ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାତ୍ସ୍ଯରାଜଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଧନଂଜଯଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାନଥ ସର୍ଵଶଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରତାପଶାଳୀ ମାତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ଧନଞ୍ଜୟ ଓ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଅଙ୍କ ଭରିଲେ।
ଧର୍ମରାଜଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ରାଜା ରାଜ୍ଯେଽଭିଷେଚିତମ୍। ନାତୃପ୍ଯଦ୍ଦର୍ଶନେ ତେଷାଂ ଵିରାଟୋ ଵାହିନୀପତିଃ
ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ରାଜା ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କଲେ; ବିରାଟ, ସେନାପତି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ତୃପ୍ତି ହେଉନଥିଲେ।
ଅଵିଭକ୍ତଂ ଭଵଦ୍ଭିର୍ମେ ନ ସନ୍ଦେହୋ ନରାଧିପାଃ
ହେ ରାଜାମାନେ, ଆପଣମାନେ କୌଣସି ଭେଦଭାବ କରିନାହାନ୍ତି ବୋଲି ମୋତେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଵିରାଟସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପାର୍ଥିଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଉତ୍ତରଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦମଭିପନ୍ନୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ
ମହାତ୍ମା ବିରାଟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଉତ୍ତରା ଏଭଳି ଉତ୍ତର ଦେଲେ:
ପ୍ରସାଦନଂ ପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯାଭିରୋଚଯେ। ତେଜସ୍ଵୀ ବଲଵାଞ୍ଶୂରୋ ରାଜରାଜେଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଏହି ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ, ମୁଁ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ଯିଏ ତେଜସ୍ବୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୂରବୀର, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
ଉତ୍ତରାଂ ଚ ସ୍ଵସାରଂ ମେ ପାର୍ଥସ୍ଯାମିତ୍ରକର୍ଶନ। ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମସ୍ତତଃ ଶିଷ୍ଟା ଭଵାମହେ
ମୁଁ ମୋ ଭଉଣୀ ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁଦଳନ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଦେଇଦେବି; ତା’ପରେ ଆମେ ସେମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ରହିବା।
ଵଯଂ ଚ ସର୍ଵେ ସାମାତ୍ଯାଃ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍ । ପ୍ରସାଦ୍ଯାଭ୍ଯୁପତିଷ୍ଠାମୋ ରାଜନ୍କିଂ କରଵାଗହେ
ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏବଂ ଆମର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ ସେଠାକୁ ଯିବା; ହେ ରାଜା, ଏବେ ଆମେ କଣ କରିବା ଉଚିତ?
ରାଜଂସ୍ତ୍ଵମସି ସଂଗ୍ରାମେ ଗୃହୀତସ୍ତେନ ମୋକ୍ଷିତଃ । ଏତେଷାଂ ବାହୁଵୀର୍ଯେଣ ଗାଵଶ୍ଚ ଵିଜିତାସ୍ତ୍ଵଯା
ହେ ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣ ଧରାପଡ଼ିଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ଏହିମାନେ ତାଙ୍କର ବାହୁବଳରେ ଆପଣ ଗାଈମାନେକୁ ଫେରାଇ ପାଇଲେ।
କୁରଵୋ ନିର୍ଜିତା ଯସ୍ମାତ୍ସଂଗ୍ରାମେଽମିତତେଜସଃ । ଏଷ ତତ୍ସର୍ଵମକରୋତ୍କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଯେହେତୁ ସେ ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୌରବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିଗଲେ, ଏହି ସମସ୍ତ କାମ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଅର୍ଚ୍ଯାଃ ପୂଜ୍ଯାଶ୍ଚ ମାନ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥେଯାଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ଅର୍ଵାର୍ହାଶ୍ଚାଭିଵାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ ଚ ମେ ମତମ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେ ପୂଜ୍ୟ, ସମ୍ମାନିତ, ଆଦରଣୀୟ ଏବଂ ଦେଖିଲେ ଉଠି ଅଭିବାଦନ କରିବାଯୋଗ୍ୟ; ଏହି ସମୟରେ ସେମାନେ ଅଭିବାଦନ ଓ ଆଦର ପାଇବା ଉଚିତ ବୋଲି ମୋର ମତ।
ପୂଜ୍ଯତାଂ ପୂଜନୀଯାଶ୍ଚ ମହାଭାଗାଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ନ ହ୍ଯେତେ କୁପିତା ଶେଷଂ କୁର୍ଯୁରାଶୀଵିଷୋପମାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ପୂଜା ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇବାଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନେ ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ; ଯଦି ସେମାନେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେବେ, ସେମାନେ ସର୍ବନାଶ କରିପାରିବେ, କାରଣ ସେମାନେ ବିଷାକ୍ତ ସାପ ପରି।
