ଉଚ୍ଚାଵଚାନ୍ମୃଗାଞ୍ଜଘ୍ନୁର୍ମେଧ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଶତଶସ୍ତଥା। ଭକ୍ଷ୍ଯାନ୍ନଭୋଜ୍ଯପାନାନି ପ୍ରଭୂତାନ୍ଯଭ୍ଯହାରଯନ୍
ସେମାନେ ଶତଶଃ ବନ୍ୟପଶୁ ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ପଶୁ ବଳି ଦେଲେ; ବହୁ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ, ମିଠା ଓ ପାନୀୟ ଆଣିଲେ।
ଗାଯନାଖ୍ଯାନଶୀଲାଶ୍ଚ ନଟା ଵୈତାଲିକାସ୍ତଥା। ସ୍ତୁଵନ୍ତସ୍ତାନୁପାତିଷ୍ଠନ୍ସୂତାଶ୍ଚ ସହ ମାଗଧୈଃ
ଗାୟକ, କଥାକାର, ନଟ ଏବଂ ବିରୁଦାବଳୀ, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ରଥଚାଳକ ଏବଂ ମାଗଧ ସଙ୍ଗୀତକାରମାନେ ସହିତ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଵୃଦ୍ଧାସ୍ତରୁଣ୍ଯଶ୍ଚ ଉତ୍ସଵେ ତସ୍ଯ ମଙ୍ଗଲେ। ଦ୍ରୌପଦ୍ଯନ୍ତଃପୁରେ ଚୈଵ ଵିରାଟସ୍ଯ ଗୃହେ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ସେହି ମଙ୍ଗଳ ଉତ୍ସବରେ ବୟସ୍କ ଓ ଯୁବତୀ ସମସ୍ତ ଜଣେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ, ଡ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁର ଓ ବିରାଟଙ୍କ ଘରର ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ସୁଦେଷ୍ଣାଂ ତୁ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ମତ୍ସ୍ଯାନାମପି ଚ ସ୍ତ୍ରିଯଃ। ଆଜଗ୍ମୁଶ୍ଚାରୁପୀନାଙ୍ଗ୍ଯଃ ସୁମୃଷ୍ଟମଣିକୁଣ୍ଡଲାଃ
ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ଅନେକ ମହିଳା, ଯେଉଁମାନେ ଶୁଭ୍ର ଅଙ୍ଗ ଓ ଚମକୁଥିବା ମଣି ଦାନ୍ତି ଖଣ୍ଡ ଧରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଆସିଥିଲେ।
ଵର୍ଣୋପପନ୍ନାସ୍ତା ନାର୍ଯୋ ରୂପଵନ୍ତଯଃ ସ୍ଵଲଂକୃତାଃ। ସର୍ଵାସାମଭଵତ୍କୃଷ୍ଣା ରୂପେଣ ଵପୁଷାଽଧିକା
ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପ ଓ ରଙ୍ଗରେ ଭଲ ଥିଲେ, ଭଲଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଥିଲେ, ତଥାପି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଡ୍ରୌପଦୀ ରୂପ ଓ ଆକୃତିରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲେ।
ପରିଵାର୍ଯୋତ୍ତରାଂ ଶ୍ଲାଘ୍ଯାଂ ରାଜପୁତ୍ରୀମଲଂକୃତାମ୍। ସୁତାମିଵ ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯୋପତସ୍ଥିରେ
ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ରାଜକୁମାରୀ ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ମହାଇନ୍ଦ୍ରର ଝିଅ ପରି ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ଭୃଙ୍ଗାରୁଂ ତୁ ସମାଦାଯ ସୌଵର୍ଣଂ ଜଲପୂରିତମ୍। ପାର୍ଥସ୍ଯ ହସ୍ତେ ସହସା ସୁତାମିନ୍ଦୀଵରେକ୍ଷଣାମ୍। ସ୍ନୁଷାର୍ଥଂ ପ୍ରାକ୍ଷିପଦ୍ଵାରି ଵିରାଟୋ ଵାହିନୀପତିଃ
ତାପରେ ବିରାଟ ରାଜା, ତାଙ୍କର ସେନାପତି ଭାବେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣର ଭାଣ୍ଡରେ ପାଣି ଭରି, ଏକାଏକି ନୀଳ କମଳ ନୟନ ପାର୍ଥଙ୍କ ହାତରେ, ପୁଅର ବଧୁ ପାଇଁ, ପାଣି ଢାଳିଦେଲେ।
ତାଂ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାକୌନ୍ତେଯଃ ସୁତସ୍ଯାର୍ଥେ ମହାମନାଃ । ସୌଭଦ୍ରାଶ୍ଚାନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୋ ଵିରାଟତନଯାଂ ତଦା
