ଅଯଂ ସ ଦ୍ଵିଷତାଂ ମଧ୍ଯେ ମୃଗାଣାମିଵ କେସରୀ। ଅଚରଦ୍ରଥବୃନ୍ଦେଷୁ ନିଘ୍ନଂସ୍ତେଷାଂ ପରାଵରାନ୍
ଏହି ଅର୍ଜୁନ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିଂହ ପରି ମୃଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିଲେ, ରଥ ଦଳରେ ଚାଲି ଆଗ ଓ ପଛ ଦୁଇଁ ଦଳକୁ ପ୍ରହାର କରିଥିଲେ।
ଅନେନ ଵିଦ୍ଧା ମାତଙ୍ଗା ମହାମେଘୋପମାସ୍ତଦା। ହିରଣ୍ଯକକ୍ଷ୍ଯାଃ ସଂଗ୍ରାମେ ଦନ୍ତାଭ୍ଯାମଗମନ୍ମହୀମ୍
ଏହି ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା, ସଂଗ୍ରାମରେ ସୁନା ଅଭୂଷିତ ହାତୀମାନେ, ବଡ଼ ମେଘ ପରି ଦେଖା, ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ ଦାନ୍ତ ଦେଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଅନେନ ଵିଜିତା ଗାଵୋ ନିର୍ଜିତାଃ କୁରଵୋ ଯୁଧି। ଅସ୍ଯ ଶଙ୍ଖସ୍ଯ ଶବ୍ଦେନ କର୍ଣୌ ମେ ବଧିରୀକୃତୌ
ଏହି ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା, ଗାଁମାନେ ଫେରାଇ ଆଣାଗଲେ, କୁରୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିଗଲେ; ତାଙ୍କ ଶଂଖର ଶବ୍ଦରେ ମୋ ଦୁଇ କାନ୍ ଅନ୍ଧା ହୋଇଗଲା।
ଜାଯତେ ରୋମର୍ଷୋ ମେ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯାସ୍ଯ ଧନୁର୍ଧ୍ଵନିମ୍। ଧ୍ଵଜସ୍ଯ ଵାନରଂ ଭୂତୈରାକ୍ରୋଶନ୍ତଂ ସହାନୁଗୈଃ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଧନୁର ଶବ୍ଦକୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ, ମୋ ଦେହରେ କୁମ୍ପି ହେଉଥିଲା; ବାନର ଚିତ୍ର ଥିବା ଧ୍ୱଜ ତାଙ୍କ ସହ ଅନୁୟାୟୀମାନେ ଚିତ୍କାର କରି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଭରିଦେଇଥିଲେ।
ନାଦଦାନଂ ଶରାନ୍ଘୋରାନ୍ନ ମୁଞ୍ଚନ୍ତଂ ଶରୋତ୍କରାନ୍। ନ କାର୍ମୁକଂ ଵିକର୍ଷନ୍ତମେନଂ ପଶ୍ଯାମି ସଂଯୁଗେ
ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଉଠାଇବା, ବାଣ ଭରି ଛାଡ଼ିବା, କିମ୍ବା ଧନୁ ବାଣ ଟାଣିବା ଦେଖିନଥିଲି।
ଏତଦ୍ଧନୁଃପ୍ରମୁକ୍ତାଶ୍ଚ ଶରାଃ ପୁଙ୍ଖାନୁପୁଙ୍ଖିନଃ । ନାଲକ୍ଷ୍ଯେଷୁ ରଣେ ପେତୁର୍ନାରାଚା ରକ୍ତଭୋଜନାଃ
ତଥାପି ତାଙ୍କ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ପଙ୍ଖିତ ଓ ଅପଙ୍ଖିତ ବାଣମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ପଡ଼ିଗଲେ; ରକ୍ତପାନ କରୁଥିବା ବାଣମାନେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲେନି।
ତୀକ୍ଷ୍ଣନାରାଚସଂକୃତ୍ତଶିରୋବାହୂରୁଵକ୍ଷସାମ୍। କଲେବରାଣି ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଯୋଧାନାଂ ସାଶ୍ଵସାଦିନାଂ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ କଟାଯାଇଥିବା ମୁଣ୍ଡ, ହାତ, ଚାଉ, ଛାତି ଥିବା ଯୋଧାମାନେ, ଅଶ୍ୱାରୋହୀ ଓ ରଥାରୋହୀମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଅନେନ ତଟିନୀ ତତ୍ର ଶୋଣିତାମ୍ବୁପ୍ରଵାହିନୀ। ପ୍ରଵର୍ତିତା ଭୀମରୂପା ଯାଂ ସ୍ମୃତ୍ଵାଽଦ୍ଯାପି ମେ ମନଃ। ପ୍ରକମ୍ପତେ ଚଣ୍ଡଵାଯୁକମ୍ପିତା କଦଲୀ ଯଥା
ଏହି ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା, ସେଠାରେ ରକ୍ତ ନଦୀ ବହିଥିଲା, ଭୟଙ୍କର ଦେଖା; ଏଯାଁ ଯାଏଁ ମୁଁ ସେ ଦୃଶ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରେ, ମୋ ମନ କଦଳୀ ଗଛକୁ ଚଣ୍ଡ ପବନ ହେଉଥିବା ପରି କମ୍ପିଯାଉଥିଲା।
ଅନେନ ରାଜନ୍ଵୀରେଣ ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣମୁଖା ରଥାଃ। ଦୁର୍ଯୋଧନେନ ସହିତା ନିର୍ଜିତା ଭୀମକର୍ମଣା