ତସ୍ମାଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେମ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍ । ପ୍ରସାଦଯାମ୍ଯହଂ ତତ୍ର ସହ ପାର୍ଥେର୍ମହାତ୍ମଭିଃ
ସେହିପାଇଁ ଆମେ ଶୀଘ୍ର କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା; ସେଠାରେ ମୁଁ ପାର୍ଥମାନଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ଦୟା ଚାହିଁବି।
ଉତ୍ତରାମଗ୍ରତଃ କୃତ୍ଵା ଶିରଃସ୍ନାତାଂ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ । ଜାନାମ୍ଯହମିଦଂ ସର୍ଵମେଷାଂ ତୁ ବଲପୌରୁଷମ୍ । କୁଲେ ଚ ଜନ୍ମ ମହତି ଫଲ୍ଗୁନସ୍ଯ ଚ ଵିକ୍ରମମ୍
ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଶିର ଧୋଇ ହାତ ଜୋଡି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ, ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ଏବଂ ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କର ବୀରତା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଣେ।
ଉତ୍ତରାତ୍ପାଣ୍ଡଵାଞ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିରାଟୋ ରିପୁସୂଦନଃ। ଉତ୍ତରଂ ଚାପି ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତକାଲମଚିନ୍ତଯତ୍
ଉତ୍ତରା ପାଣ୍ଡବମାନେ ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁଦଳନ ବିରାଟ ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମୟ ଆସିଛି ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ତତୋ ଵିରାଟଃ ସାମାତ୍ଯଃ ସହପୁତ୍ରଃ ସବାନ୍ଧଵଃ। ଉତ୍ତରାମଗ୍ରତଃ କୃତ୍ଵା ଶିରଃସ୍ନାତାଂ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ। ଭୂମୌ ନିପତିତସ୍ତୂର୍ଣଂ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ସମୀପତଃ
ତାପରେ ବିରାଟ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ସହିତ, ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଶିର ଧୋଇ ହାତ ଜୋଡି, ଶୀଘ୍ର ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ପ୍ରସୀଦତୁ ମହାରାଜୋ ଧର୍ମପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନରୂପଵେଷତ୍ଵାନ୍ନାଗ୍ନିର୍ଦୃଷ୍ଟସ୍ତୃଣୈର୍ଵୃତଃ
ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମହାରାଜା ଦୟା କରୁନ୍ତୁ; ତାଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ରୂପ ଥିବାକୁ ଦେଖି, ଘାସ ତଳେ ଅଗ୍ନି ଲୁଚି ରହିଥିବା ପରି, ସେ ଚିହ୍ନାଯାଇନଥିଲେ।
ଶିରସାଽଭିପ୍ରପନ୍ନୋସ୍ମି ସପୁତ୍ରପରିଚାରକଃ
ମୁଁ ମୋ ପୁଅ ଓ ପରିଚାରକମାନେ ସହିତ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଛି।
ଯଦସ୍ମାଭିରଜାନଦ୍ଭିରଧିକ୍ଷିପ୍ତୋ ମହୀପତିଃ । ଅଵମତ୍ଯ କୃତଂ ସର୍ଵମଜ୍ଞାନାତ୍ପ୍ରାକୃତେ ଯଥା। କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହସି ତତ୍ସର୍ଵଂ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଧର୍ମଵତ୍ସଲ
ଆମେ ଅଜାଣି ଯେଉଁ ଭଳି ରାଜାଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିଥିଲୁ, ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ଭଳି ଅବହେଳା କରିଥିଲୁ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମପ୍ରିୟ, ଆପଣ ସେସବୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।
ଯଦିଦଂ ମାମକଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ପୁରଂ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ପାର୍ଥିଵ । ସଦଣ୍ଡକୋଶଂ ଵିସୃଜେ ତଵ ଵଶ୍ଯୋସ୍ମି ପାର୍ଥିଵ । ଵଯଂ ଚ ସର୍ଵେ ସାମାତ୍ଯା ଭଵନ୍ତଂ ଶରଣଂ ଗତାଃ
ହେ ରାଜା, ଏହି ମୋ ରାଜ୍ୟ, ନଗର ଓ ସମସ୍ତ ସମ୍ପତି, ସେନା ଓ ଧନ, ସବୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଉଛି; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଅଧୀନ ହେଲି, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛୁ।
ତଂ ଧର୍ମରାଜଃ ପତିତଂ ମହୀତଲେ ସବନ୍ଧୁଵର୍ଗଂ ପ୍ରସମୀକ୍ଷ୍ଯ ପାର୍ଥିଵମ୍ । ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ପରଲୋକଦର୍ଶନଃ ପ୍ରନଷ୍ଟମନ୍ଯୁର୍ଗତଶୋକମତ୍ସରଃ
ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ବାନ୍ଧବମାନେ ସହିତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବାକୁ ଦେଖି, ପରଲୋକ ଦର୍ଶୀ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯାହାଙ୍କ ରୋଷ, ଦୁଃଖ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ସେମାନଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ତୁଷ୍ଟୋସ୍ମି ନରେନ୍ଦ୍ରସତ୍ତମ
ମୁଁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ରାଜାମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲି।
କ୍ଷାନ୍ତମେତନ୍ମହାବାହୋ ଯନ୍ମାଂ ଵଦସି ପାର୍ଥିଵ। ନ ଚୈଵ କିଂଚିତ୍ପଶ୍ଯାମି ଵିକୃତଂ ତେ ନରାଧିପ
ହେ ବଳଶାଳୀ ରାଜନ୍, ତୁମେ ଯେଉଁପରି ମୋ ସହ କଥା କହିଛ, ସେଠିକି ମୁଁ ସବୁ ଧৈର୍ଯ୍ୟରେ ସହିଛି। ରାଜାମାନ୍ୟ, ତୁମର କୌଣସି ଅନୁଚିତ କାମ ମୁଁ ଦେଖୁନି।
ତତୋ ଵିରାଟଃ ପରମାମିତୁଷ୍ଟଃ ସମେତ୍ଯ ରାଜ୍ଞା ସମଯଂ ଚକାର। ରାଜ୍ଯଂ ଚ ସର୍ଵଂ ଵିସସର୍ଜ ତସ୍ମୈ ସଦଣ୍ଡକୋଶଂ ସପୁରଂ ମହାତ୍ମା
ତାପରେ ବିରାଟ ରାଜା ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ, ଦୁଇ ରାଜା ମିଶି ଏକ ସମ୍ମତି କଲେ। ସେ ମହାନ ଆତ୍ମା ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ, ଧନ, ସହର ଓ ସମସ୍ତ ସେବକମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ଯଚ୍ଚ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତେଽଦ୍ଯ ମା ଶଙ୍କେଥା ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଇଦଂ ସନଗରଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ସଜନଂ ସଵଧୂଜନମ୍। ଯୁଷ୍ଯଭ୍ଯଂ ସଂପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯୁଚ୍ଛିଷ୍ଟମେଵ ଚ
ମୁଁ ଆଜି ଯାହା କହିବି, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତାହା ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରନି। ଏହି ସହର, ଏହି ଦେଶ, ଏଠାର ଲୋକମାନେ ଓ ମହିଳାମାନେ—ମୁଁ ସବୁ ତୁମକୁ ଦେଇଦେବି; ମୁଁ କେବଳ ଅବଶିଷ୍ଟ ଯାହା ରହିବ, ତାହା ଭୋଗ କରିବି।
ଅହଂ ଵଦ୍ଧଶ୍ଚିରଂ ରାଜନ୍ଭୁକ୍ତଭୋଗଶ୍ଚିରଂ ସୁଖମ୍। ରାଜ୍ଯଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ଯୁଷ୍ମଭ୍ଯଂ ପ୍ରଵ୍ରଜିଷ୍ଯାମି କାନନମ୍
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖରେ ରହିଛି। ଏବେ ରାଜ୍ୟ ତୁମକୁ ଦେଇ, ମୁଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି।
ଉତ୍ତରାଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତୁ ସଵ୍ଯସାଚୀ ଧନଂଜଯଃ । ଅଯଂ ହ୍ଯୌପଯିକୋ ଭର୍ତା ତସ୍ଯାଃ ପୁରୁଷସତ୍ତମଃ
ସବ୍ୟସାଚୀ ଧନଞ୍ଜୟ ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ; ସେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ପତି, ହେ ପୁରୁଷମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଧର୍ମରାଜଃ ପାର୍ଥପୈକ୍ଷଦ୍ଵନଂଜଯମ୍। ଈକ୍ଷିତଂ ଚାର୍ଜୁନୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମାତ୍ସ୍ଯଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମରାଜା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଅର୍ଜୁନ ମାତ୍ସ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ କଥା ବୁଝି, ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଵଯଂ ଵନାନ୍ତରାତ୍ପ୍ରାପ୍ତା ନ ତେ ରାଜ୍ଯଂ ଗୃହାମହେ। କିଂତୁ ଦୁର୍ଯୋଧନାଦୀନାଂ ରାଜ୍ଞାଂ ରାଜ୍ଯଂ ଗୃହାମହେ
ଆମେ ଅରଣ୍ୟରୁ ଆସିଛୁ, ତୁମର ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନି; କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଯାହା ଦେବେ, ସେହି ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାମ୍ଯହଂ ରାଜନ୍ସ୍ରୁଷଂ ଦୁହିତରଂ ତଵ। ଯୁକ୍ତୋ ହ୍ଯାଵାଂ ହି ସଂବନ୍ଧୋ ମାତ୍ସ୍ଯଭାରତଵଂଶଯୋଃ
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମର କନ୍ୟାକୁ ମୋ ଶିଷ୍ୟ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି; କାରଣ ମାତ୍ସ୍ୟ ଓ ଭାରତ ବଂଶରେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ଅଛି।
କିମର୍ଥଂ ପାଣ୍ଡଵଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାର୍ଯାଂ ଦୁହିତରଂ ମମ। ପ୍ରତିଗ୍ରହୀତୁଂ ନେମାଂ ତ୍ଵଂ ମଯା ଦତ୍ତମିହେଚ୍ଛସି
ହେ ପାଣ୍ଡବମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏଠାରେ ତୁମକୁ ମୋ କନ୍ୟା ଦେଇନଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, କାହିଁକି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?