ଵର୍ଷଂ ଚ ଶରଵର୍ଷେଣ ଵାରିତଂ ଦୁର୍ଜଯେନ ଵୈ। କରମାହାରିତାଃ ସର୍ଵେ ପାର୍ଥିଵାଃ ପୃଥିଵୀତଲେ
ତାଙ୍କର ତୀରବୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ବର୍ଷାକୁ ମଧ୍ୟ ରୋକିଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶୁଳ୍କ ଦେଇଥିଲେ।
ସ୍ତ୍ରୀଵେଷଂ କୃତଵାନେଷ ତଵ ରାଜନ୍ନିଵେଶନେ। ବୃହନ୍ନଲେତି ଯାମାହୁରର୍ଜୁନଂ ଜଯତାଂଵରମ୍
ତୁମର ରାଜମହଳରେ ଏହିଁ ଅର୍ଜୁନ ଜଣେ ଜନାଣୀର ଭେଷ ଧରିଥିଲେ; ଯାହାକୁ ବୃହନ୍ନଳା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେ ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ।
ଉଷିତାଃସ୍ମ ସୁଖଂ ସର୍ଵେ ତଵ ରାଜନ୍ନିଵେଶନେ। ଅଜ୍ଞାତଵାସେ ନିଭୃତା ଗର୍ଭଵାସ ଇଵ ପ୍ରଜାଃ
ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମର ରାଜମହଳରେ ଅଜ୍ଞାତବାସରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁମାନେ ପରି ସୁଖରେ ରହିଥିଲୁ।
ଯଦାଽର୍ଜୁନେନ ତେ ଵୀରାଃ କଥିତାଃ ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ପୁନରେଵ ଚ ତାନ୍ପାର୍ଥାନ୍ଦର୍ଶଯାମାସ ଚୋତ୍ତରଃ
ଯେତେବେଳେ ଅର୍ଜୁନ ତୁମର ବୀରମାନେଙ୍କୁ ଏହି ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ବୋଲି ଚିହ୍ନାଇଲେ, ତାପରେ ଉତ୍ତରା ପୁଣି ସେହି ପାର୍ଥମାନେକୁ ଦେଖାଇଲେ।
ଯ ଏଷ ଜାମ୍ବୂନଦଶୁଦ୍ଧଗୌର- ତନୁର୍ମହାନ୍ସିଂହ ଇଵ ପ୍ରଵଦ୍ଧଃ । ପ୍ରଚଣ୍ଡଘୋଣଃ ପୃଥୁଦୀର୍ଘନେତ୍ର- ସ୍ତାମ୍ରାଯତାକ୍ଷଃ କୁରୁରାଜ ଏଷଃ
ଏହି ଜଣେ, ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନା ପରି ଶୁଦ୍ଧ ହଳଦୀ ରଙ୍ଗର ଦେହ, ବଡ଼ ଦେଖା ଶିଂହ ପରି ଗମ୍ଭୀର, ଭୟଙ୍କର ଚେହେରା, ଚଉଡ଼ ଓ ଲମ୍ବା ଆଖି, ତାମ୍ର ରଙ୍ଗର ଆଖି ତାଳ, ଏହି ହେଉଛନ୍ତି କୁରୁ ରାଜା।
ଅଯଂ ପୁନର୍ମତ୍ତଗଜେନ୍ଦ୍ରଗାମୀ ପ୍ରତପ୍ତଚାମୀକରଶୁଦ୍ଧଗୌରଃ। ପୃଥ୍ଵାଯତାଂସୋ ଗୁରୁଦୀର୍ଘବାହୁ- ର୍ଵୃକୋଦରଃ ପଶ୍ଯତ ପଶ୍ଯତୈନମ୍
ଏହି ଅନ୍ୟଜଣେ, ମଦ ଭରା ହାତୀ ପରି ଚାଲିବା, ଶୁଦ୍ଧ ଚାମିକର ପରି ହଳଦୀ ରଙ୍ଗର ଦେହ, ଚଉଡ଼ ଓ ଉଚ୍ଚ କାନ୍ଧ, ଭାରି ଓ ଲମ୍ବା ହାତ, ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃକୋଦର, ଦେଖନ୍ତୁ ଦେଖନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ।
ଯସ୍ତ୍ଵେଵ ପାର୍ଶ୍ଵେଽସ୍ଯ ମହାଧନୁଷ୍ମା- ଞ୍ଶ୍ଯାମୋ ଯୁଵା ଵାରଣଯୂଥପୋପମଃ । ସିଂହୋନ୍ନତାଂସୋ ଗଜରାଜଗାମୀ ପଦ୍ମାଯତାକ୍ଷୋଽର୍ଜୁନ ଏଷ ଵୀରଃ
ଏହି ଅନ୍ୟଜଣେ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡଧାରୀ ଯୁବକ, ଶ୍ୟାମ ରଙ୍ଗର ଦେହ, ବଡ଼ ଧନୁ ଧରିଛନ୍ତି, ହାତୀ ଦଳପତି ପରି ଦେଖା, ଶିଂହ ପରି ଉଚ୍ଚ କାନ୍ଧ, ରାଜା ହାତୀ ପରି ଚାଲିବା, ପଦ୍ମ ପରି ଚଉଡ଼ ଆଖି, ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଅର୍ଜୁନ, ଏକ ଯୁଦ୍ଧବୀର।
ରାଜ୍ଞଃ ସମୀପେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମୌ ତୁ ଯମାଵିମୌ ଵିଷ୍ଣୁମହେନ୍ଦ୍ରକଲୌ। ମନୁଷ୍ଯଲୋକେ ସକଲେ ସମୋଽସ୍ତି ଯଯୋର୍ନ ରୂପେ ନ ବଲେ ନ ଶୀଲେ
ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଅଛନ୍ତି, ଯମ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ପରି, ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରେ, ତାଙ୍କ ରୂପ, ଶକ୍ତି ଓ ଚରିତ୍ରରେ କେହି ସମାନ ନାହିଁ।