ଏହି ବୀର ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ରଥମାନେ, ଦୁର୍ଯୋଧନ ସହିତ, ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରେ ହାରିଗଲେ।
ଅଯଂ ଭୀତଂ ଦ୍ରଵନ୍ତଂ ମାଂ ଦେଵପୁତ୍ରୋ ନ୍ଯଵାରଯତ୍। ଯସ୍ଯ ବାହୁବଲେନାସ୍ମି ଜୀଵନ୍ପ୍ରତ୍ଯାଗତଃ ପୁରମ୍
ଏହି ଦେବପୁତ୍ର ମୋତେ ଭୟରେ ଦୌଡ଼ିବାବେଳେ ଅଟକାଇଲେ; ତାଙ୍କ ହାତର ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ଜୀବନ୍ତ ରହି ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଆସିଲି।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାତ୍ସ୍ଯରାଜଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଧନଂଜଯଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାନଥ ସର୍ଵଶଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରତାପଶାଳୀ ମାତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ଧନଞ୍ଜୟ ଓ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଅଙ୍କ ଭରିଲେ।
ଧର୍ମରାଜଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ରାଜା ରାଜ୍ଯେଽଭିଷେଚିତମ୍। ନାତୃପ୍ଯଦ୍ଦର୍ଶନେ ତେଷାଂ ଵିରାଟୋ ଵାହିନୀପତିଃ
ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ରାଜା ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କଲେ; ବିରାଟ, ସେନାପତି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ତୃପ୍ତି ହେଉନଥିଲେ।
ଅଵିଭକ୍ତଂ ଭଵଦ୍ଭିର୍ମେ ନ ସନ୍ଦେହୋ ନରାଧିପାଃ
ହେ ରାଜାମାନେ, ଆପଣମାନେ କୌଣସି ଭେଦଭାବ କରିନାହାନ୍ତି ବୋଲି ମୋତେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଵିରାଟସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପାର୍ଥିଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଉତ୍ତରଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦମଭିପନ୍ନୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ
ମହାତ୍ମା ବିରାଟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଉତ୍ତରା ଏଭଳି ଉତ୍ତର ଦେଲେ:
ପ୍ରସାଦନଂ ପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯାଭିରୋଚଯେ। ତେଜସ୍ଵୀ ବଲଵାଞ୍ଶୂରୋ ରାଜରାଜେଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଏହି ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ, ମୁଁ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ଯିଏ ତେଜସ୍ବୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୂରବୀର, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
ଉତ୍ତରାଂ ଚ ସ୍ଵସାରଂ ମେ ପାର୍ଥସ୍ଯାମିତ୍ରକର୍ଶନ। ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମସ୍ତତଃ ଶିଷ୍ଟା ଭଵାମହେ
ମୁଁ ମୋ ଭଉଣୀ ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁଦଳନ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଦେଇଦେବି; ତା’ପରେ ଆମେ ସେମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ରହିବା।
ଵଯଂ ଚ ସର୍ଵେ ସାମାତ୍ଯାଃ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍ । ପ୍ରସାଦ୍ଯାଭ୍ଯୁପତିଷ୍ଠାମୋ ରାଜନ୍କିଂ କରଵାଗହେ
ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏବଂ ଆମର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ ସେଠାକୁ ଯିବା; ହେ ରାଜା, ଏବେ ଆମେ କଣ କରିବା ଉଚିତ?
