯୋକ୍ତୁଂ ପୁରୁଷେଣ ତେନ। ଅଯୁଦ୍ଧମାକାଙ୍କ୍ଷତ କୌରଵାଣାଂ ସାମ୍ନୈଵ ଦୁର୍ଯୋଧନମାଶ୍ଵସଧ୍ଵମ୍
ଏଭଳି ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଉପକାର ପାଇଁ ବୁଝାଇ ପାରିବା; ସେ କୌରବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ—ତେଣୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ବଶ କରିପାରିବେ ବୋଲି ଭରସା ରଖ।
ସାମ୍ନା ଜିତୋଽର୍ଥୋଽର୍ଥକରୋ ଭଵେତ ଯୁଦ୍ଧେଽନଯୋ ଭଵିତା ନେହ ସୋଽର୍ଥଃ
ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦ୍ୱାରା ଚାହିଦା ପୂରଣ ହେବ ଏବଂ ତାହା ଆଉ ଲାଭ ଦେବ; କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବଳ କ୍ଷତି ହେବ—ଏଠାରେ କୌଣସି ଲାଭ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ଧ୍ରୁଵତ୍ଯେଵ ମଧୁପ୍ରଵୀରେ ଶିନିପ୍ରଵୀରଃ ସହସୋତ୍ପପାତ ତଚ୍ଚାପି ଵାକ୍ଯଂ ପରିନିନ୍ଦ୍ଯ ତସ୍ଯ ସମାଦଦେ ଵାକ୍ଯମିଦଂ ସମୁନ୍ଯୁଃ
ମଧୁପ୍ରବୀର ଏପରି ନିଶ୍ଚିତ କଥା କହିଥିବାବେଳେ, ଶିନିପ୍ରବୀର ହଠାତ୍ ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଏବଂ ସେଇ କଥାକୁ ନିନ୍ଦା କରି, ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଯାଦୃଶଃ ପୁରୁଷସ୍ଯାତ୍ମା ତାଦୃଶଂ ସଂପ୍ରଭାଷତେ। ଯଥାରୂପୋଽନ୍ତରାତ୍ମା ତେ ତଥାରୂପଂ ପ୍ରଭାଷତେ
ମଣିଷର ମନ ଯେପରି, ସେଠିପରି ସେ କଥା କହେ; ତୁମର ଭିତର ଯେପରି ଗୁଣ, ସେଠିପରି ତୁମର କଥା ହୁଏ।
ସନ୍ତି ଵୈ ପୁରୁଷାଃ ଶୂରାଃ ସନ୍ତି କାପୁରୁଷାସ୍ତଥା। ଉଭାଵେତୌ ଦୃଢୌ ପକ୍ଷୌ ଦୃଶ୍ଯେତେ ପୁରୁଷାନ୍ପ୍ରତି
ଦେଖିବାକୁ ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଶୂରବୀର ଅଛନ୍ତି, କିଛି ଭୟଭୀତ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ଏହି ଦୁଇଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପକ୍ଷ ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଏକସ୍ମିନ୍ନେଵ ଜାଯେତେ କୁଲେ କ୍ଲୀବମହାବଲୌ । ଫଲାଫଲଵତୀ ଶାଖେ ଯଥୈକସ୍ମିନ୍ଵନସ୍ପତୌ
ଏକେ ଘରରେ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁହେଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ଯେପରି ଏକ ଗଛରେ ଫଳଦାୟି ଓ ଅଫଳଦାୟି ଡାଳ ଥାଏ।
ନାଭ୍ଯସୂଯାମି ତେ ଵାକ୍ଯଂ ବ୍ରୁଵତୋ ଲାଙ୍ଗଲଧ୍ଵଜ। ଯେ ତୁ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତି ତେ ଵାକ୍ଯଂ ତାନସୂଯାମି ମାଧଵ
ଲାଙ୍ଗଳଧ୍ୱଜ, ତୁମେ କହୁଥିବା କଥାକୁ ମୁଁ ଅସୂୟା କରୁନି; କିନ୍ତୁ, ମାଧବ, ଯେମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଅସୂୟା କରେ।
କଥଂ ହି ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଦୋଷମଲ୍ପମପି ବ୍ରୁଵନ୍। ଲଭତେ ପରିଷନ୍ମଧ୍ଯେ ଵ୍ଯାହର୍ତୁମକୁତୋଭଯଃ
ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଅଳ୍ପ ଦୋଷ ମଧ୍ୟ କହି, କିଏ ସଭାମଧ୍ୟରେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ କଥା କହିପାରିବ?
ସମାହୂଯ ମହାତ୍ମାନଂ ଜିତଵନ୍ତୋଽକ୍ଷକୋଵିଦାଃ। ଅନକ୍ଷଜ୍ଞଂ ଯଥାଽଶ୍ରଦ୍ଧଂ ତେଷୁ ଧର୍ମଜଯଃ କୁତଃ
ଏକ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଡାକି, ଦାୟ ଖେଳରେ ପାରଙ୍ଗତମାନେ ତାଙ୍କୁ ହରାଇଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଦାୟ ଖେଳରେ ଅଜ୍ଞାନୀ ଓ ଅଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ, ସେଠାରେ କିପରି ଧର୍ମର ଜୟ ହେବ?