ଆଭ୍ଯାଂ ତୁ ପାର୍ଶ୍ଵେ କନକୋତ୍ତମାଙ୍ଗୀ ଯୈଷା ପ୍ରଭା ମୂର୍ତିମତୀଵ ଗୌରୀ। ନୀଲୋତ୍ପଲାଭା ସୁରଦେଵତେଵ କୃଷ୍ଣା ସ୍ଥିତା ମୂର୍ତିମତୀଵ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ
ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଏକ ମହିଳା ଅଛନ୍ତି, ଯାହାର ଦେହ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ଆଲୋକ ପରି ଚମକୁଛି, ଗୌରୀ ପରି ଧଳା, ନୀଳ ଉତ୍ପଳ ପରି ରଙ୍ଗ, ଦେବୀ ପରି ଦେଖା, କୃଷ୍ଣା ଏଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପରି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
ଏଵଂ ନିଵେଦ୍ଯ ତାନ୍ପାର୍ଥାନ୍ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପଞ୍ଚ ଭୂପତେଃ। ତତୋଽର୍ଜୁନସ୍ଯ ଵୈରାଟିଃ କଥଯାମାସ ଵିକ୍ରମମ୍
ଏଭଳି ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କୁ ପରିଚୟ କରାଇ ଦେବା ପରେ, ବିରାଟ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ବିଷୟରେ କଥା କହିଲେ।
ଅଯଂ ସ ଦ୍ଵିଷତାଂ ମଧ୍ଯେ ମୃଗାଣାମିଵ କେସରୀ। ଅଚରଦ୍ରଥବୃନ୍ଦେଷୁ ନିଘ୍ନଂସ୍ତେଷାଂ ପରାଵରାନ୍
ଏହି ଅର୍ଜୁନ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିଂହ ପରି ମୃଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିଲେ, ରଥ ଦଳରେ ଚାଲି ଆଗ ଓ ପଛ ଦୁଇଁ ଦଳକୁ ପ୍ରହାର କରିଥିଲେ।
ଅନେନ ଵିଦ୍ଧା ମାତଙ୍ଗା ମହାମେଘୋପମାସ୍ତଦା। ହିରଣ୍ଯକକ୍ଷ୍ଯାଃ ସଂଗ୍ରାମେ ଦନ୍ତାଭ୍ଯାମଗମନ୍ମହୀମ୍
ଏହି ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା, ସଂଗ୍ରାମରେ ସୁନା ଅଭୂଷିତ ହାତୀମାନେ, ବଡ଼ ମେଘ ପରି ଦେଖା, ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ ଦାନ୍ତ ଦେଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଅନେନ ଵିଜିତା ଗାଵୋ ନିର୍ଜିତାଃ କୁରଵୋ ଯୁଧି। ଅସ୍ଯ ଶଙ୍ଖସ୍ଯ ଶବ୍ଦେନ କର୍ଣୌ ମେ ବଧିରୀକୃତୌ
ଏହି ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା, ଗାଁମାନେ ଫେରାଇ ଆଣାଗଲେ, କୁରୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିଗଲେ; ତାଙ୍କ ଶଂଖର ଶବ୍ଦରେ ମୋ ଦୁଇ କାନ୍ ଅନ୍ଧା ହୋଇଗଲା।
ଜାଯତେ ରୋମର୍ଷୋ ମେ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯାସ୍ଯ ଧନୁର୍ଧ୍ଵନିମ୍। ଧ୍ଵଜସ୍ଯ ଵାନରଂ ଭୂତୈରାକ୍ରୋଶନ୍ତଂ ସହାନୁଗୈଃ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଧନୁର ଶବ୍ଦକୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ, ମୋ ଦେହରେ କୁମ୍ପି ହେଉଥିଲା; ବାନର ଚିତ୍ର ଥିବା ଧ୍ୱଜ ତାଙ୍କ ସହ ଅନୁୟାୟୀମାନେ ଚିତ୍କାର କରି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଭରିଦେଇଥିଲେ।
ନାଦଦାନଂ ଶରାନ୍ଘୋରାନ୍ନ ମୁଞ୍ଚନ୍ତଂ ଶରୋତ୍କରାନ୍। ନ କାର୍ମୁକଂ ଵିକର୍ଷନ୍ତମେନଂ ପଶ୍ଯାମି ସଂଯୁଗେ
ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଉଠାଇବା, ବାଣ ଭରି ଛାଡ଼ିବା, କିମ୍ବା ଧନୁ ବାଣ ଟାଣିବା ଦେଖିନଥିଲି।
