ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ତୁଷ୍ଟୋସ୍ମି ନରେନ୍ଦ୍ରସତ୍ତମ
ମୁଁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ରାଜାମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲି।
କ୍ଷାନ୍ତମେତନ୍ମହାବାହୋ ଯନ୍ମାଂ ଵଦସି ପାର୍ଥିଵ। ନ ଚୈଵ କିଂଚିତ୍ପଶ୍ଯାମି ଵିକୃତଂ ତେ ନରାଧିପ
ହେ ବଳଶାଳୀ ରାଜନ୍, ତୁମେ ଯେଉଁପରି ମୋ ସହ କଥା କହିଛ, ସେଠିକି ମୁଁ ସବୁ ଧৈର୍ଯ୍ୟରେ ସହିଛି। ରାଜାମାନ୍ୟ, ତୁମର କୌଣସି ଅନୁଚିତ କାମ ମୁଁ ଦେଖୁନି।
ତତୋ ଵିରାଟଃ ପରମାମିତୁଷ୍ଟଃ ସମେତ୍ଯ ରାଜ୍ଞା ସମଯଂ ଚକାର। ରାଜ୍ଯଂ ଚ ସର୍ଵଂ ଵିସସର୍ଜ ତସ୍ମୈ ସଦଣ୍ଡକୋଶଂ ସପୁରଂ ମହାତ୍ମା
ତାପରେ ବିରାଟ ରାଜା ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ, ଦୁଇ ରାଜା ମିଶି ଏକ ସମ୍ମତି କଲେ। ସେ ମହାନ ଆତ୍ମା ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ, ଧନ, ସହର ଓ ସମସ୍ତ ସେବକମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ଯଚ୍ଚ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତେଽଦ୍ଯ ମା ଶଙ୍କେଥା ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଇଦଂ ସନଗରଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ସଜନଂ ସଵଧୂଜନମ୍। ଯୁଷ୍ଯଭ୍ଯଂ ସଂପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯୁଚ୍ଛିଷ୍ଟମେଵ ଚ
ମୁଁ ଆଜି ଯାହା କହିବି, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତାହା ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରନି। ଏହି ସହର, ଏହି ଦେଶ, ଏଠାର ଲୋକମାନେ ଓ ମହିଳାମାନେ—ମୁଁ ସବୁ ତୁମକୁ ଦେଇଦେବି; ମୁଁ କେବଳ ଅବଶିଷ୍ଟ ଯାହା ରହିବ, ତାହା ଭୋଗ କରିବି।
ଅହଂ ଵଦ୍ଧଶ୍ଚିରଂ ରାଜନ୍ଭୁକ୍ତଭୋଗଶ୍ଚିରଂ ସୁଖମ୍। ରାଜ୍ଯଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ଯୁଷ୍ମଭ୍ଯଂ ପ୍ରଵ୍ରଜିଷ୍ଯାମି କାନନମ୍
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖରେ ରହିଛି। ଏବେ ରାଜ୍ୟ ତୁମକୁ ଦେଇ, ମୁଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି।
ଉତ୍ତରାଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତୁ ସଵ୍ଯସାଚୀ ଧନଂଜଯଃ । ଅଯଂ ହ୍ଯୌପଯିକୋ ଭର୍ତା ତସ୍ଯାଃ ପୁରୁଷସତ୍ତମଃ
ସବ୍ୟସାଚୀ ଧନଞ୍ଜୟ ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ; ସେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ପତି, ହେ ପୁରୁଷମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଧର୍ମରାଜଃ ପାର୍ଥପୈକ୍ଷଦ୍ଵନଂଜଯମ୍। ଈକ୍ଷିତଂ ଚାର୍ଜୁନୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମାତ୍ସ୍ଯଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମରାଜା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଅର୍ଜୁନ ମାତ୍ସ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ କଥା ବୁଝି, ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଵଯଂ ଵନାନ୍ତରାତ୍ପ୍ରାପ୍ତା ନ ତେ ରାଜ୍ଯଂ ଗୃହାମହେ। କିଂତୁ ଦୁର୍ଯୋଧନାଦୀନାଂ ରାଜ୍ଞାଂ ରାଜ୍ଯଂ ଗୃହାମହେ