ରାଜଂସ୍ତ୍ଵମସି ସଂଗ୍ରାମେ ଗୃହୀତସ୍ତେନ ମୋକ୍ଷିତଃ । ଏତେଷାଂ ବାହୁଵୀର୍ଯେଣ ଗାଵଶ୍ଚ ଵିଜିତାସ୍ତ୍ଵଯା
ହେ ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣ ଧରାପଡ଼ିଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ଏହିମାନେ ତାଙ୍କର ବାହୁବଳରେ ଆପଣ ଗାଈମାନେକୁ ଫେରାଇ ପାଇଲେ।
କୁରଵୋ ନିର୍ଜିତା ଯସ୍ମାତ୍ସଂଗ୍ରାମେଽମିତତେଜସଃ । ଏଷ ତତ୍ସର୍ଵମକରୋତ୍କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଯେହେତୁ ସେ ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୌରବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିଗଲେ, ଏହି ସମସ୍ତ କାମ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଅର୍ଚ୍ଯାଃ ପୂଜ୍ଯାଶ୍ଚ ମାନ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥେଯାଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ଅର୍ଵାର୍ହାଶ୍ଚାଭିଵାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ ଚ ମେ ମତମ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେ ପୂଜ୍ୟ, ସମ୍ମାନିତ, ଆଦରଣୀୟ ଏବଂ ଦେଖିଲେ ଉଠି ଅଭିବାଦନ କରିବାଯୋଗ୍ୟ; ଏହି ସମୟରେ ସେମାନେ ଅଭିବାଦନ ଓ ଆଦର ପାଇବା ଉଚିତ ବୋଲି ମୋର ମତ।
ପୂଜ୍ଯତାଂ ପୂଜନୀଯାଶ୍ଚ ମହାଭାଗାଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ନ ହ୍ଯେତେ କୁପିତା ଶେଷଂ କୁର୍ଯୁରାଶୀଵିଷୋପମାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ପୂଜା ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇବାଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନେ ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ; ଯଦି ସେମାନେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେବେ, ସେମାନେ ସର୍ବନାଶ କରିପାରିବେ, କାରଣ ସେମାନେ ବିଷାକ୍ତ ସାପ ପରି।
ତସ୍ମାଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେମ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍ । ପ୍ରସାଦଯାମ୍ଯହଂ ତତ୍ର ସହ ପାର୍ଥେର୍ମହାତ୍ମଭିଃ
ସେହିପାଇଁ ଆମେ ଶୀଘ୍ର କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା; ସେଠାରେ ମୁଁ ପାର୍ଥମାନଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ଦୟା ଚାହିଁବି।
ଉତ୍ତରାମଗ୍ରତଃ କୃତ୍ଵା ଶିରଃସ୍ନାତାଂ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ । ଜାନାମ୍ଯହମିଦଂ ସର୍ଵମେଷାଂ ତୁ ବଲପୌରୁଷମ୍ । କୁଲେ ଚ ଜନ୍ମ ମହତି ଫଲ୍ଗୁନସ୍ଯ ଚ ଵିକ୍ରମମ୍
ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଶିର ଧୋଇ ହାତ ଜୋଡି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ, ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ଏବଂ ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କର ବୀରତା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଣେ।
ଉତ୍ତରାତ୍ପାଣ୍ଡଵାଞ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିରାଟୋ ରିପୁସୂଦନଃ। ଉତ୍ତରଂ ଚାପି ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତକାଲମଚିନ୍ତଯତ୍