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ମହାମନା ପାର୍ଥ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ସୁଭଦ୍ରାପୁତ୍ର ଏହି ସମୟରେ ବିରାଟଙ୍କ ଝିଅକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ତତ୍ରାତିଷ୍ଠଦ୍ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ରୂପମିନ୍ଦ୍ରାସ୍ଯ ଧାରଯନ୍। ସ୍ନୁଷାଂ ତାଂ ପରିଗୃହ୍ଣାନଃ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ସେଠାରେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ବଧୁକୁ ଧରି ଦାଡ଼ି ରହିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନୁଷା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଦ୍ରୁପଦଶ୍ଚ ଵିରାଟଶ୍ଚ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଚ ମହାବଲଃ । ଯୁଯୁଧାନଶ୍ଚ ଶୈବ୍ଯଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ସାତ୍ଯକିଃ
ଦ୍ରୁପଦ, ବିରାଟ, ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଯୁୟୁଧାନ, ଶୈବ୍ୟ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏବଂ ସାତ୍ୟକି—
ସପ୍ତୈତେଽକ୍ଷୌହିଣୀପାଲା ଯଜ୍ଵାନୋ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣାଃ । ପାଣ୍ଡଵଂ ପରିଵାର୍ଯୈତେ ନିଵେଶଂ ଚକ୍ରିରେ ତଦା
ଏହି ସାତିଏ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନାପତି, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଏବଂ ଦାନଶୀଳ, ସେମାନେ ସେଇ ସମୟରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଘେରି ତାଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନ ନେଲେ।
ତତ୍ରସ୍ଥାଯାଂ ତୁ ସେନାଯାଂ ମାତ୍ସ୍ଯୋ ଧର୍ମଭୃତାଂଵରଃ । ପ୍ରୀତୋ ଦୁହିତରଂ ଗୃହ୍ଯ ପ୍ରଦଦାଵଭିମନ୍ଯଵେ
ସେଠାରେ ସେନା ଦଢ଼ି ରହିଥିବାବେଳେ, ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯୋତ୍ତରାଂ ପାର୍ଥଃ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଵିଵାହଂ କାରଯାମାସ ସୌଭଦ୍ରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ପାର୍ଥ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ମହାତ୍ମା ସୁଭଦ୍ରାପୁତ୍ରଙ୍କ ବିବାହ ଆୟୋଜନ କଲେ।
ତତୋ ଵିଵାହୋ ଵଵୃଧେ ସ୍ଫୀତଃ ସର୍ଵଗୁଣାନ୍ଵିତଃ । ସୌଭଦ୍ରସ୍ଯାଦ୍ଭୁତଂ କର୍ମ ପିତୁସ୍ତଵ ପିତୁସ୍ତଦା
ତାପରେ ବିବାହ ଉତ୍ସବ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ବଡ଼ ଧୁମଧାମରେ ହେଲା—ସେହି ସମୟରେ ସୁଭଦ୍ରାପୁତ୍ରଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ।
ଧୌମ୍ଯଃ ଶିଷ୍ଯୈଃ ପରିଵୃତୋ ଜୁହାଵାଗ୍ନୌ ଵିଧାନତଃ । ଅଗ୍ନିଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୁର୍ଵନ୍ସୌଭଦ୍ରଃ ପାଣିମଗ୍ରହୀତ୍
ଧୌମ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କଲେ; ସୁଭଦ୍ରାପୁତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ତାଙ୍କ ହାତ ଧରିଲେ।
ତତଃ ପାର୍ଥାଯ ସଂହୃଷ୍ଟୋ ମାତ୍ସ୍ଯରାଜୋ ଧନଂ ମହତ୍। ତସ୍ମୈ ଶତସହସ୍ରାଣି ହଯାନାଂ ଵାତରଂହସାମ୍