ଆମେ ଅରଣ୍ୟରୁ ଆସିଛୁ, ତୁମର ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନି; କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଯାହା ଦେବେ, ସେହି ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାମ୍ଯହଂ ରାଜନ୍ସ୍ରୁଷଂ ଦୁହିତରଂ ତଵ। ଯୁକ୍ତୋ ହ୍ଯାଵାଂ ହି ସଂବନ୍ଧୋ ମାତ୍ସ୍ଯଭାରତଵଂଶଯୋଃ
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମର କନ୍ୟାକୁ ମୋ ଶିଷ୍ୟ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି; କାରଣ ମାତ୍ସ୍ୟ ଓ ଭାରତ ବଂଶରେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ଅଛି।
କିମର୍ଥଂ ପାଣ୍ଡଵଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାର୍ଯାଂ ଦୁହିତରଂ ମମ। ପ୍ରତିଗ୍ରହୀତୁଂ ନେମାଂ ତ୍ଵଂ ମଯା ଦତ୍ତମିହେଚ୍ଛସି
ହେ ପାଣ୍ଡବମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମକୁ ମୋ କନ୍ୟା ଦେଇନଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, କାହିଁକି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ଅନ୍ତଃପୁରେଽହମୁଷିତଃ ସଦା ପଶ୍ଯନ୍ସୁତାଂ ତଵ। ସହସ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରକାଶଂ ଚ ଵିଶ୍ଵସ୍ତା ପିତୃଵନ୍ମଯି
ମୁଁ ସଦା ଅନ୍ତଃପୁରରେ ରହି, ତୁମର କନ୍ୟାକୁ ଦେଖୁଥିଲି; ସେ ମୋତେ ଖୋଲା ଓ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ, ବାପାଙ୍କୁ ଯେପରି ଭରସା କରାଯାଏ, ସେପରି ଭରସା କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରିଯୋ ବହୁମତଶ୍ଚାହଂ ନର୍ତନେ ଗୀତଵାଦିତେ। ଆଚାର୍ଯଵଚ୍ଚ ମାଂ ନିତ୍ଯଂ ମନ୍ଯତେ ଦୁହିତା ତଵ
ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରିୟ ଓ ଗରିମାମୟ; ତୁମର କନ୍ୟା ସବୁବେଳେ ମୋତେ ଶିକ୍ଷକ ଭାବେ ମନେ କରେ।
ଵଯସ୍ଯଯା ତଯା ରାଜନ୍ସହ ସଂଵତ୍ସରୋଷିତଃ । ଅତିଶଙ୍କା ତତୋଽସ୍ଥାନେ ତଵ ଲୋକସ୍ଯ ଚ ପ୍ରଭୋ
ହେ ରାଜା, ସେ ସହଯୋଗିନୀ ସହିତ ମୁଁ ଏକ ବର୍ଷ ରହିଛି; ଏହିକାରଣରୁ ତୁମେ ଓ ତୁମ ଜନମାନେ ଅନାବଶ୍ୟକ ସନ୍ଦେହ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ମାଦାମନ୍ତ୍ରଯେ ତ୍ଵାଽଦ୍ଯ ପୁତ୍ରାର୍ଥଂ ମେ ଵିଶାଂପତେ। ସୁଦ୍ଧଂ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଂ ମନ୍ଯେ ତସ୍ଯାଃ ଶୁଦ୍ଧିଃ କୃତା ମଯା
ଏହିକାରଣରୁ, ହେ ରାଜା, ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁଅ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି; ମୁଁ ମନେ କରେ ଯେ, ମୋ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରହିଛି, ତାଙ୍କର ପବିତ୍ରତାକୁ ମୁଁ ରକ୍ଷା କରିଛି।
ସ୍ନୁଷାଯାଂ ଦୁହିତୁର୍ଵାପି ପୁତ୍ରେ ଚାତ୍ମନି ଵା ପୁନଃ । ଅତିଶଙ୍କାଂ ନ ପଶ୍ଯାମି ତେନ ଶୁଦ୍ଧିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ବହୁ ଭାବେ—ସ୍ନୁଷା, କନ୍ୟା, ପୁଅ କିମ୍ବା ନିଜେ—ମୁଁ କୌଣସି ଅତିରିକ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦେଖୁନି; ଏହିପରି ଭାବେ ପବିତ୍ରତା ରହିବ।
ଅଭିଷଙ୍ଗାଦହଂ ଭୀତୋ ମିଥ୍ଯାଚାରାତ୍ପରଂତପ । ସ୍ରୁଷାର୍ଥମୁତ୍ତରାଂ ରାଜନ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାମି ତେ ସୁତାମ୍