ଏତଦ୍ଧନୁଃପ୍ରମୁକ୍ତାଶ୍ଚ ଶରାଃ ପୁଙ୍ଖାନୁପୁଙ୍ଖିନଃ । ନାଲକ୍ଷ୍ଯେଷୁ ରଣେ ପେତୁର୍ନାରାଚା ରକ୍ତଭୋଜନାଃ
ତଥାପି ତାଙ୍କ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ପଙ୍ଖିତ ଓ ଅପଙ୍ଖିତ ବାଣମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ପଡ଼ିଗଲେ; ରକ୍ତପାନ କରୁଥିବା ବାଣମାନେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲେନି।
ତୀକ୍ଷ୍ଣନାରାଚସଂକୃତ୍ତଶିରୋବାହୂରୁଵକ୍ଷସାମ୍। କଲେବରାଣି ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଯୋଧାନାଂ ସାଶ୍ଵସାଦିନାଂ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ କଟାଯାଇଥିବା ମୁଣ୍ଡ, ହାତ, ଚାଉ, ଛାତି ଥିବା ଯୋଧାମାନେ, ଅଶ୍ୱାରୋହୀ ଓ ରଥାରୋହୀମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଅନେନ ତଟିନୀ ତତ୍ର ଶୋଣିତାମ୍ବୁପ୍ରଵାହିନୀ। ପ୍ରଵର୍ତିତା ଭୀମରୂପା ଯାଂ ସ୍ମୃତ୍ଵାଽଦ୍ଯାପି ମେ ମନଃ। ପ୍ରକମ୍ପତେ ଚଣ୍ଡଵାଯୁକମ୍ପିତା କଦଲୀ ଯଥା
ଏହି ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା, ସେଠାରେ ରକ୍ତ ନଦୀ ବହିଥିଲା, ଭୟଙ୍କର ଦେଖା; ଏଯାଁ ଯାଏଁ ମୁଁ ସେ ଦୃଶ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରେ, ମୋ ମନ କଦଳୀ ଗଛକୁ ଚଣ୍ଡ ପବନ ହେଉଥିବା ପରି କମ୍ପିଯାଉଥିଲା।
ଅନେନ ରାଜନ୍ଵୀରେଣ ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣମୁଖା ରଥାଃ। ଦୁର୍ଯୋଧନେନ ସହିତା ନିର୍ଜିତା ଭୀମକର୍ମଣା
ଏହି ବୀର ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ରଥମାନେ, ଦୁର୍ଯୋଧନ ସହିତ, ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରେ ହାରିଗଲେ।
ଅଯଂ ଭୀତଂ ଦ୍ରଵନ୍ତଂ ମାଂ ଦେଵପୁତ୍ରୋ ନ୍ଯଵାରଯତ୍। ଯସ୍ଯ ବାହୁବଲେନାସ୍ମି ଜୀଵନ୍ପ୍ରତ୍ଯାଗତଃ ପୁରମ୍
ଏହି ଦେବପୁତ୍ର ମୋତେ ଭୟରେ ଦୌଡ଼ିବାବେଳେ ଅଟକାଇଲେ; ତାଙ୍କ ହାତର ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ଜୀବନ୍ତ ରହି ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଆସିଲି।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାତ୍ସ୍ଯରାଜଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଧନଂଜଯଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାନଥ ସର୍ଵଶଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରତାପଶାଳୀ ମାତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ଧନଞ୍ଜୟ ଓ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଅଙ୍କ ଭରିଲେ।
ଧର୍ମରାଜଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ରାଜା ରାଜ୍ଯେଽଭିଷେଚିତମ୍। ନାତୃପ୍ଯଦ୍ଦର୍ଶନେ ତେଷାଂ ଵିରାଟୋ ଵାହିନୀପତିଃ
ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ରାଜା ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କଲେ; ବିରାଟ, ସେନାପତି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ତୃପ୍ତି ହେଉନଥିଲେ।
ଅଵିଭକ୍ତଂ ଭଵଦ୍ଭିର୍ମେ ନ ସନ୍ଦେହୋ ନରାଧିପାଃ
ହେ ରାଜାମାନେ, ଆପଣମାନେ କୌଣସି ଭେଦଭାବ କରିନାହାନ୍ତି ବୋଲି ମୋତେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଵିରାଟସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପାର୍ଥିଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଉତ୍ତରଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦମଭିପନ୍ନୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ
ମହାତ୍ମା ବିରାଟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଉତ୍ତରା ଏଭଳି ଉତ୍ତର ଦେଲେ:
ପ୍ରସାଦନଂ ପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯାଭିରୋଚଯେ। ତେଜସ୍ଵୀ ବଲଵାଞ୍ଶୂରୋ ରାଜରାଜେଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଏହି ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ, ମୁଁ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ଯିଏ ତେଜସ୍ବୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୂରବୀର, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
ଉତ୍ତରାଂ ଚ ସ୍ଵସାରଂ ମେ ପାର୍ଥସ୍ଯାମିତ୍ରକର୍ଶନ। ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମସ୍ତତଃ ଶିଷ୍ଟା ଭଵାମହେ
ମୁଁ ମୋ ଭଉଣୀ ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁଦଳନ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଦେଇଦେବି; ତା’ପରେ ଆମେ ସେମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ରହିବା।
ଵଯଂ ଚ ସର୍ଵେ ସାମାତ୍ଯାଃ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍ । ପ୍ରସାଦ୍ଯାଭ୍ଯୁପତିଷ୍ଠାମୋ ରାଜନ୍କିଂ କରଵାଗହେ
ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏବଂ ଆମର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ ସେଠାକୁ ଯିବା; ହେ ରାଜା, ଏବେ ଆମେ କଣ କରିବା ଉଚିତ?
ରାଜଂସ୍ତ୍ଵମସି ସଂଗ୍ରାମେ ଗୃହୀତସ୍ତେନ ମୋକ୍ଷିତଃ । ଏତେଷାଂ ବାହୁଵୀର୍ଯେଣ ଗାଵଶ୍ଚ ଵିଜିତାସ୍ତ୍ଵଯା
ହେ ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣ ଧରାପଡ଼ିଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ଏହିମାନେ ତାଙ୍କର ବାହୁବଳରେ ଆପଣ ଗାଈମାନେକୁ ଫେରାଇ ପାଇଲେ।
କୁରଵୋ ନିର୍ଜିତା ଯସ୍ମାତ୍ସଂଗ୍ରାମେଽମିତତେଜସଃ । ଏଷ ତତ୍ସର୍ଵମକରୋତ୍କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଯେହେତୁ ସେ ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୌରବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିଗଲେ, ଏହି ସମସ୍ତ କାମ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଅର୍ଚ୍ଯାଃ ପୂଜ୍ଯାଶ୍ଚ ମାନ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥେଯାଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ଅର୍ଵାର୍ହାଶ୍ଚାଭିଵାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ ଚ ମେ ମତମ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେ ପୂଜ୍ୟ, ସମ୍ମାନିତ, ଆଦରଣୀୟ ଏବଂ ଦେଖିଲେ ଉଠି ଅଭିବାଦନ କରିବାଯୋଗ୍ୟ; ଏହି ସମୟରେ ସେମାନେ ଅଭିବାଦନ ଓ ଆଦର ପାଇବା ଉଚିତ ବୋଲି ମୋର ମତ।