ତାପରେ ଖୁସି ହୋଇ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ପାର୍ଥଙ୍କୁ ବହୁ ଧନ ଦେଲେ—ଲକ୍ଷଟି ତୁର୍ବୁଡ଼ା ଘୋଡ଼ା।
ଦ୍ଵେ ଚ ନାଗଶତେ ମୁଖ୍ଯେ ଧନଂ ବହୁଵିଧଂ ତଦା। ପ୍ରାଦାନ୍ମାତ୍ସ୍ଯପତିର୍ହୃଷ୍ଟଃ କନ୍ଯାଧନମନୁତ୍ତମମ୍
ଏବଂ ଦୁଇଶେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅନେକ ଧନ—ମତ୍ସ୍ୟ ନାୟକ ଆନନ୍ଦରେ ଅପୂର୍ବ କନ୍ୟାଦାନ ଦେଲେ।
ପାରିବର୍ହଂ ଚ ପାର୍ଥେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦଦୌ ମତ୍ସ୍ଯପୁଙ୍ଗଵଃ । କୃଷ୍ଣେନ ସହ କୌନ୍ତେଯଃ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ପ୍ରଭୂତଵତ୍
ମତ୍ସ୍ୟ ମଧ୍ୟେଶ୍ୱର ପାର୍ଥମାନେ ପାଇଁ ଗୃହସାମଗ୍ରୀ ଦେଲେ; କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବହୁ ପରିମାଣରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
କୃତେ ଵିଵାହେ ତୁ ତଦା ଧର୍ମପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଦଦୌ ଵିତ୍ତଂ ଯଦୁପାହରଦଚ୍ଯୁତଃ
ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରେ, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅଚ୍ୟୁତ ଆଣିଥିବା ଧନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦେଲେ।
ଗୋସହସ୍ରାଣି ଵସ୍ତ୍ରାଣି ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ଭୂଷଣାନି ଚ ସର୍ଵାଣି ଯାନାନି ଶଯନାନି ଚ
ସେଥିରେ ଥିଲା—ହଜାର ଗାଈ, ବସ୍ତ୍ର, ବିଭିନ୍ନ ମଣି, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଭୂଷଣ, ଯାନ ଓ ଶଯ୍ୟା।
ନାଗରାନ୍ପ୍ରୀତିଭିର୍ଦିଵ୍ଯୈସ୍ତର୍ପଯାମାସ ଭୂପତିଃ
ଭୂପତି ନାଗରିକମାନେଙ୍କୁ ଦେବତାସମ ଉପହାର ଓ ଆନନ୍ଦରେ ତୃପ୍ତ କରିଲେ।
ତନ୍ମହୋତ୍ସଵସଂକାଶଂ ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୁଲମ୍। ନଗରଂ ମତ୍ସ୍ଯରାଜସ୍ଯ ଶୁଶୁଭେ ଭରତର୍ଷଭ
ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କ ନଗରଟି ଆନନ୍ଦ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋକମାନେ ସହ ଏକ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ପରି ଚମକୁଥିଲା, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପୁରୋହିତୈରମାତ୍ଯୈଶ୍ଚ ପୌରୈର୍ଜାନପଦୈଃ ସହ। ଵିରାଟୋ ନୃପତିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସୌଭଦ୍ରାଯାଭିମନ୍ଯଵେ । ତାଂ ସୁତାମୁତ୍ତରାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ମୁମୁଦେ ପରମଂ ତଦା
ପୁରୋହିତ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ନଗରବାସୀ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ସହିତ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବିରାଟ ରାଜା ତାଙ୍କ ଝିଅ ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ ସୁଭଦ୍ରାପୁତ୍ର ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଵୃତ୍ତେ ଵିଵାହେ ହୃଷ୍ଟାତ୍ମା ଯଦୁଵାଚ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵେହ କୃତଵନ୍ତୋ ଯଦୁତ୍ତରମ୍
ବିବାହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ, 'ଉତ୍ତର, ତୁମେ କଣ କରିଛ, ସେ ସବୁ ଏଠାରେ ମୋତେ କୁହ।'
କୃତ୍ଵା ଵିଵାହଂ ତୁ କୁରୁପ୍ରଵୀରା- ସ୍ତଦାଽଭିମନ୍ଯୋର୍ମୁଦିତାଃ ସପକ୍ଷାଃ। ଵିଶ୍ରମ୍ଯ ରାତ୍ରାଵୁଷସି ପ୍ରତୀତାଃ ସଭାଂ ଵିରାଟସ୍ଯ ତତୋଽଭିଜଗ୍ମୁଃ
ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, କୁରୁବୀରମାନେ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ରାତିରେ ବିଶ୍ରାମ କରି, ପ୍ରଭାତରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇ ବିରାଟଙ୍କ ସଭାକୁ ଗଲେ।
ସଭା ତୁ ସା ମତ୍ସ୍ଯପତେଃ ସମୃଦ୍ଧା ମଣିପ୍ରଵେକୋତ୍ତମରତ୍ନଚିତ୍ରା। ନ୍ଯସ୍ତାସନା ମାଲ୍ଯଵତୀ ସୁଗନ୍ଧା ତାମଭ୍ଯଯୁସ୍ତେ ନରରାଜଵର୍ଯାଃ
ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କ ସଭା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ, ମଣି, ମୁକ୍ତା ଓ ଉତ୍ତମ ରତ୍ନରେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ, ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା ଓ ଆସନରେ ସଜିଥିଲା; ଏହି ସଭାକୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ଆସିଲେ।
ଅଥାସନାନ୍ଯାଵିଶତାଂ ପୁରସ୍ତା- ଦୁଭୌ ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦୌ ନରେନ୍ଦ୍ରୌ। ଵୃଦ୍ଧୌ ଚ ମାନ୍ଯୌ ପୃଥିଵୀପତୀନାଂ ପିତ୍ରା ସମଂ ତମଜନାର୍ଦନୌ ଚ
ତାପରେ, ସଭାର ଆଗରେ ବିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦ, ଏହି ଦୁଇ ରାଜା, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ସମ୍ମାନିତ, ତାଙ୍କ ପିତାମାନେ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସହ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ପାଞ୍ଚାଲରାଜସ୍ଯ ସମୀପତସ୍ତୁ ଶିନିପ୍ରଵୀରଃ ସହରୌହିଣେଯଃ ମତ୍ସ୍ଯସ୍ଯ ରାଜ୍ଞସ୍ତୁ ସୁସନ୍ନିକୃଷ୍ଟୌ ଜନାର୍ଦନଶ୍ଚୈଵ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଶ୍ଚ
ପାଞ୍ଚାଳରାଜଙ୍କ ନିକଟରେ ଶିନି ଓ ରୋହିଣୀପୁତ୍ର ବସିଥିଲେ; ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କ ଏକଦମ ନିକଟରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ବସିଥିଲେ।
ସୁତାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ଭୀମାର୍ଜୁନୌ ମାଦ୍ରଵତୀସୁତୌ ଚ। ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସାମ୍ବୌ ଚ ଯୁଧି ପ୍ରଵୀରୌ ଵିରାଟପୁତ୍ରୈଶ୍ଚ ସହାଭିମନ୍ଯୁଃ
ଦ୍ରୁପଦ ରାଜାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅ, ଭୀମ, ଅର୍ଜୁନ, ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସାମ୍ବ, ଏହି ସମସ୍ତ ବୀରମାନେ, ଅଭିମନ୍ୟୁ ଓ ବିରାଟଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ସର୍ଵେ ଚ ଶୂରାଃ ପିତୃଭିଃ ସମାନା ଵୀର୍ଯେଣ ରୂପେଣ ବଲେନ ଚୈଵ। ଉପାଵିଶନ୍ଦ୍ରୌପଦେଯାଃ କୁମାରାଃ ସୁଵର୍ଣଚିତ୍ରେଷୁ ଵରାସନେଷୁ
ସମସ୍ତ ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରମାନେ, ଶକ୍ତି, ରୂପ ଓ ବଳରେ ତାଙ୍କ ପିତାମାନେ ସମାନ, ସୁନାର ଓ ଶୋଭାମୟ ଆସନରେ ବସିଥିଲେ।