ଉତ୍ତରା ପାଣ୍ଡବମାନେ ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁଦଳନ ବିରାଟ ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମୟ ଆସିଛି ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ତତୋ ଵିରାଟଃ ସାମାତ୍ଯଃ ସହପୁତ୍ରଃ ସବାନ୍ଧଵଃ। ଉତ୍ତରାମଗ୍ରତଃ କୃତ୍ଵା ଶିରଃସ୍ନାତାଂ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ। ଭୂମୌ ନିପତିତସ୍ତୂର୍ଣଂ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ସମୀପତଃ
ତାପରେ ବିରାଟ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ସହିତ, ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଶିର ଧୋଇ ହାତ ଜୋଡି, ଶୀଘ୍ର ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ପ୍ରସୀଦତୁ ମହାରାଜୋ ଧର୍ମପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନରୂପଵେଷତ୍ଵାନ୍ନାଗ୍ନିର୍ଦୃଷ୍ଟସ୍ତୃଣୈର୍ଵୃତଃ
ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମହାରାଜା ଦୟା କରୁନ୍ତୁ; ତାଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ରୂପ ଥିବାକୁ ଦେଖି, ଘାସ ତଳେ ଅଗ୍ନି ଲୁଚି ରହିଥିବା ପରି, ସେ ଚିହ୍ନାଯାଇନଥିଲେ।
ଶିରସାଽଭିପ୍ରପନ୍ନୋସ୍ମି ସପୁତ୍ରପରିଚାରକଃ
ମୁଁ ମୋ ପୁଅ ଓ ପରିଚାରକମାନେ ସହିତ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଛି।
ଯଦସ୍ମାଭିରଜାନଦ୍ଭିରଧିକ୍ଷିପ୍ତୋ ମହୀପତିଃ । ଅଵମତ୍ଯ କୃତଂ ସର୍ଵମଜ୍ଞାନାତ୍ପ୍ରାକୃତେ ଯଥା। କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହସି ତତ୍ସର୍ଵଂ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଧର୍ମଵତ୍ସଲ
ଆମେ ଅଜାଣି ଯେଉଁ ଭଳି ରାଜାଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିଥିଲୁ, ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ଭଳି ଅବହେଳା କରିଥିଲୁ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମପ୍ରିୟ, ଆପଣ ସେସବୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।
ଯଦିଦଂ ମାମକଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ପୁରଂ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ପାର୍ଥିଵ । ସଦଣ୍ଡକୋଶଂ ଵିସୃଜେ ତଵ ଵଶ୍ଯୋସ୍ମି ପାର୍ଥିଵ । ଵଯଂ ଚ ସର୍ଵେ ସାମାତ୍ଯା ଭଵନ୍ତଂ ଶରଣଂ ଗତାଃ
ହେ ରାଜା, ଏହି ମୋ ରାଜ୍ୟ, ନଗର ଓ ସମସ୍ତ ସମ୍ପତି, ସେନା ଓ ଧନ, ସବୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଉଛି; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଅଧୀନ ହେଲି, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛୁ।
ତଂ ଧର୍ମରାଜଃ ପତିତଂ ମହୀତଲେ ସବନ୍ଧୁଵର୍ଗଂ ପ୍ରସମୀକ୍ଷ୍ଯ ପାର୍ଥିଵମ୍ । ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ପରଲୋକଦର୍ଶନଃ ପ୍ରନଷ୍ଟମନ୍ଯୁର୍ଗତଶୋକମତ୍ସରଃ
ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ବାନ୍ଧବମାନେ ସହିତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବାକୁ ଦେଖି, ପରଲୋକ ଦର୍ଶୀ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯାହାଙ୍କ ରୋଷ, ଦୁଃଖ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ସେମାନଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।