ଅପବାଦ ଓ ମିଥ୍ୟା ଆଚରଣର ଭୟରୁ, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ମୁଁ ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ ମୋ ଶିଷ୍ୟ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି।
ସ୍ଵସ୍ତ୍ରୀଯୋ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ସାକ୍ଷାଦ୍ଦେଵସୁତୋ ଯଥା। ଦଯିତଶ୍ଚକ୍ରହସ୍ତସ୍ଯ ବଲଵାନସ୍ତ୍ରକୋଵିଦଃ
ସେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଗୋତିଆ, ମନେ ହେଉଛି ସେ ଦେବତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ; ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଣରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ଅଭିମନ୍ଯୁର୍ଗହାବାହୁଃ ପୁତ୍ରୋ ମମ ଵିଶାଂପତେ । ଜାମାତା ତଵ ଯୁକ୍ତୋ ଵୈ ଭର୍ତା ଚ ଦୁହିତୁସ୍ତଵ
ଅଭିମନ୍ୟୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଥିବା, ମୋ ପୁଅ, ହେ ରାଜା; ସେ ତୁମର ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଜାମାତା ଓ ତୁମ କନ୍ୟା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ପତି।
ଉପପନ୍ନଂ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରେ ଧନଂଜଯେ। ସଦୈଵ ଧର୍ମନିତ୍ଯଶ୍ଚ ଜ୍ଞାତଜ୍ଞାନଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ
କୁନ୍ତୀର ପୁଅ ଧନଞ୍ଜୟ କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଯୋଗ୍ୟ।
ଯତ୍କୃତ୍ଯଂ ମନ୍ଯସେ ପାର୍ଥ କ୍ରିଯତାଂ ତଦନନ୍ତରମ୍। ସର୍ଵେ କାମାଃ ସମୃଦ୍ଧା ମେ ସଂବନ୍ଧୀ ଯସ୍ଯ ମେଽର୍ଜୁନଃ
ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମେ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ୍ ବୋଲି ଭାବୁଛ, ସେଥିକି ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କର। ମୋର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଯାଇଛି, କାରଣ ମୋର ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଅର୍ଜୁନ।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵତି ରାଜେନ୍ଦ୍ରେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଅନ୍ଵଜାନତ ସଂବନ୍ଧଂ ସମଯେ କୃଷ୍ଣମାତ୍ସ୍ଯଯୋଃ
ରାଜା ଏପରି କହିବା ସମୟରେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧକୁ ବୁଝିପାରିଲେ।
ଦୂତାନ୍ସର୍ଵେଷୁ ମିତ୍ରେଷୁ ଵାସୁଦେଵେ ଚ ଭାରତ। ପ୍ରେଷଯାମାସ କୌନ୍ତେଯୋ ଵିରାଟଶ୍ଚ ମହୀପତିଃ
ହେ ଭାରତ, କୁନ୍ତୀର ପୁଅ ଓ ବିରାଟ ରାଜା ସମସ୍ତ ମିତ୍ରମାନେ ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କ ପାଖକୁ ଦୂତମାନେ ପଠାଇଲେ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ସ୍ନୁଷାର୍ଥଂ ଵୈ ଦର୍ଶଯନ୍ଵ୍ରତମାତ୍ମନଃ । ଶୀଲଶୌଚସମାଚାରଂ ଲୋକସ୍ଯାଵେଦ୍ଯ ଫଲ୍ଗୁନଃ
ପୁଅବଧୂ ପାଇଁ ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରି, ଫଳ୍ଗୁନ ତାଙ୍କର ନିଜ ନିୟମ, ଚରିତ୍ର, ପବିତ୍ରତା ଓ ଆଚରଣକୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶ କଲେ।
ଲୋକେ ଵିଖ୍ଯାପ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯଶଶ୍ଚ ସ ପରଂତପଃ । କୃତାର୍ଥଃ ଶୁଚିରଵ୍ଯଗ୍ରସ୍ତୁଷ୍ଟିମାନଭଵତ୍ତଦା
ସେ ଶତ୍ରୁଦମନ ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ କୀର୍ତ୍ତିକୁ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରି, ନିଜ କାମ୍ୟ ସାଧନ କରି, ପବିତ୍ର ଓ ଚିନ୍ତାମୁକ୍ତ ହୋଇ, ତେବେ ଅତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ରାଜନ୍ପ୍ରୀତୋସ୍ମି ଭଦ୍ରଂ ତେ ସଖା ମେଽସି ପରନ୍ତପ। ସୁଖମଧ୍ଯୁଷିତାଃ ସର୍ଵେ ଅଜ୍ଞାତାସ୍ତ୍ଵଯି ପାର୍ଥିଵ
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହୋଉ। ତୁମେ ମୋ ସଂଗୀ ଓ ଶତ୍ରୁଦମନ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ପାଖରେ ଅଜ୍ଞାତ ଭାବେ ସୁଖରେ ବାସ କଲୁ।
ଵିରାଟନଗରେ ରାଜା ଧର୍ମାତ୍ମା ସଂଶିତଵ୍ରତଃ । ପୂଜିତଶ୍ଚାଭିଷିକ୍ତଶ୍ଚ ରତ୍ନୈଶ୍ଚ ଶତଶୋର୍ଚିତଃ
ବିରାଟନଗରରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଦୃଢ଼ ନିୟମବାନ୍ ରାଜା ସମ୍ମାନିତ, ଅଭିଷିକ୍ତ ଓ ଶତଶଃ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିରେ ଶୋଭିତ ହେଲେ।
ତଥା ବ୍ରୁଵନ୍ତଂ ପ୍ରସମୀକ୍ଷ୍ଯ ରାଜା ପରଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ ସ୍ଵଜନେନ ତେନ। ସ୍ନେହାତ୍ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ନୃପୋ ଭୁଜାଭ୍ଯାଂ ଦଦୌ ମହାର୍ଥଂ କୁରୁପାଣ୍ଡଵାନାମ୍
ତାଙ୍କୁ ଏପରି କହୁଥିବା ଦେଖି, ରାଜା ଓ ତାଙ୍କର ଜନମାନେ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ, ସ୍ନେହରେ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ବାହୁଡ଼େ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଇଁ ବହୁତ ଧନ ଦେଲେ।
ସମାଦିଶନ୍ଦୂତମଥୋ ସମଗ୍ରାଃ
ତାପରେ, ରାଜା ଦୂତକୁ ଆବଶ୍ୟକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଶ୍ଚାପି ସୁସଂଗ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ଦୁର୍ଯୋଧନାଦ୍ଦୂତମପଶ୍ଯଦାଗତମ୍। ସ ଚାବ୍ରଵୀଦ୍ଧର୍ମରାଜଂ ସମେତ୍ଯ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ପାଣ୍ଡଵମୁଗ୍ରଵୀର୍ଯମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମଧୁର ମନରେ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ, ଏବଂ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ପଠାଇଥିବା ଦୂତକୁ ଆସିଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେ ଦୂତ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଧର୍ମରାଜା ଏହି ପ୍ରବଳ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଧନଞ୍ଜଯେନାସି ପୁନର୍ଵନାଯ ପ୍ରଵ୍ରାଜିତଃ ସମଯେ ତିଷ୍ଠ ପାର୍ଥଃ। ତ୍ରଯୋଦଶେ ହ୍ଯେଵ କିରୀଟମାଲୀ ସଂଵତ୍ସରେ ପାଣ୍ଡଵେଯୋଽଦ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟଃ
ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମେ ଆଉଥରେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅରଣ୍ୟକୁ ପଠାଯାଇଛ। ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୁହ। ଏହି ତ୍ରୟୋଦଶ ବର୍ଷରେ ଆଜି ମୁକୁଟ ଧାରୀ ପାଣ୍ଡବ ଦେଖାଯାଇଛନ୍